Agendabundel

Zo is in het kader van de aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds een ‘deelplan Regio Deal woningen’ voorbereid, waarbij een bijdrage van €4,3 miljoen verzocht werd om de negatieve financiële gevolgen van de verhoging voor de Regio Dealprojecten te dekken, echter deze is teruggetrokken omdat dit aanliep tegen de juridische kaders van de Regeling Volkshuisvestingsfonds en dan de gehele aanvraag risico liep. Er is dus nog geen oplossing geboden voor de problematiek van de verhoging van de overdrachtsbelasting voor de Regio Deal projecten. De problematiek is daarom opnieuw geagendeerd bij BZK. Er heeft een lobby plaatsgevonden om de vrijstelling op verhuurderheffing bij de aankoop van particulier bezit te handhaven. Eind 2021 is bekend gemaakt, dat de verhuurderheffing in zijn geheel zal worden afgeschaft in ruil voor bindende prestatieafspraken tussen Rijk en corporaties.

32

•

Het circulaire gebiedsontwikkelingsproject Super Local is zowel regionaal als nationaal als internationaal een trigger voor het positioneren van de regio. Belemmeringen in de wet- en regelgeving waren in 2019 aanleiding om in de Regio Deal afspraken met het rijk te maken over het ontwikkelen van een regionale strategie voor circulaire economie.

Fondsvorming Nu de Wijkenaanpak is afgerond, stuurt de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering een programma van circa €65 miljoen aan. • • • •

Sloop- en transformatiefonds: in het fonds is in de loop van de jaren €390.000,- gestort. In de loop van de jaren is €270.000,- ingezet voor herstructureringsprojecten. DU bevolkingsdaling / restantbudget Wijkenaanpak: €6.273.000,Regio Deal: €20.000.000,Volkshuisvestingsfonds: €36.845.701,-

Omdat Rijksbijdrage van het Volkshuisvestingsfonds een Specifieke Uitkering (SPUK) betreft, is de Stadsregio Parkstad Limburg verantwoordelijk voor de verantwoording via de SISA-methodiek. Daar deze methodiek voor Parkstad nieuw is, is eind 2021 samen met de betreffende gemeenten en woningcorporaties afgesproken dat de financiële stromen en verantwoordingssystematiek nader wordt uitgewerkt.

33

2.1.5 BC Sociaaleconomische Structuurversterking (SES) Speerpunten Een van de speerpunten op het gebied van Sociaaleconomische Structuurversterking voor 2021 was de oprichting van de Bestuurscommissie. In 2021 is er daarom veel aandacht uitgegaan naar de inrichting en organisatiestructuur hiervan. In de nieuwe samenstelling zijn er afspraken gemaakt en zijn de eerste onderwerpen formeel opgepakt. In 2021 hebben 3 vergaderingen van de Bestuurscommissie SES plaatsgevonden. In de tweede helft van 2021 is de werving van een programmamanager voor deze bestuurscommissie gestart. De programmamanager is per 1 januari 2022 aangesteld. Een tweede speerpunt was de ontwikkeling van een gezamenlijk onderwijs narratief. In eerste instantie is ingezet op het verkrijgen van inzichten op het gebied van onderwijsachterstanden en kansenongelijkheid, met als doel de huidige situatie geografisch in kaart te brengen (lobby) en beleidsaanbevelingen ten aanzien van het versterken van de minimale basis en de plus die nodig is om deze achterstanden en kansenongelijkheid te voorkomen/aan te pakken. Dit onderzoek is om verschillende redenen in 2021 toch niet uitgevoerd. In 2022 krijgt het komen tot een gezamenlijk narratief een vervolg. Het dient als bouwsteen voor de regiodeal 2.0.

Het derde speerpunt voor 2021 betrof het verder voorbereiden en uitvoering geven aan projecten binnen het thema onderwijs- arbeidsmarkt. Hiertoe zijn in 2021 nog middelen toegekend aan het project Wij(k) en is gestart met de uitwerking van een laatste aanvraag voor de restant middelen binnen deze programmalijn.

Inleiding In het kader van de Regio Deal is meer aandacht ontstaan voor de diepgewortelde sociaaleconomische problematiek in de regio Parkstad. Op drie elementaire aspecten die sterk bepalend zijn voor de (economische) potentie en kracht van een regio is de situatie van veel inwoners ondermaats, te weten: arbeidsparticipatie, onderwijsprestatie en gezondheid. De noodzaak is onderkend om op deze thema’s fors in te grijpen door preventief (en curatief), langjarig en met een samenhangende aanpak aan de slag te gaan. Vanwege het belang van sociaaleconomische structuurversterking voor de regio Parkstad heeft het Algemeen Bestuur na afronding van de takendiscussie eind 2020, op 26 mei 2021 besloten om per 1 juli de Bestuurscommissie Sociaal Economische Structuurversterking in te stellen. De programmatische inzet van de BC SES betreft in 2021: ‘Versterking Kansrijke Start’, ‘Uitrol Gezonde Basisschool van de Toekomst’ (GBT) en de Verlengde Schooldag en Onderwijs-Arbeidsmarkt.

Inhoudelijk is in 2021 ingezet op: •

De uitvoering van het onderdeel SES van de Regio Deal Parkstad Limburg

Door de zeven gemeenten gezamenlijk, is een programma opgesteld gericht op het verbeteren van onderwijsprestaties, de gezondheid en de arbeidsmarktparticipatie in de regio. Het programma sociaaleconomische structuurversterking bestaat nu uit 17 projecten. Vanwege Corona heeft de uitrol van verschillende projecten in 2021 vertraging opgelopen en is vooral ingezet op daadwerkelijke implementatie, waarbij gezocht is naar oplossingen en overbruggingsmogelijkheden in de uitvoering. In relatie tot Corona zijn er door de overheid gedurende het schooljaar 2020-2021 diverse maatregelen getroffen, ook voor het basisonderwijs. Deze overheidsmaatrelen en het beleid van scholenkoepel Movare in relatie tot Covid-19, hebben een ernstig belemmerend effect gehad op de (verdere) implementatie van het GBT- concept. Op de eerste plaats was er in de scholen veel extra

34

aandacht nodig voor de organisatie van het primaire proces. De focus van scholen lag in het schooljaar 2020-2021 dan ook noodzakelijkerwijs op het onderwijsproces en het inhalen van onderwijsachterstanden. Daarnaast waren de mogelijkheden beperkt om met ouders in contact te komen en in gesprek te gaan over de GBT. Dit proces is essentieel voor het creëren van draagvlak, een eerste en zeer belangrijke stap in de implementatiefase van de GBT. •

Ondersteunen bij de totstandkoming van het regionale uitvoeringsprogramma Vie

In de vergadering van 26 mei 2021 heeft het dagelijks bestuur na positief advies van de Stuurgroep SES het regionale uitvoeringsprogramma Vie vastgesteld en is Vie daadwerkelijk aan de slag gegaan met de uitvoering. In 2021 zijn zij met meer dan 40 projecten gestart, waarvan 9 projecten in de Innovatie Hub. In december is de voortgang van het regionale uitvoeringsprogramma in de bestuurscommissie gepresenteerd. •

Beschikken (deel) restantbudgetten binnen de programmalijnen Gezonde Basisschool van de Toekomst (tweede school Heerlen/betrekken onderwijsstichting Innovo) en OnderwijsArbeidsmarkt

Ook voor het schooljaar 2021-2022 hebben de verschillende gemeenten een aanvraag gedaan voor middelen uit de Regio Deal ten behoeve van de implementatie van de Gezonde Basisschool. Daarnaast zijn er middelen beschikt voor de uitvoering van de verlengde schooldag op Basisschool de Horizon (Innovo school). Zij zijn met ingang van het schooljaar 2021-2022 gestart met een verlengde schooldag. Eind 2021 zijn er middelen vanuit de decentralisatie uitkering bevolkingsdaling toegekend om het resterende tekort in de programmalijn gezonde basisschool van de toekomst/verlengde schooldag op te vangen. Daarnaast zijn er vanuit deze decentralisatie uitkering ook middelen gereserveerd voor een sociaal-economische aanpak in de Nuinhofwijk in Beekdaelen. Voor de restant tranche middelen onderwijs-arbeidsmarkt zijn er middelen beschikt aan het project WIJ(K) in Landgraaf. Er resteert nog een budget van € 248.970 binnen de programmalijn onderwijsarbeidsmarkt, waarvoor in het eerste kwartaal van 2022 een aanvraag wordt opgewerkt. •

Invullen van mee-koppelkansen binnen de gebiedsgerichte aanpak

Vanaf eind 2021 wordt er samen met de collega’s van duurzaamheid gewerkt aan een plan van aanpak op het gebied van energiearmoede. •

Formeren van een brede maatschappelijke coalitie

De opgave in Parkstad vraagt naast de publieke samenwerking tussen gemeenten, de provincie, het Rijk en Europa nadrukkelijk om een versterkte verbinding en coalitie met het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven. De bijeenkomst op 18 december 2019 was hiervoor een eerste aanzet, die vanwege de coronamaatregelen in 2021 geen vervolg heeft kunnen krijgen. Wel is er al veel dynamiek en beweging en zijn ook allianties op projectniveau, vanuit de Regio Deal tot stand gekomen. Dit krijgt een vervolg in 2022. •

Het positioneren van de aanpak SES binnen het NOVI-gebied (verschillende schaalniveaus Zuid-Springt Eruit, SES-aanpak Parkstad etc.)

Voor wat betreft NOVI is er aangehaakt bij de opgave Sterke en Gezonde Steden met betrekking tot het wegwerken van intergenerationele sociaaleconomische achterstanden. Op 9 december 2021 is de startagenda door het Bestuurlijk Kern Overleg geaccordeerd.

Platform De achterstanden in Parkstad zijn fors en hardnekkig, maar de versterkte regionale samenwerking in combinatie met de Regio Deal-middelen biedt ons de kans om een stevige start te maken met het terugdringen van deze achterstanden, door zowel op fysiek als op sociaal niveau in te grijpen. Aangezien de Ministeries die actief zijn op het gebied van SES (met name de Ministeries SZW,

35

OCW en VWS) nog onvoldoende zijn aangehaakt bij de Regio Deal, is de lobby van Parkstad om hen meer aan te haken van groot belang. De lange formatie na de landelijke verkiezingen heeft ervoor gezorgd dat er lang onduidelijkheid was over het nieuwe coalitieprogramma. Gelukkig is gebleken dat er een stevige sociaal economische component in het coalitieakkoord zit. Kansengelijkheid en het verminderen van achterstanden lijkt een belangrijke rode draad op rijksniveau. In het regeerakkoord is opgenomen dat de Regio Deals worden voortgezet. Inzetten op een nieuwe tranche is van groot belang om langjarig en duurzaam zaken uit te kunnen voeren en echt resultaten te kunnen gaan boeken. In 2022 zal er veel aandacht uitgaan naar het steviger verankeren van de sociaal economische elementen in een toekomstige Regio Deal. Ook bestaanszekerheid is een punt van landelijke aandacht (envelop arbeidsmarkt, armoede en schulden), net zoals de rijke schooldag en aandacht voor preventie en gezondheid. De potentiële inzet en bijdrage van marktpartijen en investeerders is verkend en er hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden met de coalitie Voor Parkstad.

Regionaal Beleid Aangezien de Bestuurscommissie pas op 1 juli formeel van start is gegaan en in 2021 slechts 3 keer bij elkaar gekomen is, is er geen ruimte geweest voor verdere beleidsontwikkeling en is er vooral uitvoering gegeven aan de met elkaar vastgestelde programmalijnen.

Monitoring Naast de monitoring van het bereik en de output van de verschillende projecten is er gewerkt aan een duiding van de nulmeting die in het kader van de Regio Deal door RIGO in 2020 is gedaan. RIGO heeft het kwantitatieve deel uitgewerkt in de vorm van een dashboard en Neimed is gevraagd om een kwalitatieve duiding te geven van de achterstanden in Parkstad. In oktober 2021 heeft Neimed een rapportage opgeleverd, die gedragen wordt door verschillende experts uit de regio. Deze nulmeting krijgt een vervolg in 2022.

Advisering Vanuit de intensievere samenwerking op het gebied van SES heeft het DB besloten tot de oprichting van een BC SES, waarin in 2021 wordt voortgebouwd op de bestaande praktijk.

36