Raadsvoorstel 202329950 (bijlage) MvH Ruimtelijk kader definitief tbv vaststelling
Tekst van het document
SATIJNplus Architecten
26
Maatregel 7 Nestkasten Bij het isoleren van woningen gaan in veel gevallen nestplaatsen van vogels, insecten en vleermuizen verloren. Door het plaatsen van nieuwe nestkasten geïntegreerd in de gevel of het dak Zone van max. 40 cm wordt dit verlies gecompenseerd en de biodiversiteit in de omgeving verder gestimuleerd. onder de dakrand
LET OP: Het verwijderen van nest- en broedplaatsen zonder de juiste vergunning is niet toegestaan. Voor meer informatie over welke vergunningen nodig zijn bij het verwijderen of het plaatsen van nest- en broedplaatsen raadpleeg het Omgevingsloket en doe een vergunningencheck Het plaatsen van nestkasten kan in principe op 2 manieren: 1. De nestkasten worden als losmaakbaar element aan een gevel/schutting of dak gehangen. Dit is vergunnigsvrij mits het een losmaakbaar, ondergeschikt (max. 50x50x50 cm.) element is. 2. De nestkasten worden bouwkundig in een gevel of dak geïntegreerd. Afhankelijk van de positie van de nestkasten is het plaatsen van bouwkundig geïntegreerde nestkasten vergunningsvrij of vergunningsplichtig. Het plaatsen is vergunningsvrij als het een ondergeschikt element is en niet in de voorgevel, of bij beschermd stads- en dorpsgezicht ook niet in naar openbaar gebied gerichte zij- en achtergevels geplaatst wordt. Bij Rijksmonumenten is het plaatsen nooit vergunningsvrij. Voor de vergunningsplichtige plaatsing van bouwkundig geïntegreerde nestkasten in een gevel of dak zijn de volgende welstandscriteria opgesteld:
Zone van max. 40 cm onder de dakrand waarin bouwkundig geïntegreerde nestkasten gerealiseerd mogen worden. Afb. 44 illustratie positie bouwkundig geïntegreerde nestkasten
Welstandscriteria voor het realiseren van nestkasten bouwkundig geïntegreerd in een gevel of dak 1. De nestkast wordt maximaal 40 cm. onder de dakrand gehangen en wordt ondergeschikt aangebracht passend bij de kleur, materiaal, architectuur en geleding van het gebouw. 2. De nestkast mag niet meer dan 5 cm. uitsteken uit het gevel of dakvlak. 3. De nestkast mag de samenhang en ritmiek in de straatwand niet onevenredig verstoren.
4. Beeldbepalende details mogen niet verdwijnen als gevolg van het plaatsen van nestkasten. 5. Bij beschermd stads- en dorpsgezicht en bij het deelgebied Oostenrijkse woningen wordt geen medewerking verleend aan het plaatsen van geïntegreerde nestkasten in de voorgevel en zijen achtergevels grenzend aan het openbaar gebied. LET OP: de welstandsregels geven geen garantie op ecologische geschiktheid van de locatie. Raadpleeg hiervoor een professionele ecoloog.
Afb. 45 Voorbeelden bouwkundig geïntegreerde nestkasten SATIJNplus Architecten
27
Maatregel 8 Zonnepanelen Het plaatsen van zonnepanelen of zonnecollectoren op daken is in veel gevallen vergunningsvrij. Een en ander is afhankelijk van de positie en uitvoering van de zonnepanelen of zonnecollectoren. Controleer daarom altijd de geldende regelgeving met de vergunningscheck via het Omgevingsloket. Voor het beschermde stads- en dorpsgezicht in Brunssum is in de meeste gevallen wel een vergunning nodig voor het plaatsen van zonnepanelen of zonnecollectoren. Om de vergunningsverlening eenvoudig te maken zijn er specifieke sneltoetscriteria opgesteld. Deze criteria zijn vastgelegd in de beleidsregel: ‘Zonnepanelen in beschermde mijnwijken’. De beleidsregel is op te vragen bij de gemeente of te raadplegen via: Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Brunssum houdende regels omtrent zonnepanelen in beschermende mijnwijken | Lokale wet- en regelgeving Bij twijfel over de plaatsing van zonnepanelen of zonne-collectoren kan er een afspraak gemaakt worden voor het spreekuur van de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit.
Afb. 46 Voorbeelden toepassing zonnepanelen conform beleid
SATIJNplus Architecten
28
INTEGRALE TOETSING HAALBAARHEID 1c & 5c BIJ BESCHERMD STADS- & DORPSGEZICHT Bij beschermd stads- en dorpsgezicht gaat de voorkeur uit naar het aanbrengen van na-isolatie aan de binnenzijde. Indien een aanpak aan de binnenzijde niet haalbaar is kan medewerking verleend worden aan een aanpak vanaf de buitenzijde. De haalbaarheidstoets is van toepassing op maatregelen 1c en 5c. De haalbaarheid van een aanpak aan de binnenzijde wordt bepaald door een integrale objectieve beoordeling van de volgende beoordelingsaspecten: 1. technische (on)mogelijkheden en consequenties, 2. kosten, 3. gevolgen voor het gebruik van de woningen, 4. gevolgen voor de leefbaarheid in de straat/wijk, 5. behoud van het beschermde stads- en dorpsgezicht op de lang termijn
situatie van het object. De maximale score per aspect kan daarom per aanvraag aangepast worden. Per beoordelingsaspect kan de maximale score 5 punten verhoogd of verlaagd worden. Dus de score per aspect kan variëren tussen 15 en 25. De totale score kan nooit meer dan 100 zijn. ▪ De initiatiefnemer kan de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit verzoeken om vóór uitwerking van het plan de score per beoordelingsaspect vast te stellen voor het betreffende object. Zodat men vooraf weet wat de uitgangspunten zijn. ▪ Een buitenaanpak, conform maatregelen 1c & 5c kan toegestaan worden als minstens 70 van de 100 punten behaald worden. Toekenning van score: Voor elk sub-criterium wordt een score toegekend op basis van onderstaande standaard schaal. Beoordelingsschaal sub-criteria
Toelichting
Score per sub-criterium
Door deze integrale beoordeling wordt duidelijk wat het beste scenario is voor het object. Door de initiatiefnemer dienen alle aspecten onderbouwd te worden bij een vergunningsaanvraag. Daarbij moet aangetoond worden dat: • Het na-isoleren met voorzetwanden of het na-isoleren van de luchtspouw niet het beste scenario is voor het verduurzamen van de gevel van het object; en/of • het isoleren van het dak aan de binnenzijde of het isoleren van de zoldervloer niet het beste scenario is voor het verduurzamen van het dak van het object.
Binnenaanpak is haalbaar
Aanpak binnenzijde is het beste m.b.t. het betreffende sub-criterium. Ofwel de buitenaanpak zorgt voor grote risico’s of onzekerheden. Er is geen doorslaggevend verschil tussen de aanpak aan de binnenzijde of de buitenzijde m.b.t. het betreffende sub-criterium. Aanpak buitenzijde is het beste m.b.t. het betreffende sub-criterium. Dat wil zeggen er zijn geen grote onzekerheden of risico’s
0% van de maximale score
Als dit aangetoond is kan er medewerking verleend kan worden aan een buitenaanpak bij maatregel 1c & 5c.
Indien sub-criteria onvoldoende onderbouwd zijn, wordt een score van 0% toegekend.
Beoordelingssystematiek, score systeem ▪ Voor elk van de vijf beoordelingsaspecten wordt de haalbaarheid beoordeeld op basis van de bijbehorende sub-criteria. ▪ Per beoordelingsaspect wordt een basis score van 20 punten gehanteerd. De maximale score is dus 100 (5x20). ▪ Niet alle aspecten wegen bij elk object even zwaar, dit is afhankelijk van de
Geen onderscheid
Binnenaanpak is niet haalbaar
100% van de maximale score
100% van de maximale score
De score van een beoordelingsaspect wordt bepaald door: De score per subcriterium wordt omgerekend naar een gemiddelde score. De maximale score per beoordelingsaspect wordt vermenigvuldigd met de gemiddelde score. Zie de volgende pagina voor een voorbeeld van het score systeem voor alle beoordelingsaspecten en de rekensom voor score per beoordelingsaspect. SATIJNplus Architecten
29
INTEGRALE TOETSING HAALBAARHEID 1c & 5c BIJ BESCHERMD STADS- & DORPSGEZICHT Voorbeeld Beoordelingsaspecten, score systeem Basisverdel ing punten
Voorbeeld project 1
Voorbeeld project 2
Technische (on)mogelijkheden & consequenties
20
Verdeling punten 25
Verdeling punten 15
Kosten
20
15
20
Gevolgen voor het gebruik woning
20
20
20
Gevolgen voor de leefbaarheid
20
Behoud beschermd object op de lange termijn
20
25
25
Totaal maximale score
100
100
100
15
Voorbeeld berekening Beoordelingsaspect X
Score
Maximale punten beoordelingsaspect
20
Aantal subcriteria
4
Subcriteria 1 Subcriteria 2 Subcriteria 3 Subcriteria 4 Enz… Totaalsom score
Score 0% / 100% 0% / 100% 0% / 100% 0% / 100%
0 0 0 0 0
20
Gemiddelde Score (= totaalsom score / aantal subcriteria)
0
Gescoorde punten voor het betreffende beoordelingsaspect: (=gemiddelde score x maximale punten)
0
SATIJNplus Architecten
30
Procedure Per deelgebied Deel 2
Deelgebieden: 1. Centrum 2. Linten
3. Mijnwijken 4. Oostenrijkse woningen 5. Jaren 50/60/70 en 80 wijken 6. Recente woonbuurten 7. Bedrijventerrein en grootschalige voorzieningen 8. Sport & recreatie
SATIJNplus Architecten
31
OVERZICHT DEELGEBIEDEN WELSTANDSCRITERIA
SATIJNplus Architecten
32
DEELGEBIED 1 CENTRUM
SATIJNplus Architecten
33
DEELGEBIED 1 CENTRUM
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering:
Gevel:
- kleur / materiaal:
zadeldak, platdak beperkt aanwezig, veelal als architectonische expressie bij plat dak. bij zadeldak, betonnen dakpannen bij zadeldak, brede bakgoot in hout met gootklossen bij zadeldak aanwezig baksteen beperkt aanwezig
- kozijnen: - overig:
veel baksteen (rood, zandkleurig), stucwerk beperkt aanwezig. gebouwen < ca. jaren 60 metsel- en of betonsierwerk aanwezig wit en/of antraciet, diverse materialen authentiek of moderne bebouwing
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren: - geveltuinen:
geen voortuin. struiken / bomen asfalt, klinkers geasfalteerde parkeerterreinen. niet aanwezig
- versiering / rollagen:
Terrein:
centrum wonen boven winkels, wooncomplexen, galerijflats 1,5 – 9 laags parallel aan de straat of losstaand geen verband, op zichtzelf staand
Afb. 49 Straatgezicht Koutenveld.
Afb. 50 Straatgezicht Kerkstraat.
SATIJNplus Architecten
34
Andere aandachtspunten zijn: * •
aansluiten op bestaande kwaliteiten van de omgeving als het gaat om situering; vormgeving, kleuren en details;
•
heldere hoofdvorm en kapvorm in stand houden;
•
aan- en uitbouwen blijven ondergeschikt aan het hoofdgebouw;
•
oriëntatie van de gebouwen op de openbare ruimte;
•
vrijstaande en afwisselende gebouwen met ruimtes ertussen of tegen elkaar aan geplaatst (afhankelijk van de plek), individuele uitstraling van panden in stand houden;
•
dakkapellen sluiten aan op de architectuur van het pand.
Typologie van het gebouw: Onder de categorie ‘Overig’ vallen alle overige gebouwen met woningen in het betreffende welstandsgebied.
Wonen boven commerciële plint Gestapeld wonen
1. Buitengevelisolatie
X
X
X
2. Gevelopeningen
X
X
X
3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
X
X
X
4. Airco & warmtepomp installaties
X
X
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde
X
X
X
6. Groen dak op een hellend dakvlak
X
X
X
7. Nestkasten
X
X
X
Maatregelen
* Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
X
X
X
Overig
Gewenst beeld * Bestaande kwaliteit moet behouden blijven. Nieuwe ontwikkelingen worden zorgvuldig ingepast in de schaal, maat en uitstraling van de (historische) omgeving. Eigentijdse architectuur is goed mogelijk, mits deze met respect voor de maat en schaal van de omgeving wordt gerealiseerd.
Typologie van het gebouw
Geschakeld
Beleid * Het beleid is erop gericht om het waardevolle, deels historische karakter van het centrum te behouden. Nieuwe ingrepen moeten zorgvuldig worden ingepast. Dat betekent niet dat er per definitie gebouwd wordt in eenzelfde historische architectuur als in de directe omgeving. Eigentijdse architectuur die past in de schaal en karakteristiek van het gebied is ook goed mogelijk. Eigentijdse architectuur die qua maat en schaal aansluit bij centrumbebouwing. Aandacht voor detail in metselwerk en dakgoot.
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota.
Vrijstaand
DEELGEBIED 1 CENTRUM
X
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand SATIJNplus Architecten Individuele aanpak mogelijk
35
DEELGEBIED 2 LINTEN
SATIJNplus Architecten
36
DEELGEBIED 2 LINTEN
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering:
linten vrijstaande woningen, twee-onder-éénkapwoningen en rijwoningen 2 / 3 laags evenwijdig aan de straat, soms haaks divers zadeldak, mansardedak, schilddak en platdak aanwezig bij hellende daken beton en keramische pannen in kleur brede bakgoot en mastgoot in zink, hellende daken beperkt aanwezig baksteen, op noklijn beperkt aanwezig, boeiboorden. Afb. 53 Vogelvlucht Prins Hendriklaan.
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen: - kozijnen: - overig:
baksteen (rood, zandkleurig) veelal aanwezig bij gebouwen <1960 veel wit / antraciet, hout
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen:
voortuin, opstapje entree bomen met bermen en veldjes, middenberm geasfalteerde wegen met fietspad en verhoogd trottoir, in sommige gevallen met groene middenberm aan straat, beperkt eigen oprit
- verharding: - parkeren:
Afb. 54 Straatgezicht Maastrichterstraat.
SATIJNplus Architecten
37
Andere aandachtspunten zijn: * •
oriëntatie van de gebouwen op de weg;
•
per erf of kavel is er één hoofdgebouw;
•
herkenbaarheid individueel pand;
•
vrijstaande en afwisselende gebouwen met ruimtes ertussen of tegen elkaar aan geplaatst (afhankelijk van de plek, buiten het centrum of in het centrum);
•
aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw;
•
dakkapellen sluiten aan op de architectuur van het pand.
Maatregelen
1. Buitengevelisolatie
X
X
X
2. Gevelopeningen
X
X
X
3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
X
X
X
4. Airco & warmtepomp installaties
X
X
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde
X
X
X
6. Groen dak op een hellend dakvlak
X
X
X
7. Nestkasten
X
X
X
X
X
Overig
Gewenst beeld * De levendigheid van de linten en de variatie in bebouwing moet in stand gehouden worden. Dat betekent dat nieuwe panden qua vormgeving en situering niet per definitie aan hoeven te sluiten op de bestaande situatie. Bij vervangende nieuwbouw is de positie en rooilijn van de oorspronkelijke bebouwing uitgangspunt voor de nieuwe situatie. De stedelijke uitstraling van de linten in het centrum is uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen, hetzelfde geldt voor de meer dorpse uitstraling van de linten buiten het centrum.
Typologie van het gebouw
Rijwoningen/ Geschakeld Wonen boven commerciële plint Gestapeld wonen
Beleid * Het beleid is erop gericht om het karakter van de lintbebouwing te behouden en waar nodig te versterken. Dat betekent niet dat er gebouwd moet worden in een zelfde architectuur als in de directe omgeving. Sterker nog, eigentijdse architectuur, passend binnen de schaal en het karakter van de lintbebouwing, is goed mogelijk. Dit versterkt het idee dat de leeftijd van de bebouwing is af te lezen aan de architectuur. Het verschil in karakter tussen de stedelijke linten in het centrum en de meer dorpse linten buiten het centrum wordt gekoesterd.
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota.
Vrijstaand
DEELGEBIED 2 LINTEN
X
Typologie van het gebouw: Onder de categorie ‘Overig’ vallen alle overige gebouwen met woningen in het betreffende welstandsgebied. * Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
X
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand SATIJNplus Architecten Individuele aanpak mogelijk
38
DEELGEBIED 3 MIJNWIJKEN
SATIJNplus Architecten
39
DEELGEBIED 3 MIJNWIJKEN
(pag. 40)
A
(pag. 41)
B
(pag. 42)
C
(pag. 43) (pag. 44)
D E
E
D
C
A
B
SATIJNplus Architecten
40
DEELGEBIED 3A MIJNWIJKEN TREEBEEK
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Mijnwijken, beschermd dorpsgezicht twee-onder-één-kap woningen en rijwoningen met dwarskap 1 laags met kap, 2 laags evenwijdig aan de straat eenduidigheid, herhaling / stempelend / spiegelend woningtypes, ritmiek in gevelbeeld
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering:
zadeldak en wolfsdak klein overstek aanwezig rode keramische of betonpannen. houten bakgoot ter plaatse van rijwoningen aanwezig baksteen in de noklijn van het gebouw boeiboorden, hoofdzakelijk antraciet
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen:
rode baksteen in halfsteensverband gevelband, hanenkam en ornamenten ter plaatse van dwarskappen wit, hout rollaag ter plaatse van de plint, gemetselde waterslag
- kozijnen: - overig:
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
voortuin, opstapje naar entree bomen met bermen en veldjes, en beperkt groene middenberm beklinkerde straat met verhoogd trottoir twee-onder-één-kap woningen en hoekwoningen beschikken over een oprit, overig langsparkeren aan de straat
SATIJNplus Architecten Afb. 58 Collage mijnwerkerswoningen Treebeek.
41
DEELGEBIED 3B MIJNWIJKEN LANGEBERG
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen:
- betimmering:
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen: - kozijnen: - overig:
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
Mijnwijken, beschermd dorpsgezicht (mix) rijwoningen en twee-onder-één-kap woningen 1 tot 2 laags met kap evenwijdig aan straat eenduidigheid, ritmiek in gevelbeeld (mix) zadeldak en schilddak (schilddak loopt vaak ver door) beperkt aanwezig rode beton- en keramische pannen houten bakgoot regelmatig aanwezig (fors formaat) gemetselde schoorsteen op de noklijn met een kenmerkende dubbele schoorsteen aan de zijgevels van de rijwoningen wit, bruin en antracieten boeiborden die de hoek omlopen rode en bruine bakstenen in halfsteensverband forse betonnen lateien en veel bijzonderheden rondom de kozijnen en deuren wit, hout - rollaag ter plaatse van de plint soms met afwijkend metselwerk - de 1e verdieping wordt vaak met een doorlopende waterslag en kleine vierkanten ramen ingedeeld opstapje naar entree, soms een voortuin bomen en struiken langs de weg geasfalteerde straat met verhoogd trottoir buitenste rijwoningen en twee-onder-één-kap beschikken over een oprit, overig langsparkeren aan de straat SATIJNplus Architecten Afb. 59 Collage mijnwerkerswoningen Langeberg.
42
DEELGEBIED 3C MIJNWIJKEN SCHUTTERSVELD
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering: - overig:
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen: - kozijnen: - overig:
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
Mijnwijken, beschermd dorpsgezicht (mix) rijwoningen en twee-onder-één-kap woningen 1,5 / 2,5 laags met kap evenwijdig aan straat mix van rijwoningen, twee-onder-één-kap woningen en vrijstaande woningen. (mix) zadeldak en schilddak geen overstek aanwezig antraciet, rode of bruine beton- en keramische pannen houten bakgoot veelal aanwezig gemetselde schoorsteen op noklijn. antraciet of witte boeiboorden met houten klossen veel dwarskappen met afwisselend ornamenten in de nok bruine en/of rode bakstenen in halfsteensverband (een enkel gestuct groepje woningen) hanenkam en veel bijzonderheden in de dakrand op de kopse kanten, verspringende gevelband ter plaatse van verdiepingsvloer antraciet en wit, hout - rollaag ter plaatse van de plint soms met afwijkend metselwerk - veel verspringingen in de gevel bij de twee-onder-éénkap woningen voortuin, opstapje naar entree zeer beperkt, bomen en struiken langs de weg met enkele gras veldjes geasfalteerde of beklinkerde straat met een klein trottoir op gelijke hoogte aan de straat parkeren met enkele opritten SATIJNplus Architecten Afb. 60 Collage mijnwerkerswoningen Schuttersveld.
43
DEELGEBIED 3D MIJNWIJKEN DE EGGE
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering:
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen:
- kozijnen: - overig:
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
Mijnwijken, beschermd dorpsgezicht (mix) rijwoningen en twee-onder-één-kap woningen 1 tot 2 laags met kap evenwijdig aan straat eenduidigheid, ritmiek in gevelbeeld (mix) zadeldak en schilddak beperkt aanwezig antraciet en bruine beton- en keramische pannen zinken mastgoot regelmatig aanwezig gemetselde schoorsteen op de noklijn wit boeibord met klossen ter plaatse van dwarskappen met soms een houten gevelafwerking bij de nok
rode bakstenen in wildverband hanenkam en veel bijzonderheden rondom de kozijnen en deuren sommige rondingen zijn versierd met zwart metselwerk wit, hout - rollaag ter plaatse van de plint soms met afwijkend metselwerk - groene voordeur - gestucte versiering ter plaatse van nok - gemetselde tuinmuren met afdekking van dakpannen en bogen in het metselwerk grenzen aan het trotoir bomen en struiken langs de weg beklinkerde straat met een breed, verhoogd trottoir aan de straat SATIJNplus Architecten Afb. 61 Collage mijnwerkerswoningen De Egge.
44
DEELGEBIED 3E MIJNWIJKEN ROZENGAARD
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - goottype: - dakkapel: - schoorsteen: - betimmering: - overig:
Gevel:
- kleur / materiaal:
(mix) zadeldak en schilddak (schilddak voornamelijk op de hoekwoningen) beperkt aanwezig bruine beton- en keramische pannen mastgoot regelmatig aanwezig veelal een schoorsteenpijp met enkele gemetselde schoorstenen wit boeibord met klossen ter plaatse van dwarskappen met soms een houten gevel afwerking bij de nok - rollaag ter plaatse van de plint - veel voorkomende dwarskap aan de uiteindes van de zadeldaken
- kozijnen: - overig:
rode baksteen (soms met bruin gemengd) in halfsteensverband bijzonderheden ter plaatse van de hoeken en tussen de woningen, soms een ornamentele lijst rondom de voordeur, hanenkam en regelmatig ornamenten ter plaatse van de nok van de dwarskappen wit, hout een rollaag ter plaatse van de plint
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
opstapje naar entree en veelal met voortuin bomen langs de weg beklinkerde straat met verhoogd trottoir aan de straat
- versiering / rollagen:
Terrein:
Mijnwijken, beschermd dorpsgezicht (mix) rijwoningen en twee-onder-één-kap woningen 2 bouwlagen evenwijdig aan de straat eenduidigheid, ritmiek in gevelbeeld
SATIJNplus Architecten Afb. 62 Collage mijnwerkerswoningen Rozengaard.
45
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de Beleid * Het beleid is gericht op het in stand houden van de stedenbouwkundige en architectonische maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota. samenhang, kwaliteit en de bijzondere cultuurhistorische waarde voor Brunssum en heel Verduurzaming met Typologie van het Nederland. De achterzijde van de woningen is in deze wijken niet welstandsvrij. Wel zijn er onderstaande maatregelen kan gebouw standaard bouwtekeningen aanwezig bij de gemeente voor kleine bouwplannen in deze alleen met een bloksgewijze wijken, voor bijvoorbeeld een dakkapel of een berging. Wanneer de bouwplannen volgens de aanpak. gemeente voldoen aan de standaardtekeningen en/of de ambtelijke toetscriteria worden ze niet meer door de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit getoetst. De tekeningen worden gratis ter beschikking gesteld.
Hoekwoning
Maatregelen
Tussenwoning
Gewenst beeld * De mijnwijken zijn uniek in Brunssum en in Nederland en zijn daarom beschermd dorpsgezicht. Het in stand houden van de huidige stedenbouwkundige en architectonische samenhang is van groot belang. Ook het vasthouden aan de evenwichtige en heldere architectuur, de bijzondere details, daklijsten en de dakkapellen is uitgangspunt.
Vrijstaand
DEELGEBIED 3 MIJNWIJKEN
1. Buitengevelisolatie 2. Gevelopeningen
Andere aandachtspunten zijn * •
uniformiteit nastreven per bouwblok
•
aansluiten op bestaande kwaliteiten, maatvoering, kleuren en vormgeving;
•
heldere hoofdvorm en kapvorm van de woningen in stand houden;
•
symmetrie en samenhang in gevels en dakvlakken in stand houden;
•
in stand houden bijzondere accenten bij deuren en kozijnen, bijzondere oplossingen bij hoekwoningen, tuinmuren, schoorstenen en dakgoten, een knipvoeg is niet verplicht;
•
toegevoegde bouwdelen (serres, erkers, e.d.) worden vormgegeven in de lijn van de architectuur als geheel;
3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
Geen medewerking
4. Airco & warmtepomp installaties
X
X
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde
•
indeling gevel (maatverhoudingen) in stand houden;
6. Groen dak op een hellend dakvlak
•
als er sprake is van symmetrie in de gevel of in het straatbeeld, dan moet deze gehandhaafd blijven;
7. Nestkasten
•
aan- en uitbouwen blijven ondergeschikt aan het hoofdgebouw (geldt niet voor kleinschalige woningen in de Hazenkampstraat / Torenstraat / Reinstraat);
•
zorgvuldig omgaan met dakkapellen, aansluiting zoeken bij de oorspronkelijke vorm (geldt niet voor kleinschalige woningen in de Hazenkampstraat / Torenstraat / Reinstraat).
* Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
X
X
Geen medewerking Geen medewerking
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand Individuele aanpak mogelijk SATIJNplus Architecten
46
DEELGEBIED 4 OOSTENRIJKSE WONINGEN
SATIJNplus Architecten
47
DEELGEBIED 4 OOSTENRIJKSE WONINGEN
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm:
- bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - dakkapel:
- goottype: - schoorsteen: - betimmering: - overig:
Oostenrijkse woningen vrijstaand hoofdvolume met vrijstaande berging 1 laags met kap losstaand, verdraaid t.o.v. straat sterke eenheid, woningen zijn, op een paar details na, identiek zadeldak, met geknikte dakvoet overstek ca. 250 mm. rode keramische pannen authentiek of modern, in het hart met lessenaarsdak zinken bakgoot beperkt aanwezig, gemetseld en in het hart van woning geplaatst witte boeiboorden kopse gevels, horizontale lat ter plaatse van verdiepingsvloer
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen: - kozijnen: - balkon: - overig:
zwart geschilderde houten latten n.v.t. witte kozijnen n.v.t. luifel voordeuren, gemiddeld aanwezig
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen:
voortuin met oprit groene omgeving: groenzones, groene bermen/perkjes, bomenlanen en groene hagen als erfafscheiding minimaal eigen oprit, overige aan de straat
- verharding: - parkeren:
Afb. 65 Collage Oostenrijkse woningen met details dakkapel en dakrand
SATIJNplus Architecten
48
Gewenst beeld *
Het in stand houden van het informele en heldere stedenbouwkundige patroon en de samenhang in de bebouwing, is van belang voor de huidige kwaliteit. Daarmee moet rekening worden gehouden bij bouwplannen. Ook het in stand houden van de groene uitstraling is van belang, door middel van de hagen als erfafscheiding. Andere aandachtspunten zijn: * •
aansluiten op bestaande kwaliteiten, kleuren en vormgeving;
•
in stand houden oorspronkelijke situering van de woning op de kavel;
•
heldere hoofdvorm van de woningen in stand houden;
•
kapvorm en nokrichting in stand houden;
•
samenhang in gevels en dakvlakken in stand houden;
• •
Verduurzaming met onderstaande maatregelen kan alleen met een bloksgewijze aanpak. Maatregelen
Typologie van het gebouw
Vrijstaand, dakkapel en/of baksteen schoorsteen
Beleid * Het uitgangspunt is om deze bijzondere woonwijk te behouden. Dat geldt zowel voor de uitstraling, kleuren en materialen, als voor het groene beeld.
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota.
Vrijstaand, zonder dakkapel of baksteen schoorsteen
DEELGEBIED 4 OOSTENRIJKSE WONINGEN
1. Buitengevelisolatie 2. Gevelopeningen 3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
Geen medewerking
aan-/ en uitbouwen ondergeschikt aan het hoofdgebouw, maar wel in samenhang daarmee ontworpen;
4. Airco & warmtepomp installaties
X
zorgvuldig omgaan met dakkapellen, aansluiting zoeken bij de oorspronkelijke vorm.
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde 6. Groen dak op een hellend dakvlak 7. Nestkasten
X * Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
X
Geen medewerking Geen medewerking
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand Individuele aanpak mogelijk SATIJNplus Architecten
49
DEELGEBIED 5 JAREN ’50/’60/’70/’80 WIJKEN
A B C D
60
E
80
50 70
80
E
50 70
A
60
60
60 50/60 C
50
60
80
50
70
B
D 60
60 60
SATIJNplus Architecten
50
DEELGEBIED 5 JAREN ’50/’60/’70/’80 WIJKEN
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - dakkapel: - goottype: - schoorsteen: - betimmering: - overig:
jaren ‘50/ ’60/ ‘70/ ‘80 wijken vrijstaande woningen, en twee-onder-één-kap woningen en geschakelde woningen 1,5 laags +kap, 2 laags + kap en 3 laags (plat dak) evenwijdig aan straat eenheid in straatbeeld zadeldak, plat dak beperkt aanwezig veelal grijze of rode betonnen dakpannen beperkt aanwezig zinken bakgoot of mastgoot karakteriek voor het straatbeeld, gemetseld op noklijn, buitenzijde antraciet, bruine of witte boeiboorden Afb. 68 Vogelvlucht Vroedschapstraat.
Gevel:
- kleur / materiaal: - versiering / rollagen: - kozijnen: - overig:
rode of beige bakstenen aanwezig in jaren ‘50 en ‘60 witte kozijnen enkele topgevels / balkons
Terrein:
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
voortuin met opstapje naar entree zeer beperkt geasfalteerd of beklinkerd met verhoogd trottoir eigen oprit of aan de straat
Afb. 70 Straatbeeld Valeriusstraat.
Afb. 69 Straatbeeld Valeriusstraat.
Afb. 71 Straatbeeld Stadhouderstraat.
SATIJNplus Architecten
51
uniformiteit nastreven per bouwblok;
•
aansluiten op bestaande kwaliteiten, kleuren en vormgeving;
•
heldere hoofdvorm van de woningen in stand houden;
•
aan- en uitbouwen ondergeschikt aan het hoofdgebouw, maar wel in samenhang daarmee ontworpen;
•
representatieve voorgevel, aandacht voor details.
Typologie van het gebouw:
Onder de categorie ‘Overig’ vallen alle overige gebouwen met woningen in het betreffende welstandsgebied.
* Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
Overig
•
Rijwoningen
Andere aandachtspunten zijn: *
Typologie van het gebouw
2 onder 1 kap woningen
Gewenst beeld * Het in stand houden van het evenwichtige en heldere stedenbouwkundige patroon en de samenhang in de bebouwing, is van belang voor de huidige kwaliteit. Bouwplannen dienen aan te sluiten op de bestaande architectuur in de buurt.
Verduurzaming met onderstaande maatregelen kan met een individuele aanpak
Gestapeld wonen
Beleid * Het beleid is gericht op het in stand houden van de samenhang in de stedenbouwkundige structuur en architectuur en het behouden van de helderheid, de sobere uitstraling en het groen.
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota.
Vrijstaand, grondgebonden
DEELGEBIED 5 JAREN ’50/’60/’70/’80 WIJKEN
1. Buitengevelisolatie
X
X
X
X
2. Gevelopeningen
X
X
X
X
3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
X
X
X
X
4. Airco & warmtepomp installaties
X
X
X
X
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde
X
X
X
X
6. Groen dak op een hellend dakvlak
X
X
X
X
7. Nestkasten
X
X
X
X
Maatregelen
X
X
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand Individuele aanpak mogelijk SATIJNplus Architecten
52
DEELGEBIED 6 RECENTE WOONBUURTEN
SATIJNplus Architecten
53
DEELGEBIED 6 RECENTE WOONBUURTEN
Beschrijving meest voorkomende typologieën & architectonische verschijningsvormen. Type:
- deelgebied: - hoofdvorm: - bouwlagen: - positie: - samenhang:
Recente woonbuurten vrijstaand en twee-onder-één-kap woningen 1,5 laags met kap, 2 laags met kap haaks en evenwijdig aan straat divers, woningtype wordt herhaald per straat, veel gezinswoningen
Dak:
- dakvorm: - dak overstek: - kleur / materiaal: - dakkapel: - goottype: - schoorsteen: - betimmering:
divers, veelal platte daken beperkt aanwezig veelal grijze of rode betonnen dakpannen beperkt aanwezig zinken bakgoot of mastgoot beperkt aanwezig, veelal schoorsteenpijp antraciet, bruine of witte boeiboorden en goot
Gevel:
- kleur / materiaal:
- kozijnen: - overig:
rode en/of beige bakstenen, deels metselwerk met stucwerk rollagen wisselend aanwezig, vaak een plint in een andere kleur metselwerk witte kozijnen verscheidenheid in opbouw gevel
- afstand tot de straat: - openbaar groen: - verharding: - parkeren:
voortuin wisselend per wijk beklinkerd met verhoogd trottoir eigen oprit met garage
- versiering / rollagen:
Terrein:
Afb. 74 Collage recente wijken
SATIJNplus Architecten
54
Typologie van het gebouw
2 onder 1 kap woningen
Rijwoningen
Overig
Gewenst beeld * Het in stand houden van het heldere stedenbouwkundige patroon en de samenhang in de bebouwing op buurtniveau, is van belang voor de huidige kwaliteit. Bouwplannen dienen aan te sluiten op de overheersende architectuur in de buurt, mits daarvan sprake is.
Verduurzaming met onderstaande maatregelen kan met een individuele aanpak
1. Buitengevelisolatie
X
X
X
X
2. Gevelopeningen
X
X
X
X
3. Gevelbegroeiing, verticale tuin
X
X
X
X
4. Airco & warmtepomp installaties
X
X
X
X
5. Na-isolatie van het dak aan de buitenzijde
X
X
X
X
6. Groen dak op een hellend dakvlak
X
X
X
X
7. Nestkasten
X
X
X
X
Maatregelen
Vrijstaand, hoogbouw
Beleid * Het beleid is erop gericht om de heldere stedenbouwkundige structuur in stand te houden, alsmede de samenhang binnen de verschillende buurten. Op plekken waar sprake is van een specifieke architectuur per kavel, wordt bij bouwplannen aangesloten op de architectuurstijl van het betreffende pand.
Verduurzamingsbeleid In onderstaande tabel is per verduurzamingsmaatregel weergegeven welke procedure van toepassing is voor dit welstandsgebied. De criteria voor toepassing van de maatregelen zijn toegelicht in het eerste deel van deze nota.
Vrijstaand, grondgebonden
DEELGEBIED 6 RECENTE WOONBUURTEN
Andere aandachtspunten zijn: *
•
aansluiten op bestaande kwaliteiten, kleuren en vormgeving;
•
heldere hoofdvorm van de woningen in stand houden;
•
aan- en uitbouwen blijven ondergeschikt aan het hoofdgebouw, en worden in samenhang met het hoofdgebouw ontworpen.
Typologie van het gebouw:
Onder de categorie ‘Overig’ vallen alle overige gebouwen met woningen in het betreffende welstandsgebied.
* Bron: Welstandsnota gemeente Brunssum
X
X
2. Vergunningsplichtige activiteit, standaard procedure 3. Vergunningsplichtige activiteit, ambtelijke toets welstand Individuele aanpak mogelijk SATIJNplus Architecten
55
DEELGEBIED 7 & 8 Deelgebied 7 & 8 zijn niet opgenomen in deze nota. Hiervoor is geen specifiek beleid ten aanzien van de verduurzaming van particuliere woningen ontwikkeld, omdat deze nagenoeg niet voorkomen in deze welstandsgebieden.
SATIJNplus Architecten
56
MINIMALE ISOLATIEWAARDE & AANBEVELINGEN Een bestaande woning verduurzamen is vaak een ingrijpende klus. Het is belangrijk dat maatregelen die nu genomen worden, ook in de toekomt voldoende zijn. Zodat de woning klaar is voor een aardgasvrije en energieneutrale toekomst. Voor meer informatie over de volgorde waarin maatregelen het beste uitgevoerd kunnen worden in een woning is door de gemeente Brunssum een informatiegids ontwikkeld. Deze is te raadplegen via: www.brunssum.nl/duurzaam
De wettelijke minimale eisen voor het verduurzamen van bestaande gebouwen zijn niet voldoende om op de lange termijn een aardgasvrije comfortabele woning te realiseren. Om inwoners te helpen bij het bepalen van de gewenste isolatiewaarde voor de verschillende bouwdelen is er een overzicht van de minimale isolatiewaarde en de streefwaarden opgesteld. In onderstaande tabel is het overzicht weergegeven. Streefwaarde Gemiddeld: Deze waarden zijn, als alle onderdelen verduurzaamd worden, voldoende om een aardgasvrije woning met lage temperatuur verwarming te realiseren.
Streefwaarde Goed: Deze waarden zijn, als alle onderdelen verduurzaamd worden, voldoende om een energiezuinige en aardgas vrije woning te realiseren. Streefwaarde Zeer goed: Als slechts enkele delen van de woning verduurzaamd kunnen worden is het verstandig om deze extra goed te isoleren, conform de genoemde streefwaarden. Als alle onderdelen op dit niveau gebracht worden dan is er sprake van een zeer energiezuinige woning. Wettelijk minimum (vereist bij verbouw*)
Gevel Dak Vloer Kozijnen (ramen en deuren i.c.m. glas) Alleen glas
Streefwaarde
Streefwaarde
Gemiddeld
Goed (dit komt
Streefwaarde Zeer goed (voor
overeen met nieuwbouwniveau*)
energieneutrale woningen of als er slechts 1 maatregel wordt getroffen)
Rc> 1,4 m2K/W Rc> 2,1 m2K/W Rc> 2,6 m2K/W U< 2,2 W/m2K
Rd> 3,5 m2K/W Rd> 3,8 m2K/W Rd> 3,5 m2K/W U< 1,65 W/m2K
Rd> 4,7 m2K/W Rd> 6,3 m2K/W Rd> 3,7 m2K/W U< 1,65 W/m2K
Rd> 6 m2K/W Rd> 8 m2K/W Rd> 3,7 m2K/W U< 1,0 W/m2K
U< 2,2 W/m2K
U< 1,1 W/m2K
U< 1,1 W/m2K
U< 0,6 W/m2K
Let op! Als de aanvrager meer dan 25% van de gebouwschil (gevel, dak en kozijnen vernieuwt dan gelden de wettelijke eisen voor nieuwbouwwoningen*. Onderstaand overzicht met de wettelijke minimale isolatiewaarden is dan niet van toepassing.
Een goede voorbereiding is het halve werk. Om maximaal profijt te hebben van het verduurzamen van een woning is het verstandig dat de bewoners uit Brunssum zich goed laten informeren. De WoonWijzerWinkel Limburg geeft informatie en advies over duurzame maatregelen die bij de woning passen. www.woonwijzerwinkel.nl/limburg Voor vragen over bouwplannen en uitleg van de welstandscriteria kan men een afspraak maken voor het spreekuur van de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit. De adviescommissie geeft uitleg over wat er vanuit welstand wel en niet mag in een wijk of straat. Met de kennis die in dit gesprek opgedaan wordt, kan men samen met een architect, adviseur of aannemer aan de slag om de plannen uit te werken. Wat betekenen de waardes in de tabel? De rijksoverheid hanteert de U-waarde en de Rc-waarde om aan te geven hoe goed de isolatie van een bouwdeel moet zijn. De U-waarde wordt gebruikt voor ramen, deuren en glas. Daarbij geldt hoe lager, hoe beter het is. De Rcwaarde, geeft aan hoe goed de isolatie van een muur, gevel of dak is. Daarbij geldt hoe hoger, hoe beter de isolatie is. Waarom is de streefwaarde dan benoemd als Rd-waarde? De Rc-waarde is de warmteweerstand van meerdere constructielagen gecombineerd. Deze waarde is afhankelijk van de situatie waarin isolatiemateriaal toegepast wordt en moet per situatie berekend worden.
Als je isolatiemateriaal koopt is de isolatiewaarde met de Rdwaarde aangegeven op de verpakking. De streefwaarden zijn dus omgerekend naar een Rd-waarde zodat burgers weten welk isolatiemateriaal voldoet. Bij de Rd-waarde geldt net zoals bij de Rc-waarde hoe hoger, hoe beter!
* Op basis van landelijke regels (o.b.v. bbl: besluit bouwwerken leefomgeving) van toepassing zijnde bij inwerkingtreding van dit document. Het wettelijk minimum is de ondergrens. Er kan ook sprake zijn van een rechtens verkregen niveau. Aanpassingen aan een bestaande gebouw mogen niet resulteren in een slechter niveau dan het van toepassing zijnde rechtens verkregen niveau. In het geval dat wet- en regelgeving wijzigt, is de dan geldende wet- en regelgeving te allen tijde bepalend.
SATIJNplus Architecten
57
Deel 3
Excessenregeling 1. Buitengevelisolatie
60
2. Gevelopeningen
61
3. Gevelbegroeiing & Groen dak
62
4. Airco- of warmtepomp installaties
63
5. Dakisolatie
64
SATIJNplus Architecten
58
EXCESSENREGELING VERDUURZAMING - BELEIDSKADER Het welstandskader biedt meer ruimte voor de verduurzaming, maar tegelijkertijd moet ook de ruimtelijke kwaliteit in de gemeente voldoende beschermd worden. Het is daarom van belang om concreet te definiëren wanneer er sprake is van een welstandsexces bij het realiseren van verduurzamingsmaatregelen. Waardoor de gemeente, indien nodig, op kan treden. In deze beleidsnota worden de criteria voor een exces bij het realiseren van verduurzamingsmaatregelen vastgelegd. Bouwwerken mogen ‘niet in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand’. Bij een welstandsexces is er ernstige strijd met redelijke eisen van welstand. Dus buitensporigheden in het uiterlijk, die ook voor niet-deskundigen duidelijk zijn. Eventuele welstandsexcessen kan de gemeente via het zogeheten repressief welstandstoezicht aanpakken. Repressief welstandstoezicht wil zeggen dat de gemeente kan handhaven en zo aan de ongewenste situatie een einde kan maken. Een welstandsexces bij het uitvoeren van verduurzamingsmaatregelen is een verandering aan een gebouw dat tot gevolg heeft dat: 1. De bestaande architectuur van het gebouw geheel of gedeeltelijk verloren gaat en/of; 2. de architectonische samenhang tussen gebouwen die in architectonische zin samenhang hebben geheel of gedeeltelijk verloren gaat en/of; 3.
het karakteristieke straatbeeld geheel of gedeeltelijk verloren gaat. Er is eerder sprake van een exces: 1. Naarmate een bouwwerk meer in het zicht staat en de openbare ruimte van groter belang is voor het aanzicht van de stad of het landschap; 2. Als het gebouw onderdeel uitmaakt van het deelgebied ‘Centrum’, ‘Linten’, ‘Mijnwijken’ of ‘Oostenrijkse woningen’ of indien het gebouw een (Rijks)monument is; 3. Naarmate er meer van de beschreven criteria op pagina’s 60 t/m 64 van toepassing zijn.
Om inzicht te geven wanneer er sprake is van een welstandsexces zijn in onderstaande tabel de welstandseisen geduid met een rapportcijfer. Overzicht niveaus welstand (vertaald naar een rapportcijfers 1-10) Cijfer Omschrijving Situatie 0-4 Ernstig strijdig met welstandseisen Exces, zichtbaar voor niet deskundigen 5 Strijdig met welstandseisen Zichtbaar voor deskundigen 6-7 Redelijke eisen van welstand Niveau reguliere welstandstoets 8 Hoge welstandseisen Niveau bij beschermd stads- en dorpsgezicht 9 - 10 Extra hoge welstandseisen Niveau bij (Rijks)monumenten en zeer beeldbepalende objecten SATIJNplus Architecten
59
EXCESSENREGELING - BUITENGEVELISOLATIE Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als Buitengevelisolatie aangebracht is waarbij:
•
De samenhang met aangrenzende bouwwerken aangetast is doordat de uitbreiding van de gevel meer dan 20 cm. bedraagt.
•
Bij beschermd stads – en dorpsgezicht de buitengevelisolatie niet bij alle woningen in een samenhangende blok op dezelfde manier en met dezelfde materialen is uitgevoerd.
•
De samenhang met aangrenzende bouwwerken is aangetast omdat de afwerklaag van het gevelisolatiepakket qua kleur, materiaal, vorm, structuur en zichtbare details afwijkt van de vergunde situatie én een contrast vormt met de aangrenzende bouwwerken.
•
Door het opdikken van de gevel de oorspronkelijke verhoudingen en plasticiteit van het gevelbeeld in ernstige mate aangetast zijn. Er is sprake van ernstige mate als er een afwijking van meer dan 20% is.
•
Door toepassing van armoedig materiaalgebruik een contrast is ontstaan met de materialen van de aangrenzende bouwwerken.
•
Er (armoedige) materialen gebruikt zijn die in feite niet zijn bedoeld om als bouwmateriaal te fungeren.
•
Architectonische bijzonderheden en/of beeldbepalende architectonische details (zoals bijvoorbeeld rollagen, spekbanden, schilderwerk, raamdorpels, lateien, raamlijsten, afwisseling in metselwerk verbanden etc.) niet teruggebracht zijn in het gevelbeeld of afwijken van de vergunde situatie na het aanbrengen van buitengevelisolatie.
•
Door toepassing van met de omgeving contrasterende kleuren en/of versieringen van de gevel, de samenhang in het straatbeeld wordt verstoord.
SATIJNplus Architecten
60
EXCESSENREGELING - GEVELOPENINGEN Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als gevelopeningen verduurzaamd zijn waarbij: •
Door het vervangen of aanpassen van gevelopeningen de oorspronkelijke verhoudingen en plasticiteit van het gevelbeeld in ernstige mate aangetast zijn. Er is sprake van ernstige mate als er een afwijking van meer dan 20% is.
•
Bij beschermd stads – en dorpsgezicht de maatvoering, indeling, negge en profilering van het kozijn aan de buitenzijde niet in overeenstemming is met de oorspronkelijke situatie.
•
Bij een beschermd stads- en dorpsgezicht de kleur van de kozijnen een contrast vormt met de oorspronkelijke situatie.
•
Door toepassing van armoedig materiaalgebruik een groot contrast is ontstaan met de materialen van de aangrenzende bouwwerken.
SATIJNplus Architecten
61
EXCESSENREGELING – GEVELBEGROEIING & GROEN DAK Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als gevelbegroeiing aangelegd is waarbij:
•
Door toepassing van een verticale tuin de samenhang en ritmiek in het straatbeeld in ernstige mate wordt verstoord.
•
Het onderhoud van de gevelbegroeiing in relatie tot de omgeving, duidelijk zichtbaar wordt verwaarloosd.
Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als een groen dak aangelegd is waarbij:
•
Door toepassing van een groen dak de samenhang en ritmiek in het straatbeeld in ernstige mate wordt verstoord.
•
Het onderhoud van het groen dak in relatie tot de omgeving, duidelijk zichtbaar wordt verwaarloosd.
SATIJNplus Architecten
62
EXCESSENREGELING – AIRCO- EN WARMTEPOMPINSTALLATIE Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als een airco- of warmtepompinstallatie aangebracht is, waarbij: •
De installatie bevestigd is aan de voorgevel van een woning of een naar een openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijgevel van een woning.
•
De installatie in het voorerfgebied op de grond is geplaatst en niet uit het zicht van de straat onttrokken is middels een passende omkasting of groenblijvende begroeiing. Een passende omkasting is qua de kleur en het materiaal afgestemd op de kleur en materialen van de woning en de omgeving.
•
De installaties bevestigd is aan een niet naar een openbaar toegankelijk gebied gekeerde zijgevel van een woning en daarbij op minder dan 5m. van de voorgevelrooilijn geplaatst is of er zijn meerdere installaties aan 1 gevel bevestigd.
•
De installatie bevestigd is op een plat dak, en meer dan 70 centimeter uitsteekt ten opzichte van het dak van de woning (inclusief omkasting). En/of de afstand tussen de installatie en de zijkant van het dak kleiner is dan de hoogte van de installatie inclusief de omkasting.
•
De installatie bevestigd is op een hellend dakvlak en meer dan 50 centimeter uitsteekt ten opzicht van het dak van de woning (verticaal gemeten) dit is inclusief de bevestiging en eventuele ombouw(kast). Met uitzondering van een installatie opgenomen in een bouwkundige schoorsteen-achtige voorziening.
•
Leidingen, kanalen en bijhorende afdekkappen van de installatie zichtbaar zijn vanaf het openbaar gebied en qua kleur en positie het gevelbeeld ernstig verstoren.
•
De detaillering van de gevels en de samenhang met omliggende bouwwerken wordt verstoord door airco- of warmtepompinstallaties.
SATIJNplus Architecten
63
EXCESSENREGELING – DAKISOLATIE Er is sprake van ernstige mate van strijd met welstandseisen als dakisolatie aangebracht is waarbij:
•
De samenhang met aangrenzende bouwwerken aangetast is doordat de uitbreiding van het dak meer dan 25 cm. bedraagt.
•
Bij beschermd stads – en dorpsgezicht de uitbreiding van het dak niet bij alle woningen in een samenhangende blok op dezelfde manier en met dezelfde materialen is uitgevoerd.
•
De samenhang met aangrenzende bouwwerken is aangetast omdat de dakafwerking qua kleur, materiaal, vorm, structuur en zichtbare details (dakbedekking, windveren, boeiboorden, goten, of hemelwaterafvoeren, kant- en nokpannen, dakkapellen, etc.) afwijkt van de vergunde situatie én een contrast vormt met de aangrenzende bouwwerken.
•
Door het opdikken van het dak de oorspronkelijke verhoudingen en de samenhang met aangrenzende bouwwerken in ernstige mate aangetast zijn. Er is sprake van ernstige mate als er een afwijking van meer dan 20% is.
•
Door toepassing van armoedig materiaalgebruik een contrast is ontstaan met de materialen van de aangrenzende bouwwerken.
•
Er (armoedige) materialen gebruikt zijn die in feite niet zijn bedoeld om als bouwmateriaal te fungeren.
•
Architectonische bijzonderheden en/of beeldbepalende architectonische details niet teruggebracht zijn in het gevelbeeld na het aanbrengen van dakisolatie (beeldherstel) en afwijken van de vergunde situatie.
•
Door toepassing van sterk met de omgeving contrasterende kleuren en/of versieringen van het dak, de samenhang in het straatbeeld wordt verstoord.
SATIJNplus Architecten
64
BRONVERMELDING Afbeelding 01:
voorblad, gemeente brunssum, 2024
Afbeelding 02:
Pag.2
illustratie SatijnPlus Architecten, november 2024
Afbeelding 03:
Pag.3
straatbeeld rijtjeswoningen, Google maps, september 2022
Afbeelding 04:
Pag.3
foto beeldbank gemeente Brunssum
Afbeelding 05:
Pag.3
Brunssum-Uranusstraat 17, Wikipedia, 19 april 2011
Afbeelding 06:
Pag.4, 5
luchtfoto Brunssum centrum, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 07:
Pag.8
pictogram na isoleren voorzetwand, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 08:
Pag.8
pictogram na isoleren spuitisolatie, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 09:
Pag.8
pictogram na isoleren buitenzijde, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 10:
Pag.9
foto beeldbank gemeente Brunssum
Afbeelding 11:
Pag.10
illustratie buitengevelisolatie, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 12:
Pag.10
illustratie ruimte voor buitengevelisolatie, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 13:
Pag.11
illustratie aangeven gevel details, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 14:
Pag.11
illustratie gestucte gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 15:
Pag.11
illustratie donker metselwerk, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 16:
Pag.12
pictogram Versnipperde aanpak van de gebouwschil, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 17:
Pag.13
illustratie Versnipperde aanpak van de gebouwschil, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 18:
Pag.13
illustratie detail ongeïsoleerde gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 19:
Pag.13
illustratie detail half na-geïsoleerde gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 20:
Pag.13
illustratie detail volledig nageïsoleerde gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 21:
Pag.14
straatbeeld Poststraat 3, Google maps, September 2022
Afbeelding 22:
Pag.14
illustratie detail ongeïsoleerde gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 23:
Pag.14
illustratie detail nageïsoleerde gevel, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 24:
Pag.15
foto Hr++ glas in historisch kozijn, SatijnPlusArchitecten, 2023
Afbeelding 25:
Pag.16
illustratie detail ongeisoleerd kozijn, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 26:
Pag.16
illustratie detail geïsoleerd kozijn, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 27:
Pag.17
foto groene gevel, www.groenegevels.be, november 2024
Afbeelding 28:
Pag.17
foto verticale tuin, www.sempergreenwall.com, november 2024
Afbeelding 29:
Pag.17
foto geveltuin, www.nmtzuid.nl, november 2024
Afbeelding 30:
Pag.19
pictogram airco-warmtepomp installaties, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 31:
Pag.20
pictogram na-isoleren aan de binnenzijde, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 32:
Pag.20
pictogram na-isoleren van de zoldervloer, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 33:
Pag.20
pictogram na-isoleren aan de buitenzijde, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 34:
Pag.21
Illustratie na-isoleren aan de buitenzijde, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 35:
Pag.22
pictogram hellend dak ongeisoleerd, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 36:
Pag.22
pictogram na-isoleren aan de buitenzijde, SatijnPlusArchitecten, november 2024
Afbeelding 37:
Pag.23
luchtfoto Brunssum Treebeek, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 38:
Pag.24
illustratie dak verduurzamen, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 39:
Pag.24
illustratie detail versnipperde aanpak dak, SatijnPlusArchitecten, November 2024
SATIJNplus Architecten
65
BRONVERMELDING Afbeelding 40:
Pag.24
illustratie detail volledig geïsoleerd dak, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 41:
Pag.25
illustratie detail ongeisoleerde dakvoet, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 42:
Pag.25
illustratie detail geisoleerde dakvoet – ongeisoleerd en nageisoleerd, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 43:
Pag.26
afbeelding type groene daken o.b.v. www.dakart.be , November 2024
Afbeelding 44:
Pag.27
illustratie positie bouwkundig geïntegreerde nestkasten, SatijnPlusArchitecten, Juli 2025
Afbeelding 45:
Pag.27
voorbeelden bouwkundig geïntegreerde nestkasten , www.unitura.nl, Juli 2025
Afbeelding 46:
Pag.28
Voorbeelden zonnepanelen geplaatst conform beleid, Emile Verhijden fotografie, juli 2018
Afbeelding 47:
Pag.32
kaart Brunssum deelgebieden, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 48:
Pag.33
kaart Brunssum deelgebied 1 centrum, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 49:
Pag.34
luchtfoto Brunssum centrum, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 50:
Pag.35
straatbeeld Pastoor Savelbergstraat, Google maps, juli 2024
Afbeelding 51:
Pag.35
tabel deelgebied 1 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 52:
Pag.36
kaart Brunssum deelgebied 2 linten, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 53:
Pag.37
luchtfoto Brunssum linten, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 54:
Pag.37
straatbeeld Maastrichterstraat, Google maps, 2024
Afbeelding 55:
Pag.38
tabel deelgebied 2 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 56:
Pag.39
kaart Brunssum deelgebied 3 Mijnwijken, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 57:
Pag.40
kaart Brunssum deelgebied 3 Mijnwijken verdeling, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 58:
Pag.41
collage mijnwijk Treebeek, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 59:
Pag.42
collage mijnwijk Langeberg, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 60:
Pag.43
collage mijnwijk Schuttersveld, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 61:
Pag.44
collage mijnwijk De Egge, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 62:
Pag.45
collage mijnwijk Rozegaard, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 63:
Pag.46
tabel deelgebied 3 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 64:
Pag.47
kaart Brunssum deelgebied 4 Oosterijksewonignen, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 65:
Pag.48
collage Oosterijksewoningen, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 66:
Pag.49
tabel deelgebied 4 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 67:
Pag.50
kaart Brunssum deelgebied 5 jaren ‘50/’60/’70 EN ‘80 WIJKEN, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 68:
Pag.51
straatbeeld Vroedschapstraat, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 69:
Pag.51
straatbeeld Valeriusstraat, Google maps, 2024
Afbeelding 70:
Pag.51
straatbeeld Valeriusstraat, Google maps, 2024
Afbeelding 71:
Pag.51
straatbeeld Stadhouderstraat, Google maps, 2024
Afbeelding 72:
Pag.52
tabel deelgebied 5 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 73:
Pag.53
kaart Brunssum deelgebied 6 recente wijk, SatijnPlusArchitecten, November 2024
Afbeelding 74:
Pag.54
collage recente wijken, Google maps en Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 75:
Pag.55
tabel deelgebied 6 proceduren per maatregel, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 76:
Pag.56
luchtfoto Brunssum Schutterspark, Slagboom en Peeters, 2024
Afbeelding 77:
Pag.57
tabel streefwaarden isolatiemateriaal, SatijnPlusArchitecten, 2024
Afbeelding 78:
Pag.59
tabel overzicht niveau’s welstand naar rapportcijfer, SatijnPlusArchitecten, 2024
SATIJNplus Architecten
66
www.satijnplus.nl SATIJNplus Architecten Kasteelhof 1, 6121 XK Born Postbus 210, 6120 BA Born T (046) 420 55 55 info@satijnplus.nl
68