Raadsvoorstel 76 (bijlage) Programmabegroting 2024 versie 2
Tekst van het document
GEMEENTE BRUNSSUM
- programmabegroting 2024 -
Inhoudsopgave Algemeen ............................................................................................................................................................ 3 Inleiding ........................................................................................................................................................... 4 Kerngegevens .................................................................................................................................................. 6 Algemeen financieel beeld .............................................................................................................................. 8 Programma's .....................................................................................................................................................15 1. Bestuur & Burger .......................................................................................................................................16 2. Veiligheid ...................................................................................................................................................24 3. Sociaal Domein ..........................................................................................................................................31 4.
Volksgezondheid .......................................................................................................................................53 5. Onderwijs & Educatie ................................................................................................................................59 6. Wijkgericht werken, integratie, participatie .............................................................................................67 7. Verkeer, vervoer & waterstaat..................................................................................................................68 8. Sport, cultuur & recreatie .........................................................................................................................74 9. Milieu & duurzaamheid .............................................................................................................................91 10. Economie & Toerisme ...........................................................................................................................106 11. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ..................................................................117 12.
Algemene Dekkingsmiddelen ................................................................................................................130 Paragrafen .......................................................................................................................................................147 1 Lokale heffingen .......................................................................................................................................148 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing..............................................................................................160 3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................167 4 Financiering ..............................................................................................................................................173 5 Bedrijfsvoering .........................................................................................................................................178 6 Verbonden partijen ..................................................................................................................................183 7 Grondbeleid..............................................................................................................................................209 Bijlage 1
Overzicht van reserves en voorzieningen .........................................................................................214 Bijlage 2 Overzicht verloop algemene reserve ................................................................................................218 Bijlage 3 Overzicht uitgeleende en opgenomen gelden .................................................................................219 Bijlage 4 Overzicht begrotingsevenwicht 2024-2027......................................................................................225 Bijlage 5 Overzicht baten en lasten .................................................................................................................226 Bijlage 6 Overzicht incidentele baten en lasten ..............................................................................................227 Bijlage 7 Overzicht structurele stortingen en onttrekkingen aan reserves ....................................................229 Bijlage 8 Meerjarig investeringsschema 2024-2027 .......................................................................................230 Bijlage 9 Overzicht wettelijke indicatoren ......................................................................................................231 Bijlage 10 Opbouwtabel algemene uitkering
2024-2027................................................................................234 Bijlage 11 Afkortingenlijst ...............................................................................................................................235 2
Algemeen Voorwoord Op grond van de “Financiële verordening gemeente Brunssum 2019” biedt het college van B en W uw Raad de Programmabegroting 2024 en de Meerjarenbegroting 2025-2027 ter vaststelling aan. De begroting bestaat evenals vorig jaar uit twaalf programma’s en is per programma gelaagd opgebouwd: beleids-opgaven, doelen en resultaten. De wettelijk verplichte taakvelden zijn ondergebracht in de 12 programma’s. Elk taakveld wordt afgesloten met het financieel overzicht van dat taakveld (‘Wat gaat het kosten?’). Doordat bedragen worden afgerond op duizendtallen kan er in optellingen soms een afrondingsverschil voorkomen. Naast de 12 programma’s bevat de begroting de verplichte paragrafen (in totaal 7) en 14 bijlagen. Als gevolg van de wettelijk verplichte aanpassing van de taakvelden is er wel het een en ander veranderd in deze begroting. De belangrijkste wijzigingen zijn: 1. De taakvelden in het sociaal domein zijn gewijzigd. Er zijn meer taakvelden gekomen als gevolg van de door de wetgever verplichte uitsplitsing van een aantal taakvelden. 2. Als gevolg van de wijzigingen is (de doorontwikkeling van) het wijkgerichte werken verplaatst van Programma 6 naar Programma 11 (Taakveld 83). Vanwege deze verschuiving is de naamgeving van programma 11 (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ontwikkeling) ook gewijzigd in Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing.
De resterende taakvelden van Programma 6 zijn verplaatst naar programma 3. Voor de herkenbaarheid is in deze begroting Programma 6 nog wel nog opgenomen. In de begroting zijn ook de punten van het Uitvoeringsprogramma (de uitwerking van het coalitieakkoord) opgenomen als doel. U kunt deze herkennen doordat de beschrijving van dat doel begint met 'Uitvoeringsprogramma' gevolgd door het betreffende nummer uit het Uitvoeringsprogramma. Dit maakt het eenvoudiger voor de lezer om te zien hoe het Uitvoeringsprogramma is verwerkt in deze begroting en het stelt ons in staat om later via de reguliere P & C cyclus te rapporteren over de voortgang van de uitvoering.
3
Inleiding Brunssum barst van de ambities in de komende jaren. Dit college is in 2022 aan de slag gegaan met grondige verbouwing van de gemeente Brunssum – zowel van onze stad als van onze gemeentelijke taken en dienstverlening. Die verbouwing zetten wij de komende jaren over de volle breedte voort. Zo gaan wij het sociaal domein herijken, zodat we door innovatie en vernieuwing ook op de langere termijn passende én betaalbare zorg en ondersteuning aan kwetsbare inwoners kunnen blijven leveren. We investeren volop in talentontwikkeling, kansengelijkheid en gezondheid van onze jeugd. We transformeren ons jeugdbeleid van curatief naar preventief. We richten onze hulp bij armoede en schulden nog laagdrempeliger in zodat onze regelingen voor meer mensen bereikbaar worden. Onze bibliotheek versterken we als huiskamer van Brunssum, waar inwoners ook terecht kunnen voor hulp. Brunssum staat en gaat in de steigers. Op tal van locaties zijn en gaan bouwplannen in uitvoering – Entree Dorpstraat, Raadhuisstraat, Lindeplein, Kloosterstraat, voormalige GTD-locatie, Kop van Treebeek, voormalige Lidl-locatie, et cetera. Tot de grotere infrastructurele projecten voor de komende jaren behoren een nieuwe inrichting van het Bodemplein, de N276 en de Rumpenerstraat. Op de Wilhelminastraat leggen we een OV-Overstapstation aan. Het Vijverpark en het Schutterspark krijgen een fraaie kwaliteitsimpuls.
De energietransitie grijpen we aan als kans om onze wijken te verbeteren en te verduurzamen. Dit doen we samen met inwoners vanaf de ‘keukentafels’. De komende jaren hebben we dan ook volop aandacht voor verbetering en verduurzaming van onze woningen, waaronder het isoleren van woningen in Schuttersveld en de proeftuin voor energiezuinig en aardgasvrij wonen in De Lemmender. We vergroenen buurten en wijken om de gevolgen van klimaatverandering te dempen. Toekomstige ontwikkelingen leggen we vast in een Omgevingsvisie voor het hele grondgebied van onze gemeente, dit als gevolg van de nieuwe Omgevingswet. Kwaliteit van leven en wonen wordt ook bepaald door het niveau van lokale cultuur. Dat niveau tillen we naar een hoger plan door geld uit te trekken voor het creëren van een museale functie in het Schutterspark (Pompgebouw) met daarin aandacht voor Brunssumse verhalen uit het verleden. We restaureren de historisch belangrijke badhokjes. We realiseren een carnavalsloods en kiezen, na twee zeer succesvolle theaterseizoenen, voor een verdere verdieping en verbreding van de programmering van ons Openluchttheater. Brunssum is van ons allemaal. Dat betekent dat we van bewoners vragen, en ze daartoe ook nadrukkelijk uitnodigen, om zelf mede-verantwoordelijkheid te nemen voor hun woon- en leefomgeving. Als gemeente ondersteunen en faciliteren we daarom bewonersinitiatieven.
We kiezen voor een verdere doorontwikkeling van het wijkgericht werken en we versterken de bestaande platformen voor vrijwilligerswerk. Al deze ambities vergen visie, durf, daadkracht en, ja, ook geld. In deze Programmabegroting treft u de financiële onderbouwing aan voor onze plannen voor 2024 en de jaren daarna. Het is een sluitende begroting, voor zowel 2024 als 2025. Voor 2026 heeft de Rijksoverheid onevenredig zware kortingen op het Gemeentefonds aangekondigd. Voor de meerjarenprognose 2026-27 bieden wij u daarom géén sluitende begroting aan. Dit doen wij op advies van de VNG, om daarmee een duidelijk signaal aan het Rijk af te geven dat meer taken voor de lokale overheid alleen op te brengen zijn als daar voldoende financiële middelen tegenover staan.
4
In het verlengde van dit laatste nog het volgende. Als lokale overheid nemen wij een bijzondere positie in binnen de Nederlandse samenleving en democratie. Van alle overheden staan wij het dichtst bij de inwoner. Die plek als eerste overheid weegt extra zwaar in deze onzekere tijden, die zich kenmerken door crises op diverse maatschappelijke vlakken - wonen, inkomen, klimaat – die de bestaanszekerheid van velen raken. Waar vele voorzieningen in de loop der jaren zijn afgeschaald of zelfs helemaal verdwenen, is de rol van de gemeentelijke overheid juist steeds groter geworden. Voor velen zijn wij daarmee een (laatste) baken. Dat brengt een bijzondere verantwoordelijkheid met zich mee. De verantwoordelijkheid voor een beleidsontwikkeling en -uitvoering die omgevingsbewust en burgergericht is. Voor 2024 en de jaren daarna is het zaak dat we als gemeente blijven anticiperen en innoveren. Maar dat moeten we altijd blijven doen met oog voor de mens, voor onze inwoners, en voor iedereen die door ons werk wordt geraakt. Vanuit die allesomvattende ambitie bieden wij de gemeenteraad deze Programmabegroting 2024 aan.
5
Kerngegevens Kerngevens per 1 januari A. SOCIALE STRUCTUUR 1. Aantal inwoners (volgens CBS) per 1 januari waarvan: 0-4 jaar 5-14 jaar 15-19 jaar 20-24 jaar 25-29 jaar 30-49 jaar 50-64 jaar 65 jaar en ouder
2.
4.
5.
2022
2021
2020
27.682 27.674 27.677 27.821 1.082 2.390 1.321 1.360 1.369 6.093 6.727 7.340
1.067 2.370 1.312 1.386 1.425 6.085 6.814 7.215
1.039 2.405 1.348 1.330 1.420 6.173 6.875 7.087
1.070 2.435 1.420 1.302 1.441 6.263 6.903 6.987
Geschat buitenlandse militairen
1.700 1.700 1.700 1.700
Aantal particuliere huishoudens (volgens CBS) waarvan: Eenpersoonshuishoudens Meerpersoonshuishoudens
13.658 13.603 14.045 14.028
Gemiddeld aantal personen per huishouden 3.
2023
Aantal periodieke uitkeringsgerechtigden (volgens ISD-BOL) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners waarvan: I.O.A.W. PW Aantal tewerkgestelden in sociale Werkvoorzieningschappen (in arbeidsjaren) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners
5.437 5.336 5.336 5.237 8.221 8.267 8.709 8.791 2
2
2
2
643 2,3%
652 2,4%
743 2,7%
769 2,8%
17 626
17 635
21 722
26 743
300,40 316,31 331,84 359,06 1,1%
1,1%
1,2%
1,3%
Overige aantallen *) huishoudens met lage inkomens uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens eenouderhuishoudens uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens
5.483 5.423 5.413 5.404 40,1% 39,9% 38,5% 38,5% 1.143 1.132 1.132 1.132 8,4% 8,3% 8,1% 8,1%
uitkeringontvangers (waaronder PW, IOAW/IOAZ, WAO, WSW) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners
3.637 3.605 3.609 3.668 13,1% 13,0% 13,0% 13,2%
6
B. 1.
FYSIEKE STRUCTUUR Aantal bedrijfsvestigingen *)
2141 1.960 1.960 1.913
2.
Oppervlakte land in hectare Oppervlakte binnenwater in hectare
1.725 1.725 1.725 1.725 9 9 9 9
3.
Aantal woonruimten *) **)
14.981 14.768 14.758 14.493
*) bron: gegevens uit berekeningspecificatie algemene uitkering; deze zijn gebaseerd op CBS-informatie. **) vanaf 2021 inclusief 199 chalets (voorheen mochten deze maar als 1 geteld worden)
7
Algemeen financieel beeld Begrotingssaldo 2024 e.v. Onderstaande tabel geeft het saldo begroting weer zoals opgenomen in de Programmabegroting 2024. Verloop begrotingssaldo in € (- is voordeel)
2024
2025
2026
2027
-2.146.017 -2.906.612 5.189.985 137.356
-3.669.324 -4.176.488 5.193.513 -2.652.299
-1.293.966 -1.881.262 6.374.834 3.199.606
-1.293.966 -3.000.703 7.102.480 2.807.811
-867.836 662.493 67.403
-628.936 642.493 382.410 556.000 1.330.484
-2.960.586 449.693 452.366
-3.416.186 409.693 388.087
Saldo begroting -584 Voorgesteld wordt de saldi begroting te verwerken in de Algemene Reserve
-369.848
1.141.079
189.405
Beginstand (na verwerking 1e bestuursrapportage 2023) Meicirculaire 2023 Begrotingsbeeld verwerkt in VJB 2023 Begrotingssaldo Voorjaarsbrief 2023 Financiele maatregelen (tabel 1) Aanvullende vraagstukken (tabel 2) Saldo nieuwe zaken na VJB 2023 (tabel 3) Storting Algemene Reserve incidentele budgetten Storting Algemene Reserve tekort 2026 en 2027
De nieuwe begroting is voor 2024 en 2025 structureel sluitend, maar voor met name 2026 en in mindere mate voor 2027, niet. Wij staan hier als gemeente Brunssum niet alleen in. Het jaar 2026 wordt ook wel het ‘ravijnjaar’ genoemd. De afgelopen jaren hebben gemeenten namelijk extra taken gekregen en bestaande taken, zoals bijvoorbeeld jeugdzorg, zijn fors gegroeid in volume en prijs. Echter, de financieringssystematiek van het rijk (zowel de omvang als de verdeling van de rijksmiddelen) is hier niet op aangepast. Er komt wel een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten, maar pas in 2027. Dat betekent dat 2026 bij (vrijwel) alle gemeenten in Nederland, en ook in Brunssum, een fors tekort laat zien. Vandaar de term ‘ravijnjaar’. Kort na de Voorjaarsbrief 2023 ontvingen alle gemeenten een begrotingsadvies van de VNG waarin zij adviseerden om de verwachtte tekorten in de meerjarenramingen 2026 en 2027 duidelijk aan te geven. Dit moet een signaal zijn aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Om onze financiën en onze reservepositie desondanks op orde te blijven houden stellen wij een tweetal reserveringen voor van het begrotingsoverschot in 2025.
Eén reservering is bedoeld om de incidentele onttrekkingen aan de Algemene reserve die wij voorstellen in deze begroting (zie de tabel verderop bij punt 2. Aanvullende vraagstukken) in 2025 weer terug te storten. De andere reservering is bedoeld om middelen opzij te zetten om het flinke tekort op te vangen dat wij in het ravijnjaar 2026 verwachten.
8
Van Voorjaarsbrief naar Begroting In juli van dit jaar presenteerden wij de Voorjaarsbrief 2023. Hierin was het uitgangspunt dat we meerjarig een structureel sluitende begroting willen presenteren. In de Voorjaarsbrief gaven we al aan dat dit met name voor 2026 en 2027 een zware opgave zou worden. Na het versturen van de Voorjaarsbrief zijn wij aan de slag gegaan met de verdere uitwerking. Enerzijds met het uitwerken van de in de Voorjaarsbrief genoemde ‘Keuze maatregelen’ die ervoor moeten zorgen dat we een zo gunstig mogelijk meerjarenperspectief kunnen presenteren. Anderzijds met het verder uitwerken van de in de Voorjaarsbrief benoemde ‘Aanvullende vraagstukken’. Tot slot waren er enkele reguliere zaken na het verschijnen van de Voorjaarsbrief die we in de begroting hebben meegenomen. 1. Keuze maatregelen In de Voorjaarsbrief hebben wij een dertiental keuze maatregelen benoemd (knoppen om aan te draaien) die we nader onderzocht hebben: 1. Deels of volledig vrijval reservering volumedeel accres 2026 en 2027 2. Effect secundaire arbeidsvoorwaarden op externe inhuur 3. Verhoging leges 4. Verhoging belastinginkomsten 5. Prijsindexeringen (cultuur, sport, jeugd en WMO) 6. Volumeramingen Jeugd/WMO (inclusief plan van aanpak) 7. Verhoging afschrijvingstermijn bedrijfsgebouwen 8. Beoordelen budgetten op structurele onder uitputting 9. Beoordelen stelpost prijsstijgingen 10.
Instellen egalisatiereserve algemene uitkering 11. Taakstellingen en trap op trap af 12. Indexering personeelskosten CPB-index 13. Taakstelling verbonden partijen De keuze maatregelen zijn allemaal financiële maatregelen die we beoordeeld hebben op haalbaarheid, uitvoerbaarheid en afbreukrisico’s. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de volgende keuzes: 1. Financiele maatregelen Vrijval reservering volumedeel accres 2026 en 2027 Externe inhuur i.r.t. secundaire arbeidsvoorwaarden Legesinkomsten (fasering wetgeving + 1 jaar) Verhoging belastinginkomsten Prijsindexeringen (cultuur, sport, jeugd en WMO) Volumeramingen Jeugd/WMO (incl. plan van aanpak) Verhoging afschrijvingstermijn bedrijfsgebouwen Post onvoorzien verlagen Vrijval stelpost prijsstijgingen Instellen egalisatiereserve algemene uitkering Taakstellingen en trap op trap af Indexering personeelskosten CPB-index Taakstelling verbonden partijen Totaal financiele maatregelen
nr keuze maatrgl -1.538.000 -1.538.000 XT-07 1 -188.228 -98.228 -98.228 -98.228 XT-04 2 -150.000 XT-83 3 -44.100 -45.200 -39.650 -196.450 XT-061/062 4 5 6 -63.508 -63.508 -63.508 -63.508 di v TV 7 -50.000 -50.000 -50.000 -50.000 XT-08 8 -372.000 -372.000 -372.000 -372.000 XT-08 9 10 11 -799.200 -1.098.000 XT-04 12 13 -867.836 -628.936 -2.960.586 -3.416.186 2024
2025
2026
2027
TV
9
Toelichting: 1. We benutten de reservering Algemene Uitkering gemeentefonds (vrijval volume accres) voor 2026 en 2027. Deze reservering was genomen uit behoedzaamheid voor barre tijden. 2. Geactualiseerde secundaire arbeidsvoorwaarde leiden o.a. tot het behouden en aantrekken van goede medewerkers, waardoor een matiging op externe inhuur mogelijk is. 4. De verhoging belastinginkomsten is met de daarvoor vastgestelde landelijke index doorgevoerd. 7. Een verhoging afschrijvingstermijn bedrijfsgebouwen betekent lagere kapitaallasten omdat deze zo over een langere periode zijn uitgesmeerd. Zoals eerder aangekondigd in de jaarrekening van 2022, is er onderzoek verricht naar de mogelijkheid om de afschrijvingstermijn van bedrijfsgebouwen te verhogen van 30 naar 40 jaar. Uit vergelijkbaar gebruik bij andere gemeenten en organisaties, en na overleg met onze externe accountant, blijkt dat een termijn van 40 jaar ook daar gangbaar is. Bovendien zijn alle onderhoudsplannen gebaseerd op deze langere afschrijvingstermijn. Om deze reden stellen wij voor om af te wijken van de huidige ‘Nota Activabeleid 2021’ en de afschrijvingstermijn te verhogen naar 40 jaar voor bedrijfsgebouwen, waarbij we een consistente en realistische termijn hanteren en het onderhoud ook op de lange termijn gewaarborgd blijft.
Het voorstel is om deze aanpassing door te voeren en dit ook door te voeren bij de actualisatie van de nota Activabeleid. 8. De Post onvoorzien in de begroting wordt verlaagd. Dit is toelaatbaar binnen de daarvoor geldende kaders. 9. De in 2023 opgenomen stelpost prijsstijgingen vervalt. Deze was genomen met de onzekere vooruitzichten en kennis van zaken op dat moment. In de voorliggende begroting zijn realistische bedragen verwerkt. 12. Bij de personeelskosten (cao) volgen we de daarvoor bestemde indexering uit de meicirculaire. Deze hebben we op basis van de huidige verwachtingen ietwat gematigd. 2. Aanvullende vraagstukken Onderstaand een overzicht van de uitwerking van de aanvullende vraagstukken. Voor toelichting dan wel de daarmee corresponderende doelen/resultaten verwijzen we naar het betreffende taakveld. 2. Aanvullende vraagstukken
2024
2025
2026
2027
Leer-/werklijn logistiek Betere Buren Straathoekwerker CMWW 80 jaar bevrijding Proceskosten centrumplan Omgevingswet (structureel) Omgevingswet implementatie (incidenteel) Wet open overheid (WOO) Bestemmingsplan Schutterspark Ambitie Brunssum Noord "taalrijke voorziening"
172.800 77.500 75.000 120.000 50.000 100.000 88.693 80.000 100.000
172.800 77.500
77.500
77.500
100.000 50.000
80.000 50.000
40.000 50.000
88.693 80.000
88.693
88.693
Badhokjes voormalig openluchtzwembad Brunssummerheide
31.000
Uitvoeringsprogr punt 3 (tool voor gedragscodes) Uitvoeringsprogr punt 7 (optimale integr dienstverlening) Implementatie HR 21 Incidenteel budget: via onttrekking Algemene Reserve * Totaal aanvullende vraagstukken
4.000 9.500 140.000 -386.000 662.493
TV XT-65 XT-61 XT-53 XT-82 XT-81 XT-81 XT-04 XT-81 XT-43 XT-03
4.000 9.500 140.000 -80.000 642.493
4.000 9.500 140.000
4.000 9.500 140.000
449.693
409.693
XT-02 XT-04 XT-04 XT-010
10
3. Nieuwe zaken na Voorjaarsbrief Onderstaand een overzicht van de uitwerking van nieuwe zaken waarvan de consequenties na de Voorjaarsbrief duidelijk werden. 3. Nieuwe zaken na Voorjaarsbrief 1. Secundaire arbeidsvoorwaarden 2. Herijking communicatiebeleid 3. Citybranding 4. Vertrek ISD BOL etage 2 (saldo lasten/baten) 5. Betere buren CAO stijging 6. Tarief wijziging WSP 7. Parkstadroute extra kosten (vertraging agv stikstof) 8. Professionalisering OLT 9. Reguliere zaken na Voorjaarsbrief ** 10.Incidenteel budget: via onttrekking Algemene Reserve * Totaal reguliere zaken na Voorjaarsbrief
2024
2025
2026
70.694 72.000 71.000 173.365 115.000 75.000 50.000 40.000 -509.656 -90.000 67.403
273.484 177.000 71.000 173.365 115.000 75.000
360.927 177.000 71.000 173.365 115.000 75.000
2027
TV
347.483 pa r 5 177.000 pa r 5 71.000 XT-04/pa r 5 173.365 XT-04 115.000 XT-65 75.000 XT-65
-502.439
-519.926
-570.761
382.410
452.366
388.087
XT-57 XT-53 di v TV XT-010
** Reguliere zaken is het saldo van vele aanpassingen door de hele begroting vanuit verschillende pijlers. Bijstellingen en doorrekening op kapitaallasten, leningen, rente en voorzieningen hebben hierin een aandeel. Mutaties Riolering en Afval berekend vanuit 100% kostendekkend zijn eveneens hierin verwerkt *
De bedragen met een kleur betreffen incidentele budgetten. Deze worden onttrokken aan de Algemene Reserve en hebben daarmee een neutraal effect op het meerjarig begrotingssaldo.
Toelichting: 1. Het betreft hier de verbetering en uniformering van de secundaire arbeidsvoorwaarden voor het personeel (zie paragraaf 5 bedrijfsvoering). 2. Het communicatiebeleidsplan is in 2023 geactualiseerd. De komende jaren wordt het daarop gebaseerd uitvoeringsprogramma gerealiseerd (zie paragraaf 5 bedrijfsvoering). 3. De komende jaren willen we ervoor zorgen dat Citybranding blijft groeien en dat daardoor een doorlopend effect op Brunssum gewaarborgd blijft (zie paragraaf 5 bedrijfsvoering). 4. Per 1 januari 2024 maakt ISD BOL geen gebruik meer van de kantoorruimte in de hoogbouw gemeentehuis. Dit leidt tot wegvallen van inkomsten. Bekeken wordt nog hoe de vrijkomende kantoorruimte ingevuld wordt in de toekomst. 5. De salarislasten van de medewerkers binnen ons werkbedrijf stijgen met gelijke tred als die van de gemeentelijke werknemers. Deze stijgende lasten zijn hier opgenomen voor Betere Buren maar daar gaat dit budget niet rechtstreeks naar toe. De hogere kosten worden, zoals gebruikelijk, verbijzonderd naar de producten waarop ze betrekking hebben (openbaar groen, collectieve voorzieningen WMO en facilitair). 6. De tariefwijziging is het gevolg van contractwijzigingen, CAO-gevolgen en inflatie. De tariefwijziging zal nog worden verbijzonderd door deze rechtstreeks toe te wijzen aan de producten waarop ze betrekking hebben. 7.
De stikstofproblematiek rondom de Parkstadroute heeft geleid tot vertraging van het project en stagnatiekosten. Daarnaast blijkt dat door inflatie en door extra onvoorziene omstandigheden (bijvoorbeeld aanwezig zijn van een dassenburcht) de bouwkosten aanzienlijk hoger uitvallen dan in eerdere ramingen als uitgangspunt was opgenomen. Versoberingen zijn niet meer mogelijk omdat deze al in 2022 zijn doorgevoerd. Er zijn in Beekdaelen en Heerlen reeds delen van de Parkstadroute aangelegd. Tevens zijn er verplichtingen met de aannemer aangegaan. Om tot een begroting te komen met voldoende financiële reserves wordt een incidenteel extra bedrag opgenomen als aandeel van de gemeente Brunssum. 8. Evaluatie en implementatie van verbeterpunten ter professionalisering van het OLT.
11
Taakveldoverzicht Exploitatie (x € 1.000) XT-01 - Bestuur XT-010 - Mutaties reserves XT-02 - Burgerzaken XT-03 - Beheer overige gebouwen en gronden XT-04 - Overhead XT-05 - Treasury XT-061 - OZB woningen XT-062 - OZB niet-woningen XT-064 - Belastingen overig XT-07 - Algemene uitkering gemeentefonds XT-08 - Overige baten en lasten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid XT-21 - Verkeer en vervoer XT-22 - Parkeren XT-31 - Economische ontwikkeling XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur XT-33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen XT-34 - Economische promotie XT-41 - Openbaar basisonderwijs XT-42 - Onderwijshuisvestiging XT-43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken XT-51 - Sportbeleid en activering XT-52 - Sportaccommodaties XT-53 - Cultuur- presentatie/productie/participatie XT-55 - Cultureel erfgoed XT-56 - Media XT-57 - Openbaar groen en recreatie XT-61 - Samenkracht en burgerparticipatie XT-62 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen XT-63 - Inkomensregelingen XT-64 - WSW en beschut werk XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-66 - Maatwerkvoorzieningen (WMO) XT-671A - Huishoudelijke hulp (WMO) XT-671B - Begeleiding (WMO) XT-671D - Overige maatwerkarrangementen (WMO) XT-672A - Jeugdhulp begeleiding XT-672B - Jeugdhulp behandeling XT-672D - Jeugdhulp zonder verblijf overig XT-673A - Pleegzorg XT-673B - Gezinsgericht XT-673C - Jeugdhulp met verblijf overig
XT-674B - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf XT-674C - Gesloten plaatsing
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
2.350
2.298
2.315
2.338
990 158 15.775 -478 -4.700 -1.795 437 -76.294 -250 2.280 1.029 4.081 23 341 50 20 31 5 1.321 994 444 1.783 1.395 4 537 2.155 3.733 875 4.933 11.930 1.064 1.954 4.384 3.754 -70 3.787 4.759 235 698 99 2.521 611 339
1.000 127 17.271 -525 -4.818 -1.840 475 -78.878 -250 2.338 1.004 4.123 23 338 50 5 -15 5 1.317 890 459 1.772 1.244 4 547 2.084 3.718 888 4.989 11.417 1.077 2.027 4.480 3.835 -70 3.871 3.739 242 712 101 2.574 625 346
930 127 17.545 -511 -4.933 -1.884 493 -75.339 -250 2.406 1.009 4.184 8 321 50 5 -17 5 1.315 888 460 1.750 1.295 4 560 2.075 3.714 901 4.949 10.853 918 2.101 4.575 3.915 -264 3.955 3.820 248 726 103 2.628 639 353
862 115 17.987 -480 -5.047 -1.927 509 -76.459 -250 2.473 1.013 4.209 8 319 50 5 -18 4 1.312 886 460 1.740 1.667 4 571 2.075 3.711 914 4.900 10.241 931 2.152 4.677 3.993 -264 4.038 3.900 255 739 105 2.681 653 359
12
XT-674B - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf XT-674C - Gesloten plaatsing XT-681A – Beschermd wonen (WMO) XT-681B – Maatschapp- en vrouwenopvang (WMO) XT-682A – Jeugdbescherming XT-682B - Jeugdreclassering XT-71 - Volksgezondheid XT-72 - Riolering XT-73 - Afval XT-74 - Milieubeheer XT-75 - Begraafplaatsen en crematoria XT-81 - Ruimte en leefomgeving XT-82 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) XT-83 - Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten MUTATIE RESERVES Resultaat
611
625
639
653
339 33 2 36 34 1.381 -1.429 -1.265 1.068 56 1.017 590 1.386 1.203 -1.202 -1
346 32 2 36 35 1.422 -1.435 -1.294 1.060 57 868 566 1.461 -1.571 1.201 -370
353 32 2 36 36 1.442 -1.440 -1.306 1.054 69 781 543 1.455 1.647 -506 1.141
359 32 2 36 37 1.456 -1.446 -1.320 1.048 68 774 499 1.452 1.049 -859 189
Begroting 2024 3.341 3.310 45.709 1.381 2.319
Begroting 2025 3.298 3.342 44.675 1.422 2.212
Begroting 2026 3.245 3.414 44.240 1.442 2.207
Begroting 2027 3.200 3.486 44.091 1.456 2.202
4.105 6.318 -1.569 442 2.993 -67.146 1.203 -1.202 -1
4.146 6.110 -1.612 378 2.895 -68.437 -1.571 1.201 -370
4.192 6.144 -1.624 359 2.779 -64.753 1.647 -506 1.141
4.217 6.517 -1.651 355 2.725 -65.551 1.049 -859 189
Programmaoverzicht Exploitatie (x € 1.000) 01 - Bestuur & Burger 02 - Veiligheid 03 - Sociaal Domein 04 - Volksgezondheid 05 - Onderwijs & educatie 06 - Vervallen 07 - Verkeer, vervoer & waterstaat 08 - Sport, cultuur & recreatie 09 - Milieu & duurzaamheid 10 - Economie & toerisme 11 - Volkshuisvest, leefomgev, stedelijke vernieuw 12 - Algemene Dekkingsmiddelen Saldo van baten en lasten MUTATIE RESERVES Resultaat
13
Begrotingsresultaat (structureel en reëel evenwicht) Bedragen x € 1.000 Programma Lasten Bestuur & Burger Veiligheid Sociaal Domein Volksgezondheid Onderwijs & Educatie Wijkgericht werken, etc. Verkeer,vervoer & waterstaat Sport, cultuur & receatie Milieu & duurzaamheid Economie & Toerisme Volkshuisvesting, leefomg. etc. Totaal lasten programma's Baten Bestuur & Burger Veiligheid Sociaal Domein Volksgezondheid Onderwijs & Educatie Wijkgericht werken, etc. Verkeer,vervoer & waterstaat Sport, cultuur & receatie Milieu & duurzaamheid Economie & Toerisme Volkshuisvesting, leefomg. etc. Totaal baten programma's
totaal
Begroting 2024 waarvan: inciden- structuteel reel
totaal
Begroting 2025 waarvan: inciden- structuteel reel
totaal
Begroting 2026 waarvan: inciden- structuteel reel
totaal
Begroting 2027 waarvan: inciden- structuteel reel
3.884 3.328 58.189 1.401 4.640 0 4.250 7.041 7.689 658 11.494 102.573
0 25 0 0 100 0 0 165 0 60 8.019 8.369
3.884 3.303 58.189 1.401 4.540 0 4.250 6.876 7.689 598 3.474 94.204
3.791 3.361 56.897 1.422 4.533 0 4.292 6.842 7.809 593 10.069 99.609
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.743 6.743
3.791 3.361 56.897 1.422 4.533 0 4.292 6.842 7.809 593 3.326 92.866
3.838 3.433 56.622 1.442 4.528 0 4.337 6.925 7.866 575 5.428 94.995
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.139 2.139
3.838 3.433 56.622 1.442 4.528 0 4.337 6.925 7.866 575 3.289 92.856
3.894 3.505 56.451 1.456 4.523 0 4.362 7.298 7.910 571 3.843 93.813
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 608 608
3.894 3.505 56.451 1.456 4.523 0 4.362 7.298 7.910 571 3.235 93.205
-543 -19 -12.480 -20 -2.321 0 -145 -723 -9.257 -216 -8.501 -34.225
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -7.839 -7.839
-543 -19 -12.480 -20 -2.321 0 -145 -723 -9.257 -216 -662 -26.386
-493 -19 -12.222 0 -2.321 0 -145 -732 -9.420 -216 -7.174 -32.742
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -6.663 -6.663
-493 -19 -12.222 0 -2.321 0 -145 -732 -9.420 -216 -511 -26.079
-593 -19 -12.381 0 -2.321 0 -145 -781 -9.490 -216 -2.649 -28.596
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -2.139 -2.139
-593 -19 -12.381 0 -2.321 0 -145 -781 -9.490 -216 -510 -26.457
-693 -19 -12.360 0 -2.321 0 -145 -781 -9.561 -216 -1.117 -27.213
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -608 -608
-693 -19 -12.360 0 -2.321 0 -145 -781 -9.561 -216 -509 -26.605
68.348
530
67.818
66.867
80
66.787
66.399
0
66.399
66.600
0
66.600
Lasten Algemeen dekkingsmiddel Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien (XT-08) Totaal lasten diverse
1.433 16.378 0 25 17.836
56 0 0 0 56
1.377 16.378 0 25 17.780
1.403 17.874 0 25 19.302
0 0 0 0 0
1.403 17.874 0 25 19.302
1.424 18.148 0 25 19.597
0 0 0 0 0
1.424 18.148 0 25 19.597
1.444 18.590 0 25 20.059
0 0 0 0 0
1.444 18.590 0 25 20.059
Baten Algemeen dekkingsmiddel Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal baten diverse
-84.379 -603 0 0 -84.982
0 0 0 0 0
-84.379 -603 0 0 -84.982
-87.136 -603 0 0 -87.739
0 0 0 0 0
-87.136 -603 0 0 -87.739
-83.747 -603 0 0 -84.349
0 0 0 0 0
-83.747 -603 0 0 -84.349
-85.007 -603 0 0 -85.610
0 0 0 0 0
-85.007 -603 0 0 -85.610
Saldo van diverse
-67.146
56
-67.202
-68.437
0
-68.437
-64.753
0
-64.753
-65.551
0
-65.551
1.202
586
616
-1.571
80
-1.651
1.647
0
1.647
1.049
0
1.049
571 -1.773
0 -476
571 -1.297
2.452 -1.251
0 -80
2.452 -1.171
561 -1.066
0 0
561 -1.066
556 -1.415
0 0
556 -1.415
-1.202
-476
-726
1.201
-80
1.281
-506
0
-506
-859
0
-859
-1
110
-111
-370
0
-370
1.141
0
1.141
189
0
189
Saldo van baten en lasten programma's
Totaal saldo van de programma's en diverse Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Stortingen en onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat Totaal structurele lasten Totaal structurele baten Structurele baten -/- structurele lasten
112.554 -112.665
114.620 -114.989
113.014 -111.873
113.820 -113.631
-111
-370
1.141
189
14
Programma's
15
1. Bestuur & Burger
Omschrijving Wat valt onder dit programma? In dit programma staat onder andere de in het coalitieakkoord voorgenomen rol en verhouding tussen college, raad, ambtelijke organisatie in relatie tot de (lokale) samenleving centraal. Zodat maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities conform de in het Uitvoeringsprogramma uitgewerkte actiepunten kunnen worden gerealiseerd. We willen daadkrachtig, integer en transparant besturen, met oog voor de korte en lange(re) termijn. Een optimale dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties staat voorop. Een goede wisselwerking tussen raad, college van B&W, ambtelijke organisatie en griffie is hiervoor onontbeerlijk. Bestuur en ambtelijke organisatie moeten goed geworteld zijn in de samenleving en effectief kunnen inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. We geloven in de kracht van samenwerking met burgers, maatschappelijk middenveld en andere overheden. Taken, die beter op een groter schaalniveau kunnen worden uitgevoerd, pakken we samen met andere gemeenten en maatschappelijke partners op in gemeenschappelijke regelingen of anderszins. Ook de gemeentewinkel inclusief het Klantcontactcentrum (KCC) valt onder dit programma. Daaronder vallen o.a. het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens, het verstrekken van reisdocumenten en rijbewijzen, het verwerken van aanvragen m.b.t.
geboorte, huwelijk, geregistreerd partnerschap, echtscheidingen en overlijden. En tot slot valt ook het organiseren en goed laten verlopen van verkiezingen onder dit programma.
Wat zegt het uitvoeringsprogramma hierover in 2024? Gedrag en cultuur De gedragscodes voor raadsleden, voor burgemeester en wethouder en voor ambtenaren zijn allen geactualiseerd, met als uitgangspunt om een constructief bestuurlijk-ambtelijk gezamenlijk gedrag te vertonen dat voor een goede samenwerking en verbinding zorgt. De gedragscode, het integriteitsbeleid (Beleidsplan Integriteit van de gemeente Brunssum 2022-2026) en de kernwaarden vormen de basis voor het ambtelijk handelen. Kernwaarden, integriteitsbeleid en gedragscode zijn met elkaar verweven tot basis van het ambtelijk handelen. Ze zijn dynamisch en kunnen in de toekomst worden afgestemd met andere actiepunten (komende besturingsfilosofie, strategische visie en reflectiemomenten). Beïnvloeding van gedrag is een langdurig proces en bepaalt de bestuurscultuur en organisatiecultuur. Gedrag wijzigt langzaam en geleidelijk. Streven is om in 2026 wel het gevoel van samen in verbinding te hebben. Dat is overigens een voortdurend proces. Met elkaar (burgers, gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders en ambtenaren) zorgen we voor een gedrag van vertrouwen, open en transparant en duidelijkheid naar elkaar, dat van Brunssum een prettige gemeente maakt. Het streven naar verbinding heeft of krijgt een plaats in de besturingsfilosofie (sturing met verbinding), de burgerparticipatie
16
(Samen aan zet), de werkgroep Verbinding (gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders en ambtenaren) en bij het integraal werken. Dat zal terug te zien zijn in beleidsstukken en overlegstructuren. Een betere verbinding met en betrokkenheid van de burger leidt hopelijk ook tot een hogere opkomst bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen. Strategische visie De huidige coalitie wenst verder te kijken dan één raadsperiode. Daarom is een herijking van de huidige strategische visie nodig. Daar betrekken we alle daarbij horende partners bij. De geactualiseerde strategische visie vormt straks het belangrijkste afwegingskader voor ons gemeentelijk beleid voor de komende jaren. Inmiddels is de keuze gemaakt om het herijken van de strategische visie onderdeel te laten maken van de in 2024 op te stellen omgevingsvisie (Programma 11). Herijken besturingsfilosofie In het coalitieakkoord zijn voldoende aanknopingspunten te vinden, die als bouwstenen kunnen dienen voor een nieuwe besturingsfilosofie. In het coalitieakkoord wordt het belang van samenwerking met maatschappelijke partners en inwoners onderschreven. De coalitie wil (blijven) werken aan een integer en transparant bestuur en opteert voor een bestuur dat verder kijkt dan één raadsperiode.
Fundamentele waarden zijn daarbij gelijkwaardigheid, respect en vertrouwen (gedrag en cultuur dus) alsook realiteitszin bij het verwezenlijken van opgaven en ambities. Ook een veilig werkklimaat vindt de coalitie belangrijk en wil men werk maken van een meer omgevingsbewust en burgergerichte dienstverlening. Al deze intenties kunnen een plaats krijgen in de besturingsfilosofie. Regionale samenwerking en grip houden op verbonden partijen Steeds meer problemen en opgaven overstijgen onze gemeentegrenzen. Daarom is het belangrijk een actieve rol te spelen in de regionale samenwerking en ons op te stellen als een volwaardig partner. Door de handen ineen te slaan, kunnen we aantoonbare schaalvoordelen behalen op het gebied van kennis, bestuurskracht, middelen, en korte lijnen naar de rijksoverheid. Parkstad Limburg is wat ons betreft ook het schaalniveau waarop wij in nauwe samenwerking met de omliggende gemeenten de ‘brede welvaart’ willen aanpakken. Dat samenwerking loont blijkt uit de successen van IBA en de Regio Deal. Gedurende de hele coalitieperiode spelen wij een actieve rol in de regionale samenwerking waarbij we ons opstellen als een volwaardige partner. De coalitie wil als opdrachtgever grip houden op het functioneren en de uitgaven van de gemeenschappelijke regelingen. Het principe van ‘realistisch begroten’ wordt ook in dit kader strikt gehanteerd.
Burgerbetrokkenheid Onze samenleving is continu in beweging. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verlangen steeds vaker een andere rol van de overheid. Ze willen meebeslissen, nemen meer initiatief en vragen om meer invloed. Er is al langer een verschuiving gaande van een overheid die alles regelt naar een overheid die ruimte biedt voor de dialoog en initiatieven vanuit de maatschappij. Het streven is om in deze bestuursperiode ons ambtelijk en bestuurlijk handelen (nog beter) af te stemmen op de wens van burgers en maatschappelijk middenveld om vroegtijdig en actief bij het gemeentelijk beleid en de uitvoering van plannen betrokken te worden. Het bestuur gaat deze participatieve manier van werken vastleggen in een kadernotitie ‘burgerbetrokkenheid’. Bij participatie gaan we als gemeentelijke organisatie het gesprek aan met inwoners en/of partners. Gelet op de uiteenlopende werkwijzen in de huidige praktijk willen we graag toewerken naar een gestructureerde en herkenbare aanpak, die organisatiebreed toepasbaar is. Zodat de maatschappelijke dialoog maximaal resultaat oplevert. We gaan ervoor zorgen, dat participatie net als integriteit of integraal werken een vast en herkenbaar onderdeel van onze manier van werken wordt.
‘Samen voor Brunssum’ betekent ook, dat bewoners verantwoordelijkheid nemen voor hun woon- en leefomgeving en dat de gemeente Brunssum bewonersinitiatieven ondersteunt en faciliteert. Gelet op de
17
brede reikwijdte van het participatiebeleid vatten we de opdracht van de coalitie om een kadernotitie ‘burgerbetrokkenheid’ op te stellen dan ook zodanig ruim op, dat we interactief toewerken naar een breed actieprogramma ‘Samen voor Brunssum’. Met dit actieprogramma geven we de komende periode een impuls aan de samenwerking en dialoog met bewoners en partners en daarmee concreet uitvoering aan de rode draad van het coalitieakkoord. De inmiddels geworven ‘kwartiermaker participatie’ zal hier een belangrijke impuls aangeven. Samenwerken aan het Brunssum van morgen levert maatschappelijke meerwaarde op door vergroting van de betrokkenheid van belanghebbenden, verbetering van de kwaliteit van beleid en uitvoering en meer cohesie en gemeenschapszin. Burger De huidige samenleving vraagt om een flexibele en klantgerichte opstelling van onze organisatie naar de buitenwereld. De coalitie streeft een meer omgevingsbewuste en burgergerichte dienstverlening na. Concreet betekent dit onder meer dat de beschikbaarheid en bereikbaarheid van onze gemeente, de manieren waarop het klantcontact plaatsvindt, en de informatiestructuur (nog) beter worden afgestemd op de behoefte van de burgers. Brunssum wil excelleren in haar dienstverlening en bedrijfsvoering. In het proces staat de burger centraal. Er is voortdurend aandacht voor de processen en de dienstverlening aan de burger staat voorop.
Het is van belang dat de gemeentelijke dienstverlening integraal wordt afgestemd en daar waar nodig geüniformeerd wordt. Daarnaast ontbreekt structurele monitoring op de kwaliteit van de dienstverlening. Doorlooptijden, wachttijden en hoeveelheden per kanaal zijn wel meetbaar, maar een concrete beoordeling van de kwaliteit van dienstverlening door de klant ontbreekt. Aan het eind van deze raadsperiode is de gemeentelijke dienstverlening integraal geoptimaliseerd. Dat wil zeggen dat alle afdelingen met directe klantcontacten de komende jaren een intensievere samenwerking zoeken om de burger nog beter van dienst te zijn. Dit doen ze door de afdelingsgerichte processen goed op elkaar af te stemmen, zodat de burger voor ieder contact met de gemeente Brunssum eenzelfde niveau van dienstverlening ervaart. We streven naar een minimale score van een 8 voor de generieke klanttevredenheid van onze dienstverlening.
Kaderstellende nota's • • • •
Strategische visie Brunssum 2025 (2012) Besturingsfilosofie (2008) Kadernota verbonden partijen (2016) Huwelijksbeleid gemeente Brunssum (2021)
18
Beleidsopgaves
Bestuur • • •
De raad kan zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol optimaal uitoefenen. Het college van B&W functioneert als een daadkrachtig, integer en transparant dagelijks bestuur en richt zich op de uitvoerende rol. De bestuurscultuur, duale samenwerking en het ambtelijk-bestuurlijk samenspel moeten bijdragen aan het maximaal realiseren van de bestuurlijke ambities en maatschappelijke opgaven. Samenwerking heeft toegevoegde waarde bij het uitvoeren van gemeentelijke taken en het realiseren van maatschappelijke opgaven. Het schaalniveau van samenwerking kan verschillen naar gelang de opgave.
Burgerzaken (dienstverlening) • • • •
De dienstverlening is integraal van opzet en afgestemd op de behoefte van de burgers, bedrijven en instellingen. Voortdurend wordt proactief ingespeeld op de snel voortschrijdende maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Verdere digitalisering van de processen krijgt daarbij nadrukkelijk de aandacht. Daarbij verliezen wij de belangen van de inwoners, die de veranderingen niet (meer) kunnen bijbenen, niet uit het oog. Zij kunnen altijd bij ons terecht voor hulp en advies. Wij zetten ons in om de processen zo in te richten dat fraude nagenoeg onmogelijk wordt gemaakt. Tevens blijven wij daarop monitoren.
19
TV01 Bestuur WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR ? Doel 1: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 3. Actualiseren gedragscodes raad, college van B en W, en ambtelijke organisatie.
Resultaten: 1. Monitoring door de integriteitsfunctionaris van gedrag via het aangeschafte kwaliteitssysteem voor monitoring Framework Ethiek & Integriteit. 2. De bestuurlijke commissie integriteit gaat samen met de Burgemeester de bewustwordings-/morele oordeelsvormingstrainingen voor bestuurders organiseren.
Doel 2: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 5. Opstellen kadernotitie ‘burgerbetrokkenheid’, op basis waarvan burgerparticipatie en de pilot ‘Brunssum - Samen aan zet’ worden verankerd in onze manier van werken.
Resultaten: 1. De 'kwartiermaker participatie' ontwikkelt en begint met de uitvoering van een actieprogramma 'samen voor Brunssum', waarmee we een extra impuls gaan geven aan burger- en overheidsparticipatie; 2. Er wordt een participatie-leidraad ontwikkeld, die breed toepasbaar is en op maat ingezet kan worden, passend bij de doelgroep en de opgave. 3. Verder wordt bekeken welke (extra) digitale mogelijkheden kunnen worden benut om burgerbetrokkenheid vorm te geven en burgerinitiatieven te stimuleren. 4. Bij lopende initiatieven, zoals het opstellen van de Omgevingsvisie, het wijkgericht werken of bij de uitvoering van taken in het kader van duurzaamheid of warmtetransitie, wordt ook in 2024 meer aandacht besteed aan burgerbetrokkenheid.
Doel 3: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 6. Duurzaam borgen van raadswerkgroep Verbinden in de organisatie.
Resultaten: 1. De (resultaten van de) in de vorige periode ingestelde ‘raadswerkgroep verbinden’ gaan we de komende bestuursperiode (nog) beter borgen binnen de organisatie. 2. De raadswerkgroep koppelt periodiek terug over de voortgang en resultaten aan de raad. Voor de overige raadswerkgroepen bekijken we kritisch wat de relevantie is en of het beoogde doel is bereikt.
20
Doel 4: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 8. Herijken besturingsfilosofie.
Resultaten: 1. Formele vaststelling van de geactualiseerde besturingsfilosofie college en raad. 2. Monitoring van de uitvoeringspraktijk van de nieuwe besturingsfilosofie.
Doel 5: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 9. Inbouwen reflectiemomenten ambtelijk-bestuurlijk samenspel.
Resultaten: 1. Door het periodiek inplannen van reflectiemomenten gaan we het ambtelijk-bestuurlijk samenspel in de praktijk regelmatig toetsen aan hetgeen we met elkaar hebben afgesproken.
Doel 6: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 10. Vervullen actieve rol/volwaardig partnerschap bij regionale samenwerking.
Resultaten: 1. We bepalen of en bij welke (majeure) regionale opgaven versterking van onze strategische inzet gewenst is.
Doel 7: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 11. Grip houden op functioneren en uitgaven gemeenschappelijke regelingen en anticiperen op aanstaande wijziging WGR.
Resultaten: 1. We zetten de deelname aan de regionale werkgroep ‘gemeenschappelijke regelingen’ voort. 2. Verdere implementatie van de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). 3. We blijven ernaar streven dat kostenverhogingen binnen een GR in hun eigen begroting wordt opgevangen.
Doel 8: Wat willen we bereiken? De raad geeft actief richting aan beleidsonderwerpen en –ontwikkelingen, dient daartoe initiatiefvoorstellen in, stelt kaders, maakt politieke keuzes en stelt prioriteiten.
Resultaten: 1. Er vindt in de raad een discussie op hoofdlijnen plaats, die richtinggevend is voor de uitvoeringsfase daarna. Bij deze werkwijze krijgen maatschappelijke organisaties en burgers ook de gelegenheid in een vroegtijdig stadium te participeren. 2. Raadsleden nemen actief deel aan informatieavonden, raadswerkgroepen en heidagen.
21
Doel 9: Wat willen we bereiken? De raad houdt controle op uitvoering door het college, heeft zicht op de effecten van gemeentelijk beleid, wordt vroegtijdig betrokken en stuurt zo nodig bij op basis van actieve beleidsevaluatie.
Resultaten: 1. Het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 wordt periodiek gemonitord via de P&C cyclus. 2. Het maatschappelijk middenveld houden wij aangesloten bij de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma 2022-2026. 3. We verbeteren, waar nodig, de informatievoorziening aan de raad en samenleving door onze open houding en toegankelijke informatie, mede langs de richtlijnen van de Wet open overheid.
Doel 10: Wat willen we bereiken? Open, integer en vakbekwaam handelen van de gemeente / het gemeentebestuur en ambtelijke organisatie. De gemeenteraad, het college van B&W en de ambtelijke organisatie werken in de praktijk constructief samen in het belang van de burgers van Brunssum.
Resultaten: 1. Deskundigheid/professionaliteit borgen en specifieke vakkennis actualiseren binnen het college van B&W, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. Dit middels het volgen van opleiding, bijscholing en 2. gebruik maken van externe advisering/coaching. 3. Openbaarheid van overheidsinformatie is uitgangspunt. We leggen daarom alleen geheimhouding op wanneer dit echt nodig is en we zorgen ervoor dat de geheimhouding zo snel mogelijk wordt opgeheven. 4. De omslag van sectoraal naar integraal werken programmatisch en projectmatig (gebiedsgericht) werken gaan we in deze bestuursperiode verankeren in de organisatie.
WAT GAAT HET KOSTEN ? Exploitatie (x € 1.000)
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
producten 010001 - Burgemeester & Wethouders
900
875
875
875
010002 - Raad
408
390
390
390
010003 - Raadsvergaderingen
42
42
42
42
010010 - Rekenkamer en externe accountant
81
67
67
67
010030 - Raadsgriffie
347
334
334
334
010040 - GR Parkstad
575
593
610
633
2.353
2.301
2.318
2.341
010001 - Burgemeester & Wethouders
-3
-3
-3
-3
TOTAAL BATEN
-3
-3
-3
-3
2.350
2.298
2.315
2.338
TOTAAL LASTEN producten
Resultaat
22
TV02 Burgerzaken WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel 1: Wat willen we bereiken? Uitvoeringsprogramma: 7. Komen tot een integrale en burgergerichte dienstverlening.
Resultaten: 1. Afronden nulmeting klanttevredenheidsonderzoek (in Parkstadverband). 2. Vertalen resultaten klanttevredenheidsonderzoek naar een verbeterplan. 3. Activiteiten uit het verbeterplan klanttevredenheid uitvoeren.
Doel 2: Wat willen we bereiken? De dienstverlening is klantgericht en efficiënt en sluit aan bij de vraagstelling van de burger, met inachtneming van de geldende uitvoeringsregels.
Resultaten: 1. Het herijkingsproces van openingstijden, wijze van het klantcontact, vergewisplicht, oplossingsgerichte attitude en deregulering-aspecten wordt voorgezet. 2. De verwachte toename vanaf 2024 van het aantal te verstrekken reisdocumenten opvangen (als gevolg van de wijziging geldigheidsduur in 2013 van 5 naar 10 jaar). 3. Wettelijke taken als gevolg van de wetswijziging Basisregistratie Personen (BRP) uit 2023: "Landelijk Aanpak Adreskwaliteit" (LAA) worden verder geïntensiveerd. 4. Zorgdragen voor een goed gestructureerd verloop van het verkiezingsproces. 5. Van alle aan de gemeente gestelde vragen wordt 80% eenduidig, direct en centraal beantwoord door het KCC.
WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
producten 020000 - Salarislasten Burgerzaken
1.222
1.206
1.194
1.181
020001 - Basis Registratie Personen
273
248
290
335
020002 - Burgerlijke Stand
5
5
5
5
020003 - Baliewerkzaamheden
1
1
1
1
020004 - Klanten Contact Centrum
8
8
8
8
020020 - Naturalisaties
22
22
22
22
1.531
1.490
1.520
1.552
020001 - Basis Registratie Personen
-482
-432
-532
-632
020002 - Burgerlijke Stand
-33
-33
-33
-33
020020 - Naturalisaties
-25
-25
-25
-25
TOTAAL BATEN
-540
-490
-590
-690
Resultaat
990
1.000
930
862
TOTAAL LASTEN producten
23
2. Veiligheid
Omschrijving Wat valt onder dit programma? Dit programma gaat over de verschillende aspecten van veiligheid, crisisbeheersing en brandweer, integrale veiligheid, ondermijning en zorg en veiligheid. Het realiseren van een veilig gevoel is een gezamenlijke opgave waarbij veel partijen een rol hebben en elkaar nodig hebben. We hebben hierbij elkaar nodig. De gemeente is regievoerder en werkt nadrukkelijk samen met alle partners, om zo een veilige omgeving te creëren voor iedereen die woont, werkt en verblijft in Brunssum. Momenteel spelen er op veiligheidsgebied enkele relevante ontwikkelingen. Positieve ontwikkeling is de afname van het aantal woninginbraken, negatieve ontwikkelingen zijn meldingen van jeugdoverlast en over verharding van de jeugdcriminaliteit. Daarnaast zien we een toename van cybercrime / online criminaliteit, meer meldingen over personen met verward gedrag en het aantal meldingen van overlast in de openbare ruimte. Wat zegt het uitvoeringsprogramma hierover in 2024? Inzet straatcoaches en jeugdboa's In het Uitvoeringsprogramma is opgenomen dat men graag structurele inzet van straatcoaches (óf jeugdboa’s) wil zien in combinatie met jongerenwerk van het CMWW. Op dit moment worden er in Brunssum straatcoaches ingezet en heeft het CMWW één jongerenwerker “op straat”. Deze inzet heeft thans een tijdelijk karakter en is afhankelijk van beschikbare gelden c.q.
samenwerking in de regio. Gesprekspartners (politie, team Veiligheid, toezicht en handhaving en CMWW) zijn unaniem van mening dat er meer aan preventie gedaan moet worden. Repressie door politie of boa’s dient pas het slotstuk te zijn. Samenwerking tussen de diverse sporen gaat steeds beter en is geformaliseerd in een gezamenlijk Jeugd Preventie Programma (JPP) Brunssum-Heerlen. Het team Jeugd (afdeling Zorg) van de gemeente Brunssum maakt deel uit van het JPP. Tezamen komen we tot de conclusie dat het preventieve spoor nog verder uitgebreid mag worden. Een extra straathoekmedewerker is meer dan wenselijk. Het opbouwen van een vertrouwensband met jeugd kost tijd. Jeugd is vaak van de vroege ochtend tot de late nacht op straat en dat kun je van één straathoekmedewerker niet verwachten. In het repressieve spoor weten gemeente Brunssum en politie elkaar te vinden bij de aanpak van jeugdoverlast via een gebiedsgerichte- of groepsgerichte aanpak. Binnen het politie BT Brunssum-Landgraaf is jeugd een zogenaamde prio. Binnen preventie dient ook aandacht te zijn voor ontmoetingsplekken voor de jeugd. Intensivering van de preventieve aanpak (JPP) als onderdeel van het Integraal Jeugdbeleid leidt tot minder jeugdoverlast en meer opvang en begeleiding van jongeren en draagt daarmee bij aan een positieve ontwikkeling van de jeugd en jongeren in Brunssum.
24
Boa's en politie meer zichtbaar aanwezig In het coalitieakkoord is opgenomen dat men “blauw” (politie en boa’s) meer zichtbaar op straat aanwezig wenst. Er wordt een uiterste inspanning gedaan om het aantal boa’s op peil te krijgen en te houden, waarbij zij zich onder andere ook op het item parkeeroverlast zullen concentreren. De politiecapaciteit staat enorm onder druk. De totale politiecapaciteit van het basisteam Brunssum-Landgraaf zal verder worden ingekrompen waardoor er nóg minder politie op straat zal zijn. Deze ontwikkeling staat op gespannen voet met de wens om meer blauw op straat. Met de toevoeging van straatcoaches proberen we toch voldoende ogen en oren op straat te hebben en voldoende zichtbaar te zijn voor onze inwoners. Bij de bestrijding van parkeeroverlast door de boa’s en stadswachten is in zijn algemeenheid de visie van de gemeente Brunssum dat we “controlerende gastheer” zijn. In beginsel en afhankelijk van de situatie gaan we niet direct over tot verbaliseren, maar waarschuwen we eerst. Op klachten rondom parkeeroverlast proberen we direct te reageren. De streefsituatie is dat een substantiële uitbreiding van het Korps Limburg leidt tot meer blauw op straat. Damoclesbeleid In het coalitieakkoord is opgenomen dat men een humaan Damoclesbeleid wenst en de burgemeester de mogelijkheid moet hebben om maatwerk te bieden.
Bij het aantreffen van drugshandel of drugsproductie c.q. de aanwezigheid van drugs in een woning treedt het Damoclesbeleid in werking. De maatschappelijke partners constateren dat ons beleid al humaan is. Er wordt altijd maatwerk toegepast. Er heeft, bij wijze van spreken, nog nooit iemand onder de brug geslapen. Waar voor gewaakt moet worden is dat bijvoorbeeld de aanwezigheid van kinderen in een pand geen vrijbrief wordt en dat de burgemeester dan niet zou sluiten. Een goed samenspel tussen Politie, Team Veiligheid, toezicht en handhaving en Team Jeugd is daarbij van belang. Voortzetting van het huidige humane Damoclesbeleid leidt tot een effectief drugsbeleid waarbij maatwerk door de burgemeester wordt toegepast.
Kaderstellende nota's • •
Integraal veiligheidsplan SVBBL 2023-2026; Beleidsplan handhaving omgevingsrecht 2019-2022 (met de komst van de Omgevingswet wordt dit beleid aangepast).
25
Beleidsopgaves
Crisisbeheersing en brandweer •
Crisisbeheersing en rampenbestrijding en ook brandweerzorg op aanvaardbaar niveau van veiligheid houden tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.
Openbare orde en veiligheid • • •
We streven naar een veilig Brunssum, waarin onze (wijk-)bewoners zich veilig voelen en prettig wonen, waar ondernemers veilig kunnen ondernemen en bezoekers veilig kunnen verblijven. Een integrale aanpak met betrekking tot openbare orde, criminaliteit, overlast, ondermijning en onveilige situaties. Hiervoor zetten we in op preventie, signalering, interventie en handhaving. We sturen aan op voldoende inzet vanuit de eigen organisatie en op een goede samenwerking met de veiligheidspartners en (wijk-)bewoners. De opgave is om meer grip te krijgen op de criminaliteit, die een ondermijnende invloed heeft op de Brunssumse samenleving.
26
TV11 Crisisbeheersing en brandweer WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR ? Doel 1: Wat willen we bereiken? Een goede kwaliteit van de fysieke veiligheid en brandweerzorg en het in stand houden van een adequaat niveau van crisisbeheer en voorbereiding van rampenbestrijding.
Resultaten: 1. De gemeente Brunssum zorgt voor een goede voorbereiding van crisisbeheer rekening houdend met de landelijke en regionale ontwikkelingen, door het organiseren van lokale informatiebijeenkomsten voor crisisfunctionarissen en de doorontwikkeling van de lokale crisisstructuur. 2. Het project ‘lokale crisisorganisatie Brunssum’ wordt opgestart om beter voorbereid te zijn bij rampen en crisissen. Naast het vakbekwaamheidstraject worden verschillende thema’s opgepakt om met name de lokale crisisorganisatie organisatie breed te borgen en daarmee te laten aansluiten op de regionale samenwerking. 3. Door het organiseren van interne bijeenkomsten zal de bewustwording over fysieke veiligheid worden vergroot. 4. In het meerjarenbeleidsplan VRZL 2024-2027 worden de ambities voor de komende vier jaar gepresenteerd. Samen met het risicoprofiel, het crisisplan en de rampbestrijdingsplannen is dit plan het uitgangspunt voor een efficiënte en effectieve organisatie bij de voorbereiding en aanpak van (grootschalige) incidenten, rampen en crises. Het provinciaal risicoprofiel is de harde basis voor het meerjarenbeleidsplan. 5. Een ambitie voor de komende jaren is de doorontwikkeling van een professionele, vitale en wendbare brandweerorganisatie waarin de vrijwilligerspositie is verankerd en waarbij we rekening houden met de gevolgen van nieuwe Europese regelgeving. 6.
Kwaliteitsbehoud van de brandweerzorg zoals die tot uiting komt in het regionale dekkingsplan (effecten van Uitruk op Maat en de geplande nieuwbouw van kazernes).
WAT GAAT HET KOSTEN ? Exploitatie (x € 1.000)
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
producten 110000 - Salarislst Crisisbeh. en Brandweer 110001 - Brandweerbeleid / Account Brandweer 110002 - Rampenbestrijding TOTAAL LASTEN