(E77) B&W - Raadsinformatiebrief & tussenproduct thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen - D438991

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 10 juli 2024 : Z086589/D437534 : : Raadsinformatiebrief tussenproduct met oplegger college B en W

Geachte raadsleden, Op 13 juni bent u tijdens het forum bijgepraat over de stand van zaken rond de omgevingsvisie. Daar is toegezegd het tussenproduct van een thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen aan u toe te zenden. Toekomstbeelden opgehaald uit participatie Met deze brief willen wij benadrukken dat het tussenproduct voornamelijk een product is van opgehaalde beelden, visies en ambities bij inwoners, ondernemers en diverse belangenorganisaties van gemeente Brummen. We hebben hier komend half jaar nog een belangrijke uitwerkingsslag in te slaan. Informatie bij het tussenproduct Ten aanzien van het tussenproduct willen we u graag de volgende punten meegeven. We vragen u dit in gedachten te houden bij het lezen en reageren op het tussenproduct. -

-

-

-

Komende periode werken we verschillende thema’s gebiedsgericht uit. We zijn voornemens om sociale aspecten en gevolgen van demografische ontwikkelingen sterker te integreren in de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Naast het proces van de omgevingsvisie zijn er recentelijk ook andere beleidstrajecten doorlopen, zoals de mobiliteitsvisie en het beleidskader voor duurzaam bouwen. We zorgen er uiteraard voor dat we de hoofdlijnen hieruit één op één overnemen in de uiteindelijke omgevingsvisie. Momenteel is dat nog niet op alle punten het geval. Dit komt omdat de tijd het schrijfwerk soms inhaalt. Zo is tijdens de raadsbijeenkomst van 27 juni 2024 een bestuurlijke toezegging gedaan over de N348. Dit is niet in het tussenproduct opgenomen, maar nemen we uiteraard mee in de verdere uitwerking van de omgevingsvisie. Omgevingscijfers, feiten en andere data – specifiek voor gemeente Brummen – zijn nog niet expliciet vermeld in het tussenproduct. Er is wel al data verzameld en meegenomen tijdens participatiebijeenkomsten. We werken deze data nog verder uit per thema en gebied. In de komende periode willen we onze ambities, doelen en uitvoering nog scherper en duidelijker uitwerken. Sommige delen van de tekst kunnen nog enigszins dromerig of abstract overkomen. We presenteren u zeven thema’s die op dit moment nog verweven zijn met elkaar.

Voor een deel is dat niet te vermijden, maar we willen dit nog duidelijker uitwerken. Er is door verschillende mensen hard gewerkt aan het tussenproduct. We zijn ons bewust dat hier nog een taalkundige slag in gemaakt moet worden. Dat gaat ook gebeuren.

Uw reactie op het tussenproduct We delen het tussenproduct graag met u als bijlage bij deze brief (D436936). We nodigen u uit om te reageren op het stuk tot uiterlijk 4 september via de griffie. Alvast hartelijk dank hiervoor.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z086589/D437534

Blz. 2

Vervolg planning U bent geïnformeerd door de griffie over de aangepaste planning. Voor de volledigheid alsnog hierbij de planning van komende maanden rondom het proces van de omgevingsvisie. woensdag 10 juli woensdag 4 september donderdag 10 oktober donderdag 4 december

Raadsinformatiebrief met tussenproduct Uiterlijke reactie raadsfracties Raadsbijeenkomst omgevingsvisie (werksessie “gebiedsgerichte uitwerking”) Raadsbijeenkomst concept ontwerp omgevingsvisie (forum informatief)

Met vriendelijke groeten, burgemeester en wethouders van Brummen

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Bijlage (D436936): Tussenproduct thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen

Tussenproduct

Thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen Dit tussenproduct is voornamelijk op basis van input van inwoners, ondernemers en diverse belangenorganisaties van gemeente Brummen bijeengebracht.

10-7-2024

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Inhoudsopgave Inleiding thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen .............................................. 2 1.

Wonen in het groen ............................................................................................. 3

2.

Mobiliteit en connectiviteit ................................................................................ 10

3.

Ruimte voor werken en economie ...................................................................... 14

4.

Vitaal platteland – landbouw, natuur en recreatie in balans ................................. 17

5.

Toerisme en recreatie ....................................................................................... 23

6.

Gezondheid en voorzieningen ............................................................................ 28

7.

Klimaatneutraal, CO2-neutraal en klimaatadaptief ............................................. 32

1

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Inleiding thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen Inleiding De gemeente Brummen wordt gekenmerkt door groen, ruimte en rust, met de voordelen van stadse voorzieningen in de nabijheid. We hebben een uniek en gevarieerd landschap, een veerkrachtige economie en inwoners die naar elkaar omkijken. We kenmerken ons door het dorpse leven van vriendelijkheid en gevoel van veiligheid. Dat maakt dat het in onze gemeente goed wonen en leven is. We staan er goed voor. We zien dat er in onze samenleving veel opgaven zijn die met elkaar samenhangen en om actie vragen. Voorbeelden zijn: toenemende vraag naar woningen, vergrijzing, klimaatverandering, de energietransitie en de inrichting van het landelijk gebied. Deze oplossingen vragen vaak om ruimte. Voor het oplossen van al deze opgaven zullen we dus slim met onze ruimte om moeten gaan. Welke ontwikkelingen passen waar? Dit erkennen we en dit vraagt soms om moeilijke keuzes: waar gebruiken we onze schaarse ruimte wel voor en waar niet? Het is daarom essentieel dat we de ontwikkelingen in onze gemeente zo vormgeven dat ze aansluiten op ons karakter. En dat ze niet alleen passend zijn in een gebied maar dat ze daar ook meerwaarde realiseren voor huidige en toekomstige generaties. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we dit per thema willen vormgeven. Hoe we de gemeente vernieuwen met het respect voor het oude.

Hoe we de fijne gemeente blijven om in te wonen, werken en leven, zowel voor de bestaande inwoners als de nieuwe. Hoe we werken aan een leefbare en gezonde leefomgeving waarin we onze kernwaarden en kwaliteiten versterken.

Context Dit betreft een tussenproduct van de omgevingsvisie gemeente Brummen. Met dit product geven we u de kans om vast kennis te nemen van en te reageren op de beleidsambities die op basis van input van inwoners, ondernemers en diverse belangenorganisaties bijeengebracht is. Dit is niet het eindproduct, wat betekent dat: • Context over waarom bepaalde ambities zijn gekozen nog niet opgenomen is; • In de volgende fase een gebiedsgerichte uitwerking opgesteld wordt. Daaruit kan blijken dat deze thematische uitwerking ook weer bijstelling behoeft; • Er in de eindversie mogelijk nog dingen bijkomen of wijzigingen in dit hoofdstuk – uiteraard ook mede na aanleiding van uw opmerkingen; • Er nog een data-analyse uitgewerkt wordt. Dit wordt nog toegepast op thema’s en gebieden. • Er nog geen opmaak is toegepast en geen figuren of afbeeldingen zijn toegevoegd; • Het nog niet in B1-taal is opgeschreven. Graag uw begrip hiervoor.

2

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

1. Wonen in het groen Wonen in de gemeente Brummen is fijn. Groen is altijd dichtbij en onze rijke geschiedenis voel je. In onze gemeente streven we daarom naar een duurzame toekomst waar wonen en leven in harmonie samengaan, met behoud van onze dorpse identiteit. We focussen op verdichting, hoogbouw en herontwikkeling van bestaande ruimte, met aandacht voor betaalbare en energieneutrale woningen, en openbaar groen. Door samen te werken met diverse partijen investeren we in woningen, groen en cultuurhistorie, zodat onze leefomgeving behouden blijft voor toekomstige generaties.

Toekomstbeeld (ambities) In de gemeente Brummen is het goed wonen, werken en leven. De gemeente is in de toekomst gegroeid, maar niet overmatig. Het heeft nog steeds het dorpse, groene en rustige karakter waar zoveel mensen zich in thuis voelen. Aan de randen van de kernen zijn een aantal mooie woonwijken gerealiseerd, terwijl binnen de kernen er ook een aantal woningen zijn bijgekomen. Op plekken daar waar de inpassing in de omgeving passend is biedt hoogbouw prettig wonen. Dat zijn plekken bijvoorbeeld in de spoorzone van Brummen en nabij industrieterreinen in Eerbeek. De doelgroepen die hier een uitstekend woon- en leefklimaat ervaren, kunnen optimaal gebruik maken van de centrale ligging en goede bereikbaarheid van voorzieningen nabij. Tegelijkertijd blijft het buitengebied ruim en groen, met volop ruimte voor natuur, agrariërs en als aangenaam verblijfsgebied voor inwoners en recreanten. Onze gemeenschap bloeit met levensloopbestendige woningen, verspreid over diverse prijsklassen, waar kinderen opgroeien en ouderen een thuis vinden met mogelijkheden voor woonzorg aan huis. Onze wijken vormen een levendige afspiegeling van de maatschappij, waarbij woningen niet alleen levensloopbestendig zijn, maar ook flexibel aanpasbaar aan veranderende behoeften. Dit is essentieel gezien de onzekerheid in demografische ontwikkelingen.

Er is een diversiteit aan woonvormen, zoals woningsplitsing en bijbouwen op erven, om aan verschillende behoeften te voldoen. Ook hoogbouw en het optoppen van appartementen hebben geholpen om aan de woningbouwopgave te voldoen en zijn passend in het landschap. Onze woningen zijn niet slechts bouwwerken maar een weerspiegeling van duurzaamheid, waarbij energieverbruik minimaal is en bij voorkeur afkomstig uit lokale, duurzame bronnen. Leegstaande gebouwen zijn omgetoverd tot levendige woningen, elk voorzien van groen in tuinen, gevels en op daken. Het stationsgebied rondom Brummen illustreert onze verbintenis met een duurzame, groene levensstijl. Auto's zijn hier ondergeschikt aan fietsers en voetgangers, en onnodige verhardingen zijn vervangen door groen. Onze woonwijken ademen groen, met inbreiding die de voorkeur geniet boven uitbreiding. Een essentieel aspect is de functieverandering die transformatie mogelijk maakt, waardoor Brummen niet alleen een plek is om te wonen, maar een levensstijl omarmt die duurzaam, groen en verbonden is. Onze gemeente is uitnodigend, waar de openbare ruimte een ontmoetingsplek voor iedereen is en beweging wordt gestimuleerd. Het voornemen is dat elke woonwijk minstens één groene, uitdagende speelplek, waar alle inwoners graag komen om te spelen en elkaar te ontmoeten.

Richtlijnen voor openbaar groen zijn vastgelegd, en voldoende wandelpaden in woonwijken bevorderen ontspannen ommetjes. Naoberschap bloeit op in de openbare ruimte, waar de gemeenschap zich verbindt. Veruit de meeste woningen hebben groene tuinen en vijvers en/of regentonnen in de tuin waar het regenwater in opgevangen kan worden. Onnodig grijs is verleden tijd en groen is dichtbij. Onze gemeente is groen gebleven door een slimme benutting van ruimte, verdichting van kernen en herontwikkeling van bestaande gebouwen, terwijl we onze dorpse identiteit behouden. We streven naar een duurzame toekomst met energieneutrale woningen, waarbij groen en openbare ruimte centraal staan. Door participatie van inwoners en strikte normen voor groene infrastructuur behouden we een gezonde balans tussen bebouwing en natuur.

3

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Doelen en realisatie Bovenstaand toekomstbeeld schetst een grote ambitie op gebied van wonen en de ruimtelijke kwaliteit. Hieronder beschrijven we in 5 doelen hoe we deze ambitie willen realiseren. Passende groei voor een vitale gemeente Brummen Er is een grote landelijke woningbouwopgave van 981.000 woningen tot en met 2030. In de provincie Gelderland komt dit neer op 104.117 nieuwe woningen voor 2030. Daarna stijgt deze opgave waarschijnlijk nog meer. In de regio maken we afspraken hoe we deze opgave verdelen tussen de gemeente. Tot 2030 realiseren we 1.250 woningen. De opgave voor na 2030 staat nog niet vast, maar we verwachten dat de regio ons gaat vragen om meer woningen te realiseren. Dat is een flinke uitdaging. Onze ambitie is om deze opgave te realiseren met behoud van onze dorpse identiteit. Rust, ruimte en groen vormen de basis voor passende groei van onze gemeente. We onderzoeken of we na 2050 nog verder willen groeien. Hierbij kijken we wederom naar onze kwaliteiten. We willen niet alleen onze dorpse identiteit behouden en streven naar ruimtelijke kwaliteit, maar ook naar bouwprojecten die natuurvriendelijk zijn en passen bij de geschiedenis van onze gemeente. Daarom werken we aan een plan dat richtlijnen geeft voor deze soorten bouw.

Deze richtlijnen helpen ervoor te zorgen dat nieuwe gebouwen niet alleen aan onze moderne behoeften voldoen, maar ook respect hebben voor de natuur en de geschiedenis van onze gemeente. Zo willen we onze leefomgeving verbeteren en tegelijkertijd de natuur en de cultuur beschermen en versterken. In de kernen zetten we in op verdichting en vergroening van bestaande ruimte. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met de 3-30-300 richtlijn, wat betekent dat we in de kern ook groen moeten ontwikkelen of behouden. Ongebreidelde verdichting is derhalve niet mogelijk. Door het transformeren van leegstaande en verouderde gebouwen realiseren we appartementen en woningen die aansluiten bij de dorpse identiteit. Op enkele geschikte locaties in de gemeente willen we hoogbouw toestaan, zoals rondom de hoge gebouwen van de industrie in Eerbeek. Op gepaste locaties willen we hoogbouw tot 6 lagen toestaan. Hiermee gebruiken we onze beschikbare ruimte slim, en kijken we voor de woningbouwopgave minder naar het buitengebied. Voor overige locaties onderzoeken we of hoogbouw passend gerealiseerd kan worden. Aan de rand van de kernen streven we naar een harmonieuze mix van wonen en groen. We wijzen enkele uitbreidingslocaties aan om te voldoen aan onze doelstelling voor 2050.

We stellen bij nieuwbouw eisen aan de ruimtelijke kwaliteit zodat de ontwikkelingen passen bij de identiteit van de gemeente en het gebied. Hierbij besteden we ook aandacht aan het creeëren van een geleidelijke overgang tussen de bebouwde kom naar het landelijk gebied. Dit willen we realiseren door rekening te houdend met passende bebouwing, bebouwingshoogte en mate van verdichting. De buurtschappen zijn waardevol voor de beleving van het buitengebied en plekken waar de gemeenschapszin nog sterk leeft. In de buurtschappen willen we woningbouw op kleine schaal benutten om de kleine kernen levendig te houden. In de kleine kernen willen we voornamelijk bouwen voor de bestaande inwoners en hun kinderen en zo bijdragen aan het behouden van de levendigheid en vitaliteit van deze dorpen. Groei is hier alleen voorstelbaar in samenwerking

4

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

met- en voor de eigen bewoners en mits hiermee wordt bijgedragen aan de ruimtelijke kwaliteit van het landschap. In het buitengebied van de gemeente Brummen zien we mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw. We stimuleren het revitaliseren van bestaande cultureel historisch waardevolle bebouwing en het transformeren van vrijkomende agrarische bebouwing tot hoogwaardige woningen (rood-voor-rood). Hierbij staan behoud van landschappelijke kwaliteit en respect voor de natuurlijke omgeving centraal. De uitgangspunten en kernkwaliteiten van het gebied leidend. Deze worden per gebied uitgewerkt in de gebiedsgerichte uitwerking. Deze grote opgave maakt het belangrijk dat we het overzicht behouden en dat we snel kunnen inspelen op kansen en verandering. Daarom stroomlijnen we onze interne processen en verbeteren onze communicatie. Heldere communicatie via onze website en een centraal loket voor initiatiefnemers geeft duidelijkheid over welke informatie er verwacht wordt en hoe een initiatief tot woningbouw kan worden ingediend. Daarbij optimaliseren we ook ons interne plantoetsingsproces. Ook bieden we de mogelijkheid om versneld een omgevingsvergunning ten behoeve van nieuwe woningen, of splitsing van woningen, te krijgen. We prioriteren woningplannen die de grootste bijdrage leveren aan de opgave.

Plannen met een kleiner aantal woningen worden twee keer per jaar gebundeld en gelijktijdig behandeld. We voeren actiever en situationeel grondbeleid om de woningbouwopgave te realiseren De gemeente Brummen gaat actiever en vooral situationeel grondbeleid voeren, met als doel meer te sturen op de woningbouwopgave en de ontwikkeling van het grondgebruik binnen onze gemeentegrenzen. Dit betekent dat we strategisch omgaan met onze grondposities, zowel door zelf gronden aan te kopen als door samenwerkingen aan te gaan met ontwikkelaars en particulieren. Door een proactieve benadering van ons grondbeleid streven we ernaar om de gewenste woningbouwprojecten te stimuleren en te sturen, zodat deze optimaal aansluiten bij de behoeften en ambities van onze gemeenschap. Er zijn voldoende (betaalbare) woningen beschikbaar voor iedereen en voor alle levensfasen We vinden het belangrijk dat iedereen een geschikte woning heeft in onze gemeente. De ambitie is om voldoende betaalbare woningen beschikbaar te hebben voor alle levensfasen in onze gemeente. We moeten zorgen voor levensloopbestendige woningen en woningen die doorstroming bevorderen. Met de hoge vergrijzing en ontgroening in gedachten, moeten we de gemeente leefbaar en aantrekkelijk houden voor diverse doelgroepen. Dit betekent een divers woningaanbod aanbieden. Daarom werken we lokaal samen met de juiste partijen.

Samen met de huurdersbelangenorganisaties en de woningbouwcorporatie Veluwonen, worden meerjarige afspraken gemaakt om de betaalbaarheid, beschikbaarheid en huisvesting van bijzondere doelgroepen zo goed mogelijk tot uitvoering te brengen. Daarbij willen we ook prestatieafspraken maken met woningcorporaties om te sturen op voldoende sociale huurwoningen. Hoewel we gemiddeld voldoen aan het landelijk streefcijfer van 30% sociale huur, zien we grote verschillen tussen gebieden zoals Brummen en Eerbeek die hogere percentages hebben, en Hall en Leuvenheim die onder deze norm liggen. De nieuwbouwafspraken zijn onderdeel van de prestatieafspraken. Van de totale bouwopgave (gemeentebreed) dient minimaal 60% van de toe te voegen woningen te vallen in de woningmarktsegmenten sociale huurwoningen (30%), goedkope koop,

5

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

betaalbare koop en middenhuur. De overige 40% mag gerealiseerd worden in de overige woningmarktsegmenten. Op dit moment is 31% van de woningvoorraad in gemeente Brummen een sociale huurwoning. Bij nieuwbouwprojecten sturen we op het toevoegen van 30% sociale huur per ontwikkeling zodat we ook in de toekomst blijven voldoen aan de juiste balans. Bij ontwikkelingen op eigen grond houden we oog voor deze algemene balans. Voor ontwikkelingen op grond van derden leggen we in anterieure overeenkomsten in principe vast dat 30% van de woningen sociale huur moet zijn. We willen dat iedereen een heel leven lang prettig in onze gemeente moet kunnen wonen. Daarom faciliteren we naast een geschikt aanbod aan woningen, ook de doorstroom tussen woningen. Zo is er een verhuiscoach die de beschikbaarheid van woningen overziet, en inwoners helpt met het vinden van een geschikte woning. Daarnaast willen we inwoners en woningcorporaties stimuleren hun bestaande woningen levensloopbestendig te maken. Zo zijn meer woningen geschikt voor een bredere doelgroep. Ook staan we open voor alternatieve en flexibele woonvormen. Deze flexibele en alternatieve woonvormen worden echter alleen toegestaan wanneer er voldoende vraag is vanuit de markt. Daarom onderzoeken we dit de komende jaren. Ook willen we gestapelde appartementen en hoogbouw op daarvoor geschikte locaties toestaan.

Deze levensloopbestendige woningen zijn veelal geschikt voor 1- of 2persoonshuishoudens van diverse leeftijden. De richtlijnen hiervoor worden opgenomen in de gebiedgerichte uitwerking. Elke woning in de gemeente Brummen is duurzaam en energieneutraal In onze gemeente Brummen streven we ernaar dat elke woning energieneutraal wordt. Dit houdt in dat de energie die een woning verbruikt gemiddeld genomen gelijk is aan de duurzame energie die het produceert. Deze ambitie is essentieel om bij te dragen aan zowel de landelijke als lokale klimaat- en energiedoelen. De transitie naar energieneutrale woningen vereist een collectieve inspanning. We begrijpen dat dit een grote verandering is, waarbij elke inwoner, bedrijf en instelling betrokken is. Daarom nemen we als gemeente de regie in dit proces. We coördineren en faciliteren de overgang naar duurzame energie op verschillende niveaus. Voor bestaande woningen richten we ons op verduurzaming. Dit kan variëren van kleine aanpassingen tot grootschalige renovaties. Bewoners en woningscoöperaties worden gestimuleerd om maatregelen te nemen, zoals isolatie, zonnepanelen en warmtepompen. We ondersteunen dit proces door bewustwording te vergroten, advies te bieden en financiële regelingen beschikbaar te stellen. Voor nieuwe woningen stellen we ambitieuze normen vast, zoals energieneutraliteit en het gebruik van biobased materialen.

We refereren hierbij naar het Beleidskader duurzaam ontwikkelen (2024), dat richtlijnen biedt voor gebiedsontwikkelingen met als hoofdopgave het realiseren van nieuwbouwwoningen en andere functies binnen de bouwkavel. Dit kader bepaalt per ontwikkelgebied de duurzaamheidsnormen en wordt verder uitgewerkt in het toetsingskader, waarbij vijf duurzaamheidsthema's en bijbehorende ambitiesniveaus worden gehanteerd. We stimuleren 'groene' daken en normen voor zonnepanelen op gebouwen. Daarnaast faciliteren we duurzame mobiliteit door voldoende laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en groene parkeerplaatsen in de mobiliteitshubs. De energietransitie vraagt om een gezamenlijke inspanning, waarbij de gemeente als centrale regisseur optreedt. We zetten heldere communicatie in, zodat bewoners goed geïnformeerd zijn over de mogelijkheden en consequenties van de energietransitie voor hun woning.

6

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Naast energie richten we ons ook op andere aspecten van duurzaamheid rondom de woning. We stimuleren bewoners om meer groen te integreren in hun directe omgeving. Dit betekent het planten van bomen en struiken in tuinen, het installeren van groene daken en gevels, en het aanleggen van kleine vijvers en regentonnen om water op te vangen en te gebruiken. Daarnaast moedigen we waterberging aan rondom woningen. We creëren bewustwording over het belang van waterberging en faciliteren de aanleg van vijvers, regentonnen en infiltratiekratten om regenwater op te vangen en te laten infiltreren in de bodem. Nieuwe gebouwen passen in en dragen bij aan de omgeving waar ze gebouwd worden. We hebben een grote behoefte aan nieuwe woningen, maar streven naar ruimtelijke kwaliteit. Nieuwe woningen moeten passen binnen de omgeving en worden zorgvuldig ontworpen met aandacht voor lokale identiteit en groen. We bouwen woonwijken liefst bij goed openbaar vervoer. Verdichting gebeurt op plekken die een impuls nodig hebben en gaat hand in hand met groenvoorzieningen. We volgen de 3-30-300 richtlijn voor groen in deze gebieden en versterken bestaande groenstructuren. Hoewel we voor inbreiding zijn boven uitbreiding, vermijden we het volbouwen van open ruimtes in grote kernen zoals Eerbeek en Brummen. Open ruimtes behouden we en benutten we voor groen.

Bij sloop van grote woningen kijken we naar verdichting van bouwvlakken met behoud van het dorpse karakter. Initiatiefnemers moeten bijdragen aan kwaliteit door groenvoorzieningen aan te leggen en bij te dragen aan ons natuur- en landschapsfonds, het Ligt op Groen-fonds (LOG-fonds). Dit fonds dekt kosten voor landschapsversterking en verbetering van omgevingswaarden. Cultuurhistorisch erfgoed is zichtbaar en wordt beschermd in onze gemeente De gemeente Brummen telt veel historische panden, landschappen en gebieden. We koesteren ons cultureel erfgoed en nemen actie om het te behouden. We willen monumenten inzetten om onze ruimtelijke kwaliteit te behouden en versterken. Hieronder vertellen we hoe we dit willen doen. We beschouwen onze monumenten daarom niet als op zichzelf staande objecten maar onderkennen ook de waarde die ze hebben voor hun omgeving. We maken daarmee een omslag van objectgericht naar gebiedsgericht erfgoedbeleid en laten erfgoed inspireren bij ruimtelijke ontwikkelingen. Zo willen we bijvoorbeeld meer aandacht besteden aan het industriële erfgoed van Eerbeek. Hier is de historie van de papierindustrie nauw verbonden met de lokale gemeenschap en cultuurhistorische identiteit. Naast de gebouwen met een monumentale status willen we meer aandacht geven aan panden dit niet monumentaal zijn, maar wel positief bijdragen aan het beeld van onze gemeente.

We willen de cultuurhistorische waarde van deze panden beter in beeld brengen, en daarmee beschermen. Ook leegstaande panden hebben maatschappelijke waarde. Leegstaand erfgoed willen we ook behouden en herbestemmen, in plaats van te slopen. Functieverandering wordt toegestaan voor cultureel erfgoed, maar altijd met respect voor de oorspronkelijke kernwaarden van onze gemeente: rust, ruimte en groen. Zo kunnen historische gebouwen een nieuwe bestemming krijgen die past bij deze waarden, zoals een boerderij die wordt omgebouwd tot een biologische boerderijwinkel of tot woonruimte. Ook willen we ruimte geven aan het geven van woonfuncties aan leegstaand erfgoed. Zo leveren cultuurhistorische gebouwen een bijdrage aan de kwaliteit en identiteit van een dorp, en blijven ze behouden. We onderzoeken de mogelijkheden om coulanter om te gaan met kaders die belemmerend kunnen zijn om deze ambitie te behalen.

7

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Onze gemeente is en blijft een heerlijke plek om te wonen, te werken en te ontspannen in gezond evenwicht met de natuur Onze gemeente ligt op een unieke groene locatie tussen de Veluwe en de IJssel met een rijke variatie aan landgoederen, bossen en natuurgebieden. Deze groene onderdelen dragen bij aan de geestelijke en lichamelijke gezondheid van onze inwoners en bieden de verschillende dieren en planten in onze gemeente een verblijf. Deze unieke groene leefomgeving willen we behouden en versterken. Dit doen we onder andere door met groen onze woonkernen gezonder, klimaatbestendiger en prettiger te maken. Dit vormt soms een uitdaging vanwege andere opgaven zoals woningbouw die vragen om verdere verstening (bebouwing) van onze gemeente. Hieronder leggen we uit hoe we deze balans willen bewaken en hoe we ervoor zorgen dat onze gemeente over honderd jaar een heerlijke groene plek om te wonen, te werken en te ontspannen is en blijft waar we leven in een gezond evenwicht met de natuur. In ons ‘Programma Groen’ hebben we uitgewerkt hoe we onze visie de komende jaren willen realiseren en bekostigen. Hieronder beschrijven we op hoofdlijnen de negen peilers van onze strategie. We willen onze visie realiseren door te werken aan de volgende negen peilers: groenstructuur, klimaatadaptatie, biodiversiteit, groenbeleving, boombeleid, participatie, bossen, spelen en communicatie.

De groenstructuur vormt het netwerk van groen in de bebouwde kom – denk hierbij bijvoorbeeld aan de groenstroken, bomenlanen en bosjes in de gemeente. Ze begeleiden zowel mensen (als structuur langs wegen en paden) als dieren door onze gemeente. We zetten ons in om de huidige structuren te behouden. Daarnaast streven we er naar dat nieuw groen wordt gerealiseerd in nieuwe en bestaande wijken. Hiervoor hanteren we streefwaarden (75m2 groen per woning en de 3-30-300 regel). Het aanleggen en behouden van groen kan ons ook helpen bij het mitigeren van problemen die ontstaan door klimaatverandering zoals hittestress en wateroverlast. We zetten in op voldoende groen in de wijk en in tuinen wat schaduw en ruimte voor infiltratie van regenwater biedt, de juiste plantensoorten voor de locatie en die goed tegen extreme weersomstandigheden kunnen. Biodiversiteit betekent alle leven dat er is in alle verschillende vormen. Biodiversiteit gaat verder dan het aantal soorten (diversiteit). Het gaat ook om de samenhang binnen ecosystemen, tussen soorten, genetische diversiteit en genetische aanpassing (natuurlijke mutaties). Er verdwijnen steeds meer plant- en diersoorten. Het gaat slecht met de biodiversiteit in ons land en daarmee ook in Brummen. Wij hebben de planten en dieren nodig om een gezonde omgeving te houden.

Het is zaak de teruggang van de biodiversiteit in Brummen een halt toe te roepen. Dit doen we o.a. door ons groen op de juiste manier te beheren, door voor verbinding tussen verschillende gebieden te zoeken zodat soorten zich makkelijker kunnen verspreiden en door verschillende soorten bomen, planten en struiken te behouden en aan te planten. We willen ook dat onze inwoners kunnen genieten van het groen wat we in onze gemeente hebben. Daarom maken we het beleefbaarder door het zichtbaarder te maken. Hiermee werken we aan de groenbeleving. Bomen zijn een belangrijk onderdeel in de beleving van groen. Daarnaast zijn ze ook belangrijk voor de andere voorgenoemde peilers zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie. We zetten daarom specifiek in op ons boombeleid waarmee we een gezond boombestand realiseren en overlast en schade van bomen beperken. Het beheer van bossen zetten we op dezelfde manier voort. Onze manier van beheer staat beschreven in ons Bosplan.

8

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

Wij vinden het ook belangrijk dat onze kinderen een plek hebben om te spelen waar ze in contact komen met groen en de natuur. Wij zorgen daarom voor minimaal één groene, uitdagende speelplek per wijk of kleine kern. We werken de plannen hiervoor uit in een meerjaring vervangingsplan. Sommige inwoners willen graag bijdragen – participeren- in het onderhoud van ons groen. Hier zijn we erg blij mee! We willen hen helpen de inzet in goede banen te leiden zodat het bijdraagt aan de doelen. Daarom gaan we in gesprek met deze inwoners en leggen we de afspraken vast. Daarnaast hebben we ook een verplichte vorm van participatie aan onze groenstrategie. Bij het bouwen van wonigen verplichten we initiatiefnemers om de groene kwaliteiten van onze gemeente te versterken. De initiatiefnemer kan dit doen door natuur en groen aan te leggen en door een bijdrage te doen aan ons natuur- en landschapsfonds – het Ligt op Groen-fonds (LOGfonds). Afsluitend vinden we het belangrijk dat onze inwoners op de hoogte zijn van de werkzaamheden die we aan het groen uitvoeren en dat we uitleggen waarom we soms wijzigingen in het beheer aanbregen. Daarom stellen we altijd een communicatieplan op als we ergens aan het werk gaan en hanteren we een overkoepelend programma Groen.

9

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

2. Mobiliteit en connectiviteit Gemeente Brummen zet in op een verkeersstructuur die duurzame mobiliteit faciliteert. We werken aan verkeersveiligheid en bereikbaarheid in de gehele gemeente. Daarvoor investeren we vooral in fiets- en wandelvoorzieningen en duurzaam openbaar vervoer. De ruimte voor autoverkeer wordt afgebouwd, omdat het ten koste gaat van andere ruimtevragen zoals groen, fietsen en wandelen. Daarbij is er wel oog voor de verbinding tussen buitengebied en de kleine en grotere kernen en regionale verbindingen. Overlast dat doorgaand verkeer veroorzaakt, pakken we aan door het terugdringen van dat verkeer. We bevorderen bestemmingsverkeer waardoor de bereikbaarheid past bij de gemeente Brummen. In dit hoofdstuk leest u onze visie op mobiliteit in de gemeente en de doelen die wij ons stellen op het gebied van mobiliteit. In ons programma mobiliteit zijn de visie en de doelen verder uitgewerkt naar een concrete aanpak. Ons doel is duurzaam, makkelijk en veilig reizen voor al onze bezoekers en bewoners.

Toekomstbeeld (ambities) In de toekomst straalt de gemeente Brummen als een duurzame mobiliteitshub waar iedereen bewust kiest voor emissievrij vervoer. De straten zijn veilige ontmoetingsplekken, waar verkeersveiligheid een prioriteit is. Binnen de bebouwde kom mogen auto's niet harder dan 30 km/h rijden. Elektrische auto’s en fietsen zijn flink in aantal toegenomen en er is een robuust netwerk van laadinfrastructuur. Fietsers en wandelaars kunnen zich fijn verplaatsen in een omgeving waar verbeterde routes hen verbinden met de kernen en het buitengebied. Het buitengebied blijft goed bereikbaar voor omwonenden en er zijn geoptimaliseerde openbaarvervoersverbindingen die kleine kernen met elkaar verbinden. Treinstations en bushaltes zijn knooppunten van duurzame mobiliteit, waar elektrische bussen en treinen frequent rijden. De gemeente heeft een heldere visie op infrastructuur, die niet alleen gericht is op het faciliteren van verkeer, maar ook op het creëren van een aantrekkelijke, groene leefomgeving. Er is niet alleen een gezonde toename van elektrische auto's maar ook een verschuiving naar alternatieve vervoerswijzen in het buitengebied. Draadloos internet is overal beschikbaar, en connectiviteit is niet alleen een gemak maar ook een essentieel element van het dagelijks leven.

Onze gemeenschap beweegt zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal door een gemeente die zich kenmerkt door haar duurzame mobiliteitsinitiatieven en een welvarende, groene toekomst.

Doelen en realisatie Iedereen in onze gemeente verplaatst zich duurzaam en gezond Onze gemeente moet duurzamer worden. Dit geldt ook voor onze verkeersbewegingen. Daarnaast willen we ook een gezonde gemeente zijn die voor iedereen toegankelijk is. Hoewel we al relatief veel fietsers hebben in onze gemeente, denken we dat we hier nog een extra stap in kunnen zetten. Daarom streven we naar een verdubbeling van het aantal verplaatsingen te voet en met de fiets per 2050. Dit betekent een verandering in ons denken over de inrichting van openbare ruimte waarbij de auto niet langer centraal staat, maar we eerst uitgaan van de voetganger en vervolgens de fietser. We ontwikkelen een loop- en wandelnetwerk voor onze bewoners en bezoekers. Hiermee verbeteren we de kwaliteit van ons voetgangersnetwerk en onze looproutes. Het helpt ons om inzicht te krijgen in waar knelpunten zitten op gebied van toegankelijkheid, veiligheid en aantrekkelijkheid en geeft inzicht in de ontbrekende schakels die ons netwerk nog aantrekkelijker kunnen maken voor de gebruikers. We gaan ook werken aan vrijliggende fietspaden tussen alle kernen om zo het fietsgebruik te stimuleren. Aansluitend hierop

10

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

realiseren en onderhouden we bij publiekstrekkers zoals de stations en winkelcentra hoogwaardige stallingen voor elke fiets (zoals e-bikes). We pakken ook onze openbare ruimte aan. We creëren meer uitnodigende en toegankelijke openbare ruimten en meer groen wat mensen naar buiten trekt en waar mensen kunnen bewegen en ontmoeten. Dit betekent minder ruimte voor gemotoriseerde voertuigen en minder parkeerplaatsen en meer ruimte om te spelen, fietsen, lopen en voor klimaatadaptief groen. Ook koesteren we onze bomenlanen aan wegen en straten en zorgen we ervoor dat deze behouden blijven. Verder besteden we extra aandacht aan de entrees van onze dorpen. We willen de entrees een groene en uitnodigende uitstraling geven, met aandacht voor ons cultuurhistorisch erfgoed. Een uitnodiging om verder te kijken dus. We creëren deze ruimte onder andere door een ambitieus parkeerbeleid met extra lage parkeernormen. Ons doel is niet alleen het ontmoedigen van autogebruik en -bezit, maar vooral het benadrukken van groene wijken met speelplekken en veilige fiets- en wandelverbindingen. We moedigen daarom het parkeren op eigen terrein aan en stimuleren nieuwe mobiliteitsvormen bij nieuwbouw. Hierbij schrijven we voor dat men moet parkeren in hubs op afstand, waardoor autoverkeer verschuift naar de randen van de straat en de wijk.

Dankzij goede wandel-, fiets- en OV-verbindingen zal autogebruik, vooral voor lange afstandsritten, afnemen. Om dit alles mogelijk te maken en kennis te benutten, sluiten we aan bij het samenwerkingsprogramma deelmobiliteit van het ministerie en de inzet van de regio Stedendriehoek. In de centra van de grote kernen willen we vooral kort parkeren toestaan. Lang parkeren weren we uit het centrum. Wij zien goed openbaar vervoer als alternatief voor de auto en als verlengde van ons fiets- en wandelnetwerk. Daarom zetten wij ons in voor een goed OV-netwerk. Hierin zijn we wel afhankelijk van de afspraken in de regio. De laatste schakel in ons mobiliteitsnetwerk is de veerpont tussen Brummen en Bronckhorst. De verbinding is belangrijk voor de inwoners van beide gemeenten en mag niet ontbreken in verband met economie en toerisme. Wij zetten ons in voor het behoud van deze veerpont. In onze gemeente kan je veilig aan het verkeer deelnemen De verkeersveiligheidscijfers verbeteren in de gemeente. We hebben minder verkeersongevallen én het aantal slachtoffers is afgenomen. Desondanks kunnen we ook hier nog een verbetering in doorvoeren. We streven om vanaf 2050 structureel 0 verkeersdoden en 50% minder verkeersongevallen te hebben ten opzichte van 2020. Elk slachtoffer is er één te veel. Daarom werken we aan de verkeersveiligheid.

We werken de komende jaren naar een maximumsnelheid van 30km/h op de meeste plekken in de bebouwde kom. In sommige plekken in Eerbeek blijft de maximumsnelheid 50 km/h om de doorstroom te bevorderen. Daar willen we andere manieren om de verkeersveiligheid te verbeteren, onderzoeken. In de hele gemeente krijgt langzaam verkeer voorrang op gemotoriseerd verkeer. Dit bevordert de veiligheid, de leefbaarheid en stimuleert het fietsen en lopen in onze gemeente. Daarnaast willen we ook vracht- en landbouwverkeer uit de bebouwde kom weren. Hiervoor werken we aan een helder voorkeursnetwerk voor dit verkeer. We kunnen in de gemeente een aantal plekken aanwijzen waar veel ongelukken gebeuren. Deze punten pakken we gericht aan. We reserveren elke vijf jaar geld om de top 3 meest gevaarlijke wegvlakken en de top 3 gevaarlijke kruispunten verkeersveiliger te maken. Daarnaast gaan we ook aan de slag met een stappenplan bij meldingen van onze inwoners

11

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

over onveilige situaties. Hiermee willen we een adequater optreden in dit soort situaties realiseren. Tot slot is een groot deel van de verkeersveiligheid in handen van de weggebruikers zelf. We zetten daarom actief in op educatie door gebruik van landelijke en regionale verkeersveiligheidscampagnes. Daarnaast vergroten we onze capaciteit op handhaving van de verkeersregels. Onze gemeente blijft voor iedereen bereikbaar In het eerste doel van dit hoofdstuk is te lezen dat we als gemeente inzetten op meer fiets- en voetverkeer. De gemeente Brummen heeft echter een relatief hoog autogebruik en vanwege de grote buitengebieden waar de (elektrische) auto een belangrijk verkeersmiddel is en blijft, zullen we ook moeten werken aan onze het netwerk voor autoverkeer. Om de bereikbaarheid van onze gemeente op peil te houden en tegelijkertijd duurzamere vormen van mobiliteit te stimuleren, zetten we in op mobiliteitshubs. Onze ambities is om in elke woonwijk een mobiliteitshub te realiseren. Deze hubs vormen de schakels in ons multimodale netwerk. In deze hubs kan men wisselen van vervoersvorm dus bijv. van de auto naar de eindbestemming wandelen of de hubtaxi pakken of vanaf de fiets overstappen op de trein. Hiermee kan iedereen makkelijk op de plek van bestemming aankomen zonder dat onze straten dichtslibben met auto’s.

Op de plekken in de gemeente waar auto’s kunnen parkeren, faciliteren we de laadinfrastructuur. Denk bijvoorbeeld aan aanvragen voor laadpalen in de openbare ruimte of het delen van kennis. We hebben ook de ambitie om geen doorgaand verkeer door de bebouwde kom en het buitengebied te laten rijden. Dit betekent dat we niet willen dat mensen die de gemeente niet als beginpunt of eindbestemming hebben met een auto door onze gemeente rijden. Dit realiseren we op de volgende manieren. De gemeente Brummen is niet direct aangesloten op het landelijk snelwegennetwerk. Dit maakt dat we een landelijke, groene en rustige gemeente zijn gebleven. De belangrijkste aangesloten wegen zijn de N348 tussen Zutphen en Arnhem en de N786 tussen Dieren en de A50. Brummen wil inzetten op een afwaardering van de N348 of een parallelstructuur langs de N348. Onder andere om de toekomstige inwoners van woningbouwlocaties, zoals Elzenbos, te voorzien van goede bereikbaarheid. Tegelijkertijd zorgt dit voor bestaande inwoners voor minder verkeer door de kern. We lobbyen regionaal voor het behoud van lokaal openbaar vervoer en houden daarbij specifiek rekening met de behoeften van ouderen, zodat zij toegang hebben tot voorzieningen zoals het dorpshuis, de bibliotheek en andere sociale activiteiten. We ontwikkelen een hoofdverkeersstructuur om alle kernen heen.

Hiermee voorkomen we grote stromen autoverkeer in de kernen. Op sommige plekken is (een deel van) deze hoofdstructuur al aanwezig. Op andere plekken, zoals aan de westkant van de kern Brummen, ontbreekt deze nog. Bij de inrichting van nieuwe woonwijken moet er rekening gehouden worden met de aansluiting op deze structuur. Voor de ontsluiting van woningbouwlocaties, zoals Elzenbos, willen we een extra ontsluiting van de N348 of een parallelstructuur langs de N348 realiseren. Dit zorgt ook voor minder verkeer door de kern Brummen. Op de N348 zien we ook graag een aantal maatregelen, zoals het verlagen van de maximumsnelheid naar 80 km/h en het enkelbaans maken van de weg. Dit laatste zorgt in

12

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

combinatie met de parallelstructuur voor minder ongewenst doorgaand verkeer, zoals landbouwverkeer, door de kern Brummen. Tot slot willen we routes voor ongewenst verkeer afsluiten. Dit doen we door een aantal specifieke routes gericht aan te pakken. We plaatsen campagneborden voor een gedragscampagne en maken met fysieke ingrepen de sluiproutes minder aantrekkelijk. We richten ons hierbij eerst op de routes door de kernen en daarna op de routes door het buitengebied. Iedereen in onze gemeente heeft toegang tot internet We vinden toegang tot internet in onze gemeente van groot belang. Altijd en overal, draadloos en verbonden met een kabel. We willen thuiswerken zoveel mogelijk stimuleren en faciliteren. Hiermee verminderen het aantal verplaatsingen binnen onze gemeente en hiermee verminderd de uitstoot van autoverkeer. Om thuiswerken te faciliteren en een goede dienstverlening te bieden, streven we naar een universele toegang tot het internet. Voor draadloos internet zijn zendmasten nodig. We zien ook een toenemende vraag vanuit serviceproviders om nieuwe zendmasten bij te plaatsen. Deze zendmasten hebben een grote ruimtelijke impact. Dit vraagt om een goede ruimtelijke inpassing. Hierover gaan we het gesprek aan met serviceproviders. Ook internetkabels hebben een grote ruimtelijke impact, met name in de ondergrond.

Om de aanleg en het onderhoud van deze kabels te faciliteren gaan we ook met netbeheerders en serviceproviders in gesprek.

13

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

3. Ruimte voor werken en economie Toekomstbeeld (ambities) De gemeente Brummen heeft een vitale, diversere economie. Er is volop bedrijvigheid. Onze economie is sterk en robuust doordat deze grotendeels op drie pilaren steunt. Lokale mkb-ers in de landbouw, centra en bedrijventerreinen, de papierindustrie en de vrijetijdseconomie. We hebben in onze gemeente een mooie mix van kleine en grote bedrijven op de juiste plek in onze gemeenschap. Randgebieden zoals de Veluwe en rondom de IJssel zijn getransformeerd tot beleefbare gebieden vol recreatieve en toeristische bedrijvigheid. Met duurzaamheid als leidraad zijn bedrijventerreinen geherstructureerd, waardoor bedrijven efficiënter gebruik kunnen maken van de beschikbare ruimte en energie. Dit is voor iedereen zichtbaar door groene gevels en zonnepanelen op de daken op bedrijventerreinen. Duurzaamheid vormt hiermee de ruggengraat van onze economie. Circulair werken is gemeengoed bij bedrijven – zo hergebruikt onze papierindustrie al hun water. De energievoorziening is verduurzaamd en wordt verdeeld tussen de bedrijven in smart energy hubs. Duurzame initiatieven – bijvoorbeeld binnen toerisme, horeca en MKB – zijn volop te vinden in de gemeente Brummen – op bedrijventerreinen en kleinschalig in het buitengebied.

Functieverandering van verouderde agrarische bebouwing in het buitengebied heeft ons flexibiliteit gegeven en heeft daarmee kansen voor innovatieve ondernemers gecreëerd. De sector ondersteunt behoud van bestaanszekerheid, het voorzieningsniveau en draagt bij verduurzaming. Daarmee is bedrijvigheid een onmisbare schakel binnen onze samenleving.

Doelen en realisatie We willen een goede balans tussen bedrijvigheid en andere activiteiten en op de juiste plek. Het vormgeven van een bloeiende economie die in harmonie is met haar omgeving is een cruciale taak voor elke gemeente. Maar een gemeente kan dit bij lange na niet zonder ambitieuze en innovatieve ondernemers. Ruimte geven aan ondernemerschap is cruciaal. Het streven naar de juiste bedrijvigheid op de juiste locatie is een voortdurende zoektocht naar balans en maatwerk. Voor de gemeente Brummen betekent dit het behouden en versterken van haar identiteit als groene gemeente, terwijl tegelijkertijd de economische vitaliteit wordt gewaarborgd. Het is een uitdaging waarbij we kansen willen creëren voor ondernemers, het voorzieningsniveau willen handhaven en een aantrekkelijke omgeving willen blijven om te wonen en recreëren. In deze ambitie streven we naar een dynamische mix van bedrijvigheid in de vorm van lokale industrieën, vitale kernen, vrijetijdssector en innovatief ondernemerschap. Op zo'n manier dat het de sociale cohesie versterkt en bijdraagt aan een duurzame toekomst voor alle inwoners van Brummen. We streven naar efficiënt ingerichte bedrijventerreinen met duurzaam en multifunctioneel ruimtegebruik In onze gemeente hebben we vijf bedrijventerreinen. Het gaat om Eerbeek Zuid, Kollergang, Hazenberg, Rhienderen Noord en Coldenhove.

Deze bedrijventerreinen vervullen een belangrijke rol in onze economie en werkgelegenheid door ruimte te bieden aan industrie en andere grotere bedrijvigheid zoals logistieke bedrijven. De meeste van deze bedrijventerreinen lopen ruimtelijk tegen hun grenzen aan. Er is niet of nauwelijks ruimte voor nieuwe bedrijvigheid of het uitbreiden van bestaande bedrijven. Dit is echter wel nodig om onze bedrijven competitief te houden en lokale ondernemers aan ons te binden. Wij verkennen daarom welke maatregelen we moeten ondernemen om onze bedrijventerreinen toekomstbestendig te houden. Dit krijgt

14

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

vorm in de nog op te stellen economische agenda. Met deze koers willen we de volgende doelen bereiken. We willen onze papierindustrie, waar veel van onze andere bedrijvigheid mee verweven is, competitief houden. We willen ruimte bieden aan duurzame en innovatieve bedrijven en we streven naar gepaste groei en differentiatie van de werkgelegenheid in relatie met groei van de bevolking in onze gemeente en in de regio. Dit zal geen grootschalige groeiopgave met zich meebrengen in onze gemeente, maar betekent vooral dat we onze bestaande bedrijventerreinen beter moeten benutten en de kwaliteit ervan moeten verbeteren. Er is een belangrijke rol weggelegd voor het samenwerkingsverband Eerbeek-Loenen 2030 voor de bedrijventerreinen in Eerbeek. In het programma EerbeekLoenen 2030 worden concrete plannen uitgewerkt binnen thema’s als leefbaarheid, vestigingsklimaat en de energietransitie. De gemeente moet zich voorbereiden op het faciliterend vermogen na 2030. Ontwikkelingen van bestaande of nieuwe bedrijven geven we ruimte wanneer er een goede balans is tussen financiële, maatschappelijke en omgevingsbelangen. Hiervoor geldt dat we eerst kijken of herstructurering van bestaande bedrijfspercelen een optie is. Mocht dat niet het geval zijn dan is eventueel uitbreiding mogelijk. Maatwerk is daarbij altijd aan de orde.

We willen ruimte geven aan kleine tot middelgrote ondernemingen die bijdragen aan de samenleving. Bijvoorbeeld door het bieden van lokale werkgelegenheid en behoud van voorzieningenniveau. We stellen het mooie groene karakter van onze gemeente als belangrijkste randvoorwaarde aan nieuwe ontwikkelingen. Voor de nieuwvestiging van grote bedrijven zien wij enkel ruimte op de bestaande bedrijventerreinen. Wanneer een bedrijf de schaalgrootte van onze gemeente ontgroeit, zijn bedrijventerreinen elders in de regio beter geschikt. Het samenwerkingsverband Eerbeek-Loenen 2030 geeft verdere uitwerking aan de ontwikkelmogelijkheden van de papierindustrie. Een leefbaar bedrijventerrein is essentieel voor een gezonde werkomgeving en gemeenschap. We zetten in op het bevorderen van een groene en sociale omgeving door het toevoegen van groen en ontmoetingsplekken. Daarnaast streven we naar een goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid, zodat zowel werknemers als omwonenden zich prettig voelen op het terrein. Hierbij nemen we ook functiemenging in overweging om de leefbaarheid te verbeteren en de schaarse ruimte optimaal multifunctioneel te kunnen benutten. Buitengebied Het buitengebied biedt ruimte voor bedrijvigheid. Het gebied heeft echter maar een beperkte draagkracht als het gaat om verkeersdruk en milieucategorieën.

Dit betekent dat bij functieveranderingen in dit gebied en uitbreidingsvragen van niet-agrarische bedrijven, goed moet worden gekeken of het past binnen het gebied en of het type bedrijvigheid een relatie heeft met het buitengebied. Hergebruik en herontwikkeling van vrijkomende agrarische bebouwing ten behoeve van kleinschalige en innovatieve bedrijvigheid is bespreekbaar op grond van ons functieveranderingsbeleid. Wij zien in het buitengebied vooral veel potentie voor bedrijven in de vrijetijdssector, toekomstgerichte landbouw en natuurdiensten. Kleinschalige werklocaties bij onze kleine kernen kunnen een bijdrage leveren aan de leefbaarheid ervan. We staan bij goede initiatieven altijd open voor maatwerk. We zien ook mogelijkheden om de leefbaarheid van het dit gebied te versterken door het te ontwikkelen als een aantrekkelijke plek voor cultuur- en agrotoerisme. Toerisme draagt daarmee in het buitengebied bij aan de lokale economie door het aantrekken van bezoekers die genieten van onze natuur en cultuurhistorie. Met doordachte en passende initiatieven verbeteren we het recreatieve aanbod. Hierbij willen we ruimte bieden

15

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

aan ondernemers die kwalitatief hoogwaardige, duurzame en onderscheidende bedrijvigheid willen opzetten die passend is in het buitengebied. Daarnaast speelt landbouw een cruciale rol in het buitengebied, waarbij traditionele en moderne praktijken samenkomen. Brummen is trots op zijn agrarische ondernemers. Zij beheren immers een groot deel van ons landschap waar we met elkaar zo trots op zijn. We moedigen landbouwers aan om methoden te gebruiken die de natuur respecteren en duurzaamheid bevorderen, zoals natuur inclusieve landbouw. Door te investeren in duurzame landbouwpraktijken worden niet alleen de natuurlijke hulpbronnen beschermd, maar wordt ook de lokale economie versterkt door de productie van hoogwaardige lokale producten. Denk hierbij aan biologische groenten en fruit, ambachtelijke kazen en vleesproducten, en streekproducten zoals honing en jam, die zowel lokaal worden verkocht als een groeiende markt vinden buiten de gemeentegrenzen. Zo wordt het buitengebied niet alleen een plek van rust en schoonheid, maar ook een dynamische motor van economische groei en welvaart voor Brummen en haar inwoners. Lokale ondernemers dragen bij aan de levendigheid en het ontmoeten in de winkelgebieden van Eerbeek en Brummen In de winkelgebieden van de grotere kernen in gemeente Brummen komen wonen en werken samen.

We streven naar een levendig en divers ondernemerslandschap door kleinschalig bedrijvigheid te stimuleren. Dit bevordert niet alleen behoud en of versterken van het voorzieningenniveau, lokale bedrijvigheid, maar versterkt ook de sociale cohesie, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit in onze kernen. Sfeer en beleving van beeldkwaliteit is één van de pijlers om de concurrentiepositie van de winkelcentra in de regio te versterken. We zetten daarom in op het versterken van de beeldkwaliteit van het winkelgebied zowel in het horizontale vlak (de inrichting van de openbare ruimte) als het verticale vlak (de winkelpui). We geven ruimte aan bedrijvigheid dat het totale aanbod ondersteund, zodat we een gevarieerder aanbod ontwikkelen dat afgestemd is op de vraag van het winkelend publiek. Ook in onze kleine kernen zien we ruimte voor lokale bedrijven, mits een aanvaardbaar woonen leefklimaat kan worden gewaarborgd en het een bijdrage levert aan de levendigheid en leefbaarheid. Nieuw te ontwikkelen ruimte voor economie biedt kans voor kwaliteit Naast de genoemde sociaal-maatschappelijke voordelen van het ontwikkelen van meer ruimte voor economie, heeft het bieden van meer ruimte ook een positief effect op de bestaande voorraad. Door nieuwe ruimte te ontwikkelen bieden we namelijk schuifruimte voor de ondernemers die op de huidige terreinen gevestigd zijn.

Achtergebleven plekken bieden zo ruimte voor herontwikkelingen en het maken van intensiveringsslagen. Daarnaast biedt het creëren van ademruimte op de bedrijventerreinenmarkt ruimte voor het doorlopen van transities (energietransitie, grondstoffen- en circulaire transitie, digitalisering, landbouw- en voedseltransitie).

16

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

4. Vitaal platteland – landbouw, natuur en recreatie in balans Het Brummense platteland staat voor een duurzame toekomst. We streven naar een vitaal platteland in harmonie met haar natuurlijke omgeving. Belangrijke opgaven hierin zijn het behouden van de vitaliteit van het platteland, het stimuleren van duurzame landbouwpraktijken en het bewaken van de balans tussen natuur, recreatie en landbouw. Als gemeente werken we samen met boeren aan een toekomstbestendig platteland en stimuleren we bewust eten en consumeren onder onze inwoners. Ons doel is om het platteland te versterken als een fijne leefomgeving voor mens, plant en dier, waar natuur en landbouw elkaar versterken.

Toekomstbeeld platteland (ambitie) De gemeente Brummen vergroent en verduurzaamt. Het platteland is in harmonie met haar natuurlijke omgeving. Het landschap in de gemeente Brummen is uniek door de verschillende soorten landschappen. Als je van de Veluwe naar de IJssel fietst of loopt, kom je door zes gebieden, die elk hun eigen sfeer hebben. Zo'n opeenvolging van landschappen zie je nergens anders. Dit maakt het landschap van Brummen heel bijzonder. De landbouw in onze gemeente heeft een metamorfose ondergaan. Kleinschalige boerderijen floreren met natuurinclusieve landbouwpraktijken. Agrariërs werken samen met de lokale gemeenschap en streven naar diversificatie in hun bedrijfsvoering. Multifunctionele landbouw, waarbij agrarische activiteiten worden gecombineerd met natuurbehoud, recreatie, en lokale productie, is de norm geworden. De dorpen en buurtschappen rondom de kern Brummen zijn levendige gemeenschappen waar mensen trots zijn op hun plattelandserfgoed. In voormalige agrarische gebouwen zijn ontmoetingsplekken, kleinschalige bedrijvigheid in de recreatie en levensmiddelensector ontstaan, waar lokale ambachten, bezoekers, en ondernemers samenkomen. Voormalige agrarische gebouwen zonder cultuurhistorische waarde die niet hergebruikt kunnen worden, zijn gesloopt.Dit draagt bij aan een sterker gemeenschapsgevoel en de continuïteit van het lokale erfgoed.

De IJssel en haar uiterwaarden zijn een toeristische trekpleister geworden. Bezoekers genieten van de rustige fietspaden langs de rivier, ontdekken de rijke flora en fauna, nieuw ontwikkelde belevingen en ervaren de gastvrijheid van lokale boerderijen, horeca, verblijfsaccommodaties en bed & breakfasts. Cultuurhistorisch waardevolle gebouwen zoals onze landhuizen zijn getransformeerd tot musea, horeca of andere functie die goed past bij onze identiteit. Het recreatieve aanbod is divers en afgestemd op de natuurlijke omgeving. Brummen loopt voorop in de landbouw- en voedseltransitie en en werkt aan een duurzaam voedselsysteem. Agrariërs leveren gezonde, verse producten aan lokale markten en restaurants. Er is een groeiende bewustwording over de oorsprong van voedsel, en consumenten kiezen voor duurzame en lokale producten. Rust, ruimte en groen blijven de kernwaarden van Brummen. Inwoners genieten van een evenwichtige levensstijl, waar natuur en mens in balans zijn. De gemeente behoudt haar unieke karakter waarin biodiversiteit en de culturele identiteit van het platteland beschermd zijn.

Doelen en realisatie We werken samen met onze boeren aan een toekomstbestendig platteland Het grootste deel van ons landelijk gebied heeft een agrarische bestemming. De agrariërs in onze gemeente zijn vaak al generaties boer op hun plek en zijn zeer direct verbonden met de grond en hun leefomgeving. De boerenbedrijven zijn naast een belangrijke economische factor ook de drager van ons landschap en de cultuurhistorie van het gebied. Ook in sociaal opzicht. Kinderen gaan in de gemeenschap naar school, er is connectie met de buren, men doet mee met lokale activiteiten en kijkt naar elkaar om. De agrariërs vormen daarmee de ruggengraat

17

Tussenproduct: thematische omgevingsvisie op hoofdlijnen – juli 2024

van het landelijk gebied. Een leefbaar landelijk gebied is dus afhankelijk van vitale agrarische bedrijven. We zien tegelijkertijd dat er veel veranderingen gaande zijn in deze sector. De gangbare bedrijfsvoering staat onder steeds meer economische druk en druk om te verduurzamen. Het is duidelijk dat er wat moet veranderen om de sector duurzaam te houden, maar deze verandering kan niet zonder de agrariër. Wij zetten ons daarom in om samen met de boer de transitie naar een toekomstbestendig bedrijf te maken. Als gemeente staan we hierin ook open voor andere vormen van landbouw, zolang deze vormen duurzaam, milieuvriendelijk en toekomstbestendig zijn. Ook stimuleren we multifunctionele vormen van landbouw, zoals natuurbeheer, boerderijwinkels en -educatie. Zo zorgen we ervoor dat onze gemeente een aantrekkelijke en leefbare omgeving blijft, zowel voor huidige als toekomstige generaties. Ook boerenerven horen bij ons landschap, maar kunnen hun functie als agrarisch bedrijf verliezen. We willen deze erven behouden en zo ontwikkelen dat deze ook in de toekomst bijdragen aan de kwaliteit van ons buitengebied. Dit realiseren we door functiemenging toe te staan. We zien het herontwikkelen van erven (voor woningen) als een kans voor het versterken van ruimtelijke kwaliteiten, natuur en biodiversiteit.

Een goed landschaps- en erfinrichtingsplan ligt daarom altijd ten grondslag aan een plan voor de herontwikkeling van een erf. Uitgangspunten hiervan zijn de bestaande historische erfstructuur en de inpassing in het landschap. De ruimtelijke kwaliteit is altijd leidend in het zoeken naar het juiste woningtype op het erf. Een goed inpassingsplan zorgt voor meerwaarde door herstel van de landschapsstructuur en vergroting van de biodiversiteit. We zien dat er vanuit de landelijke en provinciale overheden veel beleid over de landbouw wordt gemaakt. Dit beleid sluit regelmatig niet aan bij de behoeften van de sector én het gebied. Wij willen daarom niet afwachten totdat beleid ons overkomt maar proactief aan de slag gaan met onze eigen aanpak voor een vitaal landelijk gebied. Want wij zien dat er in onze gemeente heel veel agrariërs ontzettend graag werk willen maken van de transitie. Daar gaan we graag samen mee aan de slag. Hoe deze transitie vorm moet krijgen en wat de rol van de gemeente kan en moet zijn, zijn we nog aan het onderzoeken. We gaan en blijven hierover graag in gesprek met onze inwoners en onze agrariërs. Een belangrijk knelpunt voor veel projecten is de financiering. We blijven ons als gemeente inzetten om voldoende middelen beschikbaar te maken voor de transitie. Hiervoor kijken we o.a.