Raadsvoorstel 41 (bijlage 2) Zienswijzennota concept Transitievisie Warmte 2.0’

6.2

PvdA

•

•

Pagina 26 van 45

Wat we missen als onderwerp is hoe we omgaan met de particuliere verhuurders die ook een substantieel onderdeel uitmaken van deze gemeente, we lezen daar niets over terug. Komen daar ook regelingen voor en hoe gaan wij hen meenemen in dit project? En wat we ook missen, is een strategie en/of plan voor de verzorgingshuizen in de gemeente. Zijn daar ook al ideeën en/ of ambities geformuleerd?

Particuliere verhuurders of zorgvastgoed zijn onderdeel van de buurtgerichte aanpak. Iedere eigenaar zal daarin worden meegenomen. Het Rijk is daarnaast bezig met regelgeving en/of ondersteuningsaanbod ten aanzien van verschillende doelgroepen. Dit is omschreven in het Beleidsprogramma versnellen verduurzamen gebouwde omgeving. In het isolatie- en verduurzamingsprogramma is voorzien ook een aanpak te gaan ontwikkelen voor deze doelgroepen onder programmalijn D; Zakelijke doelgroepen.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde • Wat hebben we geleerd vanuit PAW en hoe ver zijn we daar eigenlijk mee? • Ook zijn we benieuwd naar de plannen inzake isolatie, het staat er als een gegeven maar het is ons niet duidelijk hoe dit vormgegeven gaat worden.

Beantwoording/ reactie gemeente De uitvoering van de TVW is dan ook vooral buurtgericht en het isolatie- en verduurzamingsprogramma meer doelgroepen georiënteerd en is daarom een gemeentebrede aanpak. Beide aanpakken moeten elkaar gaan versterken. Vanuit PAW is vooral geleerd vanaf het eerste moment met de bewoners in gesprek gaan. Samen met de bewoners alle stappen doorlopen en ervoor te zorgen dat zij goed op de hoogte blijven. Ook de leerpunten van andere proeftuinen zijn meegenomen in deze TVW. Daarom zijn er verwijzingen in de TVW naar het landelijk programma op bepaalde onderwerpen zoals communicatie en participatie. De plannen rondom isolatie zijn tweeledig • In de buurtaanpak (hoofdstuk 4) is isoleren een eerste stap naar aardgasvrij • Gemeente breed (hoofdstuk 5) doelgroepen ondersteuning bieden middels het isolatie- en verduurzamingsprogramma. Dit programma ligt separaat voor ter besluitvorming, gelijktijdig met een voorstel voor de vaststelling van de TVW 2.0

6.3

VVD

Pagina 27 van 45

Je ziet in het onderzoek dat in december gedaan is dat de meeste burgers gewoon op de hoogte willen blijven van de situatie. Een brochure doet het goed, uiteraard de site. Wij willen wel graag een plan zien van wat en hoe de communicatie de komende jaren zal gaan verlopen.

Er kan geen uniform en kant en klaar communicatieplan worden opgesteld door de gemeente op dit moment. Pas op basis van gesprekken met bewoners in een buurt, kan voor die buurt een plan worden gemaakt. In de TVW is veel aandacht voor de fase na vaststelling van de TVW. Daar is bewust voor gekozen omdat daarin door de gemeente wordt vastgelegd hoe de gemeente samen wil werken met de buurt en dus ook in overleg met deze bewoners plannen gaat vormgeven. Dat is wellicht niet wat de gemeente gewend is maar wel noodzakelijk voor deze opgave. Het communicatieplan wordt dus per buurt met de bewoners vormgegeven.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde

Beantwoording/ reactie gemeente Voor de communicatie rondom het isolatie- en verduurzamingsprogramma, zal op regionaal niveau worden samengewerkt. Dit onderdeel moet nog worden uitgewerkt en dat is pas voorzien nadat alle Parkstad gemeenten een besluit hebben genomen over dit programma. De gemeente zal in algemene zin blijven communiceren bij nieuwe ontwikkelingen alsook het bijhouden van de website voor de algemene communicatie. De komende periode zal ook moeten uitwijzen hoe de twee sporen aanpak in combinatie met algemene communicatie over het onderwerp het beste kan worden vormgegeven. Ook dit zal een leerproces zijn, zeker ook omdat er ook duurzaamheidsprojecten lopen buiten deze twee sporen. De aandachtspunten voor de komende periode zijn voor communicatie vooral het behouden van overzicht en daarmee de samenhang tussen alle beleidsontwikkelingen en projecten en deze logisch houden in de communicatie naar inwoners.

7

Wat zijn voor u de belangrijkste punten om te kunnen instemmen met de TVW 2.0?

7.1

Lijst Maandlasten en of maatregelen voldoen aan de Brunssum nationale 2030 en 2050 doelstelling zou het Lokaal uitgangspunt moeten zijn. Dit is niet uit TVW 2.0 op te maken en daarmee biedt dit rapport geen basis om een wel overwogen beslissing te nemen.

De TVW heeft niet tot doel een panklaar plan voor iedere woningeigenaar te presenteren. De TVW heeft slechts als doel richting te geven aan deze opgave en de kaders op hoofdlijnen daarvoor vast te stellen. Op basis van een vastgestelde TVW kan er verdieping gaan plaats vinden in samenwerking met bewoners en andere belanghebbenden. Naast de techniek en energiedoelstellingen is de betaalbaarheid daar ook onderdeel van. Van belang is te realiseren dat niets doen ook een kostenplaatje heeft.

7.2

PvdA

Er is geen specifieke onderbouwing beschikbaar. Wel kan worden vastgesteld dat zonder werkbudget het projectteam niet aan de slag kan.

Pagina 28 van 45

Alle bovenstaande vragen en/of opmerkingen én u vraagt in dit voorstel om € 100.000,- structureel voor de ambtelijke organisatie en het proces met de startbuurten zonder enige onderbouwing. Graag zouden

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde we daar als PvdA Brunssum nog een onderbouwing voor zien.

Beantwoording/ reactie gemeente Kosten die binnen dit budget moeten worden gedekt zijn kosten zoals de bewonersavonden (zaalhuur, consumpties enz) kosten m.b.t. communicatie en informatie maar ook onderzoeken naar technieken of het uitvoeren van woningscans. Ook het opzetten van de informatievoorziening, vraagt een investering. Denk bijvoorbeeld aan het eenvoudig verbeelden van oplossingen, kosten en opbrengsten zodat ook inwoners die minder taalvaardig zijn mee kunnen komen. Afhankelijk van de buurt, de fase waarin een buurt zit en beschikbare middelen uit andere projecten zal dit budget nodig zijn om de benodigde stappen te zetten. De komende jaren zal ook moeten blijken of dit budget jaarlijks voldoende is of dat het bedrag moet worden bijgesteld. In de gesprekken met BZK is naast de bekostiging van personeel uit CDOKE ook aandacht voor de proceskosten die deze opgave geeft.

7.3

VVD

Duidelijk plan van communicatie naar de burgers. Ook voldoende hulp en ondersteuning om dit proces goed bij de bewoner te laten landen. De bewoners die bang zijn om te isoleren of maatregelen te treffen voldoende ondersteunen in de mogelijkheden die er zijn, door gesprekken aan te bieden bij opstart van de betreffende wijk. En als het aan ons ligt wordt een garantiefonds opgesteld om het creëren van verduurzaming wel mogelijk te maken voor deze groep. Anders blijft de verdeeldheid tussen arm en rijk in deze steeds groter worden. Er wordt gesproken over “ambassadeurs” in het stuk. Zij zouden wellicht tegen een kleine vergoeding deze gesprekken ook kunnen voeren om hun ervaringen te delen.

Pagina 29 van 45

De TVW voorziet in het vastleggen van de uitgangspunten, een belangrijk uitgangspunt is dat in overleg met de buurt pas een plan wordt gemaakt, ook voor de communicatie. Doordat het college een projectteam van 5 FTE heeft ingesteld voor de uitvoering van deze opgave wordt er fors ingezet op die benodigde hulp en ondersteuning in dit proces. Ondersteuning gericht op o.a. maatregelen wordt voorzien in het isolatie- en verduurzamingsprogramma. Ook zal de samenwerking met de WoonWijzerWinkel de komende jaren verder worden uitgebouwd zodat er één centraal punt is voor de uitvoering en een betrouwbare doch onafhankelijk partner beschikbaar is in deze opgave. Op dit moment is er nog geen garantiefonds nodig. Voor inwoners met een verzamelinkomen tot €60.000 per jaar biedt het Rijk een financiering tegen

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde Wel vinden we het goed dat ook voor andere bewoners de normale regelingen blijven lopen. Subsidies en ondersteuning om de woning zelf al te verduurzamen. De onzekerheid van de Enexis wegnemen betreft het verzwaren van het net is ook belangrijk om het verdere proces goed te kunnen mee bepalen en volgen. Plan van ruimtebepaling onder de grond in kaart brengen. Aangezien de komende 10 jaar de leidingen aangepakt moeten worden, er weinig plek in de grond is, maar we ook nog voldoende ruimte moeten overhouden voor het water is een plan voor het ondergrond verkeer ook van belang. Opnemen in de tvw 2.0 dat er ten alle tijden eventuele andere bronnen en vooruitgangen/ technieken in de gaten gehouden worden en opgenomen kan worden in het plan indien dit zich voordoet.

Beantwoording/ reactie gemeente 0% rente aan. Daarnaast kunnen deze bewoners ook de landelijke en eventuele lokale subsidies ontvangen. Indien een groep inwoners om redenen geen aanspraak kan maken op deze 0% lening, dan bestaat altijd de optie om in samenwerking met de kredietbank Limburg te kijken of er een maatwerkoplossing op basis van draagkracht mogelijk is. De mogelijkheden voor lage inkomsten zijn in een aantal voorbeelden uitgewerkt op de website van het warmtefonds. De onzekerheden rondom Enexis kan de gemeente niet wegnemen. Wel is Enexis erbij gebaat dat de gemeente een koers bepaald voor deze opgave zodat zij ook kunnen bepalen wat zij wanneer moeten gaan doen aan het netwerk. Op basis van een vastgestelde TVW zal Enexis een masterplan uitwerken. Dit zal vervolgens integraal gewogen gaan worden op de ruimtelijke inpassing bovengronds maar ook ondergronds. Alles overzien tot 2050 is niet realistisch. Voor de buurten waarin de komende jaren werkzaamheden gaan plaatst vinden kan dit redelijk goed worden uitgewerkt en afgestemd met betrokken partijen. Naast de ruimteclaims speelt ook de maatlat klimaatadaptatie en op het oplossen van de knelpunten klimaatadaptatie. Het zal dan ook een hele klus worden om alle belangen te behartigen en alles goed ruimtelijk in te passen, onder- en bovengronds.

In de TVW is voorzien dat er geanticipeerd kan worden op innovaties of andere ontwikkelingen in hoofdstuk 3.4.2.

8

Overige schriftelijke reacties

8.1

Lijst Echter nadat we het format inleverden over TVW 2.o Brunssum kregen we via u info van de wethouder die met name de Lokaal warmtepompen in een ander daglicht stelt Dat leidt tot extra vragen omdat de aanvullende informatie verstrekt na TVW 2/0 zaken van TVW in een

Pagina 30 van 45

De energietransitie maakt omvangrijke investeringen in het elektriciteitsnetwerk noodzakelijk. In woonwijken gaat het daarbij om de aanleg van zwaardere kabels en het plaatsen van extra transformatorstations. De verzwaring van het elektriciteitsnetwerk vormt een randvoorwaarde voor de uitvoering van de TVW 2.0. De uitvoering

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde ander daglicht stelt en vandaar de volgende opmerkingen-overwegingen die wij graag meegeven als integraal onderdeel van onze reactie ter beantwoording Een beetje warmtepomp trekt, éénfase, 230V, een ampère of 25-30. Een frietje bakken terwijl de warmtepomp draait? Een wasje doen of drogen terwijl de warmtepomp draait? En houd je nog 230 Voltjes over? Dat voor een hele buurt? Dat wordt graven, nieuwe kabels, nieuwe meterkasten, alle woningen een 380 V aansluiting. Als de netwerkbeheerder dat eerst voor je buurt heeft aangepast. Als de netwerkbeheerder dat eerst voor je wijk heeft aangepast. Als de netwerkbeheerder dat eerst voor je gemeente heeft aangepast. Tussen het uitspreken van je ambitie en het realiseren ervan zit een gat. Dat gat zal voor ettelijke jaren gedicht worden met vel geduld, verwarring, frustraties en gas. Bijgevoegde foto is van een warmtepomp die ik toevallig tegenkwam. De te verwarmen ruimte was vergelijkbaar met een halve woonkamer zoals wij die gewend zijn.

Pagina 31 van 45

Beantwoording/ reactie gemeente vindt dan ook in nauw overleg met Enexis plaats. Alleen door de tijdige verzwaring van het elektriciteitsnetwerk is het immers mogelijk om op grote schaal over te stappen op warmtepompen. Dat we in de uitvoering op bepaalde momenten tegen grenzen aan zullen lopen valt te verwachten. Uiteindelijk gaat het bij capaciteitstekorten op het elektriciteitsnetwerk echter om een oplosbaar probleem. De definitieve oplossing is weliswaar een proces van vele jaren, maar dat geldt ook voor de warmtetransitie. Zie ook paragraaf 2.4 in bijlage 2 van de TVW 2.0; de desbetreffende tekst is aangeleverd door Enexis. Dat warmtepompen nadelen hebben klopt maar er is geen perfecte oplossing. Alles heeft voor- en nadelen, het is een kwestie van afwegen en keuzes maken want ook niets doen heeft nadelen en gevolgen. Dat afwegen op de oplossing gebeurt in overleg met de buurt rondom het uitwerken van het uitvoeringsplan. In het projectplan kunnen die wegingsfactoren allemaal worden vastgelegd zodat ook op voorhand is afgesproken met elkaar, hoe die afweging wordt gemaakt. In de TVW is ruimte om ook nieuwe innovaties mee te nemen in de uitwerking van het uitvoeringsplan. Wel is het aantal scenario’s beperkt om daarmee de voortgang in het proces en kosten beheersbaar te houden.

Ter illustratie, er zijn proeftuinen die al meer dan 1 miljoen kosten hebben gemaakt voor onderzoeken maar ook niets verder zijn gekomen. Door in de eerste fases te werken aan kennisontwikkeling, uit te leggen wat de opties zijn en welke voor- en nadelen deze hebben, kan er stapsgewijs worden gewerkt aan een projectplan met de buurt. Daarin worden de uitgangspunten vastgelegd om te komen tot een uitvoeringsplan.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde Dat kan iets zeggen over de manier waarop de capaciteit is berekend, de mate van isolatie, installatiekosten, onderhoud, marges enz. Factoren die bepalen wat geplaatst is. Daarbij komt integriteit en commercie om de hoek kijken. ik zou zeer voorzichtig zijn in het verkondigen dat warmtepompen ons een uitweg kunnen gaan bieden in het oplossen van ons probleem. Waarschijnlijk gaat het grootschalig inzetten van warmtepompen zorgen voor meer problemen (netwerkcapaciteit, installatie-monteurs, toeleveranciers, koelmiddelen, lawaai, onderhoud, levensduur, recycling etc). Het lijkt daarom verstandig om alle “van het gas af” opties open te houden en eerlijk te zijn over de mogelijken onmogelijkheden. Het achter een bureau neerpennen wat een visie is, kan in de praktijk heel anders uitpakken. De schrijver kan een gum pakken en zijn geschift aanpassen. Maar daarmee zijn we niet van het gas af en hebben geen gram CO2 minder gebruikt. Vertrouwen komt te voet komt en gaat per paard. Willen we vertrouwen behouden, dan moet je je twijfels durven uitspreken met de nodige slagen om de arm. En elke optie die zich aanbiedt grondig beoordelen op zijn voor- en nadelen. Het voorstel warmte opslag, is daar één van en misschien wel een kansrijke.

Pagina 32 van 45

Beantwoording/ reactie gemeente

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

8.2

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde Het is jammer dat nou net die mogelijkheid niet is uitgespit in de TVW2.0. Die opties zou zeker een aanvulling in deze waard zijn. Graag uw reactie

Lijst En tenslotte hebben we als onderdeel van deze reactie Brunssum bijgaande casussen ter overweging gegeven want in alle Lokaal gevallen helpt een zonneboiler de CO2 uitstoot te reduceren volgens ons! Collectief opgeslagen en met inzet van groene stroom kun je nagenoeg CO2 neutraal verwarmen. En dat was volgens ons de doelstelling. Een Brunssums warmtenet gevoed met opgeslagen zonnewarmte kan als energie hub dienen voor de Warmtenet Zuid Limburg (restwarmte Chemelot) plannen. Zou perfect ingepast kunnen worden in het systeem. Zouden meerdere plaatsen dit doen (velden zat op de route Maastricht Geleen Onderbanken Brunssum Heerlen), dan zou je zelfs geen restwarmte van Chemelot nodig hebben. Gezien de ontbrekende stroomnet capaciteit en de wens in te zetten op warmtenetten zouden er toch middelen voor zo iets beschikbaar moeten zijn? Room de 102 miljard die voor het stroomnetten nodig zijn een beetje af en investeer hierin bijvoorbeeld

Pagina 33 van 45

Beantwoording/ reactie gemeente

De zon kan ontzettend veel energie generen voor warmte en elektriciteit. Gangbaar is om zonthermie direct te benutten in de zomer, vooral voor de warmtevoorziening voor warm tapwater. Zo is geen seizoensopslag van warmte nodig. Zonthermie werkt daarbij aanvullend op de andere warmtetechnieken zoals een warmtenet of warmtepomp. In juni 2023 is door Royal Haskoning DHV een verkenning afgerond van mogelijke duurzame warmtebronnen in Zuid-Limburg. De toepassing van zonthermie was hier ook onderdeel van. Voor de verkenning is de benodigde oppervlakte voor een zonthermisch systeem met een vermogen van 10 MWth onderzocht. De totale warmteproductie komt daarmee op ca. 22 TJ per jaar. De benodigde oppervlakte is ca. 1,5 hectare voor een volledig zonthermisch systeem en ca. 1,7 hectare voor een PVT-systeem (ca. 2 tot 2,5 voetbalvelden). Daarmee kan ongeveer 0,4% van de verwachte warmtevraag in regio Parkstad in 2030 worden ingevuld. Uit de verkenning blijkt dat zonthermie in vergelijking tot andere duurzame warmtebronnen dan ook twee belangrijke nadelen heeft: • Zonthermie vraagt relatief veel ruimte. Dit is een schaars goed in ZuidLimburg, met name in en rondom het stedelijk gebied. Daarbij zijn er veel concurrerende ruimteclaims, waarbij een zorgvuldige afweging dient te worden gemaakt welke invulling de hoogste sociaaleconomische meerwaarde heeft.

• Het aantal vollasturen van zonthermie is beperkt, waarbij de warmteproductie plaatsvindt op momenten met een lage warmtevraag. Daarmee is seizoensopslag nodig. Zonthermie wordt dan ook meestal toegepast in die situaties waarbij juist in de zomer de

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde Daarmee denken we een totaal plaatje weer te geven dat recht doet aan beantwoording waarbij TVW 2.0 duidelijk onderdeel is van een groter geheel en bredere informatie nadien verstrekt

Beantwoording/ reactie gemeente warmtevraag groot is, dit in de vorm van warm tapwater. Denk daarbij openluchtzwembaden, camping, bedrijven met hoog warm water verbruik en grote huishoudens. Conclusie: Samenvattend wordt zonthermie op korte en langere termijn als weinig kansrijk geacht om op grote schaal een rol te spelen in de warmtevoorziening. Mogelijk kan deze techniek wel als aanvullende bron dienen voor specifieke situaties, bijvoorbeeld door directe inzet in de zomer daar waar warm tapwatervraag groot is, of door inzet in de winter mits warmteopslag in WKO mogelijk is. De toepassing van zonneboilers als gebouwgebonden maatregel kan zeker interessant zijn. Uit de enquête onder inwoners geven zij ook aan hier interesse in te hebben. Deze techniek is dan ook nergens uitgesloten en kan verder worden uitgewerkt in het opstellen van het uitvoeringsplan als individuele oplossing aanvullend op bijv. een warmtepomp.

8.3

Borger

Pagina 34 van 45

Ik zou graag willen zien dat gemeenten zich samenpakken en Tennet (lees de staat, zij zijn 100% stakeholder, onder auspiciën van het ministerie van Financiën) er op wijzen dat als men de transitie een succes wil laten worden ze sneller moeten acteren om alles op orde te krijgen, zij weten al jaren dat het mis gaat en als wij investeren in een zonneweide, maar geen elektriciteit kunnen laten terug leveren, dan zou de staat het moeten compenseren, zij hebben het immers laten verwaarlozen, denk daar maar eens over na als gemeenten.

De ontwikkeling van het elektriciteitsnetwerk en de grootschalige aanpassingen die daarvoor nodig zijn, vallen buiten de scope van de TVW en lopen onder regie van het Rijk (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie & Klimaat (MIEK)) in samenwerking met de provincie (provinciaal meerjarenprogramma infrastructuur en energie (pMIEK) en de RES-regio Zuid-Limburg.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr. 8.4

Politieke partij Borger

Vraag schriftelijke vragenronde Het stimuleren van duurzaamheid blijven stimuleren door subsidies, ook zonnepanelen, de overheid heeft het stop gezet maar dat geeft geen goed voorbeeld.

Beantwoording/ reactie gemeente Het Rijk heeft voor veel verschillende maatregelen en doelgroepen regelingen beschikbaar om verduurzaming te stimuleren. Subsidies zijn over het algemeen tijdelijke instrumenten om een ontwikkeling aan te jagen. Denk bijv. aan de ontwikkeling windenergie op zee. Tegenwoordig kan dit al zonder subsidie omdat het goedkoper is geworden. De gemeente zal het verduurzamen stimuleren middels het isolatie- en verduurzamingsprogramma (IVP). Dit programma ligt separaat voor ter besluitvorming. De WoonWijzerWinkel, het energieloket van de gemeente, heeft in haar communicatie aandacht voor duurzame maatregelen en de terugverdientijd.

8.5

8.6

Borger

Borger

Nieuwbouw verplichten duurzaam te bouwen, vooral industrieterreinen, als ik kijk dat er een mooi complex is gerealiseerd op industrieterrein BSV/Limburgia, maar wel moet lezen via advertenties dat waterpompen en zonnepanelen mogelijk zijn, is dat een gemiste kans. Dat moet standaard worden. Het is belachelijk dat in het stuk staat dat industriegebieden er buiten vallen.

Industrie valt buiten de gebouwde omgeving. In Brunssum zijn relatief weinig bedrijven die onder industrie vallen. De meeste zijn MKB en die maken onderdeel uit van de sector gebouwde omgeving onder het klimaatakkoord en zijn dus ook onderdeel van de Transitievisie Warmte.

De overheid moet garant staan voor inwoners met een kleine beurs die willen verduurzamen en bijvoorbeeld bij verkoop van het huis het door de staat geïnvesteerde lening terug vorderen.

Op dit moment is er nog geen garantiefonds nodig. Voor inwoners met een verzamelinkomen tot €60.000 per jaar biedt het Rijk een financiering tegen 0% rente aan. De mogelijkheden voor lage inkomsten zijn in een aantal voorbeelden uitgewerkt op de website van het warmtefonds.

Ten aanzien van nieuwbouwprojecten is de gemeente gebonden aan weten regelgeving ten aanzien van duurzame maatregelen. Hierover is in toezegging 88 – motie 16- 10-11-2020 groene gemeente al uitleg gegeven ten aanzien van groene maatregelen. Deze wettelijke kaders gelden ook voor andere bovenwettelijke maatregelen.

Daarnaast kunnen deze bewoners ook de landelijke subsidies ontvangen. Pagina 35 van 45

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde

Beantwoording/ reactie gemeente Indien een groep inwoners om redenen geen aanspraak kan maken op deze 0% lening, dan bestaat altijd de optie om in samenwerking met de kredietbank Limburg te kijken of er een maatwerkoplossing op basis van draagkracht mogelijk is. Het Rijk werkt nog aan gebouwgebonden financiering maar dit zal nog enkele jaren duren alvorens dit beschikbaar is. De Duurzaam Thuis lening via de Provincie komt ter vervallen. De gemeente Brunssum heeft ambtelijk de Provincie verzocht te onderzoeken of het Woonabonnement als instrument kan worden ingezet op grotere schaal. Dit lijkt op gebouwgebonden financiering en wordt gecombineerd met ontzorging rondom maatregelen en kan voor bepaalde groepen daarom ook interessant zijn. Deze optie zou een mooie aanvulling kunnen worden in het regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. Het Rijk werkt ook aan het vereenvoudigen van de ISDE-subsidie om de belemmering van voorfinanciering weg te nemen. Zie hiervoor ook de brief van BZK die als bijlage is toegevoegd bij de brief aan de raad over de afhandeling van de motie ‘Enkelvoudige subsidie duurzaamheid woningen’

8.7

Borger

Graag zijn wij grensoverschrijdende samen werking, Het kan niet zo zijn: hier niet daar wel.

Waar mogelijk en relevant wordt er al grensoverschrijdend samengewerkt. Grensoverschrijdende en regionale duurzaamheidsprojecten worden opgestart na besluitvorming in de bestuurscommissie Duurzaamheid.

8.8

Borger

Landgraaf heeft aangegeven toch open te staan voor windturbines, contact opnemen en kijken of het samen gerealiseerd kan worden.

Er wordt regionaal samengewerkt aan grootschalige opwek van elektriciteit en waar mogelijk wordt daarin ook samengewerkt. De grootschalige opwek van elektriciteit valt onder de RES en valt buiten de scope van de TVW.

Pagina 36 van 45

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr. 8.9

Politieke partij Borger

8.10 Borger

Vraag schriftelijke vragenronde Als men van het gas af wil moet je het wel stimuleren, als ik zie dat het afsluiten van het gas € 752.55 kost is dat zeker geen stimulans. Dit zijn dingen die zal je alleen niet voor elkaar krijgen dus gezamenlijk.

Beantwoording/ reactie gemeente Het Rijk maakt hierover afspraken met de netwerkbeheerders. Zie ook: Waar zijn de kosten voor het verwijderen van de gasaansluiting op gebaseerd en waarom moet ik deze kosten zelf betalen? | Klimaatakkoord Deze afspraken vallen buiten de scope van de TVW.

Wordt er rekening mee gehouden dat waterstof straks een grotere rol kan gaat spelen dan dat er nu word gedacht.

Het Rijk heeft besloten dat Waterstof is tot 2030 geen optie is. De TVW wordt elke 5 jaar bijgesteld waarbij ook nieuwe technieken kunnen worden meegenomen. Inschatting is dat vooral groen gas voor de gebouwde omgeving een rol gaat spelen. Er kan namelijk geen groengas en waterstof door dezelfde leidingen lopen. Zie hoofdstuk 3.3. en paragraaf 1.3 in bijlage 1 hiervoor. In de beantwoording van zienswijze 2.8 meer toelichting op de rol van waterstof voor de TVW. Het Rijk heeft geprioriteerd waar waterstof ingezet moet gaan worden, dit is gevisualiseerd in de waterstofladder. De gebouwde omgeving heeft een lage prioriteit voor waterstof, dit komt omdat andere sectoren minder of geen andere alternatieven hebben voor aardgas. Voor het produceren van groene waterstof moet er eerst groene elektriciteit worden opgewekt waarvan vervolgens waterstof van kan worden gemaakt. Waterstof moet vervolgens weer verbrand gaan worden voor warmte. ‘Bij het maken van waterstof gaat energie verloren. Bij het omzetten van elektriciteit in waterstof gaat zo’n 25 procent van de energie verloren. Ook bij het omzetten van waterstof naar elektriciteit is er sprake van energieverlies: zo’n 40 procent.’ (bron: Milieucentraal) Daardoor wordt er ook veel beschikbare energie verloren. Het is daardoor verstandiger om die groene elektriciteit direct in te voeden in bijvoorbeeld een warmtepomp.

Deze kan van 1 eenheid elektriciteit 3 tot 5 eenheden warmte producten. Uiteindelijk heeft daardoor de gemeente en regio Parkstad ook fors minder opwek van elektriciteit nodig.

Pagina 37 van 45

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde

Beantwoording/ reactie gemeente De regio wil energieneutraal zijn, daarvoor moet alle elektriciteit lokaal worden opgewekt. Er is niet genoeg ruimte om oneindig veel elektriciteit op te wekken. Daarnaast moet er ook zuinig worden omgegaan met grondstoffen daar de grondstoffen niet oneindig voorradig zijn. Er kunnen dus niet oneindig veel zonnepanelen of windmolens worden gebouwd. In de keuzes dient dan ook rekening te worden gehouden met efficiënt gebruik van ruimte en de beschikbare grondstoffen. Het goed omgaan met beschikbare grondstoffen en de noodzaak daarvan wordt in de energietransitie nog onderschat (zie hiervoor o.a. Grondstoffen cruciaal voor succesvolle energietransitie - Copper8). In Parkstad wordt daarom ingezet op o.a. circulaire bouw zodat met deze forse verduurzamingsopgave ook slim wordt omgaan met grondstoffen voor nu en de toekomst. De ontwikkeling van waterstof en groengas zijn onderdeel van de Regionale Structuur Warmte (RSW) als onderdeel van de Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg en vallen buiten de scope van de Transitievisie Warmte.

8.11 Borger

Pagina 38 van 45

Collectieve warmtesystemen zijn duurder dan andere commerciële aanbieders, dat zal niet de ultieme oplossing zijn, wordt daar ook rekening mee gehouden.

Collectieve voorzieningen zijn zeker niet altijd duurder. De demarcatie in de kosten ligt alleen anders. Bij collectieve voorzieningen moet er relatief veel geïnvesteerd worden in de infrastructuur en minder in de gebouwen. Bij individuele voorzieningen is dat andersom. Uiteindelijk betaalt iedereen beide kosten, de aanpassingen voor gebouwen en de kosten voor het netwerk. Daarom dient de gemeente met aandacht voor de laagste maatschappelijke kosten invulling te geven aan deze opgave. Gebeurt dat niet, dan loopt de samenleving het risico op een te dure energie-infrastructuur en dat werkt ook door op de energierekening.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0 Politieke Nr. partij 8.12 Borger

Vraag schriftelijke vragenronde De participatie is van groot belang in deze, succes behalen doe je door inwoners persoonlijk te benaderen en te overtuigen en niet via een enquête of inloop. Op deze manier haal je volgens ons ook meer uit de burger.

Beantwoording/ reactie gemeente Mee eens. Daarom zijn er ook meerdere acties gedaan om bewoner mee te nemen in het voortraject. De enquête was de enige vorm waarbij objectieve informatie kon worden opgehaald en daarmee ook inzichten per buurt. In de fase na vaststelling zal het projectteam die aan de slag gaan met de uitvoering van de TVW. De omgevingsmanager in het projectteam zal aan de slag gaan met de bewonersparticipatie in de 4 stappen zoals beschreven in bijlage 2.

8.13 Borger

Hoe is het gesteld met het vastgoed van de gemeente Brunssum, of hoe ver zijn we met het verduurzamen van ons eigen vastgoed? Dit als goed voorbeeld naar de burger toe.

Conform de informatieavond op 14 maart 2023 zal binnen de herijking van het gemeentelijk accommodatiebeleid invulling worden gegeven aan de opgave aardgasvrij en de taakstelling van het Rijk zoals vastgelegd in het Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving.

8.14 PAK

Welke realistische mogelijkheden zijn er voor het ontwikkelen van een lokaal zonne- warmtenet?

De zon kan ontzettend veel energie generen voor warmte en elektriciteit. Gangbaar is om zonthermie direct te benutten in de zomer, vooral voor de warmtevoorziening voor warm tapwater. Zo is geen seizoensopslag van warmte nodig. Zonthermie werkt daarbij aanvullend op de andere warmtetechnieken zoals een warmtenet of warmtepomp. In juni 2023 is door Royal Haskoning DHV een verkenning afgerond van mogelijke duurzame warmtebronnen in Zuid-Limburg. De toepassing van zonthermie was hier ook onderdeel van. Voor de verkenning is de benodigde oppervlakte voor een zonthermisch systeem met een vermogen van 10 MWth onderzocht. De totale warmteproductie komt daarmee op ca. 22 TJ per jaar. De benodigde oppervlakte is ca. 1,5 hectare voor een volledig zonthermisch systeem en ca. 1,7 hectare voor een PVT-systeem (ca. 2 tot 2,5 voetbalvelden). Daarmee kan ongeveer 0,4% van de verwachte warmtevraag in regio Parkstad in 2030 worden ingevuld.

Pagina 39 van 45

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

Vraag schriftelijke vragenronde

Beantwoording/ reactie gemeente Uit de verkenning blijkt dat zonthermie in vergelijking tot andere duurzame warmtebronnen dan ook twee belangrijke nadelen heeft: • Zonthermie vraagt relatief veel ruimte. Dit is een schaars goed in ZuidLimburg, met name in en rondom het stedelijk gebied. Daarbij zijn er veel concurrerende ruimteclaims, waarbij een zorgvuldige afweging dient te worden gemaakt welke invulling de hoogste sociaaleconomische meerwaarde heeft. • Het aantal vollasturen van zonthermie is beperkt, waarbij de warmteproductie plaatsvindt op momenten met een lage warmtevraag. Daarmee is seizoensopslag nodig. Zonthermie wordt dan ook meestal toegepast in die situaties waarbij juist in de zomer de warmtevraag groot is, dit in de vorm van warm tapwater. Denk daarbij openluchtzwembaden, camping, bedrijven met hoog warm water verbruik en grote huishoudens. Conclusie: Samenvattend wordt zonthermie op korte en langere termijn als weinig kansrijk geacht om op grote schaal een rol te spelen in de warmtevoorziening. Mogelijk kan deze techniek wel als aanvullende bron dienen voor specifieke situaties, bijvoorbeeld door directe inzet in de zomer daar waar warm tapwatervraag groot is, of door inzet in de winter mits warmteopslag in WKO mogelijk is. De toepassing van zonneboilers als gebouwgebonden maatregel kan zeker interessant zijn.

Uit de enquête onder inwoners geven zij ook aan hier interesse in te hebben. Deze techniek is dan ook nergens uitgesloten en kan verder worden uitgewerkt in het opstellen van het uitvoeringsplan als individuele oplossing aanvullend op bijv. een warmtepomp.

8.15 PAK

Pagina 40 van 45

Nu mijnwater een gepasseerd station is, zal toch veel moeten gebeuren wat betreft het elektranet. Kan de

Mijnwater heeft als bedrijf geen interesse in de ontwikkeling van een warmtenet in Brunssum op dit moment. Dit betekent niet dat de technieken niet meer relevant zijn.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

8.16 PAK

Vraag schriftelijke vragenronde oplopende prijs van koper daar nog roet in het eten gooien?

Beantwoording/ reactie gemeente Alle grondstoffen zijn onderhevig aan prijsontwikkeling, alleen de prijsstijgingen rondom koper zal naar verwachting niet de energietransitie blokkeren.

De belasting van ons elektriciteitsnet en de toekomstverwachting hierin baart ons zorgen gezien recente ontwikkelingen. In groot aantal provincies kunnen bedrijven niet uitbreiden en het is niet uitgesloten dat huishoudens ook last krijgen van de drukte op het elektranet: tijdslot. Hoe gaan we lokaal en regionaal daarmee om?

Dat klopt, die zorgen delen we. Daarom heeft de gemeente regelmatig overleg met Enexis en moeten plannen goed op elkaar worden afgestemd. Dit zal zoeken blijven naar een goede balans en ook het vaststellen van de TVW draagt hier positief aan bij. Dit geeft Enexis meer zekerheden waardoor zij ook investeringsbesluiten kunnen nemen over de aanpassingen van het netwerk in Brunssum. Zie voor informatie over de aanpak van het netwerk paragraaf 2.4 in bijlage 2, geschreven door Enexis voor de TVW van Brunssum. Dat er krapte is op het elektriciteitsnetwerk op dit moment klopt. Dit raakt vooral nieuwe aansluitingen voor grootverbruikers. Voor particulieren en andere klanten met een kleinere aansluiting (3x80 ampère of minder) heeft het gebrek aan transportcapaciteit tot op heden geen consequenties.

8.17 PAK

Pagina 41 van 45

Hoe kunnen we in het geheel mensen helpen om de vaatwasser, de wasmachine te laten draaien als de zon schijnt (zomer en winter)?

Informeren en communiceren kan hieraan bijdragen, maar financiële prikkels zullen ook helpen. Het klassieke piek-/daltarief (waarbij elektriciteit na 21.00 uur goedkoper is) zal in de toekomst waarschijnlijk vervallen. Variabele tarieven gedurende de dag zullen daarvoor in de plaats komen. Het is niet de verwachting dat zo'n prijsprikkel ertoe leidt dat mensen gaan strijken wanneer het hard waait of de zon volop schijnt. Maar voor bijvoorbeeld het laten draaien van de wasmachine ligt dat wellicht anders. Het meeste effect is te verwachten van apparaten die binnen bepaalde marges straks automatisch kunnen reageren op prijssignalen, denk aan boilers, warmtepompen, vaatwassers en elektrische auto's.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0 Politieke Nr. partij 8.18 PAK

Vraag schriftelijke vragenronde Wat is de rol van de regionale energiecorporatie in het geheel van TVW 2.0.?

Beantwoording/ reactie gemeente De energiecoöperatie is als partner in de energietransitie betrokken geweest in de stakeholderssessie. In bijlage 4.2 het verslag van alle stakeholdersessies.

8.19 PAK

Brunssum is voor de helft BDSG. Hoe gaan we die huizen zodanig verduurzamen, dat het past binnen de filosofie van de BDSG zonder dat het mensen belemmert om hun huizen optimaal te verduurzamen? Een apart plan met voorbeelden van en mogelijkheden van financiering?

Om belemmeringen in beeld te krijgen en waar mogelijk weg te nemen gaat er een ruimtelijk kader verduurzamen gebouwde omgeving en verduurzamingsgids worden gemaakt. Hierover bent u middels de raadsinformatiebrief d.d. 6 juni 2023 geïnformeerd.

8.20 PAK

De terugverdientijd van Full Electric Warmtepompen is nog steeds lang en verbruiken op zich zelf veel energie. Geredeneerd vanuit de beurs van de burger is dit niet echt een goedkope oplossing. De tussenoplossing van een hybride pomp gekoppeld aan een gewone verwarmingsketel is ook niet goedkoop als je ervan uitgaat, dat je op de duur overgaat op een warmtepomp. Zijn al modelberekeningen beschikbaar van beide opties?

De terugverdientijd verschilt per situatie en type warmtepomp. Bij geschikte woningen ligt deze tussen de 8 en 12 jaar. De prijs van een warmtepomp, de subsidie, de energiecontractprijzen, gasverbruik en mogelijke besparing spelen daarbij een rol evenals de aanwezigheid van zonnepanelen. Dit soort vragen zijn dus maatwerk en moeten per situatie bepaald worden. Inwoners die voor de eigen woning hierover advies willen kunnen daarvoor terecht bij de WoonWijzerWinkel.

8.21 PAK

Staan al deze veranderingen niet op gespannen voet met de zorgplicht die de overheid heeft om te zorgen voor een adequate energievoorziening?

De energietransitie is mede noodzakelijk om de energielevering op langere termijn zeker te stellen. Dat laat onverlet dat de transitie ook bepaalde risico's met zich meebrengt (bijvoorbeeld een vergrote storingskans op het elektriciteitsnet). In de elektriciteitswet en warmtewet zijn de spelregels rondom de leveringszekerheid van energie vastgelegd.

8.22 PAK

Wat is de verwachte termijn voor realisering van de zonneweide op het Tercaterrein? M.a.w. hoe verloopt momenteel de vergunningsprocedure?

De omgevingsvergunning voor het gemeentelijke zonnepark is op 3 juli 2023 verleend. Vanwege de krapte op het stroomnet is het echter nog onzeker wanneer er een elektriciteitsaansluiting voor het zonnepark beschikbaar komt. Hoewel de voorbereidingen ondertussen doorgaan, is

Pagina 42 van 45

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

Nr.

Politieke partij

8.23 PAK

Vraag schriftelijke vragenronde

Beantwoording/ reactie gemeente duidelijkheid over de aansluiting nodig om te kunnen bepalen wanneer de bouw van start zou kunnen gaan. Enexis geeft op dit moment nog mondjesmaat capaciteit voor teruglevering op het elektriciteitsnetwerk uit, maar of de positie van de gemeente op de wachtlijst hoog genoeg is om daar baat bij te hebben blijft vooralsnog de vraag. Het is mogelijk dat het nog enkele jaren duurt voor er zekerheid komt over de netaansluiting.

Kan de warmtetransitie samen verlopen met andere ruimtelijke/ sociale en economische opgaven die in diverse wijken gepland. We denken hierbij aan de uitvoer van het Mobiliteitsplan, Accommodatiebeleid en andere geplande acties in de ruimtelijke omgeving?

Waar mogelijk wel. De energietransitie gaat verder dan de TVW en omvat ook opgaven in het kader van opwek elektriciteit en elektrische mobiliteit. In de TVW staat in hoofdstuk 2.2dat de gemeente de rol van integrale regisseur kiest indien er in een buurt meerdere opgaven spelen. Daardoor kan er een koppeling worden gemaakt met andere opgaven zoals ook in hoofdstuk 4.1.1 is beschreven. Separaat aan de uitvoering van de TVW speelt ook de organisatieontwikkeling waarbij stappen worden gezet naar integraal gebiedsgericht werken. Er zal naar verwachting dan ook de nodige interactie gaan ontstaan tussen dit projectteam en het programmateam dat zich zal richten op deze nieuwe werkwijze.

8.24 PAK

Pagina 43 van 45

Hebben bewoners, die eerder dan dat hun wijk aan de beurt is, ook recht op tegemoetkoming/subsidie en andere ondersteuning als ze hun woning aardgasvrij willen maken?

Bewoners die nu aan de slag willen, maar niet in een startbuurt wonen, kunnen op eigen initiatief ook stappen zetten. Ook dan kunnen zij gebruik maken van de regelingen van het Rijk zoals de ISDE-subsidie of het warmtefonds. In het isolatie- en verduurzamingprogramma zal ook gewerkt worden aan de benodigde ondersteuning. Om hier lokaal invulling aan te geven, heeft u een optie gekregen van het college voor een lokale ondersteuningsregeling, aanvullend op de regelingen die al zijn voorzien. Zie hiervoor de brief aan de gemeenteraad in het kader van de motie ‘Enkelvoudige subsidie duurzaamheid woningen’ (2021 nr.8)

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0 Politieke Nr. partij 8.25

Pagina 44 van 45

Vraag schriftelijke vragenronde Kunnen bewoners, die afgelopen jaren hun huis al aardgasvrij gemaakt hebben, alsnog in aanmerking komen voor tegemoetkoming/, subsidie indien ze die nog niet aangevraagd/gekregen hebben?

Beantwoording/ reactie gemeente De ISDE-subsidie van het Rijk vereist dat eerst de maatregel wordt uitgevoerd alvorens men deze subsidie kan ontvangen. De subsidie moet binnen 24 maanden na de uitvoering aangevraagd worden en wordt dus achteraf toegekend. De specifieke voorwaarden van deze regeling staan op de website van RVO.

Zienswijzennota, concept Transitievisie Warmte 2.0

8. Conclusie ingekomen reacties gemeenteraad Naar aanleiding van de reactie onder nummer 5.1: - Is er in hoofdstuk 3.2 een verwijzing gedaan naar de sub-strategieën. Ook is deze informatie toegevoegd aan bijlage 1. - Is de bronnenlijst uitgebreid. - In hoofdstuk 3.5 wordt een verwijzing toegevoegd naar het dashboard eindgebruikerskosten.

9. Nota van wijzigingen Ambtshalve is de TVW 2.0 ook op enkele punten aangevuld en/of gewijzigd ten opzichte van de concept Transitievisie Warmte. Het gaat dan met name om verbetering en verheldering van de tekst en naar aanleiding van vragen en reacties op de concept TVW tijdens de informatiebijeenkomsten voor belanghebbenden. Gedane aanpassingen zijn: - In 3.4.1 is koopwoning aangepast naar woning. Of een woning relatief eenvoudig aardgasvrij kan worden is afhankelijk van het bouwjaar en niet van de eigendomssituatie. - In hoofdstuk 3.1 is ook het aardgasvrij koken aangehaald als stap naar een energiezuinige en aardgasvrije woning. - Tekstuele fouten zijn gecorrigeerd. - Beperkte tekstuele aanvullingen op een aantal onderwerpen. - De toevoeging van verwijzingen naar websites middels hyperlinks. - Toevoeging van verwijzingen naar websites in de bronnenlijst. - Tekstuele wijzigingen voor de verbetering van de leesbaarheid. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad, gehouden op 26 september 2023. De griffier,

Pagina 45 van 45

De voorzitter,