Raadsvoorstel 49 (bijlage) jaaroverzicht 2020 GGD Zuid Limburg.pdf

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Samenwerkingsovereenkomst In 2020 is met gemeenten uit de Westelijke Mijnstreek een samenwerkingsovereenkomst afgesloten voor de dienstverlening 2021 en verder. Sindsdien ontvangt de GGD de gemeentelijke bijdrage niet meer per verrichting, maar op basis van de werkelijke inzet van de arts. Naast een vermindering van administratieve lasten voor gemeenten en de GGD, wordt de inzet van de SMA-arts voor gemeenten hiermee flexibeler.

55

Programma GGD > Sociaal medische advisering

Veilige overdracht clientgegevens In 2020 is via aanbesteding een nieuw softwarepakket aangekocht dat in 2021 zal worden geïmplementeerd. De consulenten van gemeenten krijgen toegang tot het digitale systeem en dashboard. Hiermee kunnen ze de status van aanvragen bij de GGD te allen tijde opvolgen en ook zelf adviezen ophalen. Naast een afname van administratieve lasten, komt dit de veilige overdracht van digitale clientgegevens ten goede.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

56

Sociaal medische advisering in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

57

Programma GGD > Sociaal medische advisering

Trends

43 81 26

396

332 733

668

28

1.048

1.079

72 105 676

668

571

552

20

25 1.311

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

1.211

58

Programma GGD > Openbare geestelijke gezondheidszorg

Wijk-GGD’er tijdens corona Als gevolg van de coronamaatregelen heeft het vangnetteam in 2020 minder mensen thuis bezocht. Telefonisch contact was een redelijk alternatief. Kenmerkend voor het vangnetwerk is echter het persoonlijke contact in de vertrouwde omgeving van de cliënt. Veel contacten vonden daarom plaats op een bankje in het park, bij mensen in de tuin of door middel van een wandeling. Indien noodzakelijk werd de cliënt alsnog thuis bezocht. Zo lukte het om de soms moeizaam tot stand gekomen contacten te onderhouden. Ook voor nieuwe meldingen en advies- en consultatievragen was het Vangnet in 2020 in coronatijd bereikbaar. Voor ketenpartners is het eveneens een uitdaging om tijdens corona contact te houden met deze kwetsbare zorgmijders. Het vangnet is daarom regelmatig gevraagd naar creatieve oplossingen. In maart en in mei 2020 heeft het vangnetteam een nieuwsbrief uitgebracht over de dienstverlening van het Vangnet en de WijkGGD’er tijdens corona. Daarna is het aantal adviesvragen met 45 procent toegenomen.

In hun rol als verbindingsofficier detecteren zij zorgwekkende signalen en zoeken naar mogelijke oplossingen. Door inzet van de wijk-GGD’er is het aantal consultvragen gestegen, en het aantal meldingen gedaald. Dat betekent dat de casussen die daadwerkelijk worden opgepakt door de vangnetmedewerker complexer worden en ook meer tijd vragen. Zowel de Wijk-GGD’er als de straatpsychiater zijn onderdeel van het Plan van aanpak ‘Personen met Verward Gedrag Maastricht-Heuvelland’. De contacten met de GGZ en de huisartsen verlopen hierdoor soepel. Hierdoor worden gedwongen opnames soms voorkomen en verloopt het proces bij een zorgmachtiging beter en sneller. In het begin van de coronapandemie bezochten zorginstellingen cliënten alleen in zeer acute situaties thuis. Daarom stagneerde de doorverwijzing in die periode regelmatig. Vooral in de eerste lockdown zorgden daklozen die overdag nergens terecht konden, regelmatig voor overlast in openbare ruimten.

De wijk-GGD’er en straatpsychiater In 2020 zijn de Wijk-GGD’er en straatpsychiater, die in 2019 in Maastricht-Heuvelland hun intrede deden, intensief met wijkagenten op pad geweest.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

59

Programma GGD > Openbare geestelijke gezondheidszorg

Wet verplichte GGZ Met ingang van 1 januari 2020 is de Wet verplichte GGZ (WvGGZ) van kracht. Deze wet heeft betrekking op de uitvoering van gedwongen zorg in de geestelijke gezondheidszorg en vervangt de Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ).

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

De vangnetmedewerker heeft in principe geen rol in de uitvoering van deze wet. Maar hij probeert de cliënt bij een dreigende zorgmachtiging te motiveren om (bemoei)zorg in het vrijwillige kader te accepteren. De vangnetmedewerker kan ook betrokken worden bij een vooronderzoek in het kader van een zorgmachtiging. Soms vindt zorg ter overbrugging tot de zorgmachtiging plaats.

60

Openbare geestelijke gezondheidzorg in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

61

Programma GGD > Openbare geestelijke gezondheidszorg

Trends

Vanaf 2020 worden de nieuwe meldingen en advies & consultatievragen apart weergegeven.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

62

Programma GGD > Forensische geneeskunde

Forensische dienst… een stille dienstverlening De forensisch artsen van de GGD zorgen in opdracht van gemeenten voor lijkschouw en doen waar nodig onderzoek bij overlijden. In Nederland oordeelt de huisarts of behandelend specialist of er sprake is van een natuurlijke dood. Bij twijfel wordt de forensisch arts (gemeentelijke lijkschouwer) van de GGD ingeschakeld die de oorzaak en de wijze van overlijden probeert vast te stellen. In 2020 hebben de forensisch artsen 480 lijkschouwen gedaan. De forensisch arts stelt een verklaring van overlijden op en rapporteert een vermoeden van onnatuurlijk overlijden aan het Openbaar Ministerie. Ook wanneer sprake is van een vermoedelijk strafbaar feit en nader onderzoek nodig is, wordt de forensisch arts ingeschakeld. De officier bepaalt op basis van het onderzoek of de overledene begraven of gecremeerd kan worden. Ook kan de forensisch arts zorgen voor een verklaring van uitstel van begraven, bijvoorbeeld als de overledene naar een ander land vervoerd moet worden.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

De forensisch arts kan worden ingeschakeld bij euthanasie (300 keer in 2020) om te beoordelen of deze volgens protocol is uitgevoerd. In Nederland is het verplicht om een forensisch arts te raadplegen als een kind jonger dan 19 jaar overlijdt. Er wordt dan een zogenoemde NODOK-melding gedaan: een melding Nader Onderzoek Doodsoorzaak Kinderen. In 2020 waren er 37 van deze meldingen. Als het overlijden van een minderjarige (< 19 jaar) onverwacht en onverklaard is, kan met toestemming van de ouders nader onderzoek naar de doodsoorzaak plaatsvinden. Het langs deze weg achterhalen van de doodsoorzaak kan bijdragen aan de rouwverwerking. Bij 2 van de 37 meldingen in 2020 heeft een dergelijke NODOK-procedure plaatsgevonden.

63

Programma GGD > Forensische geneeskunde

Forensische geneeskunde volop in ontwikkeling Medische zorg aan arrestanten In opdracht van politie en justitie draagt de GGD zorg voor de medische zorg aan arrestanten. Ook leveren forensisch artsen medische expertise voor onderzoek en rapportage in zaken als mishandeling, zedenzaken (CSG) en misdrijven. Op deze manier bieden zij ondersteuning aan het opsporingsapparaat (politie en justitie). Forensische geneeskunde in beweging Landelijk is de toekomst van de forensische geneeskunde al enkele jaren onderwerp van gesprek. Het forensisch medisch onderzoek wordt in de toekomst niet meer door de afzonderlijke GGD’en georganiseerd, maar krijgt een bovenregionale invulling. De medische arrestantenzorg wordt beschouwd als markttaak en wordt mogelijk in 2021 via aanbesteding gecontracteerd. Het jaar 2020 was opnieuw een jaar van wachten; er is landelijk nog weinig duidelijkheid over de toekomst. Inmiddels is er onder leiding van GGD GHOR Nederland een visie op de Forensische Geneeskunde van de toekomst geformuleerd. Er is een governancestructuur ingericht en het aanbod van de forensische dienstverlening wordt meer en meer op politieregio georganiseerd. Er is in 2020 vooruitgang geboekt op tal van onderwerpen die de samenhang tussen politieregio’s verbetert. Zo is er een landelijk registratiesysteem geïmplementeerd, waar Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

de GGD sinds mei 2020 op is aangesloten. Er is een éénduidig producten- en dienstverleningskader beschreven, en er is een onderzoek gestart naar een eenduidig landelijk kostprijsmodel voor de Forensische Geneeskunde. Aan het einde van 2020 heeft de eerste lichting nieuwe forensisch artsen de vernieuwde opleiding van twee jaar afgerond. Dit is hard nodig omdat het personeelsbestand vergrijst en hierdoor veel artsen hun dienstverband beëindigen. Omdat de huidige opleidingsplekken niet volledig bezet zijn, kan dit in de toekomst een continuïteitsprobleem opleveren. Ook daarom is een intensieve samenwerking tussen de Limburgse GGD’en noodzakelijk om een kwalitatief goede Forensische Geneeskunde in de provincie te kunnen blijven garanderen. Eind 2020 is door de directies van beide GGD’en opdracht gegeven om medio 2021 een samenwerkingsovereenkomst te sluiten. In 2020 is het landelijke programma forensisch medische expertise (FMEK) verder uitgerold. COVID-19 heeft de implementatie vertraagd, maar er is inmiddels een landelijk handelingskader en implementatieplan FMEK voor Limburg. De regionaal coördinerend expert heeft ook een begroting (VWS) opgesteld voor verdere implementatie in 2021. Ketenpartners in Limburg zijn bij deze ontwikkeling betrokken. 64

Forensische geneeskunde in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

65

Programma GGD > Forensische geneeskunde

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

66

Rekening baten en lasten 2020

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

67

JEUGDGEZONDHEIDSZORG De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is het fundament voor een gezonde jeugd. Alle ouders en kinderen kunnen er terecht voor informatie en ondersteuning op het gebied van een gezonde, veilige ontwikkeling en positieve opvoeding. De JGZ heeft hierdoor als enige partij in de gezondheidszorg en het sociaal domein vrijwel alle kinderen in Nederland in beeld en weet of ze gezond opgroeien. Met ingang van 1 januari 2020 heeft Zuid-Limburg één organisatie voor JGZ voor alle kinderen van 0-18 jaar en hun ouders. Het is de ambitie van één JGZ om de groep gezonde kinderen in Zuid-Limburg groter te laten zijn dan die nu is. SAMENWERKING VERSNELD VAN DE GROND TRENDBREUKZAKEN VACCINATIE IN BEELD TRENDS FINANCÏEN

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

68

Programma Jeugdgezondheidszorg

Vivian Haine, afdelingshoofd JGZ

Samenwerking in de JGZ is versneld van de grond gekomen' 'We hadden alle voorbereidingen getroffen: 2020 was voor ons het jaar waarin we echt van vier organisaties naar één Jeugdgezondheidszorg (JGZ) zouden gaan. Met een indrukwekkende lijst aan taken en ambities voor de drie subregio’s MaastrichtHeuvelland, Parkstad en Westelijke Mijnstreek. ‘We gaan er iets moois van maken’, zeiden we tegen elkaar. En toen kwam COVID-19. Een kwart van onze medewerkers werd ingezet voor crisiswerkzaamheden zoals het bemensen van de informatielijnen en bemonsteren. We moesten een deel van de JGZ-zorg afschalen en deels digitaal gaan werken. In de zomer zijn alle medewerkers, op een enkeling na, weer teruggekeerd naar het JGZ-werk. En we hebben extra medewerkers mogen aantrekken voor het wegwerken van achterstanden. De veerkracht en vindingrijkheid van medewerkers zijn mij echt bijgebleven. Ze hebben de mouwen opgestroopt en elkaar geholpen. Ook al konden we elkaar minder vaak ontmoeten, de samenwerking is door de crisis juist versneld van de grond gekomen. Daarom hebben we onze ambities toch deels kunnen Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

waarmaken. Zo hebben we meerdere stappen gezet in de richting van één website en één telefoonnummer, zodat we als één JGZ bereikbaar zijn voor klanten. Later in 2021 zal dat voor heel Zuid-Limburg het geval zijn. Verder ben ik blij verrast door het initiatief van een team in Beekdaelen om een team 0-12 jaar te vormen. De voorbereidingen zijn klaar en het team is nu gestart; Beek en Born volgen dit voorbeeld. En in Parkstad wordt zelfs geëxperimenteerd met een team 0-18 jaar. Het is mooi dat medewerkers dit soort kansen zien en grijpen. En de Kenniswerkplaats Jeugd heeft het levenslicht gezien, zodat onderzoek een vanzelfsprekend onderdeel van de JGZ kan worden. Ook hebben we alle gemeenten bezocht om toe te lichten hoe het staat met de gezondheid van hun jeugd. Daarnaast hebben we met gemeenten in een intensief traject de JGZ van de toekomst kunnen bespreken om in 2021 samen tot een passende begroting 2022 te komen. Kortom, we hebben ondanks COVID-19 veel bereikt en daar ben ik heel trots op.' 69

Programma Jeugdgezondheidszorg

Trendbreukzaken

Vaccinatie

Binnen de trendbreukbeweging zijn in 2020 de programma’s Voorzorg en Stevig Ouderschap in heel Zuid-Limburg uitgerold en er staan meer samenwerkingsprojecten in de steigers. Via een constructieve dialoog met de gemeenten is een start gemaakt met het verkennen van de mogelijkheden voor verdere uitvoering in de komende jaren.

Het is in 2020 gelukt om de kinkhoestvaccinatie in te voeren voor vrouwen die 22 weken zwanger zijn. Ook de geplande massavaccinaties zijn doorgegaan, onder bijzondere omstandigheden. Ondanks COVID-19 en met maar één priklocatie ter beschikking, was de opkomst goed. Van alle eenendertig organisaties in Nederland neemt GGD Zuid Limburg qua de opkomst de zesde plaats in. De reguliere vaccinaties van de 0-4-jarigen zijn in 2020 eveneens onverminderd doorgegaan.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

70

Jeugdgezondheidszorg in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

71

Jeugdgezondheidszorg in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

72

Programma Jeugdgezondheidszorg

Trends Door een andere manier van dataverwerking in 2020 wijken de cijfers ten opzichte van voorgaande jaren af. Daarom zijn enkel de cijfers van 2020 hieronder in beeld gebracht.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

73

Programma Jeugdgezondheidszorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

74

Programma Jeugdgezondheidszorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

75

Programma Jeugdgezondheidszorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

76

Rekening baten en lasten 2020

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

77

ACUTE ZORG Als elke seconde telt, rukken de ambulances met zwaailicht en sirene uit. Ook als een patiënt niet in levensgevaar is, maar wel dringend hulp nodig heeft, rijdt de ambulance er zo snel mogelijk naartoe. Daarnaast verzorgt de regionale ambulancevoorziening (RAV) vervoer op afspraak, bijvoorbeeld van ziekenhuis naar huis. De spin in het web van de ambulancezorg is de meldkamer. Hier coördineren de centralisten de ambulancezorg en hebben zij contact met melders, de ambulanceteams en andere zorgverleners. De GHOR zorgt ervoor dat de opschaling van dagelijkse naar grootschalige geneeskundige hulpverlening soepel verloopt en adviseert over evenementen.

GOEDE SAMENWERKING IN ZUID-LIMBURG SAMENWERKING AMBULANCEZORG IN LIMBURG ZORGCOÖRDINATIE LIMBURG NIEUWE AMBULANCEPOST IN LANDGRAAF IN BEELD TRENDS FINANCIËN

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

78

Programma Acute Zorg

Danny ten Berge, unithoofd GHOR

'De samenwerking verloopt enorm goed in Zuid-Limburg' 'Eind 2019 hebben we in Limburg twee weken lang in een grote provinciale ketenoefening een pandemie geoefend. Een paar maanden later brak er een echte pandemie uit. Zeker in die eerste golf hebben we veel gehad aan de kennis die we kort daarvoor in de oefening hadden opgedaan. Hierbij waren heel veel ‘witte partners’ betrokken: alle ziekenhuizen, huisartsenposten, verpleeg- en verzorgingshuizen en beide GGD’en en GHOR’en in Limburg. Crisisplannen zijn tegen het licht gehouden en processen goed in kaart gebracht. Daarnaast hebben we meerdere scenario’s geoefend, zoals de uitval van personeel en een tekort aan bedden. De belangrijkste les: een goede samenwerking is cruciaal. Toen de echte crisis uitbrak waren de lijntjes kort en hebben we meteen een crisisstructuur opgezet. Elke dag komt er nieuwe informatie op je af en het is heel belangrijk dat je zo snel mogelijk een gedeeld beeld hebt van wat er aan de hand is.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Bestuurders van de zorginstellingen zitten in het bestuurlijke crisis- overleg, zelf ben ik voorzitter van het operationeel crisisoverleg en de schakel met het bestuurlijk overleg. Zo is snel duidelijk welke problemen zich aandienen en kunnen we onderling snel afstemmen hoe die op te lossen. Voor het tekort aan beschermingsmiddelen voor het zorgpersoneel hebben we in de eerste golf bijvoorbeeld een coördinatiecentrum opgezet, van waaruit we de distributie hebben geregeld. Ook hebben we projecten opgezet, waaronder een zorgdashboard met informatie voor het management. Mijn rol en die van het GHOR was en is coördineren, organiseren, informeren en partijen verbinden. Deze crisis dwingt ons om samen te werken en dat gaat enorm goed in Zuid-Limburg, iedereen helpt mee. Zowel in het zorgnetwerk als in de Veiligheidsregio, waarin politie, bevolkingszorg en brandweer vertegenwoordigd zijn. Zelf vind ik het mooi dat we als GHOR de partijen kunnen ondersteunen en met elkaar verbinden.'

79

Programma Acute Zorg

Samenwerking ambulancezorg in Limburg De ambulancediensten in Limburg hebben in 2020 de mogelijkheden tot verdere samenwerking onderzocht. Dit onderzoek én de gesprekken met de toezichthoudende instanties, hebben een gemeenschappelijke deler opgeleverd. Samengaan biedt kwaliteitswinst in de patiëntenzorg, verkleint de kwetsbaarheden in de organisaties, biedt meer kansen voor het personeel en versterkt de positie in de acute zorgketen. Deze positieve effecten dragen uiteindelijk bij aan het blijven voorzien van tijdige, adequate, kwalitatief hoge acute hulpverlening en vervoer van patiënten. Er wordt al op diverse vlakken samengewerkt zoals bij de gemeenschappelijk meldkamer en bureau medische zaken. Samengaan is een logische vervolgstap.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Er is echter ook een aantal risico’s en aandachtspunten benoemd. Zo komt naar voren dat regionale inbedding noodzakelijk blijft om de juiste zorg op de juiste plaats te kunnen leveren, medewerkers geven aan dat er cultuurverschillen zijn en er is behoefte aan duidelijkheid over de toekomst. Alle onderzoeksresultaten geven voldoende vertrouwen en partijen hebben besloten om in 2021 verder richting te geven aan de samenwerking.

80

Programma Acute Zorg

Zorgcoördinatie Limburg In het kader van de overheidsplannen om de uitdagingen en druk in de acute zorgketen beter te managen, heeft GGD Zuid Limburg in 2020 het initiatief genomen om in samenwerking met de Huisartsenpost Maastricht en het Netwerk acute zorg Limburg, het project ‘Zorgcoördinatie Limburg’ te starten. Het doel is een nieuw ontwerp voor regionaal passende zorgcoördinatie voor heel Limburg, rekening houdend met bestaande lokale en regionale verbindingen en initiatieven op dit vlak.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Een meer patiëntgerichte en toekomstbestendige samenwerking tussen de verschillende regionale partners in de acute zorgketen moet leiden tot betere afstemming van ‘de juiste zorg door de juiste zorgverlener op de juiste plaats’.

81

Programma Acute Zorg

Nieuwe ambulancepost in Landgraaf De ambulancedienst van de GGD Zuid Limburg voldoet, als een van de weinige ambulancediensten in Nederland, al jaren aan de wettelijke prestatienorm voor spoedeisende hulpverlening. Toch zijn er ook plekken waar de aanrijtijden structureel langer zijn. De oostelijke schil van Zuid-Limburg was zo’n gebied. De realisatie van de Buitenring Parkstad gaf de uitgelezen kans om die blinde vlek in het oosten aan te pakken.

Met de missie van de GGD: 'De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-Limburgers' zijn we er met trots in geslaagd om een ‘gezond gebouw’ neer te zetten. Er is uitsluitend gebruik gemaakt van natuurlijke materialen, de milieubelasting is minimaal, door volledige houtbouw is er sprake van een optimaal binnenklimaat en door de maximale isolatie blijft de energielast minimaal.

Na een uitgebreide verkenning begin 2017, bleek Abdissenbosch, de optimale locatie voor een ambulancepost. Eind 2020 is het gebouw opgeleverd en in gebruik genomen. De eerste ervaringen zijn erg goed. De prestatiecijfers ambulancezorg in het oostelijk deel van Zuid-Limburg zijn, sinds de post in Abdissenbosch operationeel is, sterk verbeterd.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

82

Regionale AmbulanceVoorziening in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

83

Geneeskundige hulpverlening in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

84

Programma Acute Zorg

Trends Door een andere manier van dataverwerking in 2020 wijken de cijfers ten opzichte van voorgaande jaren af.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

85

Programma Acute Zorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

86

Programma Acute Zorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

87

Programma Acute Zorg

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

88

Programma Acute Zorg

Trends 1

3 4

25

9 20

37

11

3 1

18 30

68

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

104

89

Rekening baten en lasten 2020

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

90

VEILIG THUIS Ieder mens heeft recht op een veilig thuis en een stabiele leefomgeving. Door huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling en seksueel geweld, is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Veilig Thuis is er voor iedereen die met geweld in afhankelijkheidsrelaties te maken heeft. We geven advies, bieden een helpende hand, doorbreken acuut onveilige situaties en zetten mensen in beweging. Veilig Thuis werkt vanuit de visie risico-gestuurde ketensamenwerking, dat wil zeggen eerst werken aan directe veiligheid, dan zorg voor stabiele veiligheid. Dit met als motto: een veilig thuis, dat doen we samen! Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft: burgers én professionals. Veilig Thuis is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar.

KENTERING IN SAMENWERKING MEER MAATWERK EEN VEILIG THUIS, DAT DOEN WE SAMEN! PROJECTEN EN ONTWIKKELINGEN IN BEELD TRENDS FINANCIËN Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

91

Programma Veilig Thuis

Marion Leurs, voorzitter bestuurlijke adviescommissie Veilig Thuis

'Er is echt sprake van een kentering in de samenwerking gemeenten en Veilig Thuis' 'Lange tijd hadden we als gemeenten geen goed beeld van de taken en rol van Veilig Thuis. Het was een gemeentelijke taak die we hadden neergelegd bij de GGD. De discussies gingen vaak meer over geld dan over de inhoud. Maar het is niet: ‘wij de gemeenten en zij van Veilig Thuis’.

bespreken proactief hoe we kunnen samenwerken en welke partners nodig zijn. Alle domeinen kunnen een rol spelen bij huiselijk geweld. Als je de cirkel wilt doorbreken, moet je vanuit de integraliteit kijken. We zitten nu op de goede weg. Er is echt sprake van een kentering in de samenwerking tussen gemeenten en Veilig Thuis.'

VT is een schakel in de keten: samen kunnen we ervoor zorgen dat de geweldsspiraal in thuissituaties doorbroken wordt. Of beter nog: dat geweld zo veel mogelijk wordt voorkomen, zodat minder zware interventies nodig zijn. Gemeenten kunnen en moeten nog meer dan nu aan preventie doen. Het is belangrijk om alle medewerkers in de keten toe te rusten, zodat zij met mensen het gesprek aan kunnen gaan. Daarom heb ik in 2020 samen met Machteld Beukema, afdelingshoofd VT, de bestuurders in Zuid-Limburg bezocht die verantwoordelijk zijn voor VT, indien nodig digitaal. VT heeft echt de ramen opengezet. We

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

92

Programma Veilig Thuis

Machteld Beukema, afdelingshoofd Veilig Thuis Zuid-Limburg

'Meer luisteren, minder protocollen, meer maatwerk' 'Veilig Thuis is destijds gestart vanuit een gedachte en verwachting dat wij vooral de expertiserol hadden. Maar we hebben de rollen omgedraaid en stellen ons nu kwetsbaar op. Vragen aan gemeenten: hoe willen jullie met ons werken en wat hebben jullie nodig? Hoe kunnen we bij de bron van de ellende komen en ons veel meer focussen op het begin van de problemen. De ervaring leert dat elke casus anders en complex is. En expertise is overal, niet alleen bij Veilig Thuis. Die moeten we veel meer benutten. Dat vraagt een omslag in denken bij medewerkers en dat heeft ook wel even geduurd.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Veilig Thuis is natuurlijk wel de partij die snel met justitie en politie kan schakelen als dat moet. Dat blijft zo. Landelijk gezien zit ZuidLimburg in de top 6 wat betreft het aantal meldingen: huiselijk geweld komt hier veel voor en in ernstige vormen. Wij merken dat partijen in de regio het waarderen dat we ons meer openstellen. Ik hoor dat van mensen in de uitvoering, van bestuurders en mensen in het onderwijs, een belangrijke partij voor ons. Dus we gaan door op deze weg: meer luisteren, minder protocollen en meer maatwerk.'

93

Programma Veilig Thuis

Een veilig thuis, dat doen we samen! Veilig Thuis (VT) is het advies- en meldpunt voor geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen die hiermee te maken heeft: burgers én professionals. Veilig Thuis is 24 uur per dag, zeven dagen per week bereikbaar. VT werkt vanuit risicogestuurde ketensamenwerking, dat wil zeggen eerst werken aan directe veiligheid, dan zorgen voor stabiele veiligheid.

weerbaarheid van medewerkers, hun ontwikkelkansen en opleidingswensen. Zo zijn alle medewerkers in 2020 getraind in de landelijk ontwikkelde modules ter verbetering van de kwaliteit van de adviezen en interventies. Om de juiste mensen voor dit zware werk te vinden is de wervingen selectieprocedures verbeterd.

Veilig Thuis constateert dat slechts één procent van alle meldingen uit het onderwijs komt. Dit is in 2020 op bestuurlijk niveau besproken en wordt herkend in de regio. In elke klas zit tenslotte minimaal één kind waar het thuis onveilig is. Het doorbreken van geweld begint bij signaleren!

Samenwerking gemeenten: van routeertafel naar triagetafels In 2019 zijn Veilig Thuis en de gemeenten gestart met de wekelijkse routeertafels. Hier worden alle meldingen besproken die na overleg en triage direct door Veilig Thuis kunnen worden overgedragen aan het lokale veld. In 2020 zijn deze routeertafels ondanks corona blijven functioneren. In de meeste weken waren er vanuit de frontoffice praktisch geen wachttijden meer in dit triage- en overdrachtsproces. Meldingen worden in de meeste gevallen binnen een of twee weken overgedragen aan gemeenten. Elke dag worden alle meldingen gescreend zodat spoedmeldingen er meteen tussenuit worden gehaald.

Achter de schermen bij Veilig Thuis In 2020 hebben vele bestuurders en andere collega’s in de regio een bezoek gebracht achter de schermen bij VT. Kennen en gekend worden, dat helpt echt! Er is meer transparantie, gelijkwaardigheid en intensievere vroegtijdige samenwerking ontstaan. Tijdens ‘de week tegen de kindermishandeling’ in november is er met 130 netwerkpartners digitaal koffiegedronken. Op informele manier gingen we met elkaar in gesprek over waar het goed gaat en wat beter kan. Vakmanschap, sturing en zicht op medewerkers Het werk van de VT-medewerker is psychisch belastend. Daarom is er, ook in coronatijd, veel aandacht voor het welzijn en de mentale

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

In Brunssum en Heerlen heeft VT de routeertafel doorontwikkeld naar een triagetafel. Alle signalen en meldingen worden gedeeld en samen wordt een triagebesluit genomen. De triagetafel leidt tot gelijkwaardige samenwerking en een wederzijds inzicht in de mogelijkheden waardoor kwetsbare inwoners uiteindelijk beter geholpen worden.

94

Programma Veilig Thuis

Projecten en ontwikkelingen Nieuwe Locatie In vijf jaar tijd is Veilig thuis doorgegroeid van 15 naar ruim 75 medewerkers. Daarom heeft Veilig Thuis in april 2020 een nieuw pand betrokken. Het oude schoolgebouw achter het hoofdkantoor van de GGD Zuid Limburg in Heerlen is gerenoveerd en heeft nu ook ontvangstruimten voor gesprekken met cliënten en betrokkenen. Spoedteam Alle binnenkomende meldingen worden door het team elke dag op spoed gescreend. In 2020 heeft dit spoedteam 200 zaken opgepakt en afgehandeld en na inzet doorgeleid naar de gemeentelijke teams. Chatfunctie In april 2020 is besloten dat alle VT-organisaties in Nederland met een chatfunctie gaan werken. Vanaf mei 2020 zijn er 429 chatgesprekken gevoerd. Dit is een belangrijk instrument om in de coronacrisis laagdrempelig in contact te komen met kwetsbare inwoners. Landelijke ontwikkelagenda 'Veiligheid voorop!' Veilig Thuis hecht belang aan de verbeteractiviteiten uit de landelijke ontwikkelagenda ‘Veiligheid voorop!’ waaronder het actie-overleg (Politie, OM en VT), deelname VT op Zorgvuldig Snel en op Maat* (ZSM) en de pilot Samen op in Acuut. Leidende principes zijn vroegtijdigheid en gelijktijdigheid. MDA++ gestart In 2020 is de pilot Multidisciplinaire Aanpak ++ (MDA++) gestart. In dit overleg worden de meest structurele vormen van Geweld in Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Afhankelijkheidsrelaties (GIA) besproken. Het betreft casussen die tussen wal en schip vallen en niet meer verder komen in het reguliere hulpverleningscircuit. Pilot 'Samen op in Acuut' startklaar Eind juni 2020 is een start gemaakt met de voorbereidingen op de pilot ‘Samen op in Acuut’. De politie en Veilig Thuis trekken samen op bij 112-meldingen van huiselijk geweld en maken ter plekke een gezamenlijke afweging van de onveilige situatie. De pilot vindt plaats in de regio Westelijke Mijnstreek en start op 4 januari 2021. VT aanwezig op ZSM Elke werkdag is een medewerker van VT aanwezig op de regionale samenwerkingstafel van politie, OM en andere partners (ZSM) in Maastricht. Zo wordt meteen regie genomen in het creëren van veiligheid. VT heeft in 2020 op ZSM 430 casussen behandeld en 357 adviezen gegeven. Samenwerking met de veiligheidshuizen Tot en met het derde kwartaal 2020 heeft Veilig Thuis in totaal 26 zaken aangemeld bij de Veiligheidshuizen Zuid-Limburg. Zeventien zaken hebben daadwerkelijk geleid tot een Persoonsgerichte Aanpak** (PGA). VT en de Veiligheidshuizen blijven met elkaar in gesprek over een verdere optimalisatie van de samenwerking. * Bij Zorg Snel en op Maat (ZSM) krijgen slachtoffer en verdachte snel duidelijkheid over het vervolg van de zaak. ** PGA is een integraal op de persoon toegesneden (mix van) interventie(s).

Het is een succesvolle manier om deze plegers integraal, dus met ketenpartners als gemeenten, Openbaar Ministerie (OM) en hulpverlening, aan te pakken.

95

Veilig Thuis in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

96

Programma Veilig Thuis

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

97

Rekening baten en lasten 2020

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

98

GGD ZUID LIMBURG Geneeskundige Gezondheidsdienst (GGD) Zuid Limburg Postbus 33, 6400 AA Heerlen T 088 880 5000 E info@ggdzl.nl

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Tekst en eindredactie: GGD Zuid Limburg Interviews: Karin Burhenne Vormgeving: Margret Reijnders - Creatieve Communicatie Website: Schmeits websolutions

Meer informatie over de diensten van de GGD: www.ggdzl.nl © GGD Zuid Limburg Maart 2021

99