Agendabundel

Bundel - Raadsvergadering van 26 januari 2022

7

Vervolg van de raadsvergadering van 25-1-2022 Initiatiefraadsvoorstel het instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje; Gemeenteblad 2022/3 Burgemeester Van der Rijt Raadsleden Van Leusden, Offermans en Raadschelders Initiatiefraadsvoorstel 3 Instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje.pdf Initiatiefraadsvoorstel 3 (bijlage) Keuzemenu kinderparticipatie de schakel naar democratie.pdf Initiatiefraadsvoorstel 3 (bijlage) Projectplan Kinderparticipatie in de gemeente.docx_.docx Initiatiefraadsvoorstel 3 (bijlage) Wensen en bedenkingen B&W.pdf Raadsbesluit 3 Het instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje.pdf

8

Accomodatiebeleid "Brunssum blijvend benutten"; Gemeenteblad 2021/104 Wethouder Mertens Wethouder De Rijck Raadsvoorstel 104 Accomodatiebeleid Brunssum blijvend benutten (incl. tekst besluit).docx Raadsvoorstel 104 (bijlage) Rapport actualisatie Accommodatiebeleid 2021.pdf 20220120 Begroting lijst vastgoed MJOP Jaarlijks Klachten besproken met wethouders.pdf Raadsbesluit (2021) 104 Accomodatiebeleid.pdf

9

Grondstoffenplan 2022 -2026 Rd4 gemeenten; Gemeenteblad 2021/89 Wethouder Mertens Raadsvoorstel 89 Grondstoffenplan 2022-2026 Rd4 gemeenten.docx Raadsvoorstel 89 (bijlage) Grondstoffenplan 2022-2026 Gemeente Brunssum.pdf Raadsbesluit (2021) 89 Grondstoffenplan 2022-2026 Rd4 gemeenten.pdf

11

Inlichtingen artikel 43 brieven Overzicht artikel 43 brieven 25-1-2022.pdf

12.1

Motie vreemd aan de orde van de dag van de fractie SP (ambulancevervoer) Fractie SP 25-1-2022 Motie SP ambulancezorg.docx 25-1-2022 (bijlage) MEMO besluitvormingsproces voorgenomen fusie ambulancezorg Limburg december 2021.pdf

12.2

Motie vreemd aan de orde van de dag van de fracties PAK, BCD, SP, BBB, Lijst Borger, VVD, CDA en PvdA (ontkoppeling AOW tov minimumloon) Fractie PAK 25-1-2022 motie vreemd aan de orde van de dag fractie PAK, BCD, SP, BBB, LB, VVD, CDA, PvdA Ontkoppeling AOW tov minimumloon.docx

13

Bekrachtiging geheimhouding Bekrachtiging/oplegging geheimhouding opgelegd aan/door de Gemeenteraad als bedoeld in artikel 25, 1e, 2e en 3e lid Gemeentewet: Sinds de vorige raadsvergadering hebben het college van B&W, de Burgemeester noch een raadscommissie separaat stukken aan de gemeenteraad overgelegd waarop geheimhouding is opgelegd op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur. Bekrachtiging/oplegging van geheimhouding is op dit moment niet aan de orde. Mocht tot het moment van de raadsvergadering op 25 januari 2022 nog geheimhouding aan de gemeenteraad worden opgelegd, dan ontvangt u via ter inzage legging alsnog een raadsvoorstel voor de bekrachtiging van de geheimhouding. Sluiting

14

7 Initiatiefraadsvoorstel het instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje; Gemeenteblad 2022/3 1 Initiatiefraadsvoorstel 3 Instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje.pdf

Inititatiefraadsvoorstel Collegeverg. d.d. Registratiekenmerk Gemeentebladnr. Afdeling opsteller Naam opsteller Bereikbaar onder Portefeuillehouder Raadsvergadering d.d. Uiterlijke datum

: <Vul hier de vergaderdatum in> : 2003438 : 2022/3 : Griffie : Marian Reuling : +31455278429 , marian.reuling@brunssum.nl : Wilma van der Rijt : 25-1-2022 : Niet van toepassing

Aan de raad, 1. Onderwerp Het instellen van een kinderburgemeester, een kindergemeenteraad en een jeugdlintje. 2.

Uitgangssituatie (WAAROM?)

a. Aanleiding Op 10 november 2020 hebben de fracties PvdA, VVD en CDA bij de vaststelling van de begroting 2021 een motie ingediend. De motie "Toekomstraad" is overgenomen door het college en omgezet in toezegging 96 (10-11-2020). b. Huidige situatie/probleemstelling De aanleiding voor het indienen van de motie: Uit het rapport van Kansen voor Kinderen blijkt dat de input van jongeren ontbreekt bij de invulling van alle beleid, maar specifiek het armoedebeleid; Kinderen het recht hebben om hun mening te geven over beslissingen die hen aangaan conform artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag. 3.

Gewenste situatie (WAT?

a. •

Wat willen we bereiken? Het instellen van een kindergemeenteraad en kinderburgemeester in de gemeente Brunssum, vooralsnog voor een pilot-periode van 4 jaar (2022 – 2026). Hiertoe ambtelijk en bestuurlijk een werkgroep te formeren en deze aanpak samen met het Genootschap van Kinderburgemeesters verder uit te werken (beleidsmatig en procedureel). Hierbij ook de maatschappelijke partners te betrekken, zoals het onderwijs en andere relevante partners. Vooralsnog kiezen voor optie 3 (kinderburgemeester en kindergemeenteraad met ceremoniële en adviserende rol) en bij de verdere uitwerking bezien of optie 4 tot de mogelijkheden behoort. Het instellen van een jaarlijks jeugdlintje en dit samen met alle betrokken partners verder uitwerken. Het opnemen van een structureel budget ter dekking van de totale kosten in de gemeentebegroting ad. € 37.500,00 (€ 36.000,00 plus € 1.500,00) vanaf 2022; via de 1e bestuursrapportage 2022. Eenmalig een bedrag uit de Algemene Reserve beschikbaar te stellen van € 5.000,00. De kindergemeenteraad vooralsnog geen eigen budget ter beschikking stellen, maar per besluit bezien hoe dit wordt gefinancierd.

•

• • • • • b.

Kaders 1. eerdere besluitvorming (BBV nr. ): Er heeft geen eerdere besluitvorming plaatsgevonden; wel is op 10 november 2020 de motie Toekomstraad overgenomen door het college en omgezet in toezegging 96 (10-11-2020)

1

2.

3. 4. 5.

6.

c.

traject tot dusverre: er is een werkgroep geformeerd met de raadsleden Haico Offermans, Merle van Leusden en John Raadschelders, die samen met de burgemeester en ambtelijke medewerkers de overgenomen motie heeft uitgewerkt. Hiertoe is diverse malen contact geweest met mw. Dupuis. Zij werkt voor het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters en houdt zich bezig met diverse vormen van jeugdparticipatie. Dit heeft geleid tot voorliggend initiatiefvoorstel. Hierin is ook meegenomen een voorstel om te komen tot een jeugdlintje in de gemeente Brunssum. rol/ bevoegdheden college van B en W: het afgeven van een zienswijze ten aanzien van voorliggend initiatiefvoorstel algemene beleidskaders (landelijk/ provinciaal/ lokaal): nvt past het voorstel in de strategische visie/ relatie met uitvoeringsagenda?: het voorstel past in het jeugd- en onderwijsbeleid om meer ouders en kinderen te laten participeren in de Brunssumse samenleving. In de Lokaal Educatieve Agenda Brunssum is dit ook afgesproken. Het betreft vooralsnog een pilot voor de periode van 4 jaar. relatie met programmabegroting/ financiële gevolgen: vanaf 2022 € 37.500,00 voor de duur van de pilot; eenmalig € 5.000,00 in 2022

Argumenten en overwegingen

Waarom jongerenparticipatie? Kinderen en jongeren hebben het recht om mee te praten over onderwerpen die hun leven aangaan. Dit staat in artikel 12 in het VN-Verdrag van de Rechten van het Kind. In de praktijk wordt echter vaker over jongeren gesproken (besloten) dan samen met jongeren te praten en besluiten. Waarom een kindergemeenteraad en een kinderburgemeester? Ieder kind heeft het fundamentele recht om zichzelf te ontwikkelen en daar moet de gelegenheid voor gegeven worden. Juist participatie is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Leren meedenken, naar elkaar luisteren, begrijpen wat er speelt, het vormen van een eigen mening, daarover praten en samen tot een beslissing komen, is een fundament voor de democratie. De participatie kan vorm krijgen door het instellen van een kindergemeenteraad en een kinderburgemeester. Deze manier van meedoen, vormt kinderen en maakt ze vertrouwd met onze democratie. Hiermee laat de gemeente zien dat ze de kinderen een belangrijke rol in hun gemeenschap toedichten.

Ervaringen met jongerenparticipatie in Brunssum Bij het opstellen van de Lokaal Educatieve Agenda 2019-2022 Brunssum zijn wij gestart met leerlingen te vragen wat zij belangrijk vinden t.a.v. een aantal thema’s. Leerlingen van groep 7 en 8 van de basisscholen kwamen met mooie, interessante en initiatiefrijke ideeën. Deze ideeën gingen veel verder dan het bouwen van een speeltuin of een skatebaan. Vanuit de ingebrachte thema’s en activiteiten is de LEA tot stand gekomen. Dit is een mooi proces geweest met mooie uitkomsten door en voor de jeugd. Het installeren van een kinderburgemeester/kindergemeenteraad past in deze aanpak én vooral bij thema’s uit de LEA, zoals “gelijke kansen”, duurzaamheid, toekomst, etc. Daarnaast organiseerden wij (vóór Corona) jaarlijks met het Romboutscollege/Compass een jongerengemeenteraadsvergadering. Dit was altijd een succesvolle en leerzame dag voor de jongeren. De raad is echter ook op zoek naar een langdurige inbedding van jongerenparticipatie in onze gemeente.

2

Doel Het doel van het installeren van een kindergemeenteraad is om kinderen een duidelijke stem te geven in de Brunssumse politiek en samenleving. Hiermee kan de gemeente kinderen stimuleren om na te denken en mee te praten over wat zij belangrijk vinden in en voor de gemeente Brunssum. Leren meedenken, naar elkaar luisteren, begrijpen wat er speelt, een eigen mening vormen, daarover praten en samen tot een beslissing komen; dát zijn belangrijke fundamenten van onze democratie. Dit leren kinderen het beste door het zelf te doen. Wat? De kinderraad vertelt de gemeenteraad wat zij belangrijk vinden en wat hun wensen zijn. De kinderen kiezen zelf wie van hen kinderburgemeester wordt. De kindergemeenteraad kan helpen om andere kinderen dingen te leren over democratie, politiek, participatie, de gemeente en hun eigen rechten. De kinderen in de kindergemeenteraad leren op deze manier veel over democratie, participatie en ervaren dat inspraak en betrokkenheid in de maatschappij zin heeft. De kinderraad wordt serieus genomen door de Brunssumse politiek. De kinderburgemeester en de kindergemeenteraad vinden het belangrijk dat er niet alleen naar hen geluisterd wordt, maar ook dat andere kinderen die niet in de kinderraad zitten, mee kunnen doen. Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters begeleidt gemeenten bij het realiseren van een kinderburgemeester/kindergemeenteraad.

Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeester (NGKb) richt zich op kinderparticipatie, het toerusten van het kind als actor in het gezin, de school, de wijk en de maatschappij. Het Genootschap houdt zich bezig met het bevorderen van de aanstelling van kinderburgemeesters, kinder-gemeenteraden en daarmee het borgen van kinderparticipatie en kinderrechten in alle Nederlandse gemeenten. Dit doet het Genootschap samen met de lokale overheid, instanties en organisaties die bereikbaar zijn voor kinderen, luisteren naar kinderen en gaan samen met kinderen aan de slag. Er zijn in Nederland op dit moment 87 gemeenten met een kinderburgemeester, evt. gecombineerd met een kindergemeenteraad. Deze kinderen fungeren als ambassadeur voor de kinderen in hun gemeenten. Werkwijze Het proces om te komen tot een kindergemeenteraad, staat beschreven in de bijlage van het NGKb. Op hoofdlijnen is de werkwijze dat de kindergemeenteraad 3 – 4 keer per jaar vergadert over thema’s die voor hen belangrijk zijn, zoals bijvoorbeeld: invulling openbare ruimte, sociale media, pesten, duurzaamheid, veiligheid. De vergaderingen vinden plaats in de raadzaal van het gemeentehuis. De vergaderingen worden voorgezeten door de kinderburgemeester (in het begin ondersteund door de burgemeester). d.

Opties en keuze

Er zijn grofweg 3 varianten m.b.t. een kinderburgemeester/kindergemeenteraad, namelijk: • • •

Installeren van een kinderburgemeester met een ceremoniële rol. Installeren van een kinderburgemeester met een ceremoniële rol en een adviserende rol Installeren van een kinderburgemeester en kindergemeenteraad. 3

In de bijlage zijn deze 3 varianten nader beschreven door het NGKb, incl. de vorm van ondersteuning die het NGKb biedt en het te doorlopen proces, incl. planning. De kosten van het lidmaatschap en de ondersteuning van het NGKb bedragen: • • •

Variant 1: € 1.000,00 per jaar Variant 2: € 3.000,00 per jaar Variant 3: € 6.000,00 per jaar

Daarnaast vraagt het installeren van een kinderburgemeester/kindergemeenteraad om een vaste begeleider en een vast aanspreekpunt. Deze uren kunnen niet uit de huidige formatie ingevuld worden. Een globale raming per variant is: • • •

Variant 1: ad hoc uren (gemiddeld 3-4 uren per week), 0,1 fte per jaar Variant 2: € 0,2 fte per jaar Variant 3: 0,6 – 0,8 fte per jaar

Om zicht te krijgen in de kosten, hebben wij ambtelijk geïnformeerd bij een aantal gemeenten die al werken met een kinderburgemeester en kindergemeenteraad: •

•

•

•

Gemeente Maasgouw (24.000 inwoners): de gemeenteraad heeft voor een kinderburgemeester en kindergemeenteraad een bedrag van € 2.500,00 beschikbaar gesteld (voor materiële kosten) en te voorzien in ambtelijke bijstand. Geen extra formatie derhalve; hoe/waar andere taken zijn geschrapt, is niet bekend. Gemeente Maastricht: de gemeenteraad heeft in juli 2019 besloten om een kinderburgemeester en kindergemeenteraad in te stellen. Hiervoor heeft de raad eenmalig een budget van € 5.500,00 beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een lespakket en het maken van de ambtsketen. Jaarlijks is een bedrag beschikbaar gesteld van € 15.000,00 voor de inzet van een communicatiemedewerker voor educatief programma groep 6 en begeleiding jaarprogramma groep 7 en communicatiekosten. Gemeente Heerlen: de kindergemeenteraad is afgeschaft in 2016, waarvoor een budget van € 9.000,00 beschikbaar was. Er is in Heerlen inmiddels een kindercollege geïnstalleerd in plaats van een kindergemeenteraad. Gemeente Groningen: Er is een budget van € 38.000,00 voor een heel schooljaar.

Raming Uitgaande van variant 3, schatten wij in dat er 0,5 fte nodig is in de vorm van een vaste contactpersoon en organisator. De kosten hiervan bedragen € 30.000,00 per jaar. Indien uw raad instemt met het beschikbaar stellen van dit budget, kan een degelijke vorm van kinderparticipatie in de vorm van kindergemeenteraad/kinderburgemeester worden opgezet. Bij de nadere uitwerking zal ook bepaald worden bij welk organisatieonderdeel deze vaste contactpersoon wordt ondergebracht (Griffie, bestuurszaken). Eenmalig is een bedrag nodig voor ambtsketen en promotiemateriaal: € 5.000,00. Totale structurele kosten: € 6.000,00 lidmaatschap NGKb en € 30.000,00 ambtelijke inzet = € 36.000,00 per jaar. Dit is exclusief kosten van de inhoudelijke besluiten van de kindergemeenteraad, te bekrachtigen door de gemeenteraad. Uiteraard betekent een vorm van kinderparticipatie ook tijd en inzet van de politiek zelf, incl. de griffie. Eventuele extra kosten die de partners (bv. de scholen) hiervoor maken, zijn hierin niet meegenomen. Ook kosten die voortvloeien uit voorstellen en besluiten door de kindergemeenteraad (te bekrachtigen door de “grote” gemeenteraad), zijn ook niet in dit kostenplaatje meegenomen. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen of er een apart budget beschikbaar wordt gesteld aan de kindergemeenteraad voor inhoudelijke besluiten.

Een andere mogelijkheid is, dat voorstellen die de kindergemeenteraad doet, ter bekrachtiging aan de gemeenteraad, alsdan wordt bepaald hoe dit wordt gefinancierd (uit reguliere budgetten en/of bijraming in de gemeentebegroting).

4

In bovenstaande varianten is een structurele vorm van kinderburgemeester en kindergemeenteraad opgenomen. Er zijn ook diverse vormen van kinderparticipatie die jaarlijks c.q. ad hoc georganiseerd kunnen worden. ProDemos bijvoorbeeld biedt ondersteuning aan gemeenten bij het betrekken van jongeren en volwassenen bij de lokale democratie. Zij verzorgen educatieve programma’s voor schoolklassen op het gemeentehuis, organiseren cursussen over hoe de jeugd politiek actief kan worden en bieden workshops aan.

Aanpak van NGKb, op hoofdlijnen • • • • • • •

kinderen uit de deelnemende groepen betrekken bij sociale en politieke vraagstukken; kinderen uit de deelnemende groepen krijgen een educatief programma over de werking van de gemeenteraad, de democratie en wijze waarop burgers invloed hebben; kinderen stimuleren tot het ontwikkelen van vaardigheden zoals overleggen, spreken in het openbaar, luisteren naar elkaar, argumenten aandragen en andere meningen respecteren; kinderen de kans te geven om hun ideeën, wensen en opmerkingen kenbaar te maken aan de lokale politiek en bestuurders. Op deze wijze betrek je kinderen o.a. bij het bespreken van maatschappelijke vraagstukken; raadsleden en bestuurders meer inzicht geven over hoe de kinderen de stad zien en wat zij belangrijk vinden; uit elke groep 7 van de deelnemende basisscholen mogen 2-3 leerlingen zich kandidaat stellen om deel te nemen aan de kindergemeenteraad; vanuit de kindergemeenteraad selecteren de kinderen (ofwel een selectiecommissie) een kinderburgemeester.

Wanneer de kindergemeenteraadsleden naar het voortgezet onderwijs uitstromen, zouden we deze kinderen een rol kunnen geven in het “coachen” van de nieuwe kindergemeenteraadsleden. Zo zouden we onze VO-school Compass ook hierbij kunnen betrekken. De medewerking van de basisscholen is onmisbaar bij het realiseren van een kindergemeenteraad. Bij de Brunssumse basisscholen is geïnformeerd of zij willen meewerken aan een kinderburgemeester/ kindergemeenteraad. De scholen staan hier positief tegenover, maar willen eerst het plan afwachten en bezien wat dit vraagt van de school, leerkrachten, ouders en leerlingen, voordat zij hun medewerking toezeggen. Teneinde: • • • • • • • •

de stem van de kinderen te kunnen horen; de wensen, ideeën en voorstellen van kinderen serieus te nemen (zeker ook omdat kinderen anders naar problemen kijken dan volwassenen en vaak met hele andere, creatieve oplossingen komen), kinderen meer te betrekken bij de politiek en democratie; te weten wat er bij kinderen speelt, wat hen bezig houdt; kinderen en volwassenen elkaar leren te respecteren, waarderen en helpen; kinderen zich breed te kunnen laten ontwikkelen (naar elkaar luisteren, een eigen mening vormen, samen tot besluiten en plannen te komen); te investeren in de jeugd (dit zijn de volwassenen en ouders van de toekomst); het realiseren van een duurzame vorm van kinderparticpatie

stellen wij voor om te kiezen voor variant 3: installeren van een kinderburgemeester en kindergemeenteraad. Uitbreiding variant 3 (“optie 4”) Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters heeft een een pilot-project ontwikkeld rondom kinderparticipatie (op landelijk niveau), waaraan 6 gemeenten kunnen meedoen. Deze pilot is een uitbreiding van variant 3, namelijk om de thema’s democratie en burgerschapsvorming voor alle kinderen van groep 7 en 8 van de basisschool vorm en inhoud te geven.

5

Door toekenning van een projectsubsidie door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in 2020 kan het NGKb een pilot kinderparticipatie/burgerschapsvorming mogelijk te maken in 6 gemeenten. De gemeente Brunssum kan meedoen aan deze pilot. Deze pilot staat beschreven in bijlage 2. De pilot betreft een brede aanpak, waarin de Jeugdgezondheidszorg als “kinderrechten-coach” fungeert en kinderen bijvoorbeeld ook leren hoe zij voor zichzelf opkomen en duidelijk kunnen maken wat ze nodig hebben, op allerlei leefgebieden. Er wordt derhalve eerst bij de kinderen, ouders en scholen een stevig fundament gebouwd.

De pilot vraagt aanvullend een “kinderrechten-coach”, die op de school aan de slag gaat om het thema kinderrechten, burgerschapsvorming, veiligheid, etc. met leerlingen uit groep 7 en 8 te bespreken en de leerlingen hiermee zelf aan de slag te laten gaan. Het Genootschap ondersteunt deze aanpak (vanuit de subsidie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken). De definitieve aanpak van deze pilot is nog niet bekend. Het is niet duidelijk wat deze uitgebreide optie vraagt aan extra inzet door de gemeente en de Jeugdgezondheidszorg c.q. kinderrechtencoach. Ook is niet duidelijk of tijdens de pilot deze kosten worden gedekt vanuit de subsidie van het Ministerie. Daarnaast is niet duidelijk welke nadere voorwaarden gelden voor deelname aan de pilot. Derhalve adviseren wij u om vooralsnog niet te kiezen voor variant 4. Wij stellen voor om te kiezen voor variant 3 voor een periode van 4 jaar en dan te evalueren wat de opbrengsten zijn. Op deze wijze krijgt het begrip ‘kinderburgemeester’ ook de tijd om ‘in te burgeren’ en ‘naamsbekendheid’ te krijgen. Aan de hand hiervan besluit de gemeenteraad of de aanpak wordt voortgezet. En of de uitgebreidere variant 4 een optie is. Uit de evaluatie zal blijken of wij de inzet van een kindergemeenteraad succesvol vinden. Criteria hiervoor zijn: • • • • • • •

heeft de inzet van een kindergemeenteraad/kinderburgemeester geleid tot een grotere participatie door de kinderen? Is dit thema ook door de scholen opgepakt? Heeft dit geleid tot nieuwe/andere inzichten en overwegingen bij de politiek (gemeenteraad/college)? Zijn er door de kindergemeenteraad concrete voorstellen en adviezen ingediend en heeft de gemeenteraad deze overgenomen? Wat zijn de ervaringen van de kinderen zelf, de ouders, het onderwijs en de gemeente (ambtelijk en bestuurlijk)? Zijn de geraamde kosten realistisch gebleken? Wat zijn de leerpunten? Leidt de evaluatie tot wijzigingen in de aanpak? Wat zijn de mogelijkheden om een grotere doelgroep te betrekken bij de lokale politiek (middelbare scholieren, jongvolwassenen)?

Voorstel is om na het eerste jaar een korte tussenevaluatie te houden. Nadere informatie: Op www.kinderrechten.nl kunt u dit op hoofdlijnen nalezen. Op www.kinderburgemeester.nl vindt u een handreiking kinderparticipatie.

Verbinding met jeugdlintje We kennen de jaarlijkse toekenning van een koninklijke onderscheiding aan volwassenen door de burgemeester. Op dit moment worden de mogelijkheden verkend om het jeugdlintje in het leven te roepen. Dit jeugdlintje is bedoeld voor jongeren die iets bijzonders doen voor familie, vrienden, de buurt, een vereniging of een goed doel. Op die manier

6

leveren ze een positieve bijdrage aan de omgeving. Tot nog toe hebben we hier vanuit de gemeente Brunssum geen beleid op ontwikkeld. De verbinding van een kinderburgemeester en kindergemeenteraad met een jaarlijkse uitreiking van een jeugdlintje is een mooie kans. Alle partners vanuit de verenigingen, vrijwilligerswerk, jongerenwerk, welzijnswerk, onderwijs, wijken, etc. kunnen een jongere aandragen voor een jeugdlintje. Een selectiecommissie die de uiteindelijke kandidaten selecteert, speelt een belangrijke rol in de procedure van het jeugdlintje. Vanuit de afdeling maatschappelijke ontwikkeling is bij diverse partners gepolst of er interesse is voor het Jeugdlintje en of zij hieraan mee willen werken. De basisscholen, het CMWW en enkele wijkteams zijn positief hierover. Sommige partners willen hierin zelfs een actieve rol vervullen (meedenken).

Kader jeugdlintje: welke activiteiten komen in aanmerking Doorgaans is er meer aandacht voor negatief gedrag (overlast, uitval in onderwijs, onderwijsachterstand etc.), dan voor positief gedrag van jongeren. Door het uitreiken van een Jeugdlintje, laat Brunssum zien trots te zijn op haar jeugd en belang te hechten aan hun inzet voor de maatschappij. Hiermee proberen we andere jongeren te stimuleren om zich onbaatzuchtig in te zetten voor (Brunssumse) maatschappij en hun medemens. In aanmerking voor een jongerenlintje komen jongeren die zich in hun vrije tijd op vrijwillige basis voor een ander of voor de Brunssumse samenleving hebben ingezet of een bijzondere prestatie hebben verricht waardoor een positieve bijdrage is geleverd aan de leefbaarheid in de gemeente Brunssum. Voorbeelden hiervan zijn: jongeren die dieren gered hebben, een positieve bijdrage aan het milieu hebben geleverd, een bijzondere bijdrage in het verenigingsleven hebben geleverd, een actie hebben opgezet voor derden, een bijzondere (sport)prestatie hebben geleverd of zorg hebben gedragen voor een (zieke) medemens. De kinderburgemeester zou een rol kunnen krijgen bij de uitreiking van jeugdlintjes aan ‘jonge helden’ die zich belangeloos hebben ingezet voor de gemeente Brunssum of iets anders bijzonders hebben gedaan.

Indien de raad hiermee instemt, kunnen de verdere spelregels om voor een jeugdlintje in aanmerking te komen, nader worden uitgewerkt. Bij andere gemeenten is nagevraagd wat de kosten zijn m.b.t. het invoeren van een jeugdlintje. Het betreft de kosten van ambtelijke inzet en de materiële kosten: ontwerp oorkondes, feestelijke bijeenkomst voor uitreiking en publiciteit. De kosten bedragen indicatief € 1.500,00 per jaar voor het jaarlijks toekennen van jeugdlintjes.

Namens de werkgroep

P. Peeters griffier

7

Raadsbesluit Gemeentebladnr. Afdeling Registratiekenmerk

: 2022/3 : Griffie : 2003438

De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2022/3; gelezen het voorstel van de werkgroep; gelezen de zienswijze van het college van burgemeester en wethouders d.d. 4-1-2022; gehoord de commissie Algemeen Bestuurlijke Aangelegenheden d.d. 11-1-2022 Besluit • •

• • • • •

Tot het instellen van een kindergemeenteraad en kinderburgemeester in de gemeente Brunssum vooralsnog voor een pilot-periode van 4 jaar. (2022 – 2026) Hiertoe ambtelijk en bestuurlijk een werkgroep te formeren en deze aanpak samen met het Genootschap van Kinderburgemeesters verder uitwerken (beleidsmatig en procedureel). Hierbij ook de maatschappelijke partners betrekken, zoals het onderwijs. Vooralsnog kiezen voor optie 3 (kinderburgemeester en kindergemeenteraad met ceremoniële en adviserende rol) en bij de verdere uitwerking bezien of optie 4 tot de mogelijkheden behoort. Het instellen van een jaarlijks jeugdlintje en dit samen met alle betrokken partners verder uitwerken. Het opnemen van een structureel budget ter dekking van de totale kosten in de gemeentebegroting ad. € 37.500,00 (€ 36.000,00 plus € 1.500,00) vanaf 2022; via de 1e bestuursrapportage 2022. Eenmalig een bedrag uit de Algemene Reserve beschikbaar te stellen van € 5.000,00. De kindergemeenteraad vooralsnog geen eigen budget ter beschikking stellen, maar per besluit bezien hoe dit wordt gefinancierd.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

De Raad vernoemd,

Voorzitter

Griffier

8

KINDERPARTICIPATIE DE SCHAKEL NAAR DEMOCRATIE

1 Initiatiefraadsvoorstel 3 (bijlage) Keuzemenu kinderparticipatie de schakel naar democratie.pdf

WE DOEN HET SAMEN KEUZEMENUVOOR GEMEENTES DIE EEN KINDERBURGEMEESTER WILLEN INSTALLEREN.

BESTE RAADSLEDEN, WETHOUDERS EN BURGEMEESTERS, Met veel plezier presenteren wij u dit keuzemenu. Dit keuzemenu is tot stand gekomen in samenwerking met KinderrechtenNU (KRNU), het Nederlands Genoot­schap van Kinderburgemeesters (NGKb) en het ministerie van Bin­nenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Kinderburgemeester Maas: “Ik heb veel meer zelf­vertrouwen gekregen en ik heb het echt superleuk gevonden. Dat gun je elk kind dat-ie zulke leuke en mooie dingen kan Gemeente Barendrecht meemaken.”

Op dit moment kent Nederland 88 kinder­burgemeesters. Hoog tijd om te leren van de ervaringen van gemeenten die een kinderburgemeester hebben aan­ gesteld en de opgedane lessen breed te delen. We doen het samen! namens het NGKb en KRNU, Willemijn Dupuis Foto omslag: Kinderburgemeesters aan het woord op de tweede Landelijke Dag van Kinderburgemeesters op 14 oktober 2017 in Delft.

Burgemeester van Barendrecht Jan van Belzen en kinderburgemeester Maas in gesprek (op 1,5 meter afstand vanwege de coronamaatregelen).

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING: Waarom een kinderburgemeester? HOOFDSTUK 1: De invulling van het ambt kinderburgemeester HOOFDSTUK 2: Uitleg aanbod Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters HOOFDSTUK 3: Tijdpad organisatie kindergemeenteraad en kinderburgemeester HOOFDSTUK 4: Kostenraming

OVER HET NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN KINDERBURGEMEESTERS Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters (NGKb) richt zich op kinderparticipatie en daarmee op het toerusten van het kind als actor in het gezin, de school, de wijk en de maatschappij. Het NGKb houdt zich bezig met het bevorderen van de aanstelling van kinderburgemeesters, kinder­ gemeenteraden en daarmee het borgen van kinderparticipatie en kinderrechten in alle Nederlandse gemeenten. Dat doen we samen met de lokale overheid, instanties en organisaties die bereikbaar zijn voor kinderen, luisteren naar kinderen en samen met kinderen aan de slag gaan waar nodig is. 2 / 14

3 4 9 11 13

SAMENVATTING WAAROM EEN KINDERBURGEMEESTER? Hoor uit eerste hand wat er bij kinderen speelt, werk aan een positief en preventief jeugdbeleid én een samenleving waarin kinderen en volwassenen leren elkaar te respecteren, waarderen en helpen. Naar elkaar luisteren, een eigen mening vormen en samen tot beslissingen of actieplannen komen zijn de fundamenten voor democratie. Kinderen toerusten om te participeren in het gezin, de school, de wijk, de gemeente en de maatschappij is een investering nu met positieve opbrengsten later. De kinderen van nu zijn immers de volwassenen en opvoeders van de toekomst.

Kinderburgemeester Ilias: “Ik wil een stem zijn voor alle kinderen van Amsterdam.” Kinderburgemeester Ilias van Amsterdam na het geven van een indrukwekkend openingswoord bij de tentoonstelling Ben Cobra van Aziz Bekkaoui in het Cobramuseum in Amstelveen.

Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters stimuleert gemeenten een kinderburgemeester (en een kindergemeenteraad) aan te stellen, met als doel het duurzaam verankeren van kinderparticipatie. DRIE MOGELIJKHEDEN We kunnen u op 3 manieren ondersteunen. De keuze is aan u, en hangt af van uw situatie en ambitieniveau. Op de pagina’s hierna lichten we deze mogelijkheden nader toe. U kunt kiezen voor een basispakket ondersteuning kinderburgemeester (mogelijkheid 1), een ondersteuningspakket voor een kinderburgemeester met een adviesrol (mogelijkheid 2) of ondersteuning van een kinderburgemeester plus een kindergemeenteraad (mogelijkheid 3). In overleg bieden we ook mogelijkheden ‘buiten het menu om’. Hierover kunt u contact met ons opnemen: info@kinderburgemeesters.nl. UITBREIDINGSMOGELIJKHEID Hiernaast is er een uitbreidingsmogelijkheid waarbij de gemeente, in samenwerking met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), een kinderrechtencoach aanstelt en de JGZ de KinderrechtenNU-methode inzet in groep 6 en 7 van de basisscholen in de gemeente. Met deze methode leren de kinderen hun leven en leefomgeving in kaart te brengen, erover te praten, aan de bel te trekken als zij hulp nodig hebben en maken kennis met de professionals bij wie ze terecht kunnen in en rond de school.

Dat vormt de opmaat naar een sociaal veilige omgeving, geestelijke en lichamelijke gezondheid, burgerschapsvorming en democratie.

3 / 14

HOOFDSTUK 1 DE INVULLING VAN HET AMBT KINDERBURGEMEESTER MOGELIJKHEID 1 BASISPAKKET ONDERSTEUNING KINDERBURGEMEESTER De begeleider wordt door de gemeente aan­gesteld om de regie te voeren in het implementeren van kinder­participatie en kinderrechten in de gemeente en adviseert en steunt de kinderburgemeester in de uitvoering van haar of zijn taak. Voor deze ondersteuning wordt bijvoorbeeld een beleids­mede­ wer­ker uit de sector Jeugd van het sociaal domein beschikbaar gesteld. Deze fungeert als contact­ punt richting het college van B&W, de griffie en collega’s werkzaam op de beleidsterreinen waar de kinder­ burgemeester over adviseert.

Burgemeester Marga Waanders van Waadhoeke en kinderburgemeester Hester planten een walnootboom in het voedselbos van Menaam.

4 / 14

In deze optie gaan we ervan uit dat de gemeente een kinderburgemeester kiest of reeds gekozen heeft en een jaarprogramma van activiteiten opstelt. De kinderburgemeester mag zijn/haar wens(en) daaraan toevoegen en de gemeente stelt een begeleider beschikbaar met de daarbij behorende middelen. De kinderburgemeester heeft een ceremoniële rol bij activiteiten of gebeurtenissen in de gemeente. Voor het goed functioneren van de kinderburgemeester biedt het NGKb de gemeente: • Deelname aan de Landelijke Dag van Kinderburgemeesters. • Het Logboek voor Kinderburgemeesters. • Een account op het online Platform van de Kinderburgemeesters. Kinderburgemeester en begeleider mogen als toehoorder zitten in het virtuele parlement van kinderburgemeesters. Voor dit aanbod betaalt de gemeente jaarlijks een contributie aan het NGKb.

MOGELIJKHEID 2 ONDERSTEUNING KINDERBURGEMEESTER MET ADVIESROL In deze optie gaan we ervan uit dat de kinderburgemeester naast een ceremoniële rol ook een adviserende rol heeft en uitgenodigd wordt om suggesties te doen. Zo wordt uitvoering gegeven aan kinderparticipatie zoals bedoeld wordt in artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag, dat erkent dat ieder kind het recht heeft op vrije meningsuiting en het recht om gehoord te worden in zaken waar een kind direct door wordt geraakt. Dit vergt inhoudelijke betrokkenheid. De gemeente faciliteert het installatieproces van de kinderburgemeester en het jaarlijks beschikbaar stellen van ambtelijke ondersteuning/een begeleider en middelen.

Kinderburgemeester Elise: “Ik heb ook erg veel geleerd over hoe het nou echt gaat in de gemeente: hoeveel moeite het kost je plan echt door te zetten en goed haalbaar te maken.” Gemeente Laarbeek

5 / 14

De burgemeester en de begeleider spreken regelmatig met de kinderburgemeester en geven hem of haar de ruimte en tijd om na te denken, een mening te formuleren en laten zich ongevraagd en gevraagd adviseren in zaken die voor de kinderen van nu en voor de kinderen van de toekomst van belang zijn. De kinderburgemeester leert ideeën afwegen in de context van de totale wensen in een gemeente en leert onderzoeken en bespreken wat wel en niet mogelijk is. Voor het goed functioneren van de kinderburgemeester biedt het NGKb de gemeente: • Deelname aan de Landelijke Dag van Kinderburgemeesters. • Het Logboek voor Kinderburgemeesters. • Jaarlijkse na- en bijscholing van de gemeentelijke begeleider voor de implementatie van kinderparticipatie en kinderrechten in de gemeente. • De NGKb-toolkit Kinderdemocratie. • Een account op het online platform van kinderburgemeesters. De kinderburgemeester en zijn/haar begeleider krijgen volledig toegang tot het online Platform van de Kinderburgemeesters en is daarmee bereikbaar voor de vragen van de kinderen. De kinderburgemeester kan met de kinderminister van Democratie en met collega’s overleggen, praat mee en stemt mee in het virtuele parlement. Zo kunnen zij kennis en ervaring uitwisselen. • Begeleiding op het platform. Voor dit aanbod betaalt de gemeente jaarlijks een contributie aan het NGKb.

MOGELIJKHEID 3 ONDERSTEUNING KINDERBURGEMEESTER PLUS KINDERGEMEENTERAAD Om het ambt van kinderburgemeester een stevig fundament te geven, met draagvlak onder alle kinderen uit de gemeente, worden in deze optie liefst alle basisscholen betrokken bij de kinderburgemeestersverkiezingen. Elke school levert een kandidaat-kinderburgemeester die samen de kindergemeenteraad vormen en uit wiens midden een kinderburgemeester wordt gekozen. Het NGKb heeft op aanvraag een voorbeeld verkiezingsprocedure beschikbaar. De kindergemeenteraad adviseert en ondersteunt de kinderburgemeester. Dit maakt de kinderburgemeester een serieuze partner die meedenkt, meepraat en meehelpt.

Kindergemeenteraadslid (later kinderburgemeester) Sibel: “Ik heb in het jaar dat ik kindergemeenteraadslid was geleerd om met volwassenen te praten.” Gemeente Apeldoorn

Door te oefenen in het vormen van hun eigen mening, het laten horen van hun stem en het leren luisteren naar anderen, leren kinderen samen keuzes te maken en beslissingen te nemen. Door hun ervaring met de kindergemeenteraad leggen de kinderen een stevig fundament voor hun toekomstige deelname aan onze democratische samenleving. Het gaat hierbij niet alleen om uitvoering geven aan kinderparticipatie zoals bedoeld wordt in artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag, maar ook om artikel 29.1: het recht op een gedegen voorbereiding op een verantwoord leven met elkaar in een vrije samenleving; burgerschapsvorming. Om de kinderburgemeester en de kindergemeenteraad te organiseren en te begeleiden stelt de gemeente een begeleider of kinderrechtencoach aan, stelt middelen ter beschikking, organiseert (in samenwerking met de basisscholen in de gemeente) een jaarlijkse kindergemeenteraadsverkiezing en faciliteert een ruimte waarin de kindergemeenteraad maandelijks kan vergaderen. De gekozen adviezen van de kindergemeenteraad worden voorgelegd aan de gemeenteraad, die daarover een definitieve beslissing neemt. De kinderen worden betrokken bij de uitvoering. Voor het goed functioneren van de kinderburgemeester biedt het NGKb de gemeente: • Deelname aan de Landelijke Dag van Kinderburgemeesters. • Het Logboek voor Kinderburgemeesters.

6 / 14

Kinderburgemeester Elmehdi: “Eigenlijk vind ik politiek al heel lang heel interessant en dit kan een van mijn grote stappen zijn, een soort van stage voor later." Gemeente Alphen aan den Rijn

• Training en certificaat Kinderrechtencoach. • Jaarlijkse na- en bijscholing van de gemeentelijke begeleider voor de implementatie van kinderparticipatie en kinderrechten in de gemeente. • De NGKb-toolkit Kinderdemocratie. • Een account op het online platform van kinderburgemeesters. De kinderburgemeester en zijn/haar begeleider krijgen volledig toegang tot het online Platform van de Kinderburgemeesters. De kinderburgemeester is bereikbaar voor de vragen van de kinderen en kan online vragen uitzetten bij de kinderen en de scholen in zijn/ haar gemeente. De kinderburgemeester kan met de kinderminister van Democratie en met collega’s overleggen, praat mee en beslist mee in het virtuele parlement. Zo kunnen zij kennis en ervaring uitwisselen. • Virtueel samenkomen met de scholen, daarbij is overleg met leerlingen mogelijk. • Begeleiding op het platform. Voor dit aanbod betaalt de gemeente jaarlijks een contributie aan het NGKb. De kinderrechtencoach (KRC) is een professional die het eigen verhaal en de rechten van het kind centraal stelt. Dat vraagt dat een KRC verbindend kan werken en open staat voor ieders verhaal. Pedagogische vaardigheden zoals onbevooroordeeld kunnen luisteren, verbindend kunnen werken, oog hebben voor diversiteit en uitgaan van de krachten en de mogelijkheden van het kind en zijn omgeving zijn daarbij van groot belang.

Daarnaast is de KRC een professional die om kan gaan met de complexiteit van het heden en in staat is om anderen mee te nemen in de verschillende verhalen en perspectieven. In al het handelen van de KRC staan de rechten van het kind en het leren participeren door kinderen centraal. De KRC is een verbindende schakel tussen de kinderen en de wereld om hen heen. De KRC bekijkt samen met kinderen hoe ze vorm kunnen geven aan artikel 12.1 en 29.1 van het Kinderrechtenverdrag waar kinderparticipatie voor school­gaande kinderen centraal staat. Samen met kinderen verkent de KRC wat nodig is om goed en veilig op te kunnen groeien en vertaalt dit vervolgens naar beleidsmakers, onderwijs en opvoeders. De KRC faciliteert borging en opvolging van kinderparticipatie in de gemeente. Kinderen leren door deze samenwerking dat ze er niet alleen voor staan.

7 / 14

UITBREIDINGSMOGELIJKHEID DEMOCRATIE EN BURGERSCHAPSVORMING VOOR ALLE KINDEREN: KINDERRECHTENNU IN DE KLAS

KinderrechtenNU spreekt van Kinderparticipatie wanneer ieder kind voor de puberteit leert participeren door zijn of haar leven en leefomgeving in kaart te brengen, erover te praten en aan de bel te trekken als het even niet goed gaat en weet waar hij of zij terecht kan voor hulp. Het leert ieder kind beseffen: Je staat er nooit alleen voor! Zo is kinderparticipatie een belangrijk fundament voor het bespreekbaar maken van onder­ werpen als spelen, gezond eten, burgerschapsvorming, maar ook kindermishandeling, armoede, pesten, kindermantel­­zorg, echtscheiding. Deze thema’s raken de brede domeinen van de ministeries van VWS, VenJ, SZW, OCW en BZK. "...kinderen een stem geven is niet alleen dat wij de microfoon voorhouden, maar primair dat kinderen onze microfoon zelf weten te vinden…" – Willemijn Dupuis

PARADIGMA SHIFT dit zijn je rechten

8 / 14

wat heb je nodig?

De gemeente kan er ook voor kiezen om in samenwerking met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) alle kinderen een stevig fundament te geven. Dan wordt ‘leren participeren’ geborgd in de groepen 6 en 7 van alle basisscholen van de gemeente en vormt deze de schakel naar een sociaal veilige omgeving, geestelijke en lichamelijke gezondheid, burgerschapsvorming en democratie. Het Kinderrechtenverdrag bestrijkt in 54 artikelen alle domeinen van een kinderleven. Die moeten in samenhang gezien worden. Met ‘KinderrechtenNU in de klas’ (https:// bit.ly/2XcbAfw) maken kinderen de vertaalslag van die lijst kinderrechten naar ‘wat betekenen kinderrechten in de praktijk?’ of eigenlijk ‘wat is er nodig om veilig, gezond en gelukkig op te groeien?’ en vervolgens biedt het kinderen de kans te oefenen met de vragen: Hoe gaan we met elkaar om? Hoe kunnen we voor elkaar zorgen? Hoe kunnen we elkaar helpen? Dat zijn de basisvragen voor de democratie. Kinderen die met deze vragen kunnen oefenen ontwikkelen zich, kunnen beter keuzes maken, kunnen onveilige situaties herkennen, maken zich weerbaar en leggen een basis voor de burgerschapsvorming: verantwoord zelfstandig functioneren, omgaan met verschillen en conflicten en democratisch en maatschappelijk verantwoord handelen.

Naast het aanbod van het NGKb biedt KinderrechtenNU (KRNU), de stichting Kinderrechten en Menselijke Ontwikkeling, de gemeente aan: • De JGZ voert de KRNU-methode uit in de groepen 6 en 7. Dit is opgenomen in het plan van de gemeente. • Daartoe is de JGZ getraind door KRNU. De JGZ betaalt aan KRNU voor: a. de training voor de kinderrechtencoaches voorafgaande aan de uitvoering; b. adviezen; c. de materialen voor iedere deelnemende school. • De JGZ maakt verbinding met het Platform van de Kinderburgemeesters en de basisscholen.

HOOFDSTUK 2 UITLEG AANBOD NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN KINDERBURGEMEESTERS LANDELIJKE DAG VAN KINDERBURGEMEESTERS Het NGKb organiseert jaarlijks de Landelijke Dag van Kinder­ burgemeesters. Alle Nederlandse kinder­burgemeesters komen die dag samen met hun begeleiders om elkaar te ontmoeten en ervaringen te delen. Voor zowel de kinderburgemeesters als de begeleiders worden debatten en workshops georganiseerd. De gemeenten Aalsmeer, Delft, Diemen en Stichtse Vecht zijn voorgegaan. Helaas heeft Leeuwarden door corona het gastheerschap van het eerste lustrumjaar niet kunnen vervullen. Leeuwarden blijft bovenaan de lijst!

Vierde Landelijke dag van Kinderburgemeesters 28 september Stichtse Vecht 2019

HET LOGBOEK VOOR KINDERBURGEMEESTERS Het Logboek van Kinderburgemeesters inspireert om op onder­ zoek uit te gaan, om mensen en dingen te bevragen, initiatieven en projecten op te zetten. Het motiveert contacten te leggen, advies te vragen, informatie in te winnen en in overleg te gaan.

Het logboek komt in 2021 uit en wordt beschikbaar gesteld aan alle kinder­burge­meesters en hun begeleiders. 9 / 14

Daarnaast biedt het een houvast voor de kinderburgemeester (en diens begeleider): het logboek is een middel waarmee een kinderburgemeester snel en efficiënt overzicht krijgt van instanties, organisaties en partijen die kunnen adviseren en initiatieven kunnen ondersteunen. Een adresboek of ‘gouden gids’ die alle mogelijke steun op een laagdrempelige en uitnodigende manier in kaart brengt. Alle relevante instanties leggen in dit logboek uit hoe ze voor kinderen bereikbaar zijn en waarmee zij zouden kunnen helpen.

PLATFORM VAN KINDERBURGEMEESTERS De kinderburgemeesters hebben hun eigen online platform. Goede ideeën, ervaringen en plannen kunnen er eenvoudig gedeeld worden. Wat vind je van de speeltuinen in jullie wijk?

Een vraag aan alle kinderen op het online platform van kinderburgemeesters.

Het platform is ook uitermate geschikt voor het stellen van vragen. Aan elkaar maar juist ook aan andere kinderen. De kinderburgemeesters krijgen zo de mogelijkheid om veel meer kinderen en scholen te betrekken bij hun activiteiten. Daarnaast is er een eigen online raadszaal, het parlement van kinderburgemeesters waar ze de kinderminister van Democra­ tie en elkaar digitaal kunnen ontmoeten, kunnen stemmen en overleggen. Alle gemeentes met een kinderburgemeester krijgen toegang tot het platform. Bij mogelijkheid 2 kan de kinderburgemeester actief meedoen en meebeslissen. De gemeente die kiest voor mogelijkheid 3 met een kindergemeenteraad krijgt een eigen groep met zijn eigen online raad. Zo biedt het platform de kin­ derburgemeesters en hun begeleiders de kans om op afstand samen te werken als dat logistiek zo uitkomt of om (­nationale) gezondheidsredenen het beste is. Moet er meer extra hulp komen op basisscholen? Ja Nee Geen mening

Steyn Kapelle Vorige vraag

Volgende vraag

Lucas Dordrecht Bibi Waterland Ilias Amsterdam Elise Laarbeek Karlijn Leeuwarden Steyn Kapelle

Noé Sint-Michielsgestel

Het Genootschap zorgt voor de moderatie op het platform en begeleiding van de deelnemers. 10 / 14

HOOFDSTUK 3 TIJDPAD ORGANISATIE KINDERGEMEENTERAAD EN KINDERBURGEMEESTER Aan u om te overwegen het tijdpad aan te houden en te starten bij de kinderen in groep 7. Dan kunnen deze kinderen in hun laatste schooljaar het stokje doorgeven èn meehelpen aan de verkiezingen. En wanneer gemeenten hetzelfde tijdpad volgen, kan er rond 15 september zelfs een landelijke ver­kiezings­dag voor kinder­burgemeesters en kindergemeenteraadsleden worden gehouden en krijgt kinder­democratie een grotere bekendheid.

AUGUSTUS VOORBEREIDING GEMEENTE De kinderrechtencoach van de gemeente neemt contact op met alle basisscholen en kondigt de mogelijkheid aan om mee te doen aan verkiezingen voor de kandidaat-kinderburgemeester en inventariseert welke scholen willen deelnemen. BEGIN SEPTEMBER AANKONDIGING OP DE BASISSCHOLEN Op de deelnemende scholen wordt een kinderburgemeesteren kindergemeenteraadsverkiezing aangekondigd. Er wordt uitgelegd wat er van een kind (en de ouders) wordt verwacht als hij of zij gekozen wordt. Aan alle kinderen uit groep 7 wordt vervolgens gevraagd om in een profiel te beschrijven wie ze zijn, of ze zich wel of niet verkiesbaar stellen en waarom ze zich verkiesbaar stellen. De profielen van de verkiesbare kinderen worden (mondeling, schriftelijk of d.m.v. een filmpje) op school gepresenteerd zodat de andere kinderen uit de bovenbouw er kennis van kunnen nemen en een keuze kunnen maken. Neem contact op met het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters voor de toolkit met voorbeeldprofielschets, -aankondiging, -brieven en -documenten.

15 SEPTEMBER VERKIEZING KINDERGEMEENTERAAD Tussen de verkiesbare kandidaten wordt (bijvoorbeeld op 15 september; de Dag van Democratie) per school gestemd door alle kinderen van groep 6, 7 en 8. De stemming kan door het Genootschap van Kinderburgemees­ ters digitaal worden georganiseerd/ondersteund of de school kan zelf een schriftelijke stemming organiseren.

Kindergemeenteraadslid uit Maassluis tijdens een bijeenkomst bij de VNG. Kinderen werden bevraagd door Child Friendly Cities.

11 / 14

Het NGKb kan een startende gemeente ook in contact brengen met gemeentes die al een langere tijd een kinderburgemeester in dienst hebben, voor een uit­ wisseling van ervaringen: info@kinderburgemeesters.nl

OKTOBER EERSTE BIJEENKOMST KINDERGEMEENTERAAD VERKIEZING KINDERBURGEMEESTER De gemeente nodigt de gekozen kandidaten van de scholen uit. Deze kinderen vormen de kindergemeenteraad voor dat jaar. Door middel van (bijvoorbeeld) de workshop ‘Kinder­democratie en Kinderparticipatie in de gemeente’ worden de kandidaten voorbereid op een begeleidende en adviserende rol voor zowel de aankomende kinderburgemeester als wel de gemeente. Na een debat over kinderparticipatie, burgerschapsvorming en de­ mocratie stellen de kandidaten zich aan elkaar voor en vertellen waarom zij kinderburgemeester willen worden. Vervolgens kiest de kindergemeenteraad uit zijn midden de kinderburgemeester voor de looptijd van 1 jaar. NOVEMBER INSTALLATIE KINDERBURGEMEESTER De gemeente faciliteert de installatie van de kinderburgemees­ ter en de -gemeenteraadsleden (bijvoorbeeld op 20 november; de Dag van de Rechten van het Kind). De burgemeester en de kinderburgemeester ondertekenen samen het kinderparticipa­ tiemanifest ‘We doen het samen’. DECEMBER TOT EN MET SEPTEMBER ORGANISATIE MAANDELIJKSE BIJEENKOMST KINDERGEMEENTERAAD EN KINDERBURGEMEESTER De leden van de kindergemeenteraad ontmoeten elkaar re­ gelmatig. De begeleider/kinderrechtencoach leidt de kinderen door een vaste agenda met open agendapunten en notuleert.

Uiteraard staan de aandachtspunten die de kinderen aandragen en belangrijke vraagstukken uit de gemeente centraal, maar minstens zo belangrijk is de vernieuwende insteek van kinder­ participatie: van informeren over rechten en plichten naar het leren aan te geven en te formuleren wat je als kind nodig hebt om veilig en gezond op te groeien.

Kinderburgemeester Emilie: "Je krijgt ook een betere band met je gemeente zelf.” Gemeente Diemen

12 / 14

De kindergemeenteraad krijgt daarnaast toegang tot het on­ line Platform van de Kinderburgemeesters en zijn eigen online raadszaal en kan dus ook virtueel bij elkaar komen. Deze online zittingen kunnen ook openbaar zijn. De kindergemeenteraden krijgen de gelegenheid om zelf digitaal vragen voor te leggen aan de kinderen en scholen in de gemeente. Zie eventueel de Handreiking: https://bit.ly/2VOdguY ‘Kinderparticipatie de schakel naar democratie’

Afdelingshoofd Bestuurszaken Mr. Bart Reijnders: "Het is belangrijk dat kinderen hun mening geven over alle zaken die hen aangaan. Juist de kinderen zelf weten namelijk het best of beleid voor kinderen werkt. Een kinderburgemeester zorgt er­ voor dat de gemeente luistert naar de mening van kinderen. En wie de kans krijgt om de gemeente mee vorm te geven, zal zich ongetwijfeld nog meer verbonden voelen met die gemeente. Op deze manier houdt u de gemeente ook nog eens jong." Gemeente Brunssum

HOOFDSTUK 4 KOSTENRAMING BEGELEIDER De gemeente stelt tenminste één vaste begeleider van de kinderburgemeester aan. De fte's die daarvoor nodig zijn, zijn afhankelijk van hoe de gemeente de kinderburgemeester wil inzetten en of er in de gemeente gewerkt wordt met een kindergemeenteraad. Een uitgangspunt voor de jaarlijkse begroting zou kunnen zijn: voor mogelijkheid 1 (pag. 4)  ad hoc uren voor mogelijkheid 2 (pag. 7) 0.2 fte voor mogelijkheid 3 (pag. 8) 0.6 - 0.8 fte

Cursus Kinderrechten en kinderparticipatie in de gemeente: 'het nieuwe werken in het jeugddomein'. € 250,- per persoon Begeleiders die een training volgen, ontvangen een certificaat. Een begeleider die alle 3 de trainingen volgt mag zich uiteindelijk kinderrechtencoach noemen.

LIDMAATSCHAP EN AANBOD VAN NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN KINDERBURGEMEESTERS Daarbij vraagt het NGKb een jaarlijkse tegemoetkoming in de kosten voor het volgende aanbod: Mogelijkheid 1 Basispakket ondersteuning kinderburgemeester • Lidmaatschap van NGKb voor de kinderburgemeester. • Deelname Landelijke Dag van Kinderburgemeesters. • Logboek voor Kinderburgemeesters. • T oehoordersaccount voor het Platform van Kinderburgemeesters. De jaarlijkse contributie bedraagt € 1000,Mogelijkheid 2 Ondersteuning kinderburgemeester met adviesrol Aanbod mogelijkheid 1 plus • De NGKb-toolkit Kinderdemocratie. • Volledig toegang tot het Platform van Kinderburgemeesters. • Uitbreiding ondersteuning platform. De jaarlijkse contributie bedraagt  € 3000,13 / 14

Bijscholing of advies begeleider of kinderrechtencoach is inbegrepen bij mogelijkheid 3. Bij mogelijkheid 1 en 2 wordt voor bijscholing of advies per uur € 115,gerekend.

NGKb-toolkit Kinderdemocratie bij mogelijkheid 2 bestaat uit: • Voorbeeldbrief voor de basisscholen uit de gemeente. • Aankondigingsposter verkiezingen. • Profielschets formulier kandidaten. • Convenant ouders. • Functieomschrijving en overeenkomst. kinderburgemeester. • Manifest WE DOEN HET SAMEN.

Mogelijkheid 3 Ondersteuning kinderburgemeester plus kindergemeenteraad Aanbod mogelijkheid 2 plus • Virtuele samenkomst kindergemeenteraad. • Virtuele samenkomst scholen. • Bijscholing of advies begeleider of kinderrechtencoach. De jaarlijkse contributie bedraagt € 6000,-

NGKb-toolkit Kinderdemocratie bij mogelijkheid 3 bestaat uit het aanbod mogelijkheid 2 plus: • Werkplan Kindergemeenteraad. • Stappenplan voor de Workshop Kinderdemocratie.

AANBOD UITBREIDINGSMOGELIJKHEID KINDERRECHTENNU EN JGZ IN GROEP 6 EN 7 De JGZ zal op aanvraag een prijsopgave doen voor: Workshop ‘KinderrechtenNU in de klas’ voor groep 6 en 7

AUTEURS: Willemijn Dupuis (KinderrechtenNU) Gemma Plum & Roeland Otten (Grafisch communicatiebureau Anarchic Approach)

De JGZ verzorgt de KRNU-toolkit per school. Deze bestaat uit: • Werkplan JGZ en school. • Stappenplan uitvoering workshop. • Kinderrechtenchecklist. • Het KinderrechtenNU-spel. • Sociale Kinderkaart. • KinderMeldcodekaarten. • Kinder-, Ouder- en ProfessionalHulpcode. • Menukaart interventies (NJi, NCJ, e.a.). •V  oor het voorzetten van de gesprekken in de klas is er het online Rad van Kinderrechten.

REDACTIE: Drs. Regine Aalders (KinderrechtenNU) Hugo Crul (KinderrechtenNU) ADVIES: Prof. dr. Jan C.M. Willems (oud-hoogleraar Rechten van het kind aan de Vrije Universiteit Amsterdam en Universiteit Maastricht) Tim op ‘t Hoog (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) Simon K. Deurloo (www.popdat.tech) VORMGEVING EN ILLUSTRATIE: Gemma Plum & Roeland Otten (www.AnarchicApproach.com) FOTOGRAFIE Omslag: Bionda Heeringa Pag. 4: Catrinus van der Veen Pag. 8, 14: Archief KRNU Pag. 11: Tanja Holzhaus Pag. 3, 5, 6 en 12: Roeland Otten EINDREDACTIE Hanneke Poelmans (www.PuntPoef.nl)

KinderrechtenNU in de klas. “Zulke vragen had ik niet verwacht!” “Wat had je dan gedacht?” “Zo van ‘wat eet je thuisʹ… Het zijn allemaal denkvragen. Vragen waar je normaal niet over praat.”

Diverse JGZ-regio’s hebben dit aanbod in het basispakket opgenomen. 14 / 14

Voor vragen kunt u contact opnemen met het NGKb of via: info@kinderburgemeesters.nl We zijn u, uw kinderburge­meester of u kinderraad graag van dienst.

1 Initiatiefraadsvoorstel 3 (bijlage) Projectplan Kinderparticipatie in de gemeente.docx_.docx

Projectplan Kinderparticipatie in de gemeente • • •

KinderrechtenNU in de klas Verkiezing Kinderrechtenambassadeur van de school Kindergemeenteraad en Kinderburgemeester

De gemeente slaat een brug tussen opvoeding, jeugdgezondheidszorg, onderwijs, zorg en bescherming, burgerschap en democratie. Het implementeren en het borgen van kinderrechten en kinderparticipatie is het gevolg. Auteurs: Datum: ‘KinderrechtenNU in de klas’ is samen met kinderen ontwikkeld. Auteursrechtelijke bescherming: I-depot nr. 9730 Willemijn Dupuis-Tombrock ©Stichting Kinderrechten en Menselijke Ontwikkeling (2009) KvK nummer 27360675, ANBI-status KinderrechtenNU (KRNU) en Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters (NGKb) Investeren in kinderparticipatie is de basis voor een preventief inclusie-beleid.

1

Inhoud Inleiding.........................................................................................................................................................................3 Uitgangspunten .......................................................................................................................................................3 Doel en doelgroep ...................................................................................................................................................3 Het programma Kinderdemocratie in de gemeente ...................................................................................................4 Doelen ......................................................................................................................................................................4 Workshop ‘KinderrechtenNU in de klas’ .................................................................................................................4 Leren participeren ...................................................................................................................................................5 Kinderdemocratie in de gemeente..........................................................................................................................5 Inbedding in bestaande programma’s en samenwerkingsverbanden

........................................................................6 Burgerschapsvorming ..............................................................................................................................................6 Wet publieke gezondheid & Jeugdwet ...................................................................................................................6 Sociale cohesie.........................................................................................................................................................6 Passende en effectieve beleidsvorming..................................................................................................................6 Lopende programma’s.............................................................................................................................................7 Stappenplan per gemeente..........................................................................................................................................8 Fase 1 .......................................................................................................................................................................9 Fase 2 .......................................................................................................................................................................9 Fase 3

.......................................................................................................................................................................9 Fase 4 .......................................................................................................................................................................9 Fase 5 .....................................................................................................................................................................10 Fase 6 .....................................................................................................................................................................10 Fase 7 .....................................................................................................................................................................10 Fase 8.................................................................................................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Wetenschappelijk onderzoek ................................................................................................................................11 Randvoorwaarden .................................................................................................................................................12 Planning ......................................................................................................................................................................12 Begroting.....................................................................................................................................................................13

2

Inleiding In 1995 heeft Nederland het VN Kinderrechtenverdrag geratificeerd. Het verdrag bestaat uit 54 artikelen, die voor ieder kind gelden om veilig, gezond en kansrijk op te groeien. Het gaat om voorzienings-, beschermings- en participatierechten en is preventief bedoeld. Het verdrag staat boven de Grondwet.

Uitgangspunten KinderrechtenNU (KRNU) biedt een praktisch instrumentarium om kinderen te laten participeren in hun eigen leefomgeving, te leren omgaan met hun omgeving. We werken op basis van drie centrale uitgangspunten: 1. “Leren door te doen”. Kinderen laten ervaren, op een speelse, natuurlijke wijze, hoe het is om je eigen leven en leefomgeving in kaart te brengen, erover te praten, aan te geven als het even niet zo goed gaat of als er iets ontbreekt en samen met volwassenen die je vertrouwt oplossingen te zoeken. Interventies op maat. 2. “We doen het samen”. Met onze aanpak, instrumentarium en kennis willen we een katalysator zijn die de brug slaat tussen onderwijs, opvoeding, jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp, jeugdbescherming, burgerschapsvorming en jeugdbeleid. Daarmee worden relevante lokale organisaties sterker met elkaar verbonden en in staat gesteld om, in samenwerking met kinderen en elkaar, kinderen effectiever te ondersteunen. 3. “Kinderparticipatie in de democratie”. Samen leren door te mogen oefenen. Kinderen ontwikkelen burgerschapsvaardigheden en belangrijke waarden voor de democratie: hoe gaan we met elkaar om, hoe zorgen we voor elkaar en hoe kunnen we elkaar helpen en welke keuzes maak ik/ maken we samen. Wat is van mij, wat is van jou, wat is van ons samen en hoe gaan we daar mee om.