Agendabundel

Gemeente Brunssum

Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 2.499 2.431 2.349 2.367 1.107 1.027 1.073 1.062 103 91 91 91 16.217 -375 -5.063 -1.933 390 -85.161 350 2.614 1.111 4.035 52 356 400 38 18 5 1.301 1.256 462 1.922 1.400 666 2.908 4.113 811 1.848 6.093 12.545 782 1.678 4.755 3.364 -214 144 8.933 191 693 2.864 109 827 220

17.215 -395 -5.180 -1.978 403 -86.442 206 2.681 1.120 4.091 52 292 50 38 -19 5 1.298 1.211 479 1.914 1.744 579 3.013 4.195 809 1.774 5.807 11.969 794 1.679 4.680 3.528 -408 143 9.173 199 708 2.924 111 827 220

18.380 -407 -5.294 -2.021 426 -85.784 160 2.777 1.134 4.154 51 292 50 38 -24 5 1.297 1.211 478 1.911 1.396 592 2.956 4.202 809 1.772 5.466 11.464 792 1.704 4.784 3.696 -408 137 7.901 189 692 2.844 107 827 220

19.470 -406 -5.410 -2.066 431 -88.451 1.982 2.909 1.134 4.158 51 290 50 38 -32 5 1.293 1.208 473 1.831 1.363 605 2.948 4.235 804 1.754 5.335 10.875 790 1.664 4.889 3.881 -408 137 8.086 193 707 2.903 109 827 220 13

Begroting 2026 Taakveld

Taakveldnaam

XT-6821 Jeugdbescherming XT-6822 Jeugdreclassering XT-691 Coördinatie & Beleid WMO XT-692 Coördinatie & Beleid Jeugd XT-71 Volksgezondheid XT-72 Riolering XT-73 Afval XT-74 Milieubeheer XT-75 Begraafplaats XT-81 Ruimtelijke ordening XT-82 Grondexpl.(niet-bedr.terreinen) XT-83 Wonen en bouwen Saldo van baten en lasten Mutaties Reserves Resultaat

Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 996 1.013 983 1.003 74 75 73 74 667 663 662 652 956 951 949 936 1.678 1.856 1.856 1.854 -1.606 -1.501 -1.502 -1.516 -1.386 -1.303 -1.337 -1.366 1.296 1.298 1.305 1.298 55 53 51 49 824 819 817 804 441 399 398 395 1.328 1.612 1.613 1.598 1.755 992 356 175 -1.755 -992 -356 -175 0 0 0 0

Programmaoverzicht Bedragen x € 1.000

Programma Prog 01 - Bestuur en ondersteuning Prog 02 - Veiligheid Prog 03 - Sociaal Domein Prog 04 - Volksgezondheid Prog 05 - Onderwijs en educatie Prog 06 - Verkeer, vervoer en waterstaat Prog 07 - Sport, cultuur en recreatie Prog 08 - Milieu en duurzaamheid Prog 09 - Economie en Toerisme Prog 10 - Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Prog 11 - Algemene Dekkingsmiddelen Saldo van baten en lasten Mutaties Reserves Resultaat

14

Begroting Begroting Begroting Begroting 2026 2027 2028 2029 3.606 3.458 3.423 3.429 3.724 3.801 3.911 4.043 52.448 51.833 49.864 49.666 1.678 1.856 1.856 1.854 2.562 2.514 2.513 2.506 4.087 4.143 4.206 4.209 7.359 7.729 7.333 7.219 -1.640 -1.453 -1.483 -1.535 812 362 356 346 2.593 2.829 2.829 2.797 -75.473 1.755 -1.755 0

-76.080 992 -992 0

-74.450 356 -356 0

-74.359 175 -175 0

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Begrotingsresultaat Bedragen x € 1.000

Gemeente Brunssum

15

Begroting 2026

Programma's

16

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

1. Bestuur & Burger

Inleiding Het programma Bestuur & Burger draait om de samenwerking tussen raad, college en ambtelijke organisatie in relatie tot inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We willen een open en positief-kritische cultuur versterken, waarin we de vraagstukken van Brunssum samen en met overtuiging aanpakken. Dat doen we planmatig via het koerskompas, coalitieakkoord en uitvoeringsprogramma, maar we hebben ook de flexibiliteit om nieuwe inzichten te vertalen naar koerswijzigingen of extra accenten. Zo houden we de aanpak transparant en werken we voortdurend aan draagvlak en resultaten. De samenwerking reikt verder dan onze gemeentegrenzen. Veel opgaven zijn regionaal en vragen om een stevige rol als partner in samenwerkingsverbanden en gemeenschappelijke regelingen. Daarbij letten we scherp op kwaliteit, kosten en onze gezamenlijke verantwoordelijkheid. Die spiegeling met partners helpt ons om beleid te verbeteren en toekomstbestendig te maken. Een tweede pijler is de manier waarop we als bestuur en organisatie zelf functioneren. Integriteit, kernwaarden en duidelijke gedragscodes vormen hiervoor de basis. De wisselwerking tussen raad, college, organisatie en griffie blijft een succesfactor, zeker nu de samenleving verandert en nieuwe eisen stelt aan overheid en participatie.

Dit vraagt om een aanpassing in rollen, taken en gedragskenmerken, die we verankeren in een nieuwe besturingsfilosofie en meenemen in de bredere organisatieontwikkeling. Tot slot blijft de kwaliteit van onze dienstverlening richting inwoners centraal staan. We onderzoeken hoe we bereikbaarheid, klantcontact en maatwerk verder kunnen verbeteren en zoeken naar oplossingen die beter aansluiten bij de behoeften van inwoners. Dat vraagt om een klantgerichte houding, vereenvoudigde processen, minder regels en slim gebruik van digitale mogelijkheden. Daarmee leggen we de basis voor een dienstverlenende gemeente die wendbaar is, goed luistert en samen met de samenleving werkt aan de toekomst van Brunssum.

Kaderstellende nota's • • •

Koerskompas 2025 Coalitie akkoord 2022-2026 Beleidsplan integriteit 2022-2026

Gemeente Brunssum

17

Begroting 2026

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Gedragscodes en besturingsfilosofie (3 & 8) Wat willen we bereiken: Met de actualisering van de gedragscodes voor bestuur en ambtelijke organisatie en het vaststellen van nieuw integriteitsbeleid en integriteitsprotocollen is een stevig fundament gelegd voor een constructieve samenwerking tussen bestuur en organisatie. Samen met onze kernwaarden vormt dit de leidraad voor ons handelen, het samenwerken met inwoners en partners, en de manier waarop we intern met elkaar omgaan en daarop reflecteren. We hebben hiermee een belangrijke stap gezet en merken de eerste verbeteringen al op verschillende beleidsterreinen en contactmomenten. Tegelijk weten we dat gedragsverandering tijd kost en voortdurende aandacht vraagt. Omdat de samenleving blijft veranderen, moeten wij als organisatie meebewegen. Naast rechtmatigheid en prestaties wordt participatie en samenwerking steeds belangrijker. Hier gaan we in het programma Organisatieontwikkeling in 2026 verder op door, onder meer door te bepalen welke trainingen en opleidingen nodig zijn om de gewenste cultuur en werkwijze te ondersteunen. Daarnaast actualiseren we de lijst met functies met een hoog integriteitsrisico, waarvoor eerder al een eerste gradatie is gemaakt. We leggen samen met de raad en de ambtelijke organisatie de rollen, taken en bijbehorende gedragskenmerken vast.

Daarmee ontstaat een nieuw, gedeeld kader voor de manier waarop we als bestuur en organisatie met elkaar en met de samenleving omgaan. Dit vormt de basis voor de nieuwe besturingsfilosofie van Brunssum.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 In 2026 wordt het beleidsplan integriteit herijkt om aan te sluiten bij actuele eisen en inzichten. 1.2 Vanuit het programma organisatieontwikkeling wordt in 2026 een training moreel leiderschap opgezet. Deze richt zich op bewustwording, morele oordeelsvorming en het versterken van moreel kompas bij management en bestuur. 1.3 De eerder gemaakte lijst met hoog-risicoprofielen actualiseren en de bijbehorende gedragskenmerken vastleggen. 1.4 Samen met de raad en de organisatie de besturingsfilosofie vaststellen als richtinggevend kader voor ons handelen en samenwerken.

2. Herijken strategische visie (4) Wat willen we bereiken: In 2023 is gestart met het opstellen van een integrale omgevingsvisie voor Brunssum. Daarbij is ervoor gekozen om de strategische visie hierin te integreren. Dit proces heeft in 2025 geleid tot de totstandkoming van de Toekomstvisie Brunssum 2050, die op woensdag 4 juni 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld onder de naam Koerskompas. Met deze vaststelling is de strategische visie geborgd binnen een bredere, integrale toekomstvisie die richting geeft aan de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Brunssum op de lange termijn. In programma 10 wordt hierop nader ingegaan.

18

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 Implementatie van de Toekomstvisie Brunssum 2050 binnen lopende en toekomstige beleidsontwikkelingen, programma’s en projecten met weerslag in college en raadsbesluiten.

3. Burgerbetrokkenheid (5) Wat willen we bereiken: De veranderende verhouding tussen inwoner en overheid stelt gemeenten voor een structurele opgave. Het versterken van de verbinding tussen de leefwereld van inwoners en de systeemwereld van de overheid is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Inwoners tonen steeds vaker initiatief om hun leefomgeving te verbeteren. Dit vraagt om een open dialoog tussen inwoners, gemeentebestuur en ambtelijke organisatie, waarin wederzijds begrip en gedeelde verantwoordelijkheid centraal staan. De in juni 2024 aangenomen Wet versterking participatie op decentraal niveau geeft wettelijke kaders aan deze ontwikkeling. De wet legt het recht op participatie vast bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en plannen. Ook het recht voor inwoners om zelf voorstellen te doen voor de verbetering van hun leefomgeving, het zogenoemde uitdaagrecht, is hierin opgenomen. Participatie wordt in Brunssum niet als een losstaand thema benaderd, maar verbonden met opgavengericht werken en organisatieontwikkeling. Daarmee is het een onderdeel van de doorontwikkeling van de gemeentelijke werkwijze. De werkwijze zoals toegepast binnen het programma Noord-Oost en het Koerskompas Brunssum 2050 geeft richting aan deze aanpak.

Vanuit gedeelde verantwoordelijkheid wordt op deze manier gewerkt aan een bestuurscultuur die samenwerking met inwoners stimuleert en bijdraagt aan het versterken van de sociale samenhang in de stad.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 De participatieverordening wordt eind 2025 vastgesteld en vormt vanaf 2026 het formele kader voor participatie bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid en plannen. 3.2 Binnen lopende trajecten zoals programma Noord Oost worden ervaringen actief benut om de kwaliteit van participatie verder te versterken. Daarbij wordt verkend welke werkvormen, digitaal en fysiek, effectief en toegankelijk zijn. Waar mogelijk worden deze ingebed in toekomstige participatieprocessen.

4. Verbinden en reflecteren (6 & 9) Wat willen we bereiken: De Raadswerkgroep Verbinden blijft zich inzetten voor het versterken van de verbinding tussen de gemeenteraad, het college, de ambtelijke organisatie en de samenleving. Doel is het verkleinen van de kloof in vertrouwen tussen inwoners en het lokaal bestuur. De werkgroep fungeert daarbij als klankbord, aanjager, adviseur en monitor. In samenwerking met de griffier wordt ingespeeld op wat nodig is om inhoudelijke en organisatorische verbindingen te versterken. De voorzitter van de werkgroep stemt periodiek af met de commissie ABA, de portefeuillehouder en de griffier. Sinds 2025 is een raadscommunicatieadviseur aangesteld. Deze adviseur ondersteunt de raad bij de uitvoering van het in januari 2024 vastgestelde Beleidsplan Communicatie Gemeenteraad Brunssum

Gemeente Brunssum

19

Begroting 2026 2024–2026. De uitvoering van dit plan verloopt op basis van een uitvoeringsagenda en bijbehorend budget. Daarbij wordt gericht gewerkt aan het versterken van de relatie tussen de gemeenteraad en de samenleving, met passende afstemming met de ambtelijke organisatie. Daarnaast zijn binnen de organisatie structureel reflectiemomenten tussen bestuur en ambtelijke organisatie. Deze momenten dienen ter toetsing van het onderlinge samenspel en zijn gericht op het versterken van samenwerking, wederzijds begrip en gezamenlijke procesafspraken.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 De Raadswerkgroep Verbinden zet in 2026 de ingezette lijn voort. Doel is het versterken van de verbinding tussen interne en externe actoren in het politiek, bestuurlijk en ambtelijk speelveld. De werkgroep fungeert als klankbord, aanjager, adviseur en monitor. 4.2 In 2025 is een raadscommunicatieadviseur aangesteld. Deze ondersteunt de gemeenteraad bij de uitvoering van het Beleidsplan Communicatie Gemeenteraad Brunssum 2024–2026. De uitvoering vindt plaats op basis van een uitgewerkt uitvoeringsplan en beschikbare middelen. Er wordt actief gewerkt aan het vergroten van de verbondenheid tussen de gemeenteraad en de inwoners. Daarbij vindt afstemming plaats met de ambtelijke organisatie. 4.3 Periodieke reflectiemomenten tussen bestuur en ambtelijke organisatie worden ingezet om het onderlinge samenspel te verbeteren. Deze momenten zijn gericht op het toetsen van gemaakte afspraken en het versterken van wederzijds begrip.

5. Regionale samenwerking (10 & 11) Wat willen we bereiken: Regionale samenwerking is belangrijk voor ons, omdat steeds meer opgaven en problemen onze gemeentegrenzen overstijgen. Daarnaast hebben we samen met de omliggende (Parkstad)gemeenten vergelijkbare ambities voor de toekomst. Door de krachten te bundelen, kunnen we op verschillende gebieden schaalvoordelen behalen en korte lijnen naar de rijksoverheid houden. Hierdoor zijn we beter in staat om onze strategische langetermijndoelen te behalen. Parkstad Limburg is in de eerste plaats het schaalniveau waarop wij in nauwe samenwerking met de omliggende gemeenten de regionale ambities en uitdagingen oppakken. Een sterke regio is goed voor alle deelnemende gemeenten. Binnen Stadsregio Parkstad Limburg werken we samen met de andere Parkstadgemeenten op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische Structuurversterking (SES) en Grensoverschrijdende samenwerking (GROS) om een ‘brede welvaart’ in de regio te realiseren. De Strategische agenda van Stadsregio Parkstad Limburg 2021-2030 is hierbij koersbepalend. De regiodeals en het Volkshuisvestingfonds zijn voorbeeldprojecten waarin we vele subsidies hebben gekregen die ons als Parkstad ontwikkelingsmogelijkheden hebben gegeven en waardoor we kansen hebben gekregen die ons op de landelijke agenda zetten.

De gemeentelijke bijdrage aan Stadsregio Parkstad Limburg is vanaf 2026 gedaald als gevolg van o.a. een temporisering regiobijdrage ringwegen en een taakstellende vermindering van de bedrijfsvoeringkosten. In het jaar 2026 zullen we ons in Parkstad-verband bezig houden met onder meer de derde (en laatste) ronde van de Regio deal, het Nationaal Programma Vitale Regio’s’ (als onderdeel van de regio Zuid-Limburg), de uitwerking en uitvoering van ‘Het toekomstverhaal voor Parkstad 2040’ en het vergroten van de uitvoeringskracht van de Regio Parkstad. Vanuit het Rijk is veel aandacht voor de opschaling naar het Zuid-Limburgs niveau. We zullen ter uitvoering van Agenda Zuid-Limburg de verdere verbinding met de andere Zuid-Limburgse gemeenten zoeken.

20

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Naast de Stadsregio Parkstad Limburg werken we bestuurlijk en ambtelijk proactief samen in diverse andere gemeenschappelijke regelingen. Een deel van onze taken zijn belegd bij deze samenwerkingsverbanden. Een aanzienlijk deel van onze financiële middelen is dan ook gereserveerd voor de uitvoering van deze taken. Het is daarom essentieel dat wij als opdrachtgever binnen de samenwerkingsverbanden een actieve rol spelen, daadkrachtig optreden en stappen nemen om de samenwerking zo effectief mogelijk te laten verlopen. En daarbij kritisch te toetsen of acties bijdrage aan onze maatschappelijke opgaven. De kosten verbonden aan deze regelingen staan echter de komende jaren onder druk en zullen in samenspraak met de partners verder beheerst moeten worden, waarbij getracht wordt te komen tot verantwoorde, goede resultaten. Er moeten daarom, net als dat geldt voor onze eigen organisatie, ook in die samenwerkingsverbanden keuzes gemaakt moeten worden om de bedrijfsvoering efficiënter in te richten, waarbij de kwaliteit van de dienstverlening van gelijk hoog niveau dient te blijven.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 We zetten de deelname aan de regionale werkgroep ‘Samen Grip op Verbonden Partijen’ voort om meer grip te krijgen op de verschillende verbonden partijen. De focus zal in 2026 liggen op een goede balans tussen onze strategische inzet (ons koerskompas) en de te behalen resultaten. 5.2 We streven ernaar kostenverhogingen binnen gemeenschappelijke regelingen waar mogelijk evenredig te verdelen en efficiënt binnen de eigen begroting van de gemeenschappelijke regelingen op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de resultaten.

6. Komen tot een burgergerichte dienstverlening (7) Wat willen we bereiken: De huidige samenleving vraagt om een flexibele en klantgerichte opstelling van onze organisatie naar de buitenwereld. De coalitie streeft een meer omgevingsbewuste en burgergerichte dienstverlening na. Concreet betekent dit onder meer dat de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de gemeente, de wijze van klantcontact, en de informatiestructuur nog beter worden afgestemd op de behoeften van de inwoners. Brunssum wil excelleren in haar dienstverlening en bedrijfsvoering. In het proces staat de inwoner centraal. Het is van belang dat de gemeentelijke dienstverlening integraal is afgestemd en daar waar nodig geüniformeerd wordt. Daarnaast ontbreekt structurele monitoring op de kwaliteit van de dienstverlening. Wij werken in deze raadsperiode toe naar het vaststellen van een nieuw gemeentelijk dienstverleningsconcept, waarin de genoemde elementen hun plek krijgen.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 We verkennen in 2026 op welke manier de eerder benoemde elementen kunnen samenkomen in een mogelijk nieuw gemeentelijk dienstverleningsconcept. Daarbij onderzoeken we welke richting wenselijk en haalbaar is. 6.2 Invoeren van klantevaluaties om input op te halen over de tevredenheid van de dienstverlening.

Gemeente Brunssum

21

Begroting 2026

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakvelden Lasten XT-01 - Bestuur XT-02 - Burgerzaken Baten XT-01 - Bestuur XT-02 - Burgerzaken Totaal

22

Begroting 2026 4.199 2.502 1.697 -593 -3 -590 3.606

Begroting 2027 4.147 2.434 1.712 -688 -3 -685 3.458

Begroting 2028 4.016 2.352 1.664 -593 -3 -590 3.423

Begroting 2029 3.802 2.370 1.432 -373 -3 -370 3.429

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

2. Veiligheid

Inleiding Dit programma richt zich op de verschillende facetten van veiligheid, waaronder openbare orde en veiligheid, crisisbeheersing, brandweerzorg, ondermijning en de samenhang tussen zorg en veiligheid. Een veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde voor het welzijn van inwoners, de leefbaarheid van wijken en het goed functioneren van de samenleving als geheel. Het realiseren van een veilige omgeving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De gemeente voert hierin de regie, maar werkt nadrukkelijk samen met partners zoals politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties, zorginstellingen en inwoners. Door deze samenwerking kan effectief worden ingespeeld op lokale veiligheidsvraagstukken. De inzet richt zich op het voorkomen en bestrijden van overlast, criminaliteit, ondermijning en het vergroten van het veiligheidsgevoel. Zowel repressieve als preventieve maatregelen zijn nodig om dit te bereiken. Hierbij is ook aandacht voor een stevige sociale basis in buurten en het bevorderen van positieve ontmoetingen in de openbare ruimte. Op het gebied van veiligheid spelen op dit moment diverse maatschappelijke en lokale ontwikkelingen. Er is sprake van een toenemende druk op de leefomgeving door een stijgende lijn in drugshandel, burenoverlast, huiselijke conflicten, jeugdoverlast en incidenten met personen met onbegrepen gedrag.

Deze problematiek vraagt om een gebiedsgerichte en integrale aanpak, gericht op samenwerking tussen veiligheid en zorg. Door onvoldoende politiecapaciteit verschuift het toezicht op de openbare ruimte in toenemende mate richting gemeentelijke handhavers. Deze ontwikkeling vereist een versterkte inzet op de professionalisering, herkenbaarheid en effectiviteit van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), zodat zij gezaghebbend en doeltreffend kunnen optreden in uiteenlopende situaties. In dit kader is tevens een jeugdboa aan het team toegevoegd, met specifieke aandacht voor preventie en handhaving gericht op jongeren. Daarnaast is er extra aandacht voor de preventieve aanpak van risicogedrag onder jongeren en gezinnen. Onder het landelijke programma Preventie met Gezag wordt samen met lokale en regionale partners gewerkt aan vroegsignalering, begeleiding en het voorkomen van normafwijkend en crimineel gedrag. De gemeente zoekt in het kader van het nemen van repressieve maatregelen nadrukkelijk de samenwerking in de lokale driehoek op.

Gemeente Brunssum

23

Begroting 2026 Ook de aanpak van ondermijning blijft een prioriteit. Door deelname aan het ACT!-Interventieteam Parkstad en samenwerking met partners als het RIEC kunnen misstanden zoals drugsproductie, witwassen, spookbewoning en mensenhandel bestuurlijk worden aangepakt. Waar repressieve maatregelen noodzakelijk zijn, zoekt de gemeente actief de samenwerking binnen de lokale driehoek (gemeente, politie en Openbaar Ministerie) om tot een integrale en doelgerichte aanpak te komen.

Kaderstellende nota's • •

Integraal veiligheidsplan SVBBL 2023-2026. Vaststellen meerjarenbeleidsplan Vergunningen Toezicht en Handhaving 2026-2030 met bijbehorende uitvoeringsplan 2026.

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Straatcoaches/jeugdboa’s en jongerenwerk (13) Wat willen we bereiken: Binnen het uitvoeringsprogramma richt het veiligheidsveld ‘Jeugd en Veiligheid’ zich op het verbeteren van veiligheidsbeleving van jongeren (onder de 23 jaar) en een afname van jeugdcriminaliteit. Hieronder vallen thema’s als jeugdoverlast, jeugdgroepen, alcohol en drugsgebruik en veiligheid in en om de school. In de afgelopen jaren kwamen de thema’s jeugdoverlast- en criminaliteit steeds prominenter naar voren. Steeds vaker manifesteren zich (grote) groepen jeugd in Brunssum en omgeving Parkstad. Zowel in de Driehoek SVBBL als in de Driehoek Parkstad is bestuurlijk en ambtelijk de behoefte naar voren gekomen om structureel te investeren in dit veiligheidsveld. In Brunssum worden straatcoaches ingezet. Zij bezoeken locaties waar veel overlast van jeugdgroepen is en staan in nauw contact met de gemeente, politie en het maatschappelijk werk. Het CMWW zet jongeren- en straathoekwerkers in om contact te leggen met de jongeren op straat en een vertrouwensband met hen op te bouwen. Op deze wijze zetten wij niet alleen in op een zinvolle besteding van vrije tijd en het benutten van de talenten van jongeren, maar ook op vroegsignalering en preventie. Hierdoor hebben wij een actueel beeld van de jeugdgroepen en overlastlocaties.

Signalen omtrent criminele activiteiten worden hierbij met de politie gedeeld om criminele groepen inzichtelijk te maken en problematische individuen, jeugdgroepen en structurele overlastlocaties krijgen een aanpak op maat die bestaat uit een combinatie van preventie, repressie en nazorg. Om de informatiepositie te verbeteren wordt er contact gelegd met scholen (basisonderwijs en voortgezet onderwijs) en worden politiemensen en handhavers getraind op het verkrijgen van een actuele informatiepositie en een betere benadering richting jeugd. Er is binnen Parkstad sprake van een Jeugd Preventie Platform (JPP). Hierdoor is er een beter zicht op de jongeren die zich over de gemeentegrenzen heen verplaatsen en hebben we voldoende informatie voordat binnen een bepaalde gemeente specifieke maatregelen en interventies worden ingezet. Deze manier van werken is zowel integraal als efficiënt.

24

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 Samen met jeugd en partners kijken we naar de realisatie en invulling van hangplekken voor zowel binnen als buitenlocaties. 1.2 In Parkstadverband continueren wij de samenwerking met onze ketenpartners en zetten wij in op meer eenduidigheid in ons beleid, betere informatie-uitwisseling en een effectievere aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. 1.3 We zetten in op de inzet van een jeugdboa die zichtbaar aanwezig is in de wijken en actief contact legt met jongeren. Daarmee versterken we de vroegsignalering en de samenwerking met partners, en dragen we bij aan het voorkomen van overlast en het bevorderen van een veilige leefomgeving.

2. Boa's en politie meer zichtbaar in de wijken (14) Wat willen we bereiken: Door verschillende oorzaken, zowel maatschappelijk als politiek, is de capaciteit van de politie ernstig onder druk komen te staan. In Brunssum werken de boa's en politie op verschillende niveaus (strategisch, tactisch en operationeel) samen in de wijken om deze veilig en leefbaar te houden. Ze zijn zichtbaar in de wijk aanwezig en hebben de beschikking over fietsen, scooters en een handhavingsauto. Zij surveilleren in de wijk en gaan in gesprek met de bewoners en ondernemers. Er is sprake van een proactieve houding en zij nemen de regie bij leefbaarheid in de wijken. De boa's houden toezicht en handhaven in de openbare ruimte. Dit betekent dat ze bezig zijn met de aanpak van overlast, verloedering of veiligheid. Zij weten wat er in de wijken speelt en zijn vaak het eerste aanspreekpunt van inwoners. De boa's stimuleren mensen om zich aan de regels te houden en zo bij te dragen aan een plezierige woonomgeving. Zij zijn een extra paar ogen en oren voor de gemeente, voor de politie, voor jeugdwerkers en voor wijkteams. Zo dragen ze bij aan de leefbaarheid van de openbare ruimte en zijn ze in veel situaties een onmisbare samenwerkingspartner van de politie. De boa's werken veel samen met de wijkagenten. De boa's hebben zich ontwikkeld tot professionele handhavers.

Die professionaliseringsslag gaat ook de komende periode door. We zetten in op permanente her- en bijscholing, een adequate uitrusting met portofoons en bodycams en efficiënt handhaven door automatisering. We hebben een jeugdboa aan het team toegevoegd.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 De lokale prioriteiten worden opgenomen in een uitvoeringsplan. 2.2 Samenwerking op verschillende thema’s tussen politie en boa's (denk aan jeugd, handhaving Alcoholwet, (verkeers)veiligheid bij scholen en evenementen).

3. Humaan Damoclesbeleid (15) Wat willen we bereiken: Artikel 13b Opiumwet ook wel aangeduid als de Wet Damocles biedt de burgemeester de mogelijkheid om drugshandel te bestrijden door middel van het opleggen van een last onder bestuursdwang. Het Damoclesbeleid wordt ook in 2026 weloverwogen toegepast. De burgemeester heeft de mogelijkheid om af te wijken van het beleid. Gebruikmaking van deze bevoegdheid vereist dat er in een woning of lokaal of op een daarbij behorend erf sprake is van (1) drugshandel, (2) de

Gemeente Brunssum

25

Begroting 2026 aanwezigheid van een handelshoeveelheid drugs of (3) de aanwezigheid van voorwerpen of stoffen waarvan betrokkene weet of ernstige reden heeft te vermoeden dat zij bestemd zijn voor bijvoorbeeld het telen of bereiden van drugs. De last onder bestuursdwang betreft in de regel de (gedeeltelijke) sluiting van de woning of het lokaal. Het beleid biedt ruimte om maatwerk toe te passen. Team VTH zoekt in een dergelijke casus zowel de interne als de externe samenwerking op, zodat er een goed beeld wordt gevormd van de situatie. Indien nodig wordt geschakeld met politie en het CMWW.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 Voortzetting van het huidige Damoclesbeleid.

4. Cameratoezicht / knelpunten veiligheid (12) Wat willen we bereiken: In Brunssum zijn vier vaste camera's aanwezig, namelijk op het Lindeplein, in het bovenste gedeelte van de Kerkstraat, in de Schiffelerstraat en in het openluchttheater. Het inzetten van cameratoezicht kent zijn begrenzing in een wettelijk kader om de privacy van mensen te beschermen. Cameratoezicht is geen doel op zich, maar is een noodzakelijk aanvullend instrument om bij te dragen aan een veilige gemeente voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. Het bevoegd orgaan bij het plaatsen van camera’s in de openbare ruimte is de burgemeester. Gelet op het hiervoor beschreven spanningsveld is het belangrijk om in beleid aan te geven op welke manier de burgemeester invulling geeft aan de bevoegdheid om cameratoezicht in te zetten. Brunssum heeft inmiddels beleid om cameratoezicht in te zetten. Op 15 januari 2025 besloot de burgemeester het cameratoezicht in bepaalde gebieden te verlengen tot 1 december 2028. Dit besluit is genomen op grond van artikel 151c van de Gemeentewet en artikel 2:77 van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) Brunssum. De aangewezen gebieden zijn het Lindeplein, de Rumpenerstraat, de Kerkstraat en het openluchttheater

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 Doorontwikkeling van de visie op de inzet van cameratoezicht als onderdeel van het integraal veiligheidsbeleid. 4.2 In 2026 verkennen we met de gemeente Heerlen de mogelijkheden voor gezamenlijke inzet en afstemming rond cameratoezicht in de openbare ruimte, gericht op een betere veiligheidsbeleving in aandachtsgebieden.

Overige speerpunten 5. Openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing Wat willen we bereiken: Overlast willen we zo veel mogelijk beperken en tegengaan, waardoor het prettig verblijven is in het openbaar gebied. Om dat te bereiken werken we samen met professionals en bewoners, onder meer door zichtbaar toezicht en handhaving in de wijken (boa's, wijkagenten, straatcoaches). Overlast signaleren wij hierbij in een vroeg stadium en pakken wij samen met onze ketenpartners aan. Urgente casuïstiek

26

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 krijgt direct prioriteit, al dan niet onder procesregie van het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad. We werken daarnaast samen met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) om georganiseerde criminaliteit in Brunssum aan te pakken. Het RIEC adviseert en ondersteunt de gemeente bij de bestuurlijke aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Maar ook de lopende activiteiten voor bestrijding van georganiseerde criminaliteit (mensenhandel, drugscriminaliteit, witwassen, vastgoedfraude, bestuurlijk afpakken en milieucriminaliteit) worden gecontinueerd, net als de aanpak in het kader van het Bibob-beleid (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Een goede kwaliteit van de fysieke veiligheid en brandweerzorg en het in stand houden van een adequaat niveau van crisisbeheersing en voorbereiding van rampenbestrijding zijn eveneens belangrijke randvoorwaarden om overlast zoveel mogelijk te beperken en tegen te gaan. Daarom blijven we onverminderd inzetten op het behoud van de kwaliteit van brandweerzorg, zoals vastgelegd in het regionale dekkingsplan (inclusief de effecten van Uitruk op Maat en de geplande nieuwbouw van kazernes).

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 Naast een vakbekwaamheidstraject worden verschillende thema’s opgepakt om met name de lokale crisisorganisatie organisatie-breed te borgen en daarmee te laten aansluiten op de regionale samenwerking.

6. Preventie met gezag Wat willen we bereiken: De gemeente Brunssum heeft van het ministerie van Justitie en Veiligheid 1,5 miljoen ontvangen verdeeld over drie jaar om de toenemende jeugdcriminaliteit aan te pakken. De subsidie is in het kader van het landelijke programma Preventie met Gezag. De ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit laten zien dat deze problematiek een breed spectrum aan strafbare handelingen omvat, variërend van kleine vergrijpen, tot zeer ernstige delicten. Afgelopen jaren waren er regelmatig overlastgevende locaties met (grote) groepen jeugd. Dit betrof zowel mildere als zwaardere vormen van overlastgroepen. Het uit zich in de wijken door geluidsoverlast, intimiderend aanwezig zijn, zwerfvuil achterlaten en soms ook in vernielingen en andere vormen van kleine criminaliteit. In sommige gevallen uit zich dit in een conflict tussen bewoners en jeugdigen, waarbij er afgelopen jaar ook sprake was van meerdere geweldsincidenten. Het doel is het verminderen van jeugdcriminaliteit, zorgen dat jeugd een betere toekomst met perspectief krijgt en, tot slot, het verbeteren van de veiligheid in de buurten op straat.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 In samenwerking met verschillende partijen (o.a. zorg- en veiligheidshuis, politie, jeugd- en jongerenwerk en de omliggende Parkstadgemeenten) wordt uitvoering gegeven aan het plan van aanpak Preventie met Gezag Brunssum. Dit plan van aanpak omvat gerichte preventieve en repressieve interventies om zodoende de jeugdcriminaliteit te verminderen en de jongeren een positieve toekomst te kunnen bieden, maar tegelijkertijd ook heldere grenzen te stellen. 6.2 De investering in zichtbaarheid op straat wordt gecontinueerd. Door de inzet van specialistisch jongerenwerk en het (her)inzetten van sfeerkeepers worden extra ogen en oren in de wijk toegevoegd. Deze zichtbare aanwezigheid maakt vroegsignalering van problematiek mogelijk, vergroot het bereik onder risicogroepen en bevordert de tijdige toeleiding van jongeren naar

Gemeente Brunssum

27

Begroting 2026 passende ondersteuning. Ter versterking van deze aanpak zijn jeugdboa’s noodzakelijk, als schakel tussen toezicht, zorg en preventie. 6.3 De brede preventieve aanpak van (georganiseerde en ondermijnende) jeugdcriminaliteit is een groeiende en lerende aanpak. Samen met wetenschap, beleid en praktijk wordt voortdurend gereflecteerd op de voortgang en effectiviteit van interventies. Hierdoor kunnen we steviger inzetten op interventies die goede resultaten opleveren, maar ook stoppen met interventies of werkwijzen die niet werken.

7. Ondermijning Wat willen we bereiken: De afgelopen jaren is veel progressie geboekt in de aanpak van ondermijning. Tegelijkertijd heerst ook het besef dat we samen met onze partners nog veel winst kunnen en moeten behalen. Wij blijven daarom hard werken om de bestaande aanpak te verbeteren en de lokale en maatschappelijke weerbaarheid te verhogen. Daarnaast analyseren wij in samenwerking met ketenpartners nieuwe fenomenen op het gebied van ondermijning en ontwikkelen daar waar nodig een gerichte aanpak. Wij blijven onverminderd inzetten op het creëren van bewustwording onder inwoners, ondernemers en ketenpartners en blijven streven naar het verder verhogen van de meldingsbereidheid. Als we ons focussen op de gemeente Brunssum dan wijst een analyse uit dat in onze gemeente voornamelijk in verhoogde mate sprake is van ‘misbruik van vastgoed’ en ‘drugsproblematiek’. Dit zijn reeds geprioriteerde thema’s. Daarnaast is ook sprake van enkele overige thema’s op het gebied van ondermijnende criminaliteit, zoals mensenhandel, Outlaw Motor Gangs (OMG) en fraude. Gezien het 'misbruik van vastgoed' en 'drugsproblematiek' geven we hier ook de komende periode prioriteit aan. Met innovatieve methoden werken we samen met verschillende partners om drugsgerelateerde activiteiten in de gemeente op te sporen, en we blijven ons inzetten voor de preventie van synthetische drugsdumpingen.

Het Damoclesbeleid en Bibob-beleid houden we actueel. We werken aan het verder versterken van de weerbaarheid van de gemeente tegen de invloed van ondermijning. Daarnaast zetten we in op het verbeteren van onze informatiepositie (data-analyse). Om beter zicht te krijgen op de voedingsbodem van ondermijnende criminaliteit in wijken en buurten, maken we gebruik van Zicht op Ondermijning. Inwoners en ondernemers krijgen voorlichting over ondermijning, de gevolgen ervan en de mogelijkheden om signalen anoniem te melden. De regio Parkstad ambieert een versteviging van de aanpak, zowel preventief als repressief, van (ondermijnende) criminaliteit om daarmee ondermijnende activiteiten zoveel als mogelijk tegen te gaan, te verstoren en te stoppen. Dit binnen het streven naar een veilig woon- en leefklimaat in zowel het buitengebied, als stedelijke en dorpse woonmilieus met actieve en vitale leefgemeenschappen, waarbij zowel een preventieve als repressieve aanpak gecombineerd wordt ingezet. Op dit moment zijn er tijdelijke gelden beschikbaar gesteld voor in ieder geval de periode 2024-2026. De basis van de regionale Act! Interventieteams is de intergemeentelijke samenwerking binnen deze regio. Het Act! Interventieteam Parkstad heeft als mantra het ondersteunen, ontzorgen en aanjagen van de bestuursrechtelijke aanpak van de ondermijnende criminaliteit in de regio Parkstad.

Daar waar wenselijk worden andere (opsporings)instanties zoals politie, Belastingdienst, NVWA en Arbeidsinspectie gevraagd aan te sluiten.

28

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 7.1 We zetten in op regionale samenwerking middels de ondermijningstafel en het informatieknooppunt Parkstad. 7.2 Er is een regionaal interventieteam (het Act!) geformeerd dat (integrale) acties uitvoert op aangedragen (ondermijnings-) casuïstiek en thema’s. In elke Parkstad gemeente vinden 25 integrale actiedagen per jaar plaats. Het streven is een veilig en passend woon- en leefklimaat met actieve en vitale leefgemeenschappen en om criminele processen te verstoren. 7.3 De (bestuurlijke) weerbaarheid van de partners tegen ondermijnende en criminele invloeden wordt verhoogd. 7.4 We stellen prostitutiebeleid op en zorgen voor regionale afstemming hieromtrent. 7.5 Het BIBOB-beleid wordt geactualiseerd en toegepast op alle relevante thema’s. Hiermee wordt de integriteitstoetsing versterkt om risico’s op het gebied van ondermijning en fraude vroegtijdig te signaleren en effectief te bestrijden.

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakveld Lasten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid Baten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer XT-12 - Openbare orde en veiligheid Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 3.743 2.614 1.130 -19 0 -19 3.724

Begroting 2027 3.819 2.681 1.138 -19 0 -19 3.801

Begroting 2028 3.930 2.777 1.152 -19 0 -19 3.911

Begroting 2029 4.062 2.909 1.153 -19 0 -19 4.043

29

Begroting 2026

3. Sociaal Domein

Inleiding Het sociaal domein gaat over het geheel van diensten en beleidsterreinen die gericht zijn op het welzijn, de participatie en de zelfredzaamheid van inwoners. Met als doel het verbeteren van de kwaliteit van leven en het bevorderen van sociale cohesie in de samenleving. Zowel de beleidsvelden jeugd, Wmo, participatie en armoede alsook de beleidsvelden gezondheid, sport, onderwijs, cultuur en evenementen vallen hieronder De transitie in het Sociaal domein in 2015, ging primair om de overheveling van taken, bevoegdheden en financiën van het Rijk naar gemeenten met daarbij de opgave van een verschuiving van klassieke hulpverlening naar moderne ondersteuning, van 'zorgen voor' naar 'zorgen dat'. Dit vraagt om een beweging naar een faciliterende rol van de gemeente en regie en eigenaarschap bij de inwoners. Deze beweging heeft nog steeds onze aandacht. Inmiddels is de samenleving verandert en stijgt de ondersteuningsvraag. Landelijk wordt voorspeld dat de zorguitgaven per persoon zullen toenemen door de vergrijzing, meer mensen (vooral jongeren) met mentale gezondheidsproblemen en een toename in het aantal mensen met een chronische, meervoudige zorgvraag. Daarnaast neemt de druk op de arbeidsmarkt toe. Voor zorgaanbieders en onderwijs is het vinden van personeel een steeds grotere uitdaging. Als reactie hierop zetten we in op de beweging van zorg naar gezondheid.

Meer inzetten op preventie, bestaanszekerheid en het verbeteren van de samenwerking tussen zorg en het sociaal domein. Om in deze veranderende context te komen tot een toekomstbestendig en houdbaar sociaal domein is er richtinggevend een nieuwe koers nodig. Een goede basis is het Koerskompas Brunssum, de strategische visie voor de lange termijn (2050). De negen maatschappelijke doelen uit het koerskompas en specifiek de eerste 5 doelen vormen de inhoudelijke basis waaraan we werken in het Sociaal domein. 1. Bevolking in balans. 2. Bestaanszekerheid voor iedereen. 3. Kansen voor jongeren. 4. Ruimte voor talent en ontwikkeling. 5. Gezond samenleven in veerkrachtige wijken. De analyse als onderdeel van het Koerskompas geeft inzicht in de opgaven van het Sociaal domein waar we als Brunssum voor aan de lat staan. Aandachtspunten uit deze analyse zijn de bovengemiddelde slechte fysieke en mentale gezondheid, ongezonde leefstijl, hooggebruik van jeugdhulp en Wmo, hoge zorgkosten en lage levensverwachting van de inwoners van Brunssum.

30

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Dit is naast een analyse op onze werkwijze en effectiviteit mede input geweest om te komen tot een gerichte verbeteraanpak en visie op welzijn, zorg, ondersteuning en omkijken naar elkaar, de Herijking sociaal domein. De Herijking van het sociaal domein is de strategische landingsplaats voor de genoemde doelen uit het koerskompas. De genoemde doelen worden verder vertaald naar inspanningen en maatschappelijke effecten. Het roept ons op anders te denken, werken en organiseren. Een verschuiving creëren van systeemwereld naar leefwereld. Dit vergt een integrale benadering van hulpvragen, maatschappelijke vraagstukken en intensievere samenwerking tussen beleid en uitvoering. Voor 2026 starten we, op basis van de analyse, met de volgende 3 opgaves: 1. Het versterken van de interne samenwerking en meer sturing middels een te ontwikkelen denken doekader. 2. Het versterken van onze rol als opdrachtgever richting partners in het sociaal domein op basis van onze doelstellingen. 3. Het versterken en passend inrichten van onze toegang. Het programmaplan Brunssum Noord Oost ondersteunt de Herijking sociaal domein en geeft ruimte om te experimenteren en te leren om zo de integrale aanpak in het Sociaal domein te ontwikkelen en de aansluiting op de leefwereld te verbeteren

Kaderstellende nota’s • • • • • • • • • • • • • • • •

Programmaplan Herijking sociaal domein (2025) Programmaplan Noord en Oost (2025) Koerskompas (2025) Regionaal gezondheidsbeleid "Gezondheid nu, voor later!". (2025-2030) Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 ISD BOL beleidsplan 2023-2026 Evaluatie minimabeleid en beleidskaders 2021-e.v. Centrumregeling verwerving Jeugdhulp regio Zuid-Limburg en Service Level Agreement 2024-2028 Visie opvang en beschermd wonen Parkstad (2018-2026) Lokale Inclusieagenda Brunssum (2024-2028) Wettelijke voorschriften zoals neergelegd in de gemeentelijke verordeningen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet) Regiovisie “Geweld hoort nergens Thuis in Zuid-Limburg” Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Jeugd) Onderzoek naar verruiming inkomensgrenzen minima(2023) Plan van aanpak Regionale Werkhubs 2024-2027 Plan van aanpak SPUK GALA 2023-2026

Gemeente Brunssum

31

Begroting 2026

Speerpunten uit het uitvoeringsprogramma 1. Vernieuwing en verbinding (19 & 24) Wat willen we bereiken: Onze ambitie is om de kwaliteit van leven in Brunssum voor iedereen op een blijvend goed niveau te krijgen waarbij we ons richten op behoud en verstevigen van de sociale basis en bevorderen van kansengelijkheid. We ontwikkelen hiervoor een toekomstbestendig sociaal domein, waarbij de inwoner van Brunssum ons uitgangspunt is in ons denken en doen. Samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties bouwen we aan een sterke gemeenschap. Hiervoor kiezen we een procesmatige aanpak, waarbij we zowel beleidsinhoudelijk als uitvoeringsgericht onze koers aanscherpen. In 2025 hebben we de analyse afgerond en is de richtinggevende fase gestart. In 2026 starten we met de eerste concrete uitvoeringsmaatregelen. De herijking richt zich nadrukkelijk op een duidelijke koers, betere samenwerking, eenvoudigere en betere toegang voor inwoners, en een sterkere sturing op resultaat en budget We streven naar brede welvaart voor onze inwoners dat wil zeggen kwaliteit van leven in brede zin, nu en voor toekomstige generaties. Dit omvat inkomen, gezondheid, onderwijs, veiligheid, leefomgeving, zingeving en toegang tot hulp en ondersteuning. De verschillende factoren die van invloed zijn hierop brengen we samen in onze stabiliteitsaanpak.

Deze factoren geven een beeld over het ervaren van stabiliteit of juist stress en stelt ons in staat om passende ondersteuning te bieden. Deze integrale aanpak krijgt onder andere vorm binnen de gebiedsgerichte programmering in Noord en Oost, waar we het sociaal beleid, de fysieke omgeving en gezondheidsdoelen samenbrengen.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 1.1 Ontwikkelen van een richtinggevend denk- en doekader voor het Sociaal domein. 1.2 Versterken van onze rol als opdrachtgever (sturen, monitoren en bijsturen) richting onze partners in het Sociaal domein. 1.3 Ontwikkelen van een integrale toegang.

2. Inclusieagenda (16) Wat willen we bereiken: Onze uitgangspunten zijn hierbij dat iedereen in Brunssum meetelt, mee praat en naar vermogen meedoet in de Brunssumse samenleving. De focus voor een inclusief Brunssum is gericht op fysieke, informatie- en sociale en maatschappelijke toegankelijkheid. Daarnaast is er nadrukkelijke aandacht voor antidiscriminatie. In het geval van fysieke toegankelijkheid is en blijft het uitgangspunt dat iedereen met of zonder beperking, fysiek toegang heeft tot zowel de openbare gebouwen als ook de winkels in Brunssum. Daarnaast wordt er ook rekening gehouden met de veiligheid. Om dat te bereiken zullen een aantal bestaande gebouwen getoetst worden en zal er bij ver- en nieuwbouwprojecten rekening gehouden worden met inclusie waarbij (ervarings)deskundigen worden betrokken.

32

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 Bij informatietoegankelijkheid gaat het erom dat iedere inwoner toegang heeft tot zowel digitale als analoge begrijpelijke informatie en dat we ervoor zorgen die informatie op vaste, vertrouwde manieren én plekken te vinden is. In sociaal en maatschappelijk opzicht is er sprake van een pro-actieve en open houding naar inwoners toe. Iedereen wordt gelijkwaardig behandeld en kan meepraten. Uitganspunt is te denken en te doen vanuit de kracht van de diversiteit en het potentieel van mensen. Dit zal gebeuren in nauwe samenwerking met inwoners én partners in Brunssum.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 2.1 Uitvoeren van de Lokale Inclusie Agenda 2024-2028 "Iedere Brunssumer telt mee!" op basis van het uitvoeringsprogramma gericht op fysieke-, sociale- en informatietoegankelijkheid. .Voor een volledig overzicht van de actiepunten en de realisatie zie het uitvoeringsprogramma en de jaarlijkse evaluatie.

3. Gemeente breed vrijwilligersplatform (28) Wat willen we bereiken: Door persoonlijk contact en aandacht willen we de zelf- en samenredzaamheid van inwoners vergroten. De sociale basis in Brunssum moet versterkt worden waarbij de vele initiatieven nauwer met elkaar verbonden worden. Bij het versterken van de sociale basis zullen vrijwilligers, mantelzorgers en alle andere informele zorgverleners nadrukkelijk worden meegenomen.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 3.1 Samen met partners als het CMWW versterken we de sociale basis met als doel het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid waarbij we inzetten op het stimuleren van laagdrempelige vrijwillige inzet en 'omzien naar elkaar'. Dit past in de ontwikkeling Herijking sociaal domein.

4. Versterken van (kinder)armoedebestrijding (17) Wat willen we bereiken: De inkomenspositie van minima moet duurzaam verbeterd worden naast het bevorderen van (maatschappelijke) participatie en het voorkomen van uitsluiting. Door armoede en schuld proactief en integraal te benaderen vergroten we de bereikbaarheid en een zo optimaal mogelijk gebruik van regelingen. Verder zetten we in op preventie en vroegsignalering om 'erger' te voorkomen en investeren we extra in het voorkomen en bestrijden van kinderarmoede. De schuldhulpverlening door de Kredietbank Limburg aan inwoners met geldproblemen blijft op kwalitatief goed niveau en de bekostiging ervan blijft binnen het beschikbare budget. Armoedebeleid en schuldhulpverlening worden continu geactualiseerd op basis van actuele gebeurtenissen, beschikbaar budget en innovatieve oplossingen en is onderdeel van de integrale aanpak binnen het Sociaal Domein.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 4.1 In de aanpak van Vroegsignalering wordt extra ingezet op het bereiken van de doelgroep met een score van minimaal 20% in de benchmark. 4.2 Bevorderen dat 80% van het aantal kinderen uit een minimagezin (120% inkomensgrens) een aanvraag doet bij Stichting Leergeld en/of Jeugdfonds Sport en Cultuur.

Gemeente Brunssum

33

Begroting 2026 4.3 De dienstverlening van Kredietbank Limburg (KBL) voldoet aan de vereisten van de basisdienstverlening schuldhulpverlening onder de wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs). 4.4 De samenwerking in het kader van schuldhulpverlening tussen CMWW en KBL wordt geïntensiveerd en leidt tot het behalen van de afgegeven prognose aantallen schuldhulptrajecten. 4.5 Het gebruik van de Voorzieningenwijzer stijgt naar minimaal 40 adviesgesprekken in 2026. 4.6 In 2026 wordt een nieuw beleidsplan armoede en schuldhulpverlening opgesteld. De aanpak van energiearmoede maakt hier onderdeel van uit.

5. Integraal jeugdbeleid / passende jeugdhulp (18) Wat willen we bereiken: We willen een duurzame omslag maken van curatief, het aanpakken van bestaande problemen, naar preventief beleid, het voorkomen van problemen. Hierbij staan normaliseren en vroegsignalering centraal. De pedagogische sociale basis wordt versterkt door inzet van laagdrempelige ondersteuning rondom opvoeden en opgroeien, in nauwe samenwerking met onderwijs, kinderopvang en andere partners. Door gerichte collectieve en preventieve inzet bevorderen we de veerkracht bij ouders en jeugdigen en voorkomen we onnodige inzet van zwaardere jeugdhulp. Geïndiceerde jeugdhulp hebben we regionaal ingekocht. Samen met deze partners en onze lokale samenwerkingspartners stellen we een uitvoeringsplan op voor de doorontwikkeling van de jeugdhulp voor de komende jaren. In gezamenlijkheid met gecontracteerde zorgaanbieders, voorliggende partijen en gemeenten wordt een projectstructuur opgezet voor de doorontwikkeling van de ambulante jeugdhulp. Er wordt gestuurd op kritische prestatie indicatoren door middel van regionale contractregieteams. De Hervormingsagenda Jeugd is een gezamenlijk plan van het rijk, gemeenten, jeugdhulpaanbieders, professionals en clientorganisaties om de jeugdzorg in Nederland te verbeteren en financieel houdbaar te maken.

Daarbij wordt van alle partijen inzet verwacht met als doel om ervoor te zorgen dat kinderen en gezinnen die hulp nodig hebben, zo snel mogelijk de juiste hulp en ondersteuning krijgen. Gemeenten en het rijk gaan hiervoor structureel investeren in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Een van de maatregelen is een aanpassing in de jeugdwet, waarvoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Daarnaast moeten jeugdigen en ouders met hun ondersteuningsvragen op een laagdrempelige manier terecht kunnen in de wijk. Bij het behandelen van een hulpvraag is het perspectief van de jeugdige het uitgangspunt. En bij iedere hulpvraag worden alle leefgebieden uitgevraagd en daar integraal hulp geboden waar nodig. Aandachtspunten daarbij zijn mentale kwetsbaarheid en inkomenszekerheid. Knelpunten in gezinnen op deze domeinen leiden vaak tot vragen rondom opvoeden en opgroeien en tot jeugdhulp. Middels de programmatische aanpak Herijking sociaal domein, waarbij we streven naar een integrale toegang, geven we hier lokaal vorm aan.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 5.1 Het versterken van de pedagogische sociale basis door in te zetten op een veilige, stimulerende omgeving waarin jeugdigen kunnen opgroeien. Daarbij betrekken we breed het voorliggend veld zoals onderwijs, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, welzijn, bibliotheek en sport. Samen versterken we de verbinding tussen informele steun, preventie en professionele ondersteuning.

34

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 5.2 We sturen op instroom, doorstroom en uitstroom in de jeugdhulp door gerichte procesregie. We sturen op tijdige en passende hulp, met aandacht voor effectiviteit en doelmatigheid van de ingezette ondersteuning. 5.3 We werken daarbij nadrukkelijk vanuit de wijk. In 2026 openen we twee wijklocaties gericht op jeugd, van waaruit de integrale samenwerking en verbinding tussen projecten verder wordt versterkt. In dit kader sluiten we onder andere aan bij het programma Preventie met Gezag. Jongeren die risico’s lopen, kunnen rekenen op passende ondersteuning in samenhang met de bestaande jeugdhulpstructuren.

Overige speerpunten 6. Thuis blijven wonen en meedoen in eigen omgeving Wat willen we bereiken: De algemene opgave is dat inwoners van Brunssum, van jong tot oud, zo verantwoord en zelfstandig mogelijk kunnen functioneren in hun eigen omgeving en daarbij actief deelnemen aan de samenleving, zodat ook eenzaamheid voorkomen wordt. Daarbij staat de eigen verantwoordelijkheid en het omzien naar elkaar, centraal. Daarnaast kunnen inwoners - indien het op eigen kracht niet lukt - gebruik kunnen maken van toereikende algemene en/of collectieve voorzieningen (voorliggend veld) waarbij zij laagdrempelig ondersteund worden en waardoor zij mee kunnen blijven doen in de samenleving. Op deze wijze wordt de hulpvragende inwoner eerder adequaat geholpen en wordt het beroep op maatwerkvoorzieningen beperkt. De Wmo bevat, indien het op eigen kracht met hulp van anderen en/of middels algemene/collectieve voorzieningen niet lukt om zelfstandig thuis te blijven wonen en mee te doen in de maatschappij, de volgende maatwerkvoorzieningen: Hulp bij het Huishouden, Begeleiding en Beschermd Wonen en Opvang, hulpmiddelen (bijvoorbeeld rolstoel), woningaanpassingen en collectief vervoer. Bij dit speerpunt ligt er een nadrukkelijk verband met de Programmatische Aanpak Brunssum Noord en Oost en de Herijking van het sociaal domein.

Hierbij zetten we in op een integrale werkwijze waarbij de leefwereld van de inwoner het uitgangspunt is om te komen tot passende interventies.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 6.1 We gaan op basis van de stabiliteitsaanpak een betere integrale werkwijze creëren voor inwoners met complexe problematiek. 6.2 We zetten verder in op versterken van de sociale basis, hiermee bedoelen we het geheel aan informele en formele diensten, voorzieningen en relaties in de leefomgeving die mensen helpen om mee te doen, te ontmoeten, steun te vinden en bij te dragen aan een veilige en gezonde samenleving. Het gaat om wat mensen met en voor elkaar doen, aangevuld met professionele en gemeentelijke basisvoorzieningen, en de fysieke inrichting van de leefomgeving.

Gemeente Brunssum

35

Begroting 2026 6.3 We bereiden ons voor op de aanstaande invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo die gepland staat op 1 januari 2027.

7. Inkomensregelingen / participatie Wat willen we bereiken: Hoe meer mensen een inkomen krijgen, hoe minder mensen een beroep doen op een uitkering. Voor iedereen die geen inkomen en vermogen heeft bestaat het wettelijk recht op een uitkering. We blijven investeren in extra taalonderwijs in combinatie met re-integratie. Naast het beoordelen en uitvoeren van uitkeringszaken is uitstroom naar betaald werk de belangrijkste opgave. Ook geven we meer aandacht aan het begrip ‘participeren naar vermogen’ met ontwikkelingskansen voor de burgers. We maken onderdeel uit van het programmateam voor het plan van aanpak Regionale Werkhubs Parkstad, dat vanuit de Regiodeal wordt ingezet. Hiermee innoveren we de instrumenten waarmee inwoners die nu nog aan de kant staan alsnog een plek krijgen om zich verder te kunnen ontwikkelen of het inkomen te verbeteren. Deze nauwe samenwerking met de andere gemeenten, ketenpartners en werkgevers moet leiden tot meer instroom in banen, meer leer-werktrajecten en een hogere participatiegraad. Daar waar extra ondersteuning nodig is bij het zelfstandig verwerven van inkomen zetten we dat in. De samenhang tussen schulden, opvoeding, hoge energiekosten, gezondheid en participatie of het hebben van een baan is leidend bij die ondersteuning. Wij verbeteren de arbeidspositie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Geen talent gaat verloren.

We zoeken steeds naar mogelijkheden om betaald werk mogelijk te maken. We investeren extra om meer inwoners van Brunssum een beschutte werkplek aan te bieden met het doel in 2028 de wettelijke taakstelling te realiseren. De participatiewet wordt in een ketensamenwerking uitgevoerd door de intergemeentelijke instelling ISD BOL, WOZL-WSP en ook de BV Beter Buren. De gemeente organiseert zich meer in wijken. De gedachte daarbij is onder andere om burgers, naar vermogen, te betrekken bij werkzaamheden/activiteiten in de eigen omgeving. ‘Met, voor en door de buurt’ is daarbij het motto. Het Werkgevers Servicepunt ondersteunt ons bij de actieve (arbeids)participatie van Brunssumse burgers. In de eigen omgeving. ‘Met, voor en door de buurt’ is daarbij het motto. Het Werkgevers Servicepunt ondersteunt bij de actieve (arbeids)participatie van Brunssumse burgers.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026: 7.1 Aan medewerkers van Betere Buren met een grote afstand tot de arbeidsmarkt wordt een arbeidsovereenkomst aangeboden, bij voorkeur onder de regeling Beschut Werk. 7.2 Het plan van aanpak voor Sociaal Ontwikkelbedrijven wordt opgesteld en geïmplementeerd 7.3 De aanpak voor het versnellen van de uitstroom van Statushouders op de arbeidsmarkt wordt geëvalueerd.

36

Gemeente Brunssum

Begroting 2026

Wat kost het programma in totaal? Bedrag x € 1.000

Taakveld Lasten XT-61 - Samenkracht en burgerparticipatie XT-621 - Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO XT-622 - Toegang en eerstelijnsvoorz. jeugd XT-63 - Inkomensregelingen XT-64 - Begeleide participatie XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-660 - Hulpmiddelen en diensten WMO XT-6711- Hulp bij het huishouden (WMO) XT-6712 - Begeleiding (WMO) XT-6714 – Ov. maatwerkarrangem. (WMO) XT-6751 – Jeugdhulp ambulant lokaal XT-6752 – Jeugdhulp ambulant regionaal XT-6753 – Jeugdhulp ambulant landelijk XT–6761- Jeugdhulp met verblijf lokaal XT-6762 -Jeugdhulp met verblijf regionaal XT-6763- Jeugdhulp met verblijf landelijk XT-6791 – PGB WMO XT-6792 – PGB Jeugd XT-6821 -Jeugdbescherming XT-6822 – Jeugdreclassering XT-691- Coördinatie en beleid Wmo XT-692 - Coördinatie & Beleid Jeugd Baten XT-61 - Samenkracht en burgerparticipatie XT-63 - Inkomensregelingen XT-65 - Arbeidsparticipatie XT-660 - Hulpmiddelen en diensten WMO XT-6711- Hulp bij het huishouden (WMO) XT-6712 - Begeleiding (WMO) XT-6714 – Ov. maatwerkarrangem. (WMO) XT-6751 - Jeugdhulp ambulant lokaal XT-6752 - Jeugdhulp ambulant regionaal XT-6753 – Jeugdhulp ambulant landelijk XT--6761- Jeugdhulp met verblijf lokaal XT-6762 -Jeugdhulp met verblijf regionaal XT-6763- Jeugdhulp met verblijf landelijk XT-6821 -Jeugdbescherming XT-6822 - Jeugdreclassering Totaal

Gemeente Brunssum

Begroting 2026 66.128 4.210 811 1.848 19.206 12.545 782 1.817 4.755 3.364 116 144 8.933 191 693 2.864 109 827 220 996 74 667 956 -13.680 -98 -13.113 0 -139 0 0 -330 0 0 0 0 0 0 0 0 52.448

Begroting 2027 65.526 4.236 809 1.774 18.791 11.969 794 1.823 4.680 3.528 116 143 9.173 199 708 2.924 111 827 220 1.013 75 663 951 -13.694 -41 -12.984 0 -144 0 0 -524 0 0 0 0 0 0 0 0 51.833

Begroting 2028 63.996 4.243 809 1.772 18.323 11.464 792 1.854 4.784 3.696 116 143 8.244 198 722 2.966 111 827 220 1.025 76 662 949 -14.132 -41 -12.857 0 -150 0 0 -524 -6 -345 -8 -30 -122 -5 -42 -3 49.864

Begroting 2029 63.694 4.276 804 1.754 18.065 10.875 791 1.820 4.889 3.881 116 143 8.441 202 737 3.028 113 827 220 1.047 77 652 936 -14.029 -41 -12.730 0 -156 0 0 -524 -6 -356 -8 -31 -126 -5 -44 -3 49.666

37

Begroting 2026

4. Volksgezondheid

Inleiding Gezondheid is een thema dat steeds nadrukkelijker op de agenda staat, omdat een goede gezondheid de basis vormt voor verdere ontwikkeling, zelfredzaamheid en uiteindelijk voor levensgeluk. Het is daarmee een belangrijk strategisch onderwerp geworden waarin verdere stappen gezet moeten worden en de verbinding gezocht moet worden met een gezonde fysieke leefomgeving en het mobiliteits- en inclusiebeleid. Dit betekent een nauwere samenwerking tussen het fysieke en sociale domein. Onze speciale aandacht gaat uit naar het bevorderen van een gezondere levensstijl, een gezonde pauze op alle scholen en de peuteropvang en naar thema’s zoals klimaatverandering en gezondheid. Minder gezond zijn, betekent namelijk een negatief effect op de ontwikkeling, de zelfredzaamheid, (arbeids)participatie en welbevinden van onze inwoners. Daarmee is er een groter risico tot mindere kansen voor de toekomst zodat mensen minder goed mee kunnen doen en zichzelf niet kunnen redden. Hierdoor zijn ze afhankelijk van derden (bijvoorbeeld door zorg of overheidssteun). In het herijkt gezondheidsbeleid wordt gezondheid integraal benaderd waarbij alle dimensies van positieve gezondheid worden meegenomen. Positieve gezondheid is een bredere kijk op gezondheid uitgewerkt in zes dimensies.