Document · PDF

Raadsvoorstel 49 (bijlage) jaaroverzicht 2020 GGD Zuid Limburg.pdf

Raadsvergadering 22 juni 2021, gemeente BrunssumBij agendapunt: GGD zl. Begroting 2022; Gemeenteblad 2021/4913.910 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

JAAROVERZICHT 2020

Welke vaccinaties krijgt mijn kind?

COVID-19 teststraat

GGDKracht in een bijzonder jaar Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Voorwoord Welkom. Fijn dat u belangstelling toont in de werkzaamheden die GGD Zuid Limburg in 2020 heeft uitgevoerd. Informatie over de GGD als totale organisatie leest u bij Concern. Een overzicht van onze diensten vindt u bij de vier programma’s: GGD (o.a. de wettelijke taken), Jeugdgezondheidszorg, Acute Zorg en Veilig Thuis. Een overzicht van de werkzaamheden die de GGD in het kader van de coronapandemie heeft verricht leest u bij het programma GGD, onder COVID-19. Ook de GHOR heeft een uitermate belangrijke bijdrage geleverd aan het coördineren en bestrijden van de COVID-19-crisis binnen de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Laat ons weten wat u vindt en laat uw compliment of suggestie achter. Veel leesplezier.

Het jaaroverzicht 2020 is opgedeeld in vijf delen. De GGD als organisatie staat centraal in het deel concern. Vervolgens worden de vier programma’s verder uitgewerkt: • Programma GGD • Programma Jeugdgezondheidszorg • Programma Acute Zorg • Programma Veilig Thuis

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

INHOUD

CONCERN

PROGRAMMA GGD

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

PROGRAMMA JEUGDGEZONDHEIDSZORG

PROGRAMMA ACUTE ZORG

PROGRAMMA VEILIG THUIS

CONCERN De GGD is de gezondheidsdienst van de 16 gemeenten in Zuid-Limburg. De GGD Zuid Limburg adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en neemt initiatieven om de gezondheid van de Zuid-Limburgers te verbeteren. Ook zorgt de GGD voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en de aanvullende taken die door gemeenten aan de GGD zijn opgedragen. Bij concern vindt u informatie over de organisatie, het bestuur en de medewerkers. Bij de GGD werken professionals die er dag en nacht voor zorgen dat onze gezondheid wordt beschermd, bewaakt en bevorderd. Zoals in het afgelopen coronajaar direct zichtbaar voor burgers, maar vaak ook op de achtergrond.

OLYMPISCHE PRESTATIE

DIENSTVERLENINGSPAKKET

UITSTEKENDE SAMENWERKING

PERSONEEL

VOLGEND, DIENEND EN

IN BEELD

FACILITEREND TRENDS GOED GEÏNFORMEERD FINANCIËN OVER DE GGD DE ORGANISATIE

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Mirjam Clermonts, voorzitter bestuur:

'GGD heeft in 2020 een olympische prestatie neergezet' 'Ik heb bewondering voor de wijze waarop de GGD in 2020 de coronacrisis heeft aangepakt. De opgave was ongekend, evenals de inzet van medewerkers. Wat ik zag, was maximale wendbaarheid, veerkracht en teamspirit. Medewerkers doen wat gedaan moet worden en gaan in de tussentijd door met de reguliere dienstverlening. Dat vind ik een olympische prestatie waarvoor de organisatie een groot compliment verdient. Neem de drie belangrijke GGD-dossiers: het werken als één JGZ (Jeugdgezondheidszorg) voor alle 0-18-jarigen, het inhalen van de gezondheidsachterstand in de trendbreukbeweging en de gesprekken over samenwerking in de ambulancezorg in Limburg. Dat is in 2020 allemaal doorgegaan. Bovendien heeft de overtuiging waarmee medewerkers hieraan werken, niets aan kracht ingeboet. Daar bovenop zijn ook nog eens circa 400 nieuwe medewerkers voor de COVID-organisatie aangetrokken en is het gelukt om die allemaal in korte tijd aan de slag te laten gaan. Natuurlijk zal er door de coronacrisis werk zijn blijven liggen en is op onderdelen wellicht een inhaalslag nodig. Maar ik ben ervan overtuigd dat dit zorgvuldig gebeurt en medewerkers opnieuw een tandje bijzetten.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Ik heb het afgelopen jaar diverse werkbezoeken aan de GGD gebracht en dan voel ik mij echt vereerd dat ik voorzitter van deze organisatie ben. Ik heb medewerkers aan het werk gezien, onder andere in de teststraat en aan de telefoon in het bron- en contactonderzoek. En ik heb het eerste vaccineerteam mogen toespreken. Een divers gezelschap, van verloskundige tot medewerker uit de evenementenbranche. Bijna allemaal jonge mensen die hun kennis inzetten om het grootschalig testen en vaccineren mogelijk te maken. Ik heb ook ongelooflijk veel respect voor de directie van de GGD. Voor hun betrokkenheid en voor de kalmte waarmee ze hun werk doen. Deze keer kreeg de GGD rechtstreeks opdrachten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en die zijn als vanzelfsprekend opgepakt. Zoals de GGD ook als vanzelfsprekend de verbinding met de ziekenhuizen en verpleeghuizen heeft gelegd. De coronacrisis heeft de herkenbaarheid van de GGD sterk vergroot. Ik ben ervan overtuigd dat die beeldvorming positief is voor andere dossiers van de GGD, zoals Trendbreuk, en hierin nu nog meer bereikt kan worden. In het landelijk overleg van de GGD GHOR Nederland hoor ik ook hoe goed deze GGD het in de coronacrisis doet. Dat compliment geef ik graag door, want het is zeer terecht.' 5

Frank Klaassen, voorzitter directie GGD:

'De zorginstellingen werken uitstekend samen in deze crisis' ‘Het ontplofte met carnaval; daarna nam de coronacrisis snel in omvang toe. Naast mijn reguliere rol als directeur Publieke Gezondheid, kwam de coronarol erbij. Samen met collega Fons Bovens heb ik de corona-organisatie opgepakt, zoals het testbeleid en het bron- en contactonderzoek. De eerste maanden heeft de hele organisatie echt in een COVID-stand gestaan. Collega’s waren meteen bereid om te helpen, daar was geen discussie over. De druk was heel groot, maar het gaf ook energie. We voelden ons één. Naast de opgave binnen de GGD, was het mijn taak om met de zorginstellingen de zorgcontinuïteit in de regio te waarborgen. Wekelijks overleg ik met de zorgbestuurders in onze regio. Het grote voordeel is dat we in Zuid-Limburg al uitstekend samenwerken. In deze crisis zijn we als GGD formeel de spin in het web. Die rol wordt ons gegund. We kunnen heel constructief en oplossingsgericht samenwerken. Er is steeds goed overleg en alle informatie is breed toegankelijk. We zijn een goed geoliede machine, de inhoud staat voorop. Om ervoor te zorgen dat we het reguliere GGD-werk weer meer konden oppakken, hebben we in mei gekozen voor de inrichting

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

van een aparte organisatie voor al het corona-gerelateerde werk. Ik heb veel waardering voor de collega’s die dit allemaal geregeld hebben. Dankzij de corona-organisatie is de druk beter te hanteren, al blijft die heel groot en niet alleen door het werk. Onze medewerkers hebben ook familieleden die ziek zijn geworden en soms zelfs zijn overleden. We werken al een jaar lang ontzettend hard en daar ben ik trots op. Ook vanaf de zijlijn is hier veel waardering voor. Wat ons raakt, is ongenuanceerde kritiek. Die komt hard aan als je zeven dagen in de week klaarstaat. Voor ons als directie is het belangrijk om het overzicht te houden. Daarom proberen wij problemen te vertalen naar oplossingen, vooruit te kijken en onze collega’s een perspectief te bieden. Het jaar 2021 zal ons uit de crisis leiden, al duurt het zeker nog tot het najaar. Het is heel belangrijk dat mensen zich laten vaccineren. Ik ben ervan overtuigd dat we onze opgave hierin opnieuw zullen waarmaken. Later dit jaar hoop ik wel dat de GGD tot rust kan komen en we met z’n allen kunnen herstellen van de impact die deze crisis op ons heeft.'

Wethouder Leo Jongen, Kerkrade, lid Algemeen en Dagelijks Bestuur:

'In crisistijd is onze rol volgend, dienend en faciliterend' 'In een crisissituatie zoals die zich in 2020 heeft aangediend, is de GGD als het ware in een militaire stand geplaatst. Er is duidelijk een leidende rol weggelegd voor Frank Klaassen, gezien zijn functies als directeur publieke gezondheid en directeur van de veiligheidsregio Zuid-Limburg.

Daarnaast heeft de GGD met Christian Hoebe, lid van het OMT en hoogleraar infectieziektebestrijding, inhoudelijk een sterke woordvoerder. Ondanks de crisis is het reguliere werk van de GGD, zoals één JGZ (Jeugdgezondheidszorg), toch deels doorgegaan. Maar het is logisch dat de bestrijding van het virus voorrang krijgt. Voorzichtig handelen blijft het uitgangspunt.'

Onze rol, die van bestuurders, is in de crisis meer volgend, dienend en waar mogelijk faciliterend. Tijdens de eerste golf stond de organisatie voor de vraag hoe de ‘manschappen’ goed in te zetten. In een volgende fase is de speciale COVIDorganisatie opgezet. Ik vind dat directie en medewerkers het goed hebben gedaan en wij worden goed geïnformeerd.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Wethouder Alex Schiffelers, Landgraaf, lid Algemeen en Dagelijks Bestuur

'We worden steeds goed geïnformeerd' 'Een belangrijk verschil met 2019, is dat we niet meer fysiek vergaderen. Als lid van het Dagelijks Bestuur (DB) zit ik dicht bij de GGD-directie, die ons inhoudelijk en organisatorisch steeds goed informeert over de coronacrisis. Ik begrijp heel goed dat die crisis om andere overlegstructuren vraagt en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de directie rechtstreeks opdrachten geeft. Dat is nodig om de situatie onder controle te kunnen houden.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Verder moeten we realistisch zijn als het om het reguliere werk van de GGD gaat: de coronacrisis krijgt prioriteit. Toch is het gelukt om een deel van het reguliere werk, zoals het Rijksvaccinatieprogramma, goed door te laten gaan. En als ik kijk naar de dossiers één JGZ (Jeugdgezondheidszorg) en Trendbreuk, ik ben lid van beide stuurgroepen, dan zijn ook daarin in 2020 stappen gezet. Daar ben ik blij mee, want het gaat om belangrijke ontwikkelingen. Dankzij één JGZ krijgen we een goed beeld van de fysieke en mentale gezondheid van de jeugd van 0 tot 18 jaar in Zuid-Limburg. Dit is dan weer gekoppeld aan de trendbreukbeweging, waarin we programma’s gericht op de jeugd met elkaar afstemmen en breder uitrollen.'

Over de GGD De GGD Zuid Limburg is een gemeenschappelijke regeling, die is ingesteld door de gemeenten in Zuid-Limburg. Gemeenten hebben de taak om de lokale publieke belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook zorgt de GGD voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGD zijn opgedragen. De GGD Zuid Limburg kent vier programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg, Acute Zorg en Veilig Thuis. De taken van de GGD staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben een wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid, de Wet ambulancezorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Collectieve ambitie • De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart. • We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. • We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Missie De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee wil de GGD eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving. Bestuur Zoals bepaald in de Wet gemeenschappelijke regelingen bestaat de bestuursstructuur uit een Algemeen Bestuur, een Dagelijks Bestuur en een voorzitter. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de GHOR ligt bij het Veiligheidsbestuur Zuid-Limburg. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de GHOR-taken is via een bestuursovereenkomst opgedragen aan de GGD Zuid Limburg. Directie De directie bestaat uit twee leden en is verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en het beheer van de organisatie en legt hierover verantwoording af aan het Dagelijks Bestuur.

Organisatie GGD Zuid Limburg

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Dienstverleningspakket

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Personeel GGD Zuid Limburg is een organisatie van mensen, voor mensen. Alleen met betrokken en bevlogen medewerkers zijn wij in staat onze missie te realiseren. Daarom is de visie van de GGD Zuid Limburg erop gericht om de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van haar medewerkers te stimuleren.

vesteerd in het contact met en de zichtbaarheid op de werkvloer, bijvoorbeeld door lunchbijeenkomsten met medewerkers (deels online). In 2020 hebben 85 medewerkers deelgenomen aan het periodiek medisch onderzoek, gericht op mentale en fysieke gezondheid.

Lerende organisatie De GGD creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen. De GGD is een lerende organisatie, dit betekent dat wij elk dag beter willen worden in wat wij doen en leren van onze fouten. Een organisatie die vrijheid en vertrouwen geeft én waar van de medewerker wordt verwacht dat hij zelf verantwoordelijkheid neemt voor een goede balans en loopbaan. Hiermee is persoonlijk leiderschap voor eenieder vanzelfsprekend. In het gedachtengoed van positieve gezondheid, dat de GGD omarmt, is het hebben van zinvol en plezierig werk één van de factoren die bijdraagt aan gezondheid.

Ondanks COVID-19 is het ziekteverzuim binnen GGD Zuid Limburg met 6,2 procent beperkt gebleven.

Vitaliteit Vanuit onze visie op personeel en talentontwikkeling is er ook in 2020 veel aandacht besteed aan vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid. Zo is gestart met socratische gespreksvoering; een niet oordelende gespreksmethodiek. Tijdens ‘de maand van de vitaliteit’, in oktober 2020, hebben veel online sessies plaatsgevonden over fysieke fitheid en het bewaken van balans en wendbaarheid. De directie heeft in 2020 extra geïnJaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Nieuwe medewerkers Sinds 1 januari 2020 zijn de vier Zuid-Limburgse organisaties voor de jeugdgezondheidszorg ondergebracht bij de GGD Zuid Limburg. Hierdoor zijn er in korte tijd veel nieuwe medewerkers gestart bij de GGD. Op 31 december 2020 had de GGD Zuid Limburg 768 medewerkers en 626 fte in dienst. Hiervan heeft 125 fte voor korte of langere tijd een bijdrage geleverd aan de pandemiebestrijding. Majeure opdracht Vanaf februari 2020 hadden we te maken met de COVID-19 pandemie. De maatschappelijke impact van de GGD is groot. Alle collega’s van de GGD hebben samen de schouders onder deze majeure opdracht gezet. Ongeveer 400 extra medewerkers van buiten de organisatie werden ingehuurd. Er is een callcenter ingericht, afdelingen voor bron- en contactonderzoek en drie teststraten. En de voorbereidingen voor het vaccinatieprogramma in 2021 zijn gestart. 12

Het afgelopen jaar stond de GGD als organisatie en daarmee ook als werkgever volop in de belangstelling. Met trots staan we aan de lat voor deze belangrijke opdracht. We zijn dan ook voortdurend op zoek naar talenten die aan onze missie en opdracht willen bijdragen.

In 2020 zijn er 192 klachten via de klachtenfunctionaris opgelost, in dialoog met de vakafdeling waarop de klacht betrekking had. De handelswijze van vroegtijdige bespreking met de klager lijkt goed te werken. Viermaal is een klacht formeel ingediend bij de klachtencommissie, waarvan drie klachten gegrond verklaard werden.

Wensen en kritiek De medewerkers van de GGD staan open voor wensen en kritiek. Daarom horen medewerkers graag wanneer een cliënt niet tevreden is over de dienstverlening of bejegening. Het helpt vaak al door er gewoon samen over te praten. Toch kan het gebeuren dat het gesprek niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd of dat de cliënt liever met iemand anders wilt praten. Dan kan er een vertrouwelijk gesprek met de klachtenfunctionaris plaatsvinden. Er is een stijging te zien in het aantal klachten in het afgelopen jaar. Daarvoor zijn meerdere oorzaken te benoemen. Zo is de organisatie uitgebreid met de komst van Veilig Thuis en de Jeugdgezondheidszorg (0-4 jaar). En in 2020 ontstond de COVID-19organisatie. Daarnaast blijkt een betere bekendheid van de klachten functionaris waardoor de drempel om een klacht te melden lager is geworden. Dat is een positieve ontwikkeling.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

GGD Zuid Limburg in beeld*

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

GGD Zuid Limburg trends

192

94 2

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Balans 31 december 2020

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Rekening baten en lasten 2020 per programma

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Toelichting op jaarresultaat 2020 Het resultaat 2020 voor vennootschapsbelasting (VPB) en voor de onttrekkingen aan de reserves is € 545.427 positief. Voor het boekjaar 2020 is € 350.000 aan onttrekkingen aan reserves goedgekeurd. Tevens is een verplichting van € 29.659 aan VPB opgenomen. Dat maakt dat er een nog te bestemmen positief resultaat van € 865.768 over blijft. Positieve resultaat GGD Het positieve resultaat van het programma GGD is € 423.492. Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door extra omzet. Naast de hogere omzet zien we, mede als gevolg van het feit dat meer werkzaamheden in 2020 digitaal hebben plaatsgevonden, dat de gemaakte kosten behorende bij deze omzet ook lager zijn. Negatief resultaat Jeugdgezondheidszorg Het negatieve resultaat van het programma Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is € 993.819. Het negatieve resultaat wordt met name veroorzaakt door een incidentele last van € 1.015.788. Deze incidentele last heeft betrekking op de vergoeding van frictiekosten aan de voormalige JGZ-organisaties.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Positief resultaat Acute Zorg Het positieve resultaat van het programma Acute Zorg is € 1.064.896. Dit wordt veroorzaakt door hogere uitgaven vanwege een wijziging van de CAO die geldt voor de medewerkers van de Regionale Ambulancevoorziening (RAV). De zorgverzekeraars bekostigen de RAV. De compensatie van de kosten die hiermee in 2019 gepaard gingen zijn pas in 2020 meegenomen in de vergoeding. Daarnaast is de onttrekking aan de reserve van de meldkamer voor 2020 niet noodzakelijk gebleken (€ 350.000). Positief resultaat Veilig Thuis Het positieve resultaat van het programma Veilig Thuis is € 371.200. Dit resultaat is bereikt doordat het verwachte maximale scenario m.b.t. casuïstiek, zoals dit is opgenomen in de begroting 2020, niet is opgetreden. Efficiency Net zoals vorig jaar zijn door onderlinge samenwerking met ketenpartners met name incidentele voordelen behaald op (juridische) advieskosten. Door kennisdeling met andere GGD-en, Veiligheidsregio Zuid-Limburg en ketenpartners zijn voordelen behaald op inzet voor extra capaciteit en inhuur van specifieke expertise. Daarnaast zien we de 1e efficiency optreden door de vorming van JGZ.

GGD Als inwoner van Zuid-Limburg kunt u voor veel verschillende onderwerpen bij de GGD terecht. Bijvoorbeeld bij vragen over gezondheid, gezond opgroeien en seksualiteit. Voor vaccinaties voor ziektes als kinkhoest, bof en baarmoederhalskanker. Maar ook voor onderzoek naar seksueel overdraagbare aandoeningen of als u wordt geconfronteerd met de woningvervuiling van uw buurman. Ook staat de GGD klaar om in te schatten of de stank in uw woonomgeving van invloed is op uw gezondheid, of dat de rook van een brand schadelijke stoffen bevat. In dit programma leest u meer over de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en vindt u informatie over sociaal medische advisering, het vangnet OGGZ en de forensische geneeskunde. Bijzonder aan het jaar 2020 was natuurlijk COVID-19. Welke dienstverlening de GGD in het kader van deze wereldwijde pandemie heeft verleend, leest u ook in dit programma. VOLOP IN DE BELANGSTELLING

PUBLIEKE GEZONDHEID

SLAGKRACHT VERGROTEN

SOCIAAL MEDISCHE ADVISERING

COVID-19

OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING

FORENSISCHE GENEERSKUNDE

SEKSUELE GEZONDHEID

FINANCIËN

HYGÏENE EN INSPECTIE MEDISCHE MILIEUKUNDE Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Fons Bovens, directeur GGD Zuid Limburg

'Publieke gezondheid staat door corona volop in de belangstelling' 'De bescherming van de bevolking is een van onze taken en daar zijn we in de coronacrisis volop mee bezig. Ik ben trots op wat we hierin doen. Maar ik ben er ook trots op dat het daarnaast gelukt is om te investeren in onze andere opgaven, zoals preventie. De publieke gezondheid staat door de coronacrisis volop in de belangstelling. Je kunt dat negatief duiden: door deze crisis zijn gezondheidsrisico’s groter geworden. Zo zijn er nu bijvoorbeeld meer mensen die psychische problemen oplopen. De andere kant van het verhaal is dat de groeiende aandacht voor preventie op steeds meer plaatsen tot uitdrukking komt. Zoals in partijprogramma’s van politieke partijen. En in voorstellen van verschillende zorgverzekeraars, die willen dat het kabinet meer ruimte biedt voor een regionale aanpak van preventie. Het bevestigt ons idee dat we met de trendbreukbeweging, die vormgeeft aan de ambities in de nota ‘Zuid Springt er uit’, op de goede weg zitten. De zestien gemeenten van Zuid-Limburg hebben in 2019 met deze nota ingestemd. Ondanks de coronacrisis zijn in 2020 meerdere stappen gezet om de vastgestelde ambities om te zetten in acties. Sterker, met de trendbreukbeweging lopen we landelijk gezien voorop in onze aanpak om de gezondheidsachterstand van deze regio in te halen.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Zo is in 2020 de verdere uitrol van de Gezonde Basisschool van de Toekomst mede dankzij de trendbreukbeweging in gang gezet. Daarnaast zijn ambities als Kansrijke Start en een rookvrije omgeving (verder) omgezet in acties. Bovendien is duidelijk meer samenhang aangebracht in een aantal programma’s; een voorwaarde om de trend te kunnen breken. Dat dit is gelukt in de coronacrisis vind ik een topprestatie. Nu moeten we de ingezette koers vast zien te houden en te intensiveren. Ik heb er vertrouwen in dat dit lukt, want we hebben een onomkeerbare beweging in gang gezet. De Jeugdgezondheidszorg is hierin een cruciale partner, omdat die zich inzet voor het voorkomen van gezondheidsproblemen en breed naar gezondheid kijkt. Tot slot beschouw ik het Gezondheidsakkoord als een belangrijke steun in de rug. Want dit akkoord maakt goed duidelijk dat gezondheid niet alleen iets van de GGD ’s en gezondheidszorg is. Integendeel, de meeste gezondheidswinst kunnen we boeken met een brede aanpak waar de hele regio bij betrokken wordt. En daar zijn we al volop mee bezig.'

Wethouder Leon Geilen, voorzitter Stuurgroep Trendbreuk

'Massa maken en onze slagkracht vergroten, dat is de Trendbreuk-beweging.' 'In 2020 zijn veel stappen gezet om de gezondheidsachterstand van Zuid-Limburg in te lopen, met eenheid in aanpak als uitgangspunt. Ondanks de coronacrisis lukt het om partijen met elkaar te verbinden en verschillen te overbruggen. Ik ben trots op die samenwerkingskracht, waar wij als stuurgroep focus in aanbrengen. Zodat we samen het doel voor ogen blijven houden: meer kinderen die gezond en kansrijk opgroeien. Het is duidelijk dat dit meer aandacht voor preventie vergt; een besef dat ook landelijk groeit. Evenals het besef dat juist buiten het gezondheidsdomein heel veel winst te boeken valt. Door onder andere te investeren in werk, gelijke kansen in het onderwijs en de inrichting van onze ruimte. Gezondheid als logisch onderdeel van alle domeinen, daar moeten we naartoe. Daar zullen wij ons als beweging voor inzetten en daarom gaan we in 2021 ook verder met onze lobby voor de status van Nationaal Programma voor Zuid-Limburg. Ons inziens wordt dat een breed programma waar Trendbreuk onderdeel van is.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Dat vergt nog meer samenwerking en dat wordt zichtbaar in de eerste voortgangsrapportage Trendbreuk 2020; je ziet in één oogopslag wat wij doen en verschillende samenwerkingspartners komen aan het woord. Ik weet zeker dat dit anderen zal inspireren om zich bij ons aan te sluiten.'

Programma GGD > COVID-19

Hoe het onvoorspelbare realiteit werd Tijdens de jaarwisseling van 2019 naar 2020 was het nog onvoorspelbaar hoe het jaar 2020 Nederland zou veranderen. Geen evenementen, zoveel mogelijk thuis werken, scholen dicht, niet naar de kapper, geen trip naar het buitenland en zelfs geen middagje shoppen; het was nauwelijks voor te stellen. Van een ‘anderhalvemetersamenleving’ en ‘social distancing’ had nog niemand gehoord. En zelfs toen COVID-19 dichterbij kwam, was het moeilijk te bevatten wat de impact zou zijn en hoe lang deze pandemie de samenleving in de greep heeft. In februari 2020 veranderde de GGD Zuid Limburg in enkele weken tijd in een omvangrijke crisisorganisatie met een enorme opgave. Een organisatie die bijna dagelijks in het nieuws is en naast veel waardering ook te maken krijgt met de nodige kritiek. Met professionals die van de ene op de andere dag hun reguliere werk grotendeels inruilden om in deze crisis te helpen. Een organisatie die rechtstreeks van de minister opdrachten kreeg met implementatietermijnen die in een ‘normaal jaar’ ondenkbaar zijn. 2020 was ook het jaar waarin de GGD aan Zuid-Limburg liet zien over een enorm verander- en organisatievermogen te beschikken en in staat te zijn om tijdig en adequaat in te spelen op de COVID-19-opdrachten. Een uitgebreide terugblik op dit bijzondere jaar leest u in een speciale coronaspecial die in mei 2021 uitkomt.

In dit jaaroverzicht 2020 blikken we kort terug op de opdrachten die vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

aan de GGD Zuid Limburg zijn toebedeeld: • Testen • Bron- en contactonderzoek • Persoonlijke beschermingsmiddelen • Zorgcontinuïteit Eind 2020 werd duidelijk dat de GGD’en in Nederland ook een hoofdrol spelen in de landelijke vaccinatiestrategie. In de laatste weken van 2020 zijn de eerste voorbereidingen getroffen om medio januari te kunnen starten met vaccineren. Corona-informatielijn Eind februari kreeg de GGD in één week tijd meer telefoontjes over infectieziektebestrijding dan normaal in een heel jaar. Toen was het duidelijk; een corona-informatielijn is essentieel in de corona-aanpak in Zuid-Limburg en vormt de rode draad door alle corona-opdrachten heen. Er werd een telefoonteam van ongeveer 35 fte ingezet om mensen te informeren over het bron- en contactonderzoek en te helpen met het inplannen van een test. Er zijn 96.680 telefoongesprekken gevoerd met burgers. Veel gehoorde vragen gingen over vaccinatie, reizen die al dan niet konden doorgaan, kinderen die wel of niet naar school mochten, of testen zinvol is en wat te doen als een bekende positief bleek te zijn. In alle hectiek en onzekerheid was er één zekerheid: de dag na een persconferentie konden we rekenen op een enorme piek aan telefoontjes.

Programma GGD > COVID-19

Petra Lamberts, projectleider COVID-19

'Corona-organisatie in minder dan drie weken uit de grond gestampt' 'Eigenlijk had ik een weekje vakantie, maar op Aswoensdag kwam de vraag: Petra, kun je ons komen helpen? Bij de GGD stond de telefoon roodgloeiend vanwege het nieuwe virus. Zelf heb ik toen de speciale informatielijn voor burgers mee opgezet. Binnen een week kregen we meer telefoontjes dan normaal in een jaar. Op dat moment had ik nog geen idee hoe groot deze crisis zou gaan worden en hoelang dit zou gaan duren. Ik ben meteen aangeschoven bij het crisisteam dat in het leven werd geroepen. In maart en april concentreerden wij ons vooral op het vraagstuk van de zorgcontinuïteit, die onder druk stond. En is onder andere het coronahotel in Urmond geopend. Heel veel getest werd er die eerste maanden niet. En toen kondigde minister De Jonge in mei aan dat iedereen vanaf 1 juni getest kon worden. Bovendien zou het bron- en contactonderzoek sterk worden geïntensiveerd. Voor de GGD-directie stond vast dat we hiervoor niet meer het eigen personeel zouden gaan inzetten; er moest een aparte corona-organisatie komen. Als projectleider heb ik die organisatie toen samen met collega’s in minder dan drie weken uit de grond gestampt. Een hele uitdaging, maar het lukte om een gebouw te regelen én zo’n 85 nieuwe Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

medewerkers aan te trekken: een gevarieerd gezelschap van studenten tot mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt in de crisis. De roadmap van het ministerie van Volksgezondheid is in deze crisis leidend voor ons. Zo was de verwachting dat in het najaar en de winter veel meer mensen getest zouden moeten worden en meer bron- en contactonderzoek nodig zou zijn. Iedereen die snottert en hoest mag zich immers laten testen. Uiteindelijk is de corona-organisatie in 2020 uitgebreid naar 400 medewerkers. De afdeling personeelszaken heeft er echt alles aan gedaan om mensen aan te trekken en onder andere nauw samengewerkt met uitzendbureaus. Als we in 2021 beginnen met vaccineren, wordt de organisatie nog verder uitgebreid. Terugblikkend, zeg ik: het was een lange marathon waarin je steeds opnieuw sprintjes trekt. Ik ben er trots op dat het gelukt is om de corona-organisatie neer te zetten. En ik ben blij dat GGDcollega’s hierdoor hun eigen werk weer op konden pakken. Mijn eigen werk als bestuurs- en directiesecretaris heb ik deels doorgeschoven; daar is alle begrip voor. Nu hoop ik dat de vaccinatiecampagne de uitweg uit deze crisis biedt.'

Programma GGD > COVID-19

Testen als nieuwe opgave voor de GGD Bij klachten die wijzen op COVID-19 wordt een test afgenomen. Inmiddels is dat vanzelfsprekend en is in Nederland ruim voldoende testcapaciteit beschikbaar om iedereen te testen en binnen 48 uur van een uitslag te voorzien. Met een sneltest weten mensen zelfs al na een half uur of zij al dan niet coronapositief zijn.

Eind 2020 is dit uitgebreid naar maximaal 6.850 testen per dag. Deze capaciteit is echter tot nu toe niet nodig gebleken. Op de drukste momenten werden dagelijks ruim 3.000 testen uitgevoerd. Ruim 100 fulltime (fte) aan personeelsleden is opgeleid om de testen uit te voeren; afhankelijk van het aantal testaanvragen zijn er eind 2020 daadwerkelijk circa 50 fte ingezet.

Toch was dit niet altijd vanzelfsprekend. In de eerste fase van de crisis (februari - mei) waren testen schaars en kon in Nederland slechts beperkt worden getest. Door de landelijke schaarste liepen we in september 2020 tegen uitvoeringsproblemen aan. Als gevolg van deze landelijke problemen kwamen de GGD’en regelmatig negatief in het nieuws; dit ondanks dat de GGD Zuid Limburg steeds opnieuw in staat bleek om tijdig aan alle opdrachten van VWS te voldoen.

In de periode vanaf 1 juni 2020 zijn in de Zuid-Limburgse teststraten 224.000 mensen getest op COVID-19. De meesten werden getest met een PCR-test; bij circa 5.000 mensen werd een sneltest afgenomen. Sneltesten zijn in Zuid-Limburg pas mogelijk sinds 15 december 2020. Een groot deel van de tests werd verwerkt in het MUMC-laboratorium en in een internationaal laboratorium met vestigingen in onder andere Duitsland en België. Voor het prio-testen van medewerkers in de zorg en het onderwijs is gebruik gemaakt van het laboratorium van MUMC en Zuyderland.

In deze periode hebben waarschijnlijk veel mensen het virus gehad, zonder dat dit is aangetoond. Vanaf 1 juni 2020 werd het voor álle Nederlanders met klachten mogelijk om zich laten testen. Zuid-Limburgers kunnen voor een test terecht in Maastricht, Landgraaf en Urmond. Aanvankelijk was er een relatief beperkte capaciteit van 1.000 testen per dag.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Naast de financiële verantwoordelijkheid voor de testen die de GGD zelf heeft uitgevoerd, loopt ook de financiële verantwoording van testen die huisartsen hebben uitgevoerd, via de GGD. De financiële stromen voor de internationale laboratoria gaan direct via het land en daarin heeft de GGD geen rol.

Programma GGD > COVID-19

Efficiënt bron- en contactonderzoek in Zuid-Limburg Op iedere positieve testuitslag volgt een bron- en contactonderzoek (BCO). Samen met de GGD-medewerker onderzoekt de burger waar de besmetting is opgelopen (de bron), met wie hij in contact is geweest en wie mogelijk besmet kan zijn (de contacten). De contacten worden geïnformeerd dat ze mogelijk besmet zijn en geïnstrueerd hoe zij verspreiding van het virus zoveel mogelijk kunnen tegengaan. Sinds 1 juni 2020 wordt BCO structureel uitgevoerd. De GGD Zuid Limburg kreeg in deze periode de opdracht hiervoor 45 fte personeelsleden in te zetten. Hoe de GGD dat in minder dan drie weken voor elkaar heeft gekregen hoort u in deze reportage van Argos. Door de aankomende winter en het stijgende besmettingspercentage, is de capaciteit voor BCO in Zuid-Limburg later uitgebreid naar 105 fte. Landelijk staat een extra flexibele pool aan medewerkers klaar om bij te springen als de regionale capaciteit onvoldoende blijkt. Omdat Zuid-Limburg voorop liep met de regionale opschaling, heeft de GGD Zuid Limburg een mooie bijdrage geleverd aan het opleiden en trainen van deze flexibel inzetbare medewerkers. In Zuid-Limburg is nauwelijks gebruik gemaakt van deze landelijke capaciteit. Het aantal positieve testuitslagen bleef, in tegenstelling Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

tot de eerste golf in het voorjaar, in het najaar 2020 lang relatief laag. Bovendien is het regionale team uitermate efficiënt gebleken. Met behoud van goede kwaliteit werken zij sneller dan aangegeven. Zuid-Limburg kan met de regionale capaciteit dagelijks zo’n 150 tot 200 volledige BCO’s uitvoeren. In totaal heeft de GGD Zuid Limburg (vanaf 1 juni 2020) 22.773 BCO’s uitgevoerd. Desondanks was het voor de jaarwisseling 2020/2021 ook in Zuid-Limburg enkele weken noodzakelijk om te werken met een minder intensief, risicogestuurd BCO. Dit is een efficiëntere werkwijze waarbij we meer verantwoordelijkheid vragen van besmette mensen om hun eigen omgeving te informeren. Aanleiding was het hoge aantal besmettingen in het hele land. Op dat moment was ook vanuit de landelijke pool nauwelijks inzet mogelijk. Risicogestuurd bron- en contactonderzoek BCO is arbeidsintensief. Zeker als het landelijk aantal besmettingen erg hoog is of snel stijgt is het nodig deze werkwijze aan te passen. Om ervoor te zorgen dat mensen binnen 24 uur na een positieve uitslag worden gebeld voor een bron- en contactonderzoek, zijn de GGD’en in het vierde kwartaal 2020 gestart met deze risicogestuurde vorm van BCO. Zodra de aantallen positieve testuitslagen afnemen, schalen de GGD'en weer zo snel mogelijk af naar intensief BCO.

Programma GGD > COVID-19

Op zoek naar persoonlijke beschermingsmiddelen Limburg en Noord-Brabant waren de eerste provincies waar COVID-19 zich in het voorjaar 2020 op grote schaal verspreidde. Er was meteen een enorme schaarste aan persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), terwijl er landelijk nog geen afspraken waren over de inkoop van grote hoeveelheden PBM’s. Terwijl de eerste contouren van deze afspraken landelijk zichtbaar werden en in dit verband gesproken werd over de rol van de Directeuren Publieke Gezondheid (DPG), besloot het regionaal bestuurlijk ketenoverleg (ROAZ) dat de GGD centraal voor Zuid-Limburg zoveel mogelijk persoonlijke beschermingsmiddelen zou inkopen. Samen met de Veiligheidsregio Limburg Noord heeft de GGD Zuid Limburg de verspreiding van deze middelen over de regio voor haar rekening genomen, tot het moment dat de landelijke organisatie dit kon overnemen.

Zo heeft de brandweer de Zuid-Limburgers opgeroepen om mondmaskers te doneren, maar ook via een contact in China werd een grote hoeveelheid mondmaskers gedoneerd. Helaas bleken deze beschermingsmiddelen niet altijd geschikt voor gebruik in de zorg. Bovendien bracht het veel werk met zich mee om de aanbiedingen op waarde te schatten. De Provincie Limburg heeft in dit traject ondersteund.

De GGD’en en zorgpartijen in de provincie kregen van alle kanten hulp. Naast commerciële aanbiedingen van (dure) mondmaskers ontving Limburg donaties van particulieren en bedrijven.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > COVID-19

Directeur Publieke Gezondheid in regierol voor zorgcontinuïteit De druk op de zorg als gevolg van COVID-19 en het waarborgen van een veilige en efficiënte zorgverlening aan kwetsbare patiënten, vragen om een regionale domeinoverstijgende aanpak. Op basis van de Wet publieke gezondheid ligt hierin een taak voor de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Minister De Jonge heeft de DPG’en op 31 maart 2020 opdracht gegeven om via een herkenbare samenwerkingsstructuur met ziekenhuizen, huisartsen, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg, te komen tot een regionale aanpak. Tot de opdracht en verantwoordelijkheid van de DPG behoort ook om binnen de samenwerkingsstructuur te zorgen voor advanced care planning, tijdelijke zorglocaties, (waaronder coronacentra), de verpleging van coronapatiënten en het creëren van een coördinatiepunt voor toeleiding van kwetsbare patiënten naar de juiste zorg op de juiste plek. Het organiseren van regionale en bovenregionale/landelijke informatie-uitwisseling over de beschikbare capaciteit aan niet-ziekenhuisbedden, maakt ook deel uit van deze aanpak. De professionals van de GHOR vervullen hierin een belangrijke rol.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

In Zuid-Limburg is sinds begin april 2020 op proactieve en constructieve wijze invulling gegeven aan deze taak. De samenwerking verloopt voorspoedig en beweegt mee met de actualiteit in de regio. Ook de opstart van de reguliere (non-COVID) zorg en de vaccinatieopgave worden in deze samenwerking afgestemd. In de bestrijding en coördinatie van de coronapandemie en de afstemming binnen de regionale zorgketen heeft de GHOR een cruciale rol. Hoe een gedegen voorbereiding in 2019 leidde tot een voortvarende aanpak van deze crisis leest u in het interview met Danny ten Berge, unithoofd GHOR.

COVID-19 in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Verantwoording meerkosten regeling ministerie VWS

Programma GGD > COVID-19

Verantwoording meerkosten regeling ministerie VWS

Kostensoort

Opgave kosten 2020

Bron- en contactonderzoek

4.864.388

Bemonstering

2.723.645

Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB)

792.206

Tuberculosebestrijding (TBC)

Medische Milieukunde (MMK)

Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)

Reizigerszorg

Gezondheidsbevordering (GB)

Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

459.328

Openbare GGZ / Sociaal medische advisering

Veilig Thuis

Forensische Zorg (For)

Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Subtotaal

1.068.765 593.270 2.913.569

Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding (IZB)

122.935

Tuberculosebestrijding (TBC)

Medische Milieukunde (MMK)

131.877

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)

19.999

Reizigerszorg

Gezondheidsbevordering (GB)

Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

423.178

Openbare GGZ / Sociaal medische advisering

Veilig Thuis

Forensische Zorg (For)

Regionale Ambulance Voorziening (RAV)

Overig

Ondersteuning Subtotaal

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

697.989

Laboratoriumkosten

Totale kosten 2020

11.199.591

Programma GGD > Infectieziektebestrijding

Middelpunt van de crisis Het team Infectieziektebestrijding (IZB) is een kennisteam dat (inter-) nationale informatie verzamelt, regionaal deelt en input levert voor het bijstellen van landelijke richtlijnen. Door de coronapandemie stond het implementeren van landelijke richtlijnen voor de COVID-19zorg in Zuid-Limburg centraal en er vond intensief afstemming met ketenpartners plaats. In 2020 zijn extra middelen ter beschikking gesteld die zijn ingezet t.b.v. alle extra werkzaamheden in het kader van het bestrijden van de coronapandemie. Een wezelijke bijdrage Door jaarlijkse crisisoefeningen, waaronder de Bioware-oefening in 2019, bereidt de GGD zich voor op mogelijke crises. Dat deze pandemie zo groot, wereldwijd, langdurig en maatschappijontwrichtend zou zijn, was echter niet te voorspellen. Ineens was het team Infectieziektebestrijding het middelpunt van de coronacrisis. De ‘samen de schouders eronder’ mentaliteit van de GGD bleek van cruciaal belang. Collega’s van alle afdelingen hebben een wezenlijke bijdrage geleverd in het bestrijden van deze crisis. Het team IZB heeft als taak de COVID-19-uitbraak in de (eu)regio te bewaken. De professionals duiden de cijfers van het COVIDdashboard en ontsluiten regionale en landelijke data. Het team IZB adviseert en ondersteunt bedrijven, scholen en zorginstellingen bij het bestrijden van de crisis en bevordert de kwaliteit van de

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

uitvoering door middel van scholing en audits. De verbinding tussen beleid en praktijk - lokaal, regionaal, landelijk en euregionaal staat centraal. Reguliere IZB-vragen Ondanks de inrichting van een aparte COVID-organisatie in juni 2020, bleef de werkdruk van IZB hoog. Naast de adviserende taak voor de COVID-uitvoeringsorganisatie liepen ook de reguliere IZB-vragen door zoals legionella, scabiës, tuberculosezorg etc. Dit zorgde geregeld voor een spanningsveld. Door de coronamaatregelen zoals een betere handhygiëne, minder direct contact en minder reisverkeer van en naar Nederland, was er in 2020 een daling waarneembaar van het aantal niet coronagerelateerde infectieziekten. Processen vlot trekken COVID-19 heeft de flexibiliteit in de organisatie en samenwerking met ketenpartners verbeterd. Processen die in het verleden soms moeizaam verliepen zijn nu vlot getrokken. Zo is de samenwerking met de VVT-sector (verpleeghuizen, verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties) en de meldingsplicht van instellingen (artikel 26) vanzelfsprekender geworden. Het team IZB heeft in 2020 veel geïnvesteerd om dit proces verder vorm te geven en een netwerk te bouwen.

Programma GGD > Infectieziektebestrijding

Christian Hoebe, hoofd infectieziektebestrijding en OMT-Lid:

'Onze GDD kwam meteen in de COVID-stand' 'De pandemie-oefening die we eind 2019 met ketenpartners in Zuid-Limburg hebben gedaan, kwam achteraf gezien goed uit. Al was het maar vanwege het aanhalen van de onderlinge contacten. Enkele maanden later naderde COVID-19 de Zuid-Limburgse grens, met een serieuze besmetting in het Duitse Selfkant. Snel waren Limburg en Brabant in de eerste golf de zwaarst getroffen gebieden. Die eerste golf heeft ons land echt overvallen.

Wat onze eigen GGD betreft, ben ik vol lof. Die kwam meteen in de COVID-stand en heeft efficiënte stappen gezet om alles zo goed mogelijk voor elkaar te krijgen, samen met het hele netwerk. We hadden hier ook als een van de eersten een teststraat. Het bron- en contactonderzoek was hier in de tweede golf daardoor zo goed georganiseerd, dat we lange tijd minder besmettingen hadden. Op enig moment zal de dijk van immuniteit zodanig zijn, dat die het COVID-19 water keert.'

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Infectieziekten in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Infectieziektebestrijding

Trends

417

457

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

624

Programma GGD > Seksuele gezondheid

Hiv-preventiepil De sociaal verpleegkundigen en artsen van het Centrum voor Seksuele Gezondheid van de Limburgse GGD’en (CSG Limburg) zien jaarlijks duizenden mensen die zich willen laten testen op seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) en/of vragen hebben over seksualiteit (Sense voor jongeren <25 jaar). Ook bezoeken zij de landelijk vastgestelde risicogroepen zoals jongeren, mannen die seks hebben met mannen en sekswerkers om voorlichting te geven en op locatie te testen. Het CSG Limburg wil kwetsbare groepen in de samenleving van de juiste zorg voorzien. Vaak is maatwerk nodig om de zorgverlening te laten aansluiten op de behoefte van de verschillende risicogroepen. Het CSG Limburg werkt daarin graag samen met professionals uit de regio zoals huisartsen, gynaecologen en jeugdprofessionals. Outreachende activiteiten afgeschaald In 2020 hebben er elf voorlichtingsactiviteiten op scholen plaatsgevonden en dertien voorlichtingsactiviteiten in het jongerenwerk. Sinds de lockdown in 2020 zijn deze outreachende activiteiten afgeschaald. Door middel van telefonische consulten en de inzet van thuistesten is de zorg toch gecontinueerd. Bij duidelijke klachten werd, passend binnen de coronamaatregelen, een bezoek aan de poli afgelegd.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Onderzoek Om overwogen keuzes te kunnen maken voor beleid en preventie registreert het CSG Limburg gegevens over de eigen zorgverlening en gezondheidsresultaten uit de regio. Zo wordt onder andere informatie verzameld over het aantal consulten, soa-vindpercentages en het anticonceptiegebruik. Deze gegevens worden aangevuld met onderzoeksgegevens over bijvoorbeeld de seksuele gezondheid van jongeren, het aantal tienerzwangerschappen in de regio en cijfers over seksueel grensoverschrijdend gedrag. PrEP In augustus 2019 is de landelijke PrEP-regeling (hiv-preventiepil) van start gegaan. Sindsdien verstrekt de GGD de PrEP, in overeenstemming met de landelijke regeling. Deze regeling maakt het mogelijk om de hiv-preventiepil voor een bedrag van € 7,50 te verstrekken aan mannen die seks hebben met mannen met een verhoogd risico op hiv. In 2020 hebben 192 PrEP-startconsulten plaatsgevonden en zijn er 650 vervolgconsulten uitgevoerd. PrEP gebruikers worden medisch gevolgd met regelmatige controles op nierfunctie, hiv en andere soa.

Programma GGD > Seksuele gezondheid

Nu niet zwanger Het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) wordt sinds januari 2019 uitgevoerd als onderdeel van Kansrijke Start. NNZ ondersteunt kwetsbare mensen bij het maken van een bewuste keuze over het moment van zwangerschap zodat zij niet ongepland of tegen hun wil in zwanger worden. Zo wordt de basis gelegd voor een stabielere toekomst. NNZ traint professionals in organisaties om dit gesprek aan te gaan.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

In 2020 heeft het programma, ondanks de coronamaatregelen, ruim twee keer zoveel burgers bereikt dan in het voorgaande jaar. In 2020 hebben 282 mensen deelgenomen aan NNZ. De NNZ-verpleegkundigen van de GGD hebben 128 mensen begeleid en de aandachtsfunctionarissen en hun collega’s hebben met 154 cliënten gesproken over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Het overgrote deel (80%) van de deelnemers wil de kinderwens uitstellen, een kleiner deel (9%) wil de kinderwens niet uitstellen, en 11% weet het (nog) niet. Vanzelfsprekend is er aandacht voor de mensen die nog niet weten wat ze willen. Uiteindelijk heeft 65% van de deelnemers vrijwillig en gemotiveerd gekozen voor anticonceptie. In 2020 volgden 34 professionals de regionale training tot aandachtfunctionarissen Nu Niet Zwanger.

Seksuele gezondheid in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Seksuele gezondheid

Trends 52 51 50 48

24 26

22 22

24 23

MSM: mannen die seks hebben met mannen

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Hygiëne en Inspectie

Toezicht in coronatijd In Nederland moet iedereen die er gebruik van maakt kunnen vertrouwen op verantwoorde, goede kinderopvang en hoogwaardige Wmo-dienstverlening. Door middel van toezicht bewaakt en bevordert de GGD de kwaliteit van deze diensten. De unit Hygiëne en Inspectie voert daarnaast toezicht uit in het kader van technische hygiënezorg. Het pedagogisch klimaat en stabiliteit in de kinderopvang zijn belangrijke pijlers. De toezichthouders kinderopvang van de GGD bezoeken minstens één keer per jaar elke locatie voor dagopvang en/of buitenschoolse opvang. Tijdens het onderzoek wordt gecontroleerd of de opvang voldoet aan de geldende eisen. Hierbij wordt onder andere beoordeeld of de medewerkers beschikken over een passend diploma en een verklaring omtrent gedrag. Daarnaast wordt in de pedagogische praktijk geobserveerd en beoordeeld of de veiligheid en gezondheid van de kinderen is gewaarborgd. Een deel van de geregistreerde gastouders wordt bezocht om te beoordelen of de opvang veilig en verantwoord is.

onderzoeken op de opvanglocaties uitgevoerd. De toezichthouder heeft telefonisch contact met de noodopvang onderhouden en zich op die manier een beeld gevormd van de situatie. Hieruit is niet gebleken dat aanvullend onderzoek nodig was. Op het moment dat de kinderopvang weer open ging, is ook het toezicht op locatie hervat. Als gevolg van de coronapandemie en -maatregelen, zijn niet alle opvanglocaties in 2020 bezocht. In overleg met gemeenten heeft een prioritering plaatsgevonden, gebaseerd op de landelijke kaders en de inspectiegeschiedenis. Dit betekent dat er in bepaalde opvanglocaties meer toezicht is geweest en in andere minder. Daarnaast zijn gastouders, volgens afspraak met gemeenten, steekproefsgewijs gecontroleerd.

In het voorjaar is de kinderopvang, in overeenstemming met de coronamaatregelen van de overheid, elf weken gesloten geweest. Een uitzondering is gemaakt voor kinderen van wie één of beide ouders werken in een cruciaal beroep en voor kwetsbare kinderen. In die periode zijn er, volgens de landelijke maatregelen, geen

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Hygiëne en Inspectie

Calamiteitentoezicht Wmo In opdracht van de 16 gemeenten voert de GGD het calamiteitentoezicht Wmo uit, uitgezonderd het planmatige/ proactieve toezicht op de kwaliteit. Een Wmo-dienstverlener dient een calamiteit of geweldsincident tussen cliënten, waarbij een client ernstig gewond raakt of overlijdt, te melden bij de GGD. Als er volgens wettelijke definitie, sprake is van een calamiteit of geweldsincident, dan wordt onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de ondersteuning. De toezichthouder van de GGD kan maatregelen adviseren om herhaling te voorkomen en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren.

De toezichthouder van de GGD informeert de gemeente over ieder traject dat naar aanleiding van een melding wordt gestart. Waar nodig volgt overleg. Ook wordt de gemeente schriftelijk geïnformeerd over de resultaten van het onderzoek, de door de dienstverlener te implementeren verbetermaatregelen, inclusief conclusie en advies. Een advies kan inhouden dat nader onderzoek naar de implementatie van de verbetermaatregelen is aangewezen.

Geen calamiteiten tijdens lockdown In 2020 heeft de GGD 12 meldingen ontvangen waarvan er 5 zijn onderzocht. De overige 7 meldingen bleken geen calamiteit volgens de wettelijke definitie. Daarnaast heeft de toezichthouder 13 onderzoeken uitgevoerd naar de implementatie van verbetermaatregelen. Opmerkelijk is dat gedurende de lockdown geen calamiteiten zijn gemeld. In die periode heeft de GGD het toezicht onverminderd voortgezet, zowel fysiek op de locatie als digitaal.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Hygïene en inspectie in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Hygiëne en Inspectie

Trends

201

417

428

415

139 110 59 23

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

115

224

104

Programma GGD > Hygiëne en Inspectie

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Medische mileukunde

Ventilatie en Corona Het specialisme Medische milieukunde houdt zich bezig met de interactie tussen milieufactoren en gezondheid. De professionals worden steeds vaker benaderd en de vraagstukken worden complexer. Het belangrijkste doel van de medische milieukunde (MMK) is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers door risico’s naar aanleiding van milieufactoren te beperken en positieve omgevingsfactoren te stimuleren.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Het team Medische milieukunde heeft in 2020 veel vragen over corona ontvangen. Vooral scholen vroegen om advies over de verspreiding van het virus in relatie tot ventilatie. Om verspreiding van ziekteverwekkers die luchtweginfecties veroorzaken te voorkomen is voldoende luchtverversing noodzakelijk. Er was eerder veel onduidelijkheid over de rol van grote druppels (aerosolen) bij de verspreiding van het virus. Samen met het RIVM en collega’s uit andere regio’s, is een handelingsperspectief en passend advies ontwikkeld. De GGD heeft in 2020 meerdere scholen en organisaties of burgers geholpen om de ventilatie te optimaliseren.

Programma GGD > Medische Milieukunde

Luchtkwaliteit en gezondheid De luchtkwaliteit in Nederland is een beter dan dertig jaar geleden. Toch ademen we nog elke dag vervuilde lucht in die ziekten zoals longklachten, hart- en vaatziekten, longkanker en zelfs de dood tot gevolg kan hebben. Ook in 2020 heeft de GGD hierover vragen van gemeenten en burgers ontvangen, bijvoorbeeld over overlast door kerosinegeur of houtrook en de effecten hiervan op de gezondheid. Verder heeft de GGD een gemeente geadviseerd over de plannen om een woon-zorgcentrum te bouwen vlak bij een drukke weg. In afstemming met de RUD Zuid-Limburg is een andere gemeente geadviseerd over mogelijkheden om de lokale luchtkwaliteit te meten.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Om de nodige capaciteit en kwaliteit in de bezetting te kunnen waarborgen zijn in 2020 extra middelen beschikbaar gesteld en ingezet. Dit was nodig om aan de diversiteit van adviesaanvragen en MMK-thema’s te kunnen voldoen.

Medische Mileukunde in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Medische Milieukunde

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Publieke gezondheid

Gezonde kinderen en jongeren GGD Zuid Limburg zet zich in voor gezonde ontmoetingsplekken voor kinderen en jongeren. Een gezonde leefomgeving waarin gezond eten, niet roken en meer bewegen de makkelijke keuze is. Door middel van goede preventieve programma’s werkt de GGD aan een gezonde psychosociale ontwikkeling van het kind. Deze programma’s dragen bij aan de ambities uit het regionale gezondheidsbeleid ‘Zuid springt eruit’ waarmee gemeenten een trendbreuk willen bereiken in de gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg. JOGG Het JOGG-programma is één aanpak om de leefomgeving van jongeren en kinderen gezonder te maken. JOGG staat voor ‘Jongeren Op Gezond Gewicht’. De GGD werkt in dit programma samen met ouders, scholen, kinderopvang, sportverenigingen, bedrijven, overheden en zorgverleners. Alle Zuid-Limburgse gemeenten hebben inmiddels de JOGG-aanpak omarmd. Tien JOGG-regisseurs, waarvan er zes werkzaam zijn bij de GGD Zuid Limburg, ondersteunen gemeenten om meer afstemming in de JOGG-aanpak te creëren en van elkaar te leren. De GGD Zuid Limburg heeft hiervoor een JOGG-regiocoördinator aangesteld.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Gezonde Scholen en de Gezonde Basisschool van de Toekomst De programma’s ‘Gezonde Basisschool voor de Toekomst’ (GBT) en de ‘Gezonde school-aanpak’ liggen in elkaars verlengde en versterken elkaar. Met het 'programma Gezonde School' werkt de school met een stappenplan aan verschillende gezondheidsthema's, met ondersteuning van de GGD. In 2020 is het aantal scholen in Zuid-Limburg met een Vignet Gezonde School gestegen van 76 naar 86. De 'Gezonde Basisschool van de Toekomst' is een intensief programma met naast voldoende onderwijs ook aandacht voor sport, beweging, ontspanning, cultuur, gezonde leefstijl en een gezonde lunch op school. Het streven was om in het schooljaar 2020/ 2021 op minimaal tien scholen te starten met het traject om Gezonde Basisschool van de Toekomst te worden. Inmiddels zijn 11 scholen met de voorbereidingen aan de slag. In 2020 heeft de GGD een GBT-coördinator aangesteld die scholen begeleidt om met gezondheid aan de slag te gaan. Scholen kunnen meteen op weg naar een GBT of via de Gezonde Schoolaanpak. De GBT-coördinator werkt samen met kwartiermakers vanuit de Provincie Limburg.

Programma GGD > Publieke gezondheid

Inventarisatie gezondheidsbeleid kinderopvang In 2020 heeft de GGD Zuid Limburg geïnventariseerd wat de kinderopvang in Zuid-Limburg al doet rondom de gezondheid van kinderen tussen 0-4 jaar. Aan het onderzoek deden 123 kinderopvanglocaties (kinderdagverblijven, peuteropvang) en negen overkoepelende kinderopvangorganisaties mee. 86 gastouders, zeven gastouderbureaus en de JOGG-regisseurs hebben de vragenlijst ingevuld. De conclusies zijn verwerkt in een rapportage en factsheet die in kwartaal een 2021 worden opgeleverd. Veel kinderopvanglocaties zijn al goed aan de slag met gezondheid. Toch is er ook behoefte aan ondersteuning en wil men meer doen met de thema’s bewegen en groen.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Publieke gezondheid

Rookvrije generatie Met Rookvrije Start en Rookvrije Kindomgeving worden kinderen beschermd tegen tabaksrook en de verleiding te gaan roken. Rookvrije Start richt zich op zorgprofessionals van zwangere vrouwen en ouders. Rookvrije Kindomgeving zet in op scholen, kinderopvang, sportverenigingen en speeltuinen. De GGD is met acht gemeenten (Gulpen-Wittem, Beekdaelen, Beek, Meerssen, Landgraaf, Voerendaal, Brunssum en Heerlen) in gesprek over een aanpak op maat voor een Rookvrije Generatie. Ook is ZuidLimburg actief als Taskforce Rookvrije Start die wordt begeleid door het Trimbos-instituut. In december 2020 heeft een eerste bijeenkomst van de regionale Taskforce Rookvrije Start plaatsgevonden.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

In 2020 stimuleerde de GGD, via organisaties waar zij mee samenwerkt, meerdere rookvrije omgevingen. Deze zijn zichtbaar op de landkaart ‘rookvrije omgevingen’. Er is een subsidie voor Rookvrije Kindomgeving aangevraagd en ontvangen. De GGD voert gesprekken met het VISTA-college (MBO) over een aanbod voor medewerkers en studenten die willen stoppen met roken.

Programma GGD > Publieke gezondheid

Ketenaanpak Overgewicht Binnen de Ketenaanpak Overgewicht worden kinderen en gezinnen langdurig ondersteunt door een centrale zorgverlener en kinderleefstijlcoach. In 2020 is het gelukt om in de provincie Limburg met een brede, domeinoverstijgende (sociaal en medisch) aanpak te starten. Kinderen en gezinnen die problemen ervaren op het gebied van een gezonde(re) leefstijl ontvangen daarbij ondersteuning op maat. Met deze netwerkaanpak zorgen we in Limburg samen voor een langdurige gedragsverandering én gezondere en gelukkigere kinderen. Voor de implementatie en borging van de Ketenaanpak Overgewicht is een regiocoördinator vanuit de GGD Zuid Limburg aangesteld.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Publieke gezondheid

Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen In het najaar van 2020 heeft de GGD de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen uitgevoerd. 85.000 Zuid-Limburgers zijn uitgenodigd om schriftelijk of digitaal een vragenlijst in te vullen over hun gezondheid, leefgewoonten en beleving van de woonomgeving. Er werden extra vragen gesteld over corona, zoals “heeft u corona gehad?” en “welke invloed heeft de coronacrisis op uw beweeggedrag, gevoelens van eenzaamheid en stress?”. Alle GGD’en in Nederland hebben dit grootschalige, vierjaarlijkse onderzoek, in samenspraak met het RIVM en CBS, op dezelfde wijze uitgevoerd. Hierdoor kunnen resultaten op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau worden vergeleken. In de zomer 2021 zijn de eerste resultaten beschikbaar op de gezondheidsatlas Zuid-Limburg.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Publieke gezondheid

GOR (Gezondheidsonderzoek na rampen) Deze coronacrisis heeft gevolgen voor burgers in alle regio’s. De GGD Zuid Limburg is daarom aangesloten bij het landelijke GOR-coronapanelonderzoek van het RIVM. Dit onderzoek loopt sinds april 2020. Vanuit Zuid-Limburg hebben enkele duizenden inwoners aan dit onderzoek meegedaan. Dit onderzoek geeft inzicht in het draagvlak voor de maatregelen, het welzijn van de burgers tijdens de coronacrisis, hun gedrag en hoe ze de gedragsmaatregelen volhouden. Over de resultaten van dit onderzoek heeft de GGD inmiddels drie keer gerapporteerd.

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

In de kerngroep van het proces ‘Psychosociale Hulpverlening’ is besproken welke acties vanuit het maatschappelijk werk ondernomen moeten worden richting de burgers. Via de website van de GGD zien burgers waar ze voor informatie en hulp terecht kunnen.

Publieke gezondheid in beeld

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Publieke gezondheid

Trends

Jaaroverzicht 2020 | GGD Zuid Limburg

Programma GGD > Sociaal medische advisering

Adviezen en samenwerkingsovereenkomst Ook de werkzaamheden van het team Sociaal Medische Advisering (SMA) zijn in 2020 beïnvloed door COVID-19. Ondanks dat mensen niet naar het spreekuur durfden te komen of vanwege klachten niet mochten komen werden er toch 2459 adviezen gegeven. De adviesteams werkten in 2020 voor een groot deel telefonisch, in plaats van fysiek bij gemeenten. Een daling in het aantal casusbesprekingen laat zien dat het moeilijk was voor het adviesteam om elkaar te vinden en af te stemmen. Datzelfde geldt voor de consulenten van gemeenten die cliënten telefonisch in plaats van fysiek te woord moesten staan.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Brunssum&id=f1731796-934a-42fa-b7c0-4b832f24428e