Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Commissie Ruimte en Techniek van 5 september 2023 Agenda bijlagen Schriftelijke vragen SP Commissie R&T 05-09-2023 Beantwoording (gedeeltelijk) vragen fractie SP commissie R&T Beantwoording overige vragen SP commissie R&T 5 september 2023 1 Opening 19:00 uur 2.a Vaststellen concept besluitenlijst R&T d.d. 27-6-2023 Verslag van agendapunt 5 van de besluitenlijst R&T d.d. 27-6-2023 is niet openbaar en ligt ter inzage op de griffie Concept Besluitenlijst raadscommissie 27 juni 2023 Ruimte & Techniek 2.b Toezeggingenlijst (afgedaan tussen 22-6 en 30-8-2023) Toezeggingen afgedaan tussen 22-6 en 30-8-2023 2.c Actieve informatieplicht en passieve informatieplicht 2.d Terugkoppeling vanuit verbonden partijen 3 Vaststelling Transitievisie Warmte; Gemeenteblad 2023/41 19:10 - 20:05 uur Weth. Van Leusden Mw. Verkooijen Raadsvoorstel 41 Transitievisie Warmte 2.0 Raadsvoorstel 41 (bijlage 1) Brunssum Transitievisie warmte visie definitief Raadsvoorstel 41 (bijlage 2) Zienswijzennota concept Transitievisie Warmte 2.0’ 4 Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg; Gemeenteblad 2023/73 20:05 - 20:35 uur Weth. Van Leusden Mw. Verkooijen Raadsvoorstel 73 Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg Raadsvoorstel 73 (bijlage) Isolatie en Verduurzamingsprogramma DEF Raadsvoorstel 73 (bijlage) motie 2021 nr.
8 Raadsvoorstel 73 (bijlage) brief ministerie 5 Verordening Adviesraad Duurzaam Brunssum – gemeente Brunssum 2023; Gemeenteblad 2023/72 20:35 - 21:05 uur Weth. Van Leusden Mw. Verkooijen Raadsvoorstel 72 Verordening Adviesraad Duurzaam Brunssum – gemeente Brunssum Raadsvoorstel 72 (bijlage) verordening adviesraad Duurzaam Brunssum - gemeente Brunssum 2023 De Omgevingswet en verordening nadeelcompensatie Gemeente Brunssum 2023; Gemeenteblad 6 2023/60 De agendapunten 6 t/m 10 mbt de Omgevingswet worden integraal behandeld vanaf 21:05 uur Weth. Van Dijk Dhr. Ohlenforst Raadsvoorstel 60 De Omgevingswet en Verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 2023 Raadsvoorstel 60 (bijlage) Verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 2023 Raadsvoorstel 60 (bijlage) Artikelsgewijze toelichting op concept-verordening 7 De Omgevingswet en aanwijzing lijst van activiteiten bindend adviesrecht; Gemeenteblad 2023/61 Weth. Van Dijk Dhr. Ohlenforst Raadsvoorstel 61 De Omgevingswet en aanwijzing lijst van actviteiten bindend adviesrecht Raadsvoorstel 61 (bijlage) Lijst van activiteiten bindend adviesrecht gemeenteraad De Omgevingswet en verordening uitvoering en handhaving (omgevingsrecht); Gemeenteblad 8 2023/62 Weth. Van Dijk Dhr.
Ohlenforst Raadsvoorstel 62 De Omgevingswet en de Verordening uitvoering en handhaving Raadsvoorstel 62 (bijlage) Verordening Kwaliteit Vg, toezicht en hh Omgevingswet Raadsvoorstel 62 (bijlage) Kwaliteitscriteria-deel-B-versie-2.3
9
10
11
De Omgevingswet en aanwijzing verplichte participatie voor buitenplanse omgevingsactiviteiten; Gemeenteblad 2023/63 Weth. Van Dijk Dhr. Ohlenforst Raadsvoorstel 63 De Omgevingswet en Aanwijzing verplichte participatie voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten Raadsvoorstel 63 (bijlage) Handreiking participatiebeleid Brunssum Raadsvoorstel 63 (bijlage) Participatiecheck Brunssum De Omgevingswet en delegatiebevoegdheid vaststelling omgevingsplan; Gemeenteblad 2023/64 Weth. Van Dijk Dhr. Ohlenforst Raadsvoorstel 64 De Omgevingswet en Delegatie bevoegdheid vaststelling omgevingsplan aan B&W Sluiting 22:20 uur
Commissie R&T 05-09-2023 Raadsvoorstel 41 Transitievisie Warmte 2.0 1. Is het stimuleren van opwek van elektriciteit (ik neem aan via zonneenergie) op kleine daken te combineren met het krappe stroomnet? 2. Hoe ziet men het uit faseren van woningen met een slecht energielabel voor zich in het geval van koopwoningen? 3. Gezien de focus op draagvlak en meedenken, hoe gaat men om met woningeigenaren die financieel niet daadkrachtig genoeg zijn om hun huis te isoleren binnen onze buurtgerichte aanpak? Ik neem aan dat burgers dwingen tot maatregelen een laatste redmiddel is? 4. In zijn algemeenheid zijn, naar ik aanneem, een eerlijke verdeling van de lasten en betaalbaarheid voor de burgers nog steeds onderdeel van deze Transitievisie Warmte? Raadsvoorstel Limburg
73
Isolatie-
en
verduurzamingsprogramma
Parkstad
1. Bewoners worden gestimuleerd en gefaciliteerd bij het isoleren/verduurzamen van hun huizen: a. In hoeverre worden mensen financieel ondersteund en gaat dat dan in de vorm van subsidies, leningen of een andere vorm? b. Er wordt gesteld dat bezitters van koopwoningen zelf in actie moeten komen en dat de gemeente hen daarbij ontzorgt. Valt ook bij woningeigenaren financiële ondersteuning onder ontzorgen? c. Hoe gaat men om met de groep klimaatsceptici wanneer het huidige beleid hen onvoldoende ertoe aanzet te isoleren en verduurzamen? Raadsvoorstel 72 Verordening adviesraad duurzaam Brunssum 1. In hoeverre zijn de adviezen die deze adviesraad af zal geven bindend? Oftewel, hoe voorkomen we dat dit verwordt tot een zoveelste werkgroep zonder mandaat waarvan het advies door raad en college naast zich neergelegd kan worden? Raadsvoorstel 60 De omgevingswet en verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 1. Voor in behandeling neming moet men €300 betalen lees ik in het raadsvoorstel. Worden daarmee niet de minima in feite uitgesloten van dit recht tot nadeelcompensatie? Raadsvoorstel 61 De omgevingswet en aanwijzing lijst van activiteiten bindend adviesrecht 1. Geen vragen
Raadsvoorstel 62 De omgevingswet en de verordening uitvoering en handhaving 1. Geen vragen Raadsvoorstel 63 De omgevingswet en aanwijzing verplichte participatie voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten 1. Geen vragen Raadsvoorstel 64 De omgevingswet en delegatie bevoegdheid vaststelling omgevingsplan aan B&W 1. Begrijp ik goed dat met het delegeren van het vaststellen van (delen van) het omgevingsplan de raad zijn controlerende taak deels slechts achteraf kan uitvoeren? 2. Concludeer ik goed dat wanneer er een wijziging wordt aangebracht door het college die uiteindelijk nadelig blijkt te zijn, het leed al geschied is en de raad alleen nog kennis hiervan kan nemen? 3. Beperkt de gemeenteraad m.a.w. zijn kader stellende en controlerende rol niet door deze bevoegdheden te delegeren?
Raadsvoorstel 60 De omgevingswet en verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 1. Voor in behandeling neming moet men €300 betalen lees ik in het raadsvoorstel. Worden daarmee niet de minima in feite uitgesloten van dit recht tot nadeelcompensatie? Raadsvoorstel 61 De omgevingswet en aanwijzing lijst van activiteiten bindend adviesrecht 1. Geen vragen Raadsvoorstel 62 De omgevingswet en de verordening uitvoering en handhaving 1. Geen vragen Raadsvoorstel 63 De omgevingswet en aanwijzing verplichte participatie voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten 1. Geen vragen Raadsvoorstel 64 De omgevingswet en delegatie bevoegdheid vaststelling omgevingsplan aan B&W 1. Begrijp ik goed dat met het delegeren van het vaststellen van (delen van) het omgevingsplan de raad zijn controlerende taak deels slechts achteraf kan uitvoeren? 2. Concludeer ik goed dat wanneer er een wijziging wordt aangebracht door het college die uiteindelijk nadelig blijkt te zijn, het leed al geschied is en de raad alleen nog kennis hiervan kan nemen? 3. Beperkt de gemeenteraad m.a.w. zijn kader stellende en controlerende rol niet door deze bevoegdheden te delegeren?
Beantwoording vragen fractie SP 1. Leges aanvraag nadeelcompensatie: Het vragen van planschade is een dienst waarvoor gemeenten leges kunnen vragen (zoals ook in de rest van Nederland gebeurt wanneer een dienst wordt verricht). Deze dienst bestaat dan uit het uitzoeken of er daadwerkelijk planschade is geleden. Ook onder de huidige regelgeving wordt dit gedaan. Wanneer er planschade is, krijgen de betrokkenen hun betaalde leges terug. In die zin wordt er dus van niemand een recht ontnomen.
2. Delegatie vaststelling omgevingsplan:
De wetgever kent de mogelijkheid toe aan raden om het vaststellen van het omgevingsplan te delegeren aan BenW. Deze delegatie ziet echter op technische, kleine, beleidsarme wijzigingen van het omgevingsplan. In die gevallen is het college aan zet, zonder tussenkomst van de raad. Insteek is daarbij het behalen van tijdwinst (in de geest van de Omgevingswet). Aangezien het gaat om ondergeschikte zaken, is geen sprake van een verlies van de kaderstellende bevoegdheid van de raad. Bij beleidswijzigingen die ertoe doen blijft de raad bevoegd orgaan. Bovendien wordt verantwoording afgelegd door het college over de krachtens deze bevoegdheid genomen besluiten. In die zin kan de raad toezien op de uitoefening van deze nieuwe bevoegdheid. De verwachting is overigens dat het gebruikmaken van deze bevoegdheid in de praktijk niet heel vaak zal voorkomen.
Raadsvoorstel 41 Transitievisie Warmte 2.0 1. Is het stimuleren van opwek van elektriciteit (ik neem aan via zonneenergie) op kleine daken te combineren met het krappe stroomnet? Zie vraag 2.2 op p. 6 en 7. Op p 29. Er zijn onzekerheden op dit moment maar nog geen beperkingen voor de aansluiting van zonnepanelen. Door als gemeente in samenwerking met Enexis de energietransitie vorm te geven, kan het netwerk in Brunssum buurt voor buurt geschikt gemaakt worden. Door nu een besluit te nemen over de aanpak in Brunssum ontstaat ook voor Enexis de grondslag voor het plannen en organiseren van werkzaamheden en het beschikbaar stellen van investeringsmiddelen. 2. Hoe ziet men het uit faseren van woningen met een slecht energielabel voor zich in het geval van koopwoningen? De gemeente krijgt voor een deel van deze woningen uit het nationaal isolatieprogramma (NIP). Taak van de gemeente ligt primair op de ondersteuning van particulieren eigenaren. Het isoleren van woningen is onderdeel van de buurtgerichte en gemeentebrede aanpak. In de buurtgerichte aanpak maakt dit onderdeel uit van het uitvoeringsplan (zie bijlage 2) in de gemeentebrede aanpak wordt dit voorzien middels het isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg.
Daarin wordt een aanpak uitgewerkt met de NIP middelen (programmalijn B) alsook de middelen energiearmoede (programmalijn C) Deze ondersteuning wordt uiteindelijk dus ingezet in de buurten in Brunssum. De gemeente krijgt tot 2030 middelen uit het NIP voor ondersteuning van eigenaren van koopwoningen. Zie ook eerdere informatie over de aanpak van koopwoningen: • Raadsinformatiebrief Activiteiten versnellen verduurzaming koopwoningen - 6 juni 2023 • Artikel 4 3vragen: Brief 45 LBL activiteiten verduurzaming koopwoningen en nationaalisolatieprogramma – 8 augustus 2023 3. Gezien de focus op draagvlak en meedenken, hoe gaat men om met woningeigenaren die financieel niet daadkrachtig genoeg zijn om hun huis te isoleren binnen onze buurtgerichte aanpak? Ik neem aan dat burgers dwingen tot maatregelen een laatste redmiddel is? Voor inkomens met een laag inkomen zijn er vanuit het Rijk al mogelijkheden gecreëerd om te investeren in de eigen woning. Daarnaast is wordt er gewerkt aan het faciliteren van ondersteuning bij de aanvraag van ISDE-subsidie of een lening bij het Nationaal Warmtefonds. Zie ook beantwoording van vraag 2.1 p 17, vraag 7.3 p 29, vraag 836 p 35 en vraag 8.24 p 43 van de zienswijzennota. Middels de afhandeling van Motie Enkelvoudige subsidie duurzaamheid woningen (2021nr.8) wordt een optie voor aanvullende ondersteuning weergegeven. 4.
In zijn algemeenheid zijn, naar ik aanneem, een eerlijke verdeling van de lasten en betaalbaarheid voor de burgers nog steeds onderdeel van deze Transitievisie Warmte? Ja naast de aandacht voor haalbaarheid en betaalbaarheid voor bewoners raakt dit ook de maatschappelijk kosten. De gemeente zal met oog voor beide samen met bewoners een uitvoeringsplan gaan opstellen. Zie hst 3.5 van de Transitievisie Warmte. Raadsvoorstel 73 Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg Dit programma is hoofdstuk 5 van de Transitievisie Warmte nader uitgewerkt. Vraag 2 en 3 over de Transitievisie Warmte komen ook inhoudelijk terug bij dit voorstel. 1. Bewoners worden gestimuleerd en gefaciliteerd bij het isoleren/verduurzamen van hun huizen:
a. In hoeverre worden mensen financieel ondersteund en gaat dat dan in de vorm van subsidies, leningen of een andere vorm? Zie ook vraag 2 over de Transitievisie Warmte. Er is landelijk al financiële ondersteuning met financiering en subsidies. De gemeenten Parkstad zijn in overleg met de WoonWijzerWinkel over de uitvoering van dit programma. Deel van de inwoners kan middels de extra ondersteuning uit het NIP ook ontzorgt worden in de aanvraag van deze subsidies en lening. Inwoners die geen NIP ondersteuning kunnen krijgen, kunnen ook deze ondersteuning krijgen en daarvoor het geldende tarief betalen. Om ook een deel van deze groep te ondersteunen is in de afhandeling Motie Enkelvoudige subsidie duurzaamheid woningen (2021nr.8) een voorstel gedaan. b. Er wordt gesteld dat bezitters van koopwoningen zelf in actie moeten komen en dat de gemeente hen daarbij ontzorgt. Valt ook bij woningeigenaren financiële ondersteuning onder ontzorgen? De ondersteuning kan in meerdere vormen - Brunssum gaan 2445 koopwoning eigenaren faciliteren met een energieadvies voor de eigen woning - Brunssum krijgt tot 2030 voor 2.470 koopwoningen middelen uit het NIP. - Brunssum heeft nog middelen voor de structurele aanpak van energiearmoede. Hierin zitten ook koopwoningeigenaren. Voor deze doelgroep wordt een plan uitgewerkt onder regie van de BC Duurzaamheid. c.
Hoe gaat men om met de groep klimaatsceptici wanneer het huidige beleid hen onvoldoende ertoe aanzet te isoleren en verduurzamen? Daar is geen specifieke aanpak voor, in het proces met de buurt zijn stappen voorzien. Afhankelijk van de situatie en draagvlak kan pas op basis daarvan bepaald worden welke stappen gezet moeten worden vanuit de gemeente naar inwoners. Raadsvoorstel 72 Verordening adviesraad duurzaam Brunssum 1. In hoeverre zijn de adviezen die deze adviesraad af zal geven bindend? Oftewel, hoe voorkomen we dat dit verwordt tot een zoveelste werkgroep zonder mandaat waarvan het advies door raad en college naast zich neergelegd kan worden? Het advies van een adviesraad wordt behandeld in het college. Dit advies is niet bindend. Wel is in de verordening, artikel 3.5 voorzien dat het college bij een afwijking op het advies dit gemotiveerd doet en daarover ook terugkoppeling geeft aan de adviesraad. De uitgangspunten in de verordening zijn zo gekozen dat de gemeente deze adviesraad betrekt rondom verschillende ontwikkelingen voor de duurzame ontwikkeling van Brunssum. Ook kan de adviesraad zelfstandig en ongevraagd over een dossier advies geven aan het college. Het college heeft in het coalitieprogramma doelstellingen ten aanzien van overheids- en burgerparticipatie. Deze adviesraad draagt hier aan bij.
BESLUITENLIJST VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAADSCOMMISSIE RUIMTE & TECHNIEK VAN DE GEMEENTE BRUNSSUM GEHOUDEN OP DINSDAG 27 JUNI 2023 OM 20:30 UUR IN DE RAADZAAL
1 van 3 Besluitenlijst van de raadscommissie Ruimte & Techniek d.d. 27 juni 2023
Besluitenlijst van de vergadering van de raadscommissie Ruimte & Techniek, gehouden op dinsdag 27 juni 2023 om 20:30 uur in de raadzaal. Deze vergadering is openbaar t/m agendapunt 4. Agendapunt 5 is niet openbaar. Voorafgaand vergadert de commissie Algemeen Bestuurlijke Aangelegenheden in de raadzaal. Van deze vergadering zijn geluids- en/of video-opnamen beschikbaar via: Agenda Brunssum - Commissie Ruimte en Techniek dinsdag 27 juni 2023 20:15 - 22:30 iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl) AANWEZIG COMMISSIE RUIMTE &TECHNIEK: Voorzitter:
Dhr. J.H.J. Janssen (PAK)
Burger-commissieleden:
Dhr. E. Overdijk (Lijst Borger) Dhr. H.P.R Heijnens (VVD) Dhr. F.W. Podbregar (BBB Lijst Palmen) Dhr. J.G. Kusters (PAK) Mw. J.H. Smeets (PvdA) Dhr. T.R.G. Lurken (SP) Dhr. F.T.G. Kempen (Lijst Brunssum Lokaal)
Raadsleden
Dhr. J.W.G. Scheffers (Lijst Borger) Mw. G. Di Palma (VVD) Dhr. J.M.H. Palmen Mw. S. Offermans (PAK) Mw. V.J.G.M. Braam (PvdA) Dhr. S.J.H. L’Espoir
College:
Dhr. J.L.W. van Dijk
Notulist (plv. griffier):
Mw. M.A.H. Reuling-Zinken
Ambtelijke ondersteuning:
Dhr. Janssen (agendapunt 3); Dhr. Sloen (agendapunt 4); Dhr. Arslan en dhr. Hermens (agendapunt 5) geen
Externe ondersteuning:
Agendapunt 1: Opening De voorzitter opent de vergadering om 20:30 uur. Agendapunt 2a: Vaststellen concept besluitenlijsten Ruimte en Techniek d.d. 23-5-2023 De besluitenlijst van de commissie Ruimte en Techniek van 23 mei 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld. Agendapunt 2b: Vaststellen toezeggingenlijst (afgedaan tussen 18-5-2023 en 21-6-2023) De toezeggingen met nummers 49 en 87 (2022); 21, 22, 27, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37 en 38 (2023) zijn akkoord. Deze toezeggingen worden als afgedaan beschouwd. Agendapunt 2c: Actieve informatieplicht en passieve informatieplicht In het kader van de actieve informatieplicht zijn er geen mededelingen. In het kader van de passieve informatieplicht zijn er geen vragen gesteld vanuit de raadsfracties. Agendapunt 2d: Terugkoppeling vanuit verbonden partijen Er is geen terugkoppeling vanuit de Verbonden Partijen. Agendapunt 3: Verrichten vervolgonderzoek centrale tennisaccommodatie in Brunssum; Gemeentebladnummer 2023/50 Wethouder Van Dijk geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door de heer 2 van 3 Besluitenlijst van de raadscommissie Ruimte & Techniek d.d. 27 juni 2023
Janssen. De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: In te stemmen met het verrichten van een vervolgonderzoek en een budget ad. € 35.000,- excl. BTW ter beschikking te stellen. De commissie adviseert, met uitzondering van de fracties BBB Lijst Palmen en LBL, het voorstel als Akkoordstuk te behandelen in de raadsvergadering van 11 juli 2023. Agendapunt 4: Vaststelling regionale woonvisie Parkstad, onderdeel Brunssum; Gemeenteblad 2023/48 Wethouder van Dijk geeft een toelichting en beantwoordt de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door de heer Sloen. Toezegging 41 (27-6-2023 R&T) Uniform urgentiebeleid woningtoewijzing Wethouder van Dijk zegt toe: te vragen aan de woningcorporaties of het mogelijk is een uniform urgentiebeleid woningtoewijzing te voeren in de periode tot aan het vaststellen van de woonzorgvisie. De commissie adviseert unaniem voor behandeling in de raad van het raadsvoorstel/besluit: 1. de Nota ‘Reacties bij de Regionale en lokale Woonvisie 2023-2028, gemeente Brunssum, welke als bijlage 2 bij dit besluit is gevoegd, vast te stellen; 2.
de concept ‘Regionale en lokale Woonvisie 2023-2028, gemeente Brunssum, welke als bijlage 1 bij dit besluit is gevoegd, mede naar aanleiding van bijlage 2, gewijzigd vast te stellen en tevens aan te merken als bouwsteen voor het volkshuisvestingsprogramma na inwerkingtreding van de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting; 3. de vigerende 'Regionale woonvisie Parkstad Limburg, Lokale woonvisie gemeente Brunssum 2017-2022' in te trekken. 4. de ‘Herstructureringsvisie voor de woningvoorraad Parkstad Limburg’ vastgesteld door de Parkstadraad in december 2009, in te trekken. De commissie adviseert unaniem het voorstel als Akkoordstuk te behandelen in de raadsvergadering van 11 juli 2023. Op voorstel van de voorzitter worden de deuren gesloten om 21:50 uur De deuren worden geopend om 22:20 uur. Agendapunt 6: Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22:21 uur.
3 van 3 Besluitenlijst van de raadscommissie Ruimte & Techniek d.d. 27 juni 2023
Onderwerp Uitkomsten onderzoek verruimen minimabeleid
Datum Nummer Portefeuillehoud Datum reactie Afgedaan toezegging er 04-07-2023 42 Van Leusden 07-07-2023 Ja
Uniform urgentiebeleid woningtoewijzing
27-06-2023
41
Van Dijk
11-07-2023
Ja
Anterieure overeenkomst (Bp Raadhuisstraat)
12-06-2023
40
Van Dijk
10-07-2023
Ja
Bestemmingsplan Raadhuisstraat
12-06-2023
39
Van Dijk
10-07-2023
Ja
Compliment ISD-Bol
23-05-2023
29
Van Leusden
17-08-2023
Ja
Toelichting aanvraag vervoerspas all-inn pakket
23-05-2023
28
Hermans
27-06-2023
Ja
Gratis Openbaar Vervoer = overgenomen motie
09-05-2023
24
Van Leusden
11-07-2023
Ja
2e versie zienswijze
04-04-2023
20
Van der Rijt
14-07-2023
Ja
Gebruik daken wapendepots JFC
01-11-2022
82
Van Leusden
03-07-2023
Ja
verhoging inkomensgrens voor energietoeslag 2023
01-11-2022
81
Van Leusden
11-07-2023
Ja
Ruimhartiger minimabeleid (= overgenomen motie 16)
01-11-2022
73
Van Leusden
11-07-2023
Ja
Dierenvoedselbank(= overgenomen motie 5)
01-11-2022
67
Van Leusden
17-07-2023
Ja
Communicatie over de toegankelijkheid van het klimbos/park Het Plateau
23-02-2021
5
Janssen
28-08-2023
Ja
Kosten werkbudget Oostflank
22-09-2020
61
Van Leusden
26-07-2023
Ja
Raadsvoorstel Collegeverg. d.d. Registratiekenmerk Gemeentebladnr. Afdeling opsteller Naam opsteller Bereikbaar onder Portefeuillehouder Raadsvergadering d.d. Uiterlijke datum
: 29 augustus 2023 : 202299191 : 2023/41 : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : Diana Verkooijen-Schram : (045) - 527 85 55, gemeente@brunssum.nl : Merle van Leusden : 26 september 2023 : Niet van toepassing
Aan de raad, 1. Onderwerp Transitievisie Warmte 2.0 2. a.
Uitgangssituatie (WAAROM?) Aanleiding
Energietransitie en klimaatverandering zijn belangrijke en actuele maatschappelijke thema’s. Om de negatieve effecten van klimaatverandering beheersbaar te houden maar bovenal om onze kwaliteit van leven te behouden, hebben 195 landen in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Het streven is om de temperatuurstijging wereldwijd beneden de 2°C te houden. Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken. In de Buitengewone Algemene Ledenvergadering van de VNG op 29 november 2019 is -onder voorwaarden- door de gemeenten ingestemd met het ondertekenen van het Klimaatakkoord. Onderdeel van het klimaatakkoord is de verduurzaming van de gebouwde omgeving. De Transitievisie Warmte uitvoeren is daarvoor van belang. Tevens heeft de gemeente de regierol gekregen voor de warmtetransitie. Op 21 december 2021 is de Transitievisie Warmte 1.0 (gemeenteblad 2021/95) vastgesteld door uw raad. Deze was globaal van aard. Bij dit besluit is daarom afgesproken dat deze verdiept zou worden uitgewerkt tot een Transitievisie Warmte 2.0. Op 6 juni 2023 heeft B&W de Transitievisie Warmte 2.0 in concept vastgesteld (BBV 202272318) en deze incl. bijlagen voor 6 weken ter inzage gelegd voor inspraak.
Separaat is uw raad in de gelegenheid gesteld om via een schriftelijke vragenronde te reageren op de concept Transitievisie Warmte 2.0. b.
Huidige situatie/probleemstelling
In het Nationaal Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten werken naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Daarnaast heeft Brunssum -samen met de andere Parkstadgemeenten- de ambitie uitgesproken om een energieneutrale gemeente te zijn in 2040. Hoe Brunssum naar een energiezuinige en aardgasvrije gemeente toe werkt, wordt beschreven in de Transitievisie Warmte 2.0. De Transitievisie Warmte 2.0 geeft de stappen weer om in 2030, 20% minder aardgas te gebruiken ten opzichte van 2020. De Transitievisie Warmte 2.0 beschrijft de stappen die genomen gaan worden om de gebouwde omgeving te verduurzamen. De meeste gebouwen in Brunssum vallen onder de gebouwde omgeving. Dit zijn gebouwen zoals woningen, winkels, MKB of zorgcentra in woongebieden. Dit is dan ook de primaire doelgroep van deze Transitievisie Warmte 2.0. Vandaar dat deze Transitievisie Warmte vooral spreekt over ‘woningen’. Industriegebieden vallen buiten de scope van de Transitievisie Warmte en binnen de sector ‘Industrie’ in het klimaatakkoord.
De inspraakprocedure op de concept Transitievisie Warmte 2.0 is afgelopen. Ingekomen zienswijzen zijn geanonimiseerd verwerkt in de ‘Zienswijzennota concept Transitievisie Warmte 2.0’. Ook de schriftelijke reacties van uw raad zijn aan deze nota toegevoegd. Op basis van deze nota zijn op onderdelen de wijzigingen verwerkt in de Transitievisie Warmte 2.0. Daarmee is de Transitievisie Warmte 2.0 uitgewerkt tot een definitieve beleidsnota en kan deze worden voorgelegd aan uw raad voor besluitvorming. 3. Gewenste situatie (WAT? a. Wat willen we bereiken? Een vastgestelde Transitievisie Warmte 2.0 die na de inwerkingtreding van de omgevingswet, het warmteprogramma van de gemeente Brunssum wordt. Doel van de Transitievisie Warmte 2.0 is uitvoering geven aan het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Daarmee kan de Transitievisie Warmte 2.0 in combinatie met het regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma bijdragen aan de onderstaande doelen: • 20% besparing op aardgas in 2030 ten opzichte van 2020. • Stimuleren van opwek elektriciteit op kleine daken. • Uitfaseren van woningen met een slecht energielabel voor 2030. • In Brunssum zijn ongeveer 6.500 gebouwen met een slecht energielabel. Een groot deel daarvan zijn woningen. Van de 14.708 woningen in Brunssum, is slechts 12% geïsoleerd conform ‘de standaard’.
Dit betekent dat in Brunssum nog ongeveer 20.000 bouwdelen aangepakt moeten worden om alle woningen naar ‘de standaard’ te brengen. • Het gemeentebreed stimuleren van energiezuinige en aardgasvrije gebouwen. • Structureel aanpakken van energiearmoede door o.a. het energiezuinig maken van woningen. • Het invullen van de voorbeeldrol van de gemeente door het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. • Bijdragen aan de PALET-ambitie door energie te besparen en de resterende energie in de regio duurzaam op te wekken voor een energie neutrale stadsregio Parkstad. De Transitievisie Warmte 2.0 gaat voor de bovenstaande opgaven uit van een buurtgerichte- en gemeentebrede aanpak. • Bij de buurtgerichte aanpak wordt voor alle gebouwen, incl. het gemeentelijk vastgoed, een uitvoeringsplan gemaakt waarin de stappen naar aardgasvrij worden vastgelegd. • De gemeentebredeaanpak wordt ingevuld middels het isolatie- en verduurzamingsprogramma. Naast de aanpak van deze opgave volgens bovenstaande twee sporen, ligt er vanuit het Rijk ook een specifieke opgave voor het gemeentelijk vastgoed. Het gemeentelijk vastgoed zal dan ook lokaal een bijdrage gaan leveren om de ambitie van 20% minder aardgas in 2030 te behalen.
Daarnaast heeft de gemeente een voorbeeldrol en kan het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed ook bijdragen aan bewustwording en draagvlak bij andere eigenaren die moeten verduurzamen. In de herijking van het gemeentelijk accommodatiebeleid wordt rekening gehouden met de voorbeeldrol maar ook de planning en doelstellingen uit de Transitievisie Warmte 2.0. Om te komen tot herijking (operationeel plan), wordt eind 2023 een voorstel vastgoedvisie ter besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W en uw raad. Na het vaststellen van de vastgoed visie, volgt een operationeel uitvoeringsplan.
De taakstelling voor het gemeentelijk vastgoed op basis van het klimaatakkoord en het Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving zijn: • 49% CO2 reductie voor al het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed in 2030. • Het opstellen van vierjaarlijkse routekaarten op portefeuilleniveau, die in beeld brengen welke maatregelen zij al hebben getroffen en hoe zij toewerken naar het streefdoel voor 2030 en een CO2-arme vastgoedportefeuille in 2050. Deze doelstelling kan worden vertaald naar de jaarlijkse opgave over een periode van 30 jaar: o jaarlijks wordt gemiddeld 3% minder CO2 uitgestoten door besparing op het gebouw gebonden energiegebruik. In 2030 zal daarvoor minimaal 30% minder worden uitgestoten ten opzichte van 2020. o jaarlijks wordt gemiddeld 3,3% van de gebouwenvoorraad aardgasvrij gemaakt . In 2030 zal daarvoor minimaal 33% minder aardgas worden gebruikt ten opzichte van 2020 • Renovatieverplichting van ten minste 3% per jaar en daarbij zo goed als energieneutraal maken. • 80% van alle overheidsgebouwen moeten in 2030 voorzien zijn van zonnepanelen. b.
Kaders 1. eerdere besluitvorming (BBV nr. ) De Transitievisie Warmte 1.0 (Gemeentebladnr.2021/95) is op 21 december 2021 vastgesteld door uw raad. 2. traject tot dusverre Uw raad is middels drie informatieavonden betrokken geweest. Op deze informatieavonden bent u in de gelegenheid geweest om standpunten in te nemen op verschillende onderdelen. Deze standpunten zijn meegenomen in het opstellen van deze Transitievisie Warmte 2.0. Daarnaast zijn er begeleidende brieven verstuurd aan uw raad ter voorbereiding op deze informatieavonden. Deze brieven bevatte relevante achtergrondinformatie voor de uw raad over deze opgave. Daarnaast is er nog een regionale raadsinformatiebrief verstuurd aan uw raad op 12-12-2022. 3. rol/ bevoegdheden college van B en W De Omgevingswet gaat in op 1 januari 2024. Na de inwerkingtreding, ligt de bevoegdheid voor het vaststellen van de Transitievisie Warmte bij het college van B&W. Doordat de Transitievisie Warmte 2.0 nog voor de inwerkingtreding Omgevingswet wordt vastgesteld, wordt deze vastgesteld door de gemeenteraad van Brunssum. De Transitievisie Warmte is een warmteprogramma.
Deze krijgt een plekje in de omgevingsvisie maar wordt ook als apart warmteprogramma vastgesteld.’1 Conform de onderstaande -nog in voorbereiding zijnde- wettelijke instrumenten kan de gemeente de uitvoering van de Transitievisie Warmte borgen middels regels in het omgevingsplan. Het betreft de volgende instrumenten: • Wgiw (Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) Dit wetsvoorstel biedt gemeenten de mogelijkheid om aan te wijzen welke buurten op termijn overstappen op een duurzaam alternatief voor aardgas. Het wetsvoorstel vloeit voort uit afspraken die in het Klimaatakkoord hierover zijn gemaakt. • Bgiw (Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) Dit besluit biedt gemeenten de mogelijkheid om aan te wijzen welke buurten op termijn overstappen op een duurzaam alternatief voor aardgas om zo de uitstoot van CO2 te verminderen. In het besluit zijn ook verschillende waarborgen opgenomen. Het besluit vloeit voort uit afspraken die in het Klimaatakkoord zijn gemaakt over de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Het omgevingsplan is daarmee het juridische sluitstuk van beleidskeuzen die in het uitvoeringsplan en daaraan voorafgaande besluiten zijn gemaakt. De regels in het omgevingsplan zijn bindend voor bewoners en bedrijven in de gemeente. Het omgevingsplan en de omgevingsvisie worden vastgesteld door de gemeenteraad.
1 Bron: Programma Aardgasvrije Wijken
4. algemene beleidskaders (landelijk/ provinciaal/ lokaal) Landelijk: • Klimaatakkoord o Beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving o Nationaal isolatieprogramma Regionaal/ lokaal: • PALET • RES Zuid-Limburg, Regionale structuur warmte (RSW) Uitvoeringsprogramma College van B&W 2022-2026 • 37; actieprogramma energiearmoede 5. past het voorstel in de strategische visie/ relatie met uitvoeringsagenda? Ja, de Transitievisie Warmte 2.0 past binnen actiepunt 37 van het uitvoeringsprogramma en zorgt voor een structurele aanpak van energiearmoede. 6. relatie met programmabegroting/ financiële gevolgen Het vaststellen van de Transitievisie Warmte 2.0 leidt tot structurele proceskosten van € 100.000 in de begroting vanaf 2024. Dit bedrag wordt meegenomen in de begroting 2024 waarover u in november 2023 een besluit neemt. De gemeente heeft een projectteam van 5fte geworven voor de uitvoering van deze opgave. De kosten voor personeel worden gedekt uit de CDOKE middelen die de gemeente heeft ontvangen voor de uitvoering van het klimaatakkoord. c.
Argumenten en overwegingen
1.
Duidelijkheid hoe aardgasgebruik verminderen
Zonder vaststelde Transitievisie Warmte 2.0 komt er voor bewoners en andere eigenaren geen zicht op de stappen die zij kunnen zetten. Gezien de omvang van de opgave en de investeringen die daarbij gemoeid zijn is het wenselijk om dit handelingsperspectief te bieden op basis van een langetermijnvisie op deze opgave. Deze Transitievisie Warmte 2.0 schept duidelijkheid en biedt daarmee handvaten waarmee eigenaren overwogen keuzes kunnen maken, wat de rol van de gemeente is en op welke wijze in Brunssum er stapsgewijs wordt gewerkt naar aardgasvrij. 2.
Voorbeeldrol gemeente – regierol warmtetransitie
Zonder Transitievisie Warmte 2.0 kan de gemeente niet werken aan de doelstelling van 20% aardgas reductie in 2030 en haar regierol niet invullen. Naast de regierol heeft de gemeente ook een voorbeeldrol als het gaat om het realiseren van doelstellingen in het klimaatakkoord. Conform besproken op de raadsinformatieavond op 14 maart 2023, wordt in de herijking van het gemeentelijk accommodatiebeleid wordt ook het aardgasvrij maken van het gemeentelijk vastgoed meegenomen conform de taakstelling van het Rijk en het leveren van een bijdrage aan de doelstelling voor aardgasreductie in de gemeente. 3.
Duidelijkheid oplossingen en energie infrastructuur – geen grootschalig warmtenet voor 2030
Door het vaststellen van deze visie wordt duidelijk gemaakt dat er tot 2030 geen grootschalig warmtenet wordt aangelegd in Brunssum. Voor alle buurten zijn de twee alternatieven voor aardgas met de laagste maatschappelijke kosten vastgelegd. In de samenwerking met de buurt kan ook de optie voor kleinschalige warmtenetten worden onderzocht. 4.
Duidelijkheid in verwachtingen
De visie geeft de acties weer die vanuit de gemeente worden ondernomen richting alle gebouweigenaren. Dit zorgt voor duidelijkheid wat iedereen kan verwachten van ons als gemeente. Een wens en vraag gesteld door inwoners, woningcorporaties en netbeheerder bij het opstellen van deze visie.
5.
Afspraak uit Transitievisie Warmte 1.0
Bij het vaststellen van de Transitievisie Warmte 1.0 op 21 december 2021 is afgesproken om deze breder uitgewerkte 2.0 versie richting uw raad te brengen. Hiermee wordt aan deze afspraak voldaan. Tevens is op 21- december2021 besloten dat de Transitievisie Warmte 2.0 gelijktijdig wordt voorgelegd aan de uw raad met een regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. Ook aan deze afspraak wordt voldaan middels een separaat voorstel. 6.
Gezamenlijke visie
De afgelopen periode is er vanuit de regionale samenwerking gewerkt aan het opstellen van de Transitievisie Warmte 2.0. Daarbij zijn stakeholders zoals de woningcorporaties en Enexis betrokken. Uw raad is betrokken geweest middels informatieavonden. Bewoners en andere belanghebbenden zijn geïnformeerd middels twee webinars en een informatiebijeenkomst over energiezuinig en aardgasvrij wonen. De gemeente was aanwezig op de jaarlijkse energiemarkt en daarnaast zijn alle huishoudens in Brunssum aangeschreven om een enquête in te vullen over energiezuinig en aardgasvrij wonen. Vanuit de verschillende partijen is er input opgehaald die samen met verdiepende onderzoeken zijn meegenomen in het uitwerken van de Transitievisie Warmte 2.0. Middels dit voorstel kunnen de kaders en uitgangspunten voor de warmtetransitie in Brunssum worden vastgelegd. Hierdoor ontstaat er duidelijkheid waar de gemeente de komende jaren aan de slag gaat en wat het kansrijke alternatief voor warmte is per buurt. 7.
Structurele aanpak energiearmoede
Afgelopen jaar is energiearmoede een belangrijk speerpunt geweest. Door aan de slag te gaan met de warmtetransitie, kan er ook structureel gewerkt worden aan de oorzaak van energiearmoede. Dit door het terugdringen van de energievraag bij slecht geïsoleerde woningen. De geselecteerde buurten in de Transitievisie Warmte 2.0 zijn de buurten met veel slechte energielabels en waar bij veel huishoudens de betaalbaarheid van de energierekening onder druk staat. De geselecteerde startbuurten gebruiken gezamenlijk 50% van het aardgas in Brunssum. 8. Zienswijzen Alle belanghebbenden zijn in de gelegenheid geweest om zienwijzen in te dienen op de concept Transitievisie Warmte 2.0. Deze zienswijzen leiden niet tot een inhoudelijke wijzigingen van de Transitievisie Warmte 2.0. Uw raad heeft schriftelijk per fractie gereageerd. Daarnaast zijn middels het webinar en de informatiebijeenkomst ook reacties opgehaald op de concept Transitievisie Warmte 2.0. Deze hebben geleid tot enkele aanvullingen op de concept Transitievisie Warmte 2.0. Gedane aanpassingen zijn: • Is er in hoofdstuk 3.2 een verwijzing gedaan naar de sub-strategieën. Ook is deze informatie toegevoegd aan bijlage 1. • Is de bronnenlijst uitgebreid. • In hoofdstuk 3.5 wordt een verwijzing toegevoegd naar het dashboard eindgebruikerskosten. De wijzigingen die zijn aangebracht zijn vooral een betere duiding van de tekst.
Gedane aanpassingen zijn: •
In 3.4.1 is koopwoning aangepast naar woning. Of een woning relatief eenvoudig aardgasvrij kan worden is afhankelijk van het bouwjaar en niet van de eigendomssituatie. • In hoofdstuk 3.1 is ook het aardgasvrij koken aangehaald als stap naar een energiezuinige en aardgasvrije woning. • Tekstuele fouten zijn gecorrigeerd. • Beperkte tekstuele aanvullingen op een aantal onderwerpen. • De toevoeging van verwijzingen naar websites middels hyperlinks. • Toevoeging van verwijzingen naar websites in de bronnenlijst. • Tekstuele wijzigingen voor de verbetering van de leesbaarheid. In bijlage 2, de ‘Zienswijzennota concept Transitievisie Warmte 2.0’ is op alle ingekomen zienswijzen en de reacties van de raadsfracties gereageerd.
Het aanwenden van rechtsmiddelen tegen het besluit om deze beleidsregel vast te stellen is niet mogelijk op grond van artikel 7:1 juncto artikel 8:3, lid 1, onder a van de Algemene wet bestuursrecht. d. Opties en keuze Besluit 21-12-2021 Uw raad moest uiterlijk op 31-12-2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Om aan deze verplichting te voldoen, is er op 21-12-2021 een globale Transitievisie Warmte 1.0 vastgesteld. Op 21-12-2021 heeft uw raad besloten: 1. De Transitievisie Warmte 1.0 gemeente Brunssum vast te stellen als nadere uitwerking van het Klimaatakkoord en als bouwsteen voor een Transitievisie Warmte 2.0 gemeente Brunssum; 2. In te stemmen met het proces om te komen tot de Transitievisie Warmte 2.0 gemeente Brunssum en het college de opdracht te geven om deze in 2022 ter vaststelling aan de raad aan te bieden; 3. In te stemmen met het voorstel om op de schaal van Parkstad Limburg een projectaanpak uit te werken om inwoners te stimuleren en te faciliteren tot het nemen van energiebesparingsmaatregelen, en deze aanpak aan de raad aan te bieden gelijktijdig aan de vaststelling van de Transitievisie Warmte 2.0 gemeente Brunssum. Dit voorstel voorziet in besluitpunt 2. Eerder is aangegeven dat de Transitievisie Warmte niet in 2022 maar in 2023 zal worden voorgelegd ter besluitvorming in uw raad.
Voor besluitpunt 3, heeft u separaat een voorstel ontvangen: Gemeentebladnr.2023/73 Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg. Gevolgen • Indien uw raad niet instemt met deze Transitievisie Warmte 2.0, blijft de Transitievisie Warmte 1.0 als vastgesteld beleid gelden en zijn er onvoldoende kaders vastgesteld voor de uitvoering van deze opgave. Daarnaast voldoet deze niet aan de vereisten uit de omgevingswet. • Indien uw raad instemt met de Transitievisie Warmte 2.0, zal deze na besluitvorming worden gepubliceerd op overheid.nl. De dag na publicatie treedt de Transitievisie Warmte 2.0 in werking. Omgevingswet Op het moment dat de Transitievisie Warmte niet is vastgesteld conform de uitgangspunten van de Omgevingswet, moet de gemeente na de inwerkingtreding van de Omgevingswet alsnog aanvullende stappen zetten om de Transitievisie Warmte te borgen met het instrumentarium Omgevingswet. ‘Het instrument programma onder de Omgevingswet bevat de uitwerking van het te voeren beleid voor (een onderdeel van) de fysieke leefomgeving en maatregelen om doelen voor de leefomgeving te bereiken (artikel 3.5 van de Omgevingswet). De volgende vereisten gelden: 1) Het college van B&W stelt de transitievisie warmte vast. 2) Een plan MER is opgesteld als het plan het kader vormt voor een MER-(beoordeling)plichtig project zoals het aanleggen van buisleidingen voor stoom of warm water.
3) Afd. 3.4 Awb (de uniforme openbare voorbereidingsprocedure) is toegepast. 4) Bij het vaststellen van het programma wordt verantwoord op welke wijze participatie heeft plaatsgevonden.’2 De Transitievisie Warmte 2.0 voldoet inhoudelijk aan de vereisten van een omgevingsprogramma: 1) Omdat de omgevingswet nog niet in werking is getreden, wordt de Transitievisie Warmte 2.0 door uw raad vastgesteld. Na de inwerkingtreding van de omgevingswet ligt deze bevoegdheid bij B&W. 2) Deze Transitievisie Warmte 2.0 is niet MER-plichtig omdat er geen kader stellend beleid is vastgesteld ten aanzien van de MER-plichtige activiteiten (warmtenetten). Het opstellen van het uitvoeringsplan per buurt, is mogelijk wel MER plichtig. 3) De gemeente heeft conform de inspraakverordening invulling gegeven aan de mogelijkheid tot zienswijzen voor belanghebbenden.
2 Bron: Besluitvorming transitievisie warmte | Programma Aardgasvrije Wijken
4) Tijdens het opstellen van de Transitievisie Warmte 2.0 zijn belanghebbenden betrokken. Deze stappen zijn beschreven in hoofdstuk 1.4 van de Transitievisie Warmte 2.0. Na het vaststellen van de concept Transitievisie Warmte 2.0 zijn alle belanghebbenden in de gelegenheid geweest om zienswijzen in te dienen. De gemeente heeft actief gecommuniceerd hierover door o.a. een nieuwsbericht op de gemeentepagina, het versturen van een persbericht en de gemeentelijke nieuwsbrief. Daarnaast zijn ruim 1.200 inwoners op de hoogte gesteld, zijn buurtnetwerken geïnformeerd en de partners die hebben geparticipeerd in het opstellen van de Transitievisie Warmte 2.0. Alle berichten bevatten informatie over de zienswijzeprocedure, waar de stukken in te zien zijn en de informatie voor het webinar en de fysieke informatiebijeenkomst. Door te voldoen aan de vereisten rondom de besluitvorming voor een omgevingsprogramma, wordt deze Transitievisie Warmte 2.0 na de inwerkingtreding van de omgevingswet, een omgevingsprogramma.
Het college van burgemeester en wethouders,
Burgemeester
Secretaris
Raadsbesluit Gemeentebladnr. Afdeling Registratiekenmerk
: 2023/41 : Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed : 202203414
De raad van de gemeente Brunssum gemeentebladnummer 2023/41; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 29 augustus 2023, afdeling Ruimtelijke ontwikkeling en vastgoed; Besluit: 1. De Transitievisie Warmte 2.0, bijlage 1, vast te stellen als omgevingsprogramma met de onderstaande hoofdlijnen: a. De ambitie om in 2030 20% minder aardgas te gebruiken ten opzichte van 2020. b. De buurtgerichte aanpak gebruiken als aanjager voor het toekomstbestendig maken van de buurt. c. De gemeentebrede aanpak uitvoeren middels het regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. 2. De ‘Zienswijzennota concept Transitievisie Warmte 2.0’, bijlage 2, vast te stellen 3. De Transitievisie Warmte treedt in werking de dag na bekendmaking onder gelijktijdige intrekking van de Transitievisie Warmte 1.0. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 26 september 2023
De Raad vernoemd,
Voorzitter
Griffier
Transitievisie Warmte 2.0
Voorwoord Het recente klimaatrapport (IPCC, maart 2023) toonde nogmaals aan dat de opwarming van de aarde duizelingwekkend snel gaat. Wanneer we de klimaatdoelen niet halen, is het belangrijk om verdere opwarming zo veel mogelijk te beperken. We beseffen steeds meer dat wij, als mensen, de belangrijkste veroorzakers zijn. Wij, die onze woningen verwarmen, ons verplaatsen met de auto en het vliegtuig, veel te veel kopen… zo kunnen we nog even doorgaan. Wij zijn de veroorzaker en dat betekent dat de oplossing ook vanuit ons moet komen. De keuzes die we maken moeten anders. Van het aardgas af gaan wordt een onmogelijke uitdaging als we niet iets fundamenteels doen aan ons energieverbruik.
We staan aan de vooravond van de grootste transformatie ooit. Brunssum gaat er in de komende jaren heel anders uit zien. Dat betekent dat we 45 buurten aardgasvrij maken in bijna dertig jaar. Een behoorlijke opgave. Maar: het is vooral tijd voor samen actie te ondernemen. Voor u ligt de Transitievisie Warmte waarin we aangeven hoe en wanneer we in Brunssum onze gebouwen energiezuinig en aardgasvrij maken.
Hoge kans op energiearmoede Brunssum staat in de top 20 van de gemeenten met de meeste energiearmoede. Uit onze analyse uit het voorjaar van 2022 blijkt dat bijna 4.900 huishoudens risico lopen op een onbetaalbare energierekening. Groen doen is moeilijk als je rood staat. Voor veel bewoners is de aardgasvrije opgave een duur, ingewikkeld en moeizaam proces. Door de vele vooroorlogse woningen in onze gemeente, blijft het een uitdaging om beter te isoleren, het gebruik van aardgas te reduceren en de overstap te maken naar duurzame warmte. Aan de andere kant ligt voor onze gemeente de grote opgave om op eigen grondgebied duurzame elektriciteit op te wekken. Nu we steeds meer woningen elektrisch gaan verwarmen, moeten we steeds meer elektriciteit opwekken. Dat geldt al
2
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
helemaal wanneer we na 2030 de volgende slag maken naar 2050. De relatie tussen het opwekken van elektriciteit en het verwarmen van woningen is dus aanwezig. We kijken dan ook integraal naar deze opgaven en hebben verstandige keuzes te maken.
Dilemma’s In deze visie presenteren we onze wensen, ambities en uitdagingen. Middels een brede enquête onder onze bewoners, vele gesprekken met deskundigen en informatieavonden met de gemeenteraad kwam deze transitievisie warmte tot stand. We pakken deze opgave samen met bewoners op en nemen iedereen mee. Jong, oud, rijk arm, meer en minder gemotiveerd. We zorgen voor goede, onafhankelijke, deskundige ondersteuning
en advisering van bewoners. We gaan voor zorgvuldige participatieprocessen. Naar ons idee is die zorgvuldigheid de enige juiste weg. Dat blijkt ook uit de lessen die we leren in het landelijk programma aardgasvrije wijken en onze eigen proeftuin in Brunssum Noord. En juist op dat gebied kampen we met onduidelijkheid en onzekerheid. De gemeente kreeg de afgelopen jaren steeds meer taken en verantwoordelijkheden erbij. Vaak zonder de benodigde financiële en juridische middelen. Ook de krapte op de arbeidsmarkt mogen we niet vergeten.
Brunssum benadert deze uitdaging als een kans. De gemeente gaat samen met bewoners en andere partijen in de buurt aan de slag met het uitwerken van een uitvoeringsplan. Hierin hebben we niet alleen aandacht voor aardgasvrij, maar praten we direct over een toekomstbestendige en fijne buurt. Samen gaan we voor een duurzaam Brunssum!
We zitten in een lastig parket: blijft voldoende financiële tegemoetkoming voor de uitvoering van deze transformatie én voor het compenseren van onze bewoners uit? Dan wordt het lastig om deze opdracht te realiseren en onze belofte van zorgvuldigheid en participatie te kunnen waarmaken. En dat terwijl de tijd dringt voor ons klimaat, onze toekomst en de betaalbaarheid voor onze bewoners. Dat laatste: dat is onze grootste reden om de regierol die we kregen als gemeente, goed en zorgvuldig op te pakken. Dat we als gemeente deze opgave kregen om uit te voeren, betekent niet dat dit alleen aan ons is. Wij zien vooral een samenwerking tussen gemeente, bewoners en andere partijen. Samen maken we dan ook afspraken over isoleren, aardgasvrije gebouwen en hoe we stap voor stap bij dat eindresultaat komen. Zoals gezegd: een grote opgave. Maar de eerste belangrijke stap richting een aardgasvrije gemeente zetten we heel snel: we gaan goed isoleren.
3
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
Merle van Leusden Wethouder duurzaamheid
Inhoudsopgave Voorwoord
2
Samenvatting
5
1.
Totstandkoming Transitievisie Warmte
6
Ambitie gemeente Brunssum
10
3.
Naar een energiezuinig en aardgasvrij Brunssum
12
4.
Buurtgerichte aanpak
21
1.1. 1.2. 1.3. 1.3.1. 1.4. 1.5.
2.
Afspraken Waarom aardgasvrij? Transitievisie Warmte 2.0 Actualisatie TVW 2.0 Hoe kwam deze visie tot stand? Leeswijzer
2.1. 2.2.
3.1. 3.1.1. 3.1.2. 3.2. 3.3. 3.4. 3.4.1. 3.4.2. 3.5. 3.5.1. 3.5.2.
Ambitie aardgasreductie 2030 De rol van de gemeente
Energie besparen, isoleren en ventileren Isoleren Ventileren Strategieën om van het aardgas af te gaan Energiedragers voor duurzame warmte Wat zijn de kansrijke warmteopties in gemeente Brunssum? De warmteoplossing in de startbuurten Overige overwegingen Haalbaar en betaalbaar Financiering Maatschappelijke kosten
4.1. 4.1.1. 4.2. 4.3. 4.4.
5.
Startbuurten Selectiecriteria startbuurten De planning De uitvoering Participatie
Gemeentebrede aanpak
5.1.
Regionaal isolatie- en verduurzamingsprogamma
6 7 7 8 9 9
10 11
13 14 14 15 16 16 17 19 19 20 20
21 22 22 24 25
26 26
Bronnenlijst
27
Bijlages
28
4
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
Samenvatting In het klimaatakkoord is afgesproken dat de gemeente aan de slag gaat met het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Daarnaast heeft regio Parkstad de PALET-ambitie waarbij het uitgangspunt is: energieneutraal worden door te besparen op energie en eigen energie in de regio zelf op te wekken.
Om in Brunssum in 2050 energiezuinig en aardgasvrij te zijn, zet de gemeente de komende jaren stappen op basis van deze Transitievisie Warmte 2.0. Deze kwam tot stand middels verdiepend onderzoek op de technische oplossingen en gesprekken met belanghebbenden waaronder de gemeenteraad, woningcorporaties en netwerkbeheerder Enexis. Bewoners beantwoordden middels een enquête vragen over energiezuinig en aardgasvrij wonen.
5
waarschijnlijk de meeste woningeigenaren over op een individuele oplossing voor de eigen woning. Op sommige locaties is er potentie voor een kleine collectieve voorziening voor meerdere adressen.
De ambitie van de gemeente is om in 2030 20% minder aardgas te verbruiken ten opzichte van 2020. Doordat de gemeente de regierol heeft in deze opgave, is ervoor gekozen deze opgave te gebruiken met het oog op het verduurzamen en toekomstbestendig maken van de buurten.
Uiteindelijk zijn deze stappen alleen mogelijk als ze haalbaar en betaalbaar zijn. Dit wordt bereikt door in twee sporen aan de slag te gaan. Enerzijds wordt buurt voor buurt aan de slag gegaan, beginnende met buurten met veel lage energielabels en waarbij de betaalbaarheid van de energierekening onder druk staat. Daarnaast komt er gemeentebreed een isolatie- en verduurzamingsprogramma dat samen met de andere gemeenten in Parkstad wordt ontwikkeld. Dit programma wordt vanaf 2024 ingezet.
Om alle buurten te verduurzamen is vaak een combinatie van maatregelen nodig. Zo wordt altijd gestart met besparen. Veel gebouwen in Brunssum zijn nog niet goed geïsoleerd en dus niet energiezuinig. Na het isoleren volgt de stap naar duurzame energie. Voor aardgasvrij wonen zijn verschillende opties onderzocht. In Brunssum gaan
In het eerste spoor werken gemeente, bewoners en andere partijen in de buurt samen aan een uitvoeringsplan. Welke stappen zijn nodig om aardgasvrij te worden? In dit uitvoeringsplan komt onder andere ook de haalbaarheid, betaalbaarheid en een planning aan bod. Hoe de uitvoering vervolgens eruitziet, wordt in overleg met de buurt bepaald.
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
1. Totstandkoming Transitievisie Warmte In dit hoofdstuk komen de landelijke, regionale en lokale afspraken met betrekking tot het klimaatakkoord aan bod. Vervolgens wordt toegelicht waarom de keuze voor aardgasvrij wordt gemaakt. De totstandkoming van deze TVW komt in 1.3 en 1.4 aan bod. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een leeswijzer.
1.1.
Afspraken
Landelijk Om invulling te geven aan de internationale afspraken uit het Klimaatakkoord van Parijs (2015), sprak Nederland in 2019 in een nationaal Klimaatakkoord een centraal doel af: het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% ten opzichte van 1990. Dit doel wordt verhoogd naar 55% als de Europese Unie een akkoord bereikt. In het regeerakkoord van 2022 staat een ambitie van 60% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990. In het Klimaatakkoord staan diverse afspraken, gemaakt voor verschillende sectoren. Deze transitie visie geeft richting aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.
Daarnaast heeft de regio Parkstad de PALET-ambitie waarbij het uitgangspunt is: energieneutraal worden door te besparen op energie en eigen energie in de regio zelf op te wekken.
Gemeente Om op het gemeentelijk niveau invulling te geven aan de warmtetransitie, is de Transitievisie Warmte 1.0 verder uitgewerkt tot deze 2.0 versie.
Figuur 1: Voorbeeld van de gelaagdheid
Regionaal Nederland heeft dertig klimaatregio’s, die elk een Regionale Energiestrategie (RES) opstelden. De gemeente Brunssum is partner in de RES-regio Zuid-Limburg. De gemeenteraad stelde in 2021 de RES Zuid-Limburg vast. Onderdeel van deze RES is de Regionale Structuur Warmte (RSW). Dit gaat over het gebruik van warmtebronnen en hoe deze in te zetten binnen de regio.
Bron: Ontwerp Warmteprogramma Hengelo
6
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
1.2. Waarom aardgasvrij? In 2050 moeten alle zeven miljoen woningen en één miljoen gebouwen in Nederland goed geïsoleerd zijn én duurzaam verwarmd worden. Als eerste stap worden tot 2030 de eerste 1,5 miljoen woningen verduurzaamd. Klimaatverandering is hiervoor een belangrijke reden, maar er zijn meer voordelen aan aardgasvrij op de lange termijn: •
Betaalbaarheid: De betaalbaarheid van de energierekening staat onder druk. Aardgas wordt steeds duurder en het is daarom van belang om op zoek te gaan naar een betaalbaar alternatief. Duurzame warmte is in eerste instantie een investering, maar zorgt er wel voor dat de betaalbaarheid op de lange termijn gewaarborgd blijft.
•
Betrouwbaarheid: Het Nederlandse energienet is een van de meest betrouwbare netten van Europa. Door samen te werken aan een
energiezuinige en aardgasvrije gebouwde omgeving is er minder afhankelijkheid van aardgas uit het buitenland. Met betrouwbare technieken en innovatieve oplossingen wordt het betrouwbare net behouden. De gemeente verzorgt dit proces met alle partijen en ondersteunt waar nodig. •
Rechtvaardigheid: Regio Parkstad streeft ernaar de energie die nodig is in de regio zoveel mogelijk zelf op te wekken. Daarbij moeten de lusten en de lasten op een eerlijke manier over de samenleving worden verdeeld. Uitgangspunt is dan ook dat iedereen kan meedoen in deze transitie naar een duurzame energievoorziening.
De bewoner staat centraal in dit proces. Door heldere afspraken te maken en verwachtingen te scheppen komt Brunssum stap voor stap dichterbij een aardgasvrije toekomst.
1.3. Transitievisie Warmte 2.0 Om de overstap naar een aardgasvrije gemeente te laten slagen, is het belangrijk om aan de voorkant duidelijkheid te scheppen over een tweetal zaken: welke buurten zijn wanneer aan de beurt én welke alternatieven voor aardgas zijn daarbij kansrijk? Door heldere afspraken met elkaar te maken wordt duidelijk wie waarvoor aan de lat staat. Dit doen gemeenten door het vaststellen van een Transitievisie Warmte (TVW). Hierin geeft de gemeente richting aan de aanpak van het energiezuinig en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving binnen de eigen gemeentegrenzen. In december 2021 stelde gemeente Brunssum een eerste TVW vast. Ook werd de afspraak gemaakt om deze versie verder te verdiepen tot een TVW 2.0 waarin startbuurten en de rol van de gemeente duidelijk naar voren komt. De TVW 2.0 geeft – op basis van huidige inzichten en technieken – een doorkijk naar de kansrijke alternatieven voor aardgas binnen onze gemeente.
7
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
Voor gebieden waar de komende tien jaar stappen gezet worden, beschrijft de TVW 2.0: a. Hoeveel woningen en andere gebouwen tot en met 2030 worden geïsoleerd en/of aardgasvrij worden gemaakt; b. Welke alternatieve warmtevoorzieningen kansrijk zijn en de bijbehorende energie infrastructuur; c. Welk warmtealternatief de laagste maatschappelijke kosten heeft.
De TVW 2.0 vormt de basis voor de uitvoeringsplannen, gemaakt door de betrokken partijen. Denk hierbij aan bewoners, verhuurders en de netwerkbeheerder. De gebieden waar nog geen stappen gezet worden, krijgen alvast een doorkijk naar de kansrijke warmteoplossingen. Daarmee wordt handelingsperspectief geboden aan betrokken partijen om maatregelen te nemen gericht op de verduurzaming van de eigen woning. De meeste gebouwen in Brunssum vallen in het klimaatakkoord onder ‘gebouwde omgeving’. Dit zijn gebouwen zoals woningen, winkels, MKB of zorgcentra in woongebieden. Dit is dan ook de primaire doelgroep van deze TVW. De meeste gebouwen zijn woningen, vandaar dat deze TVW vooral spreekt over ‘woningen’. Industriegebieden vallen buiten de scope van de Transitievisie Warmte en binnen de sector ‘Industrie’ in het klimaatakkoord.
Regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma Naast de TVW 2.0 wordt door alle Parkstad-gemeenten gezamenlijk een (regionaal) isolatie- en verduurzamingsprogramma ontwikkeld. Dit programma is gericht op het verduurzamen van met name woningen. De focus van dit programma is de komende periode voornamelijk gericht op isoleren, met nadrukkelijk aandacht voor de verbetering van de slecht geïsoleerde woningen. Dit programma loopt van 2024 tot 2030. De maatregelen die dit programma aan verschillende doelgroepen biedt, sluiten zoveel mogelijk aan bij de kansrijke warmteoplossingen zoals beschreven in deze TVW.
In de TVW 1.0 van gemeente Brunssum zijn de volgende uitgangspunten afgesproken waarmee we richting geven aan de overstap naar een aardgasvrije gebouwde omgeving: We doen het samen: De overgang naar een aardgasvrije samenleving slaagt alleen als iedereen meedoet. Alleen door samen te werken kunnen we een aanpak ontwikkelen die zo goed mogelijk aansluit bij de wensen en mogelijkheden van de betrokken partijen. We zetten in op energie besparen of ‘aardgasvrij-voorbereid’: Goede isolatie en ventilatie zijn belangrijke randvoorwaarden om onze gebouwen op een aardgasvrije en duurzame manier te verwarmen. Daarom kan het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving niet los worden gezien van het stimuleren en ondersteunen bij het ‘aardgasvrij-voorbereid’ maken van gebouwen. Betaalbaar, duurzaam en betrouwbaar: Iedereen moet kunnen meedoen aan de warmtetransitie. Daarom vindt de gemeente het belangrijk dat de woonlasten van bewoners en bedrijven betaalbaar blijven. Uiteraard moet het alternatief voor aardgas betrouwbaar en beter voor het milieu zijn. Koppelkansen benutten: Door verschillende opgaven en werkzaamheden met elkaar te verbinden, kunnen we verschillende voordelen behalen. Bijvoorbeeld door aan te sluiten op groot onderhoud aan gebouwen, openbare ruimte en infrastructuur in een buurt.
Mogelijke voordelen zijn tijdswinst en kostenbesparing door werkzaamheden gezamenlijk uit te voeren. Ook kunnen we daarmee de overlast voor bewoners zo klein mogelijk houden.
1.3.1. Actualisatie TVW 2.0 Met het vaststellen van de TVW 2.0 is de meest kansrijke oplossing niet in beton gegoten. Er ontstaat steeds meer inzicht in de haalbaarheid van de technieken en de betaalbaarheid daarvan. De bestaande warmteoplossingen worden steeds efficiënter en nieuwe innovatieve technieken komen voor 2050 aan het licht. Elke vijf jaar wordt de TVW geactualiseerd op basis van technische, financiële en praktische haalbaarheid.
8
Gemeente Brunssum | Transitievisie Warmte 2.0
1.4. Hoe kwam deze visie tot stand?
1.5. Leeswijzer
De volgende, regionaal afgesproken, stappen zijn doorlopen en leidden tot de TVW 2.0:
Hoofdstuk 2 van deze TVW gaat in op de ambitie en de regierol van de gemeente in de transitie naar een energiezuinige en aardgasvrije gebouwde omgeving. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 3 de stappen naar energiezuinig en aardgasvrije gebouwen. Ook alternatieve warmteopties komen hierin terug. Op basis van deze informatie richten hoofdstuk 4 en hoofdstuk 5 zich op de twee sporenaanpak: een buurtgerichte en gemeentebrede aanpak. In deze hoofdstukken staat beschreven in welke buurten de komende jaren wel of niet gestart wordt met de warmtetransitie. Ook de gemeentebrede aanpak komt hierin terug. In de bijlagen zijn een aantal stukken toegevoegd die meer informatie geven over de technische maatregelen. Ook is er meer informatie te vinden over de fase na de vaststelling van de TVW. Relevante onderzoeksresultaten die zijn gebruikt bij het opstellen van deze TVW zijn ook als bijlage toegevoegd.
1. Potentiestudie. Dit is een verdieping op de startanalyse uit de TVW 1.0. Deze studie is bijgevoegd in bijlage 4.1 en bracht kansrijke oplossingen in beeld gebaseerd op kenmerken van bewoners. Denk hierbij aan type eigenaar, inkomen en energieverbruik.