C10 - B&W - Reactie van het college van B&W op de Boardletter 2025 D475217
Tekst van het document
Gemeenteraad Brummen
Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp
: 13 januari 2026 : Z121668/D474574 : : Reactie van het college van B&W op de Boardletter 2025
Geachte leden van de gemeenteraad, Op 4 december 2025 ontvingen wij van de accountant de boardletter 2025 (D474576). Hierin doet de accountant zijn bevindingen en aanbevelingen naar aanleiding van de interim controle die in het najaar van 2025 is uitgevoerd. De boardletter geeft het College van B&W en de organisatie input om de interne beheersing te verbeteren. Met deze raadsinformatiebrief geven we onze reactie op de belangrijkste bevindingen in de boardletter en informeren we u op hoofdlijnen over de opvolging van de aanbevelingen. 1. Realistische boardletter Naar ons oordeel heeft de accountant een boardletter afgegeven die aansluit bij de werkelijkheid en onze beleving. De accountant concludeert dat de beheersing van de processen op orde is. Daarmee zijn er ín de processen geen grote risico's waargenomen. De accountant ziet dat de organisatie zich continu blijft inzetten ten behoeve van efficiency in en kwaliteit van de processen. Voor een organisatie als Brummen komen we daarmee op het punt dat we scherp(er) kijken naar de adviezen van de accountant. Welke dragen écht bij aan het op orde hebben en houden van de basis? En welke adviezen zien toe op het verder vergroten van de beheersing, maar leiden tegelijkertijd tot méér administratie c.q. ambtelijke inzet? Daarin kiezen we voor het op orde houden van de basis. Dat kost ons al genoeg inzet en moeite.
Met name in situaties waarin er sprake is van verloop en bij wisseling op sleutelposities de continuïteit en eigenaarschap in uitvoering onder druk komen te staan. We nemen u graag mee in onze reactie op de boardletter. Daarin volgen wij de onderwerpen zoals gepresenteerd in de boardletter.
Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl
Z121668/D474574
Blz. 2 van 4
2. Algemene beheersing In deze paragraaf reflecteert de accountant op onze organisatie en haalt hier enkele punten van aandacht uit naar voren. Ten aanzien van de interne beheersing (p.8) schetst de accountant dat deze op orde is. Tegelijkertijd blijven we kwetsbaar op het moment dat op sleutelposities er sprake is van verloop of (langdurige) ziekte. Dat is ons bekend en het is ook bekend dat dit impact heeft op onze dienstverlening en (kwaliteit van) primaire processen. Toch kunnen én doen we niet anders dan ons maximaal in te zetten om de impact hiervan zo klein mogelijk te houden. Dit doen we door collegiaal werkzaamheden waar te nemen, prioriteiten te stellen (niet alles kan), expertise in te huren, nieuwe medewerkers in te werken, etc. Ook de interne controle en accountantscontrole helpen inzichtelijk te maken waar de kwetsbaarheden zich voordoen. Het werken met zelfstandigen (p.9) is onder invoering van de Wet DBA en handhaving van de belastingdienst hierop, stevig onder de aandacht in ons HR-beleid. Het feit dat we geen onrechtmatigheden meer hebben ten aanzien van inhuur, sterkt ons in het beeld dat we het landelijke beleid naleven en toepassen. Met alle uitdagingen van dien die dit weer oproept om als organisatie flexibel te kunnen handelen als de personele situatie hierom vraagt. Aanvullend wijst de accountant op de beheersing van de (kosten van de) jeugdzorg (p.13).
Zoals uw raad bekend, heeft dit de volle aandacht van het college en zetten we hier maximaal op in. De bevindingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie (p.14) tonen dat we dit op orde hebben. Het proces van risico-inschatting is beschreven. Het weerstandsvermogen is in orde. Wat betreft toezicht van de provincie op onze organisatie wijst de accountant op benodigde actualisatie van de beheerplannen voor openbare verlichting en wegen. Daar hebben we oog voor en actualisatie is voorzien in 2026. Het onderwerp integriteit en fraude (p.16) krijgt – onder invloed van voorbeelden van fraude in den lande en ondermijning – meer en meer aandacht van de accountant. Wij hebben hier ook oog voor en willen hier nog wel een slag in maken. In de bestaande inventarisatie van risico’s in de belangrijkste processen hebben we aandacht voor fraude gerelateerde risico’s. Dit is echter wat anders dan een specifieke frauderisicoanalyse zoals de accountant aanbeveelt. Een “gewone” risicoanalyse kijkt breed naar allerlei risico’s voor de organisatie, waarbij fraude slechts één onderdeel is. Een frauderisicoanalyse zoomt specifiek en diep in op hoe fraude kan ontstaan, wie het kan doen en welke signalen daarbij horen. Dit inzicht helpt in het voorkomen van fraude – of tenminste de kans erop verkleinen - en opsporen.
Het uitvoeren van deze analyse staat gepland voor vierde kwartaal 2026. Ten aanzien van de planning en control cyclus (p.18) adviseert de accountant ons op diverse punten om te voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit ter voorbereiding op de eerstvolgende op te stellen begroting of jaarstukken 2025. Het gaat o.a. om: 1. Overgang pensioenen politieke ambtsdragers naar het ABP (p.19). 2. Het treffen van een voorziening RVU voor WSW-medewerkers (p.19). 3. Het verwachte verlies op de grondexploitatie Kerstenterrein te verwerken in de jaarstukken 2025 (p.20)
Z121668/D474574
Blz. 3 van 4
4. De investeringsplanning regelmatig te toetsen op haalbaarheid en actualiteit zodat tijdig kan worden bijgestuurd en de impact op de kapitaallasten kan worden meegenomen in het toekomstig financieel beeld (p.20). Ten aanzien van de punten 1 en 3 hebben we uw raad recent schriftelijk geïnformeerd over de impact (“Forse financiële tegenvallers 2025” , D473794). Punt 2 is opgenomen in de tweede bestuursrapportage 2025. Ten aanzien van punt 4 is hier bij opstellen van de begroting 2026 kritisch naar gekeken. 3. IT en informatiebeveiliging Onder invloed van (toenemende risico’s in) continuïteit van bedrijfsvoering, informatiebeveiliging en privacybescherming, besteedt de accountant meer en meer aandacht aan het domein van informatisering en automatisering. Het helpt ons als organisatie scherp te blijven op de beheersing hiervan. Zeker omdat we het in eigen beheer doen én er vanuit wet- en regelgeving steeds meer en nieuwe eisen gesteld worden aan het wat en hoe. De accountant heeft diverse adviezen. Bijvoorbeeld rond het opstellen van een IT-beleid (p.21), toetsen continuïteitsplan op actualiteit (p.21), verbeteren van gebruiksbeheer (p. 22) en het checken of toegang tot de serverruimte niet beperkt moet worden (p.22). We vinden al deze adviezen belangrijk. Deels is opvolging hiervan al onderhanden, bijvoorbeeld de ontwikkeling van IT-beleid.
Dat is dan het gevolg van inwerkingtreding van nieuwe richtlijnen (NIS2) dat ons hiertoe dwingt. Tegelijkertijd zien we dat het een forse uitdaging is om zowel de basis op orde te houden, bij te blijven én de noodzaak om continu te verbeteren. Uiteindelijk vinden we er als Brummen altijd wel antwoord op. Bijvoorbeeld wanneer een vacature als CISO voor een gemeente als Brummen lastig vervulbaar blijkt. In de samenwerking met Zutphen hebben we hier voor het niveau van Brummen een werkbare oplossing in gerealiseerd. Kortom, een domein waarin prioriteitstelling en inzet van schaarse middelen een continue afweging is. 4. Rechtmatigheidsverantwoording Ten aanzien van de rechtmatigheid benoemt de accountant het inkoopbeleid (p.25). Daar hebben we afgelopen jaar sterk op ingezet. Onrechtmatigheid rond Europese aanbestedingen ligt – op basis van de huidige inzichten - in 2025 fors lager dan in 2024. Alle inhuur vindt inmiddels rechtmatig plaats. De huidige gesignaleerde onrechtmatigheid raakt enkele contracten m.b.t. inkoop van diensten (anders dan inhuur) en goederen. Ten aanzien van één groot contract zijn we nog met de accountant in gesprek om deze alsnog als rechtmatig aan te merken. In dat geval daalt de gesignaleerde onrechtmatigheid nog fors.
In de formele onrechtmatigheden (p.25), adviseert de accountant om extra aandacht te besteden aan: - Bewaken van tijdigheid van beschikkingen - Zorgdragen voor volledigheid van dossiers - Zorgen voor correcte mandaattoepassing bij de beschikkingen In vergelijking met de bevindingen over 2024 hebben we hierin een slag gemaakt, maar zien we in de tijdigheid van beschikkingen (blijkend uit de steekproeven rond Wmo, Jeugd en subsidies) dat we soms termijnen overschrijden. Er zijn ook situaties waarin we zorg/ondersteuning al verlenen, terwijl de beschikking naar de inwoner of startbericht naar zorgverlener nog niet is verstuurd. Dat is niet conform proces. Ten aanzien van het subsidieproces blijkt uit de steekproef dat we dit op meerdere onderdelen niet op orde hebben. We verwachten hier komend jaar een verbetering te zien door het digitaliseren van het aanvraagproces in 2e helft 2025 voor subsidies in het sociaal domein. De aanvraag voor subsidies voor 2026 en verder kan een instelling of organisatie sindsdien online
Z121668/D474574
Blz. 4 van 4
doen. In de ambtelijke behandeling van de subsidieaanvraag dwingt het zaaksysteem JOIN ons bepaalde stappen af, vindt er 4-ogen controle plaats en worden termijnen aangehouden. Er is intern een training aan medewerkers gegeven, zodat we bij het toekennen van de aanvraag ook de mandaatregeling naleven. Komend jaar volgt digitalisering van de vaststelling van subsidies in het sociaal domein. Door het digitaal verwerken van de aanvragen ontstaat de mogelijkheid het subsidieregister via het systeem te onderhouden en actueel te houden. 4. Ontwikkeling processen De accountant rondt de boardletter af met een overzicht van nieuwe adviezen en reeds gedane adviezen uit eerdere boardletters en accountantsverklaringen. Er is veel oranje gearceerd. Dit betekent dat wij (eerder) hebben aangegeven dat we het advies opvolgen en het onderhanden is. We zijn ermee aan de slag. Sommige van deze adviezen zijn al wat langer onderhanden. Dit willen we zeker goed afronden. Echter, soms zijn het aandachtspunten die voortdurend aandacht blijven vragen. Zoals de prestatieverklaringen, registreren van contracten in één applicatie, een subsidieregister inrichten. We hebben hier activiteiten op ontplooid, maar het vraagt tijd. Zo hebben we eerst onze energie gericht op het in control komen op rechtmatigheid van inkoop en inhuur. Die slag lijkt gemaakt.
Daardoor ontstaat ruimte voor nieuwe, gerichte interventies, zoals het digitaliseren van het vaststellingsproces van subsidies. Tot slot We willen onze dank uitspreken aan de accountant voor deze boardletter. Op een prettige manier en in goede samenwerking worden het college en de ambtelijke organisatie scherp gehouden op het verbeteren van de interne beheersing. Deze boardletter toont volgens ons dat we zaken in de basis op orde hebben. Daarmee plukken we vruchten van verricht werk in de afgelopen jaren. Er is altijd ruimte voor verbetering. Daar waar dat evident bijdraagt aan het op orde houden van de basis, zullen we daar onverminderd aan blijven werken. Zeker in aanloop naar de controle van de jaarrekening 2025. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,
H. Matser secretaris
Bijlage(n):
G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)
- Boardletter 2025 (D474576)
Gemeente Brummen
Boardletter 2025 4 december 2025| definitief
Bedankt voor het vertrouwen Aan het College van B&W van de gemeente Brummen Doetinchem, 4 december 2025 1003638/SS/MH
Als onderdeel van de controle van de jaarrekening over het kalenderjaar 2025 van uw organisatie hebben we een interimcontrole uitgevoerd. Onze interimcontrole voldoet aan het Nederlands recht en de geldende controlestandaarden. Naar aanleiding van deze controle ontvangt u onze bevindingen en aanbevelingen, die dienen als constructieve input voor de directie als onderdeel van het continue proces van het veranderen en verbeteren van de beheersing van uw organisatie. Tot slot bedanken we u voor uw medewerking en de goede samenwerking tijdens onze werkzaamheden. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten
w.g. H.G.J. de Feiter-Aalderink RA
2
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
Afsluiting
3
Samenvatting Ontwikkelingen in de organisatie De organisatie kent een stabiele structuur met drie domeinmanagers, maar personele wisselingen op sleutelposities en nog lopende verbetertrajecten brengen risico’s met zich mee voor kennisoverdracht, continuïteit en interne beheersing, ondanks zichtbare vooruitgang binnen de financiële administratie.
Planning en control cyclus De gemeente heeft een stabiele financiële positie maar de stijgende kosten in de jeugdzorg en incidentele inkomsten zetten de begroting onder druk. Het weerstandsvermogen is toereikend. Structurele financiële houdbaarheid vraagt om strakke sturing en realistisch begroten.
Beheersing processen De organisatie heeft stappen gezet in de opvolging van aanbevelingen, maar nog niet alle verbeterpunten zijn afgerond. Vooral procesbeheersing, documentatie en structurele borging vragen extra aandacht. Er zijn diverse verbeteringen in de processen en vastleggingen in de financiële administratie doorgevoerd.
IT en informatiebeveiliging Uw organisatie heeft behoefte aan een bijgewerkt continuïteitsplan en IT-beleid om de veiligheid en efficiëntie van IT-processen te waarborgen. Een belangrijk aandachtspunt is het periodiek beoordelen van de autorisaties van (oud)medewerkers.
Risico Binnen de organisatie is het grootste risico dat door onvoldoende overdracht en borging bij wisselingen op sleutelposities de continuïteit en het eigenaarschap in de uitvoering onder druk komen te staan, waardoor kennis verloren gaat, verantwoordelijkheden vervagen en de interne beheersing verzwakt. Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
De NIS2-richtlijn onderstreept de noodzaak van training en controle van leveranciers om de digitale weerbaarheid te versterken en ketenaansprakelijkheid te minimaliseren.
4
Samenvatting Herziening Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden Op 21 maart 2025 is het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gewijzigd. Voor de controle van de jaarrekening geldt vanaf boekjaar 2025 een standaard goedkeuringstolerantie van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De Raad kan kiezen voor een lagere tolerantie. Verordening De goedkeuringstolerantie is de som van de afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle. De goedkeuringstoleranties van 1% bij fouten en 3% bij onzekerheden komen hiermee te vervallen vanaf boekjaar 2025. De controleverordening is vastgesteld op 4 september 2025 met terugwerkende kracht naar 1 januari 2025.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd aanvullende werkzaamheden uit te voeren op zorgaanbieders waar geen gewaarmerkte verantwoording voor binnenkomt om zo de onzekerheid op levering zorg WMO en jeugd omlaag te brengen. Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is het bedrag waarboven fouten of onzekerheden in de jaarrekening aan de Raad worden gerapporteerd. In de huidige controleverordening is geen rapporteringstolerantie opgenomen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de rapporteringstolerantie expliciet op te nemen in de controleverordening.
Gevolgen omvang materialiteit Op basis van de begrote lasten 2025 in de primaire begroting bedraagt de materialiteit € 1.369.000. Bij de jaarrekening zullen wij opnieuw de materialiteit bepalen op basis van de werkelijke cijfers. Onzekerheden als gevolg van de WMO en jeugd In 2024 resteerde er bij de WMO- en jeugdzorg een onzekerheid van € 1.368.000 over de geleverde zorg. In 2025 ontvangt de gemeente opnieuw gewaarmerkte productieverantwoordingen. Daarmee wordt duidelijk of alle zorg daadwerkelijk is geleverd. Als deze verantwoordingen niet of niet op tijd binnenkomen, heeft dat geen invloed op onze controleverklaring, zolang het bedrag van de onzekerheid onder de 2% van de totale lasten blijft. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren en de omvang van de onzekerheden lijkt actie noodzakelijk om de omvang van de onzekerheden omlaag te brengen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
5
Aandachtspunten van de raad Audit Experience Om de raad mee te nemen hebben wij voor dit controlejaar een ‘Audit Experience’ aangeboden: een interactieve sessie van ca. 1,5 uur waarin we samen met de auditcommissie één relevant thema verdiepen. Zo krijgen we meer diepgang en kunnen we vragen beter toelichten. De auditcommissie heeft gekozen om een ‘Audit experience’ in te plannen over het thema ‘Rol en verantwoordelijkheden auditcommissie’.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
6
Algemene beheersing
Ons beeld van de organisatie
Planning en control cyclus
IT en informatiebeveiliging
Rechtmatigheidsverantwoording
7
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Interne beheersing De interne beheersing van uw organisatie is op orde. We zien dat adviespunten uit onze managementletter en accountantsverslag actief worden opgepakt. Het proces van opvolging wordt intern gemonitord, waarbij het OT de voortgang periodiek bespreekt en waar nodig bijstuurt. De ingezette verbijzonderde interne controle zorgt voor zekerheid dat procedures correct worden gevolgd. Binnen de organisatie hebben zich diverse personele wisselingen voorgedaan in sleutelposities, waaronder financieel adviseurs, controllers en domeinmanagers. Deze wisselingen brengen risico’s met zich mee voor kennisoverdracht, continuïteit en eigenaarschap. Zonder structurele aandacht voor overdracht en borging van verantwoordelijkheden bestaat het risico dat taken en kennis versnipperen, wat de interne beheersing en bestuurlijke informatievoorziening kan verzwakken.
Bestuurlijke toekomst De gemeente Brummen voert momenteel een onderzoek uit naar de bestuurlijke toekomst van de gemeente. Aanleiding hiervoor is dat Brummen de dienstverlening aan de burgers wil kunnen blijven bieden, ook in de toekomst. Een optie is een herindeling met één van de buurgemeenten Rheden of Zutphen. Een samenvoeging met een andere gemeente kan bijdragen aan een robuustere organisatie en een toekomstbestendige uitvoering van dienstverlening en voorzieningen. De gemeenteraad van Brummen neemt begin 2026 een besluit over de voorkeursrichting voor de bestuurlijke toekomst. Doel van het proces is om vast te stellen welke variant het beste perspectief biedt voor een krachtige en duurzame gemeentelijke organisatie. Het is van belang dat de uitkomsten van het onderzoek tijdig worden meegenomen in de financiële beleidsvorming, gezien de impact die deze kunnen hebben op de begroting, de organisatie en de meerjarenraming. Dit is zeker aan de orde indien de gemeenteraad kiest voor herindeling met Zutphen of Rheden.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
8
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Werken met zelfstandigen Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid onder de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie). Dit heeft tot gevolg dat er bij het inhuren van zzp’er s voor werk dat zij niet zelfstandig uitvoeren, boetes en naheffingen opgelegd kunnen worden.
Verordening Participatie Als gevolg van de versterking participatie wordt van gemeenten gevraagd om op een meer structurele en duurzame manier samen te werken met inwoners, in alle fasen van het beleidsproces. Om dit goed vorm te geven, wordt van gemeenten gevraagd hun huidige inspraakverordening aan te passen. Hiervoor is tijd tot uiterlijk 1 januari 2027.
Er gold afgelopen jaar een overgangsperiode waarin werkgevers en werkenden geen vergrijpboete kregen als zij aantoonbaar stappen zetten tegen schijnzelfstandigheid. Deze overgangsperiode eindigt per 1 januari 2026.
De nieuwe verordening dient aan te sluiten bij de lokale cultuur, werkwijze en de behoeften van inwoners. Het is daarom belangrijk dat hierover het gesprek plaatsvindt binnen de organisatie én met inwoners en maatschappelijke partijen. De VNG ondersteunt gemeenten hierbij met een Model Participatieverordening die als hulpmiddel kan worden gebruikt.
Daarnaast is er een nieuwe wet in aantocht, de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden). Deze wet, met beoogde ingangsdatum van 1 juli 2026, moet een duidelijker onderscheid maken tussen wanneer gewerkt kan worden als zelfstandige en als werknemer. Deze wet is bedoeld om de balans op de arbeidsmarkt te herstellen en oneerlijke concurrentie en ongelijke arbeidsvoorwaarden tegen te gaan. In uw organisatie worden uitzendkrachten, interim-managers en specialistische adviseurs ingehuurd. Er zijn circa 70 ingehuurde krachten ten opzichte van 370 medewerkers (ongeveer 20%). De organisatie heeft in 2025 de beoordeling op fictieve arbeidsrelaties aangescherpt. De feitelijke constructies met ingehuurde krachten zijn getoetst en waar nodig aangepast. Vanaf april 2025 wordt voor werving en selectie van tijdelijke inhuur gebruik gemaakt van Flextender. De bestaande zzp-opdrachten zijn beëindigd of omgezet naar detachering. Daarnaast is als uitgangspunt vastgelegd dat bestaande functies niet door zzp’ers worden ingevuld en dat nieuwe inhuuraanvragen uitsluitend via Flextender of een gecontracteerd bureau lopen, met slechts gemotiveerde uitzonderingen.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd om tijdig te starten met het opstellen van een participatieverordening die, in samenspraak met inwoners en organisaties, aansluit bij de lokale situatie en vóór 1 januari 2027 wordt vastgesteld. Rekenkameronderzoek In 2025 zijn er geen nieuwe onderzoeksrapporten door de Rekenkamer afgerond en gepubliceerd. Wel is een start gemaakt met een onderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening. De afronding en publicatie van dit onderzoek worden verwacht in het eerste kwartaal van 2026. Doelmatigheid en doeltreffendheidsonderzoeken In 2025 zijn geen onderzoeken naar de doelmatigheid of doeltreffendheid in opdracht van het College uitgevoerd. Passeerbevoegdheid concerncontroller In 2025 is de passeerbevoegdheid van de concerncontroller opgenomen in de organisatieregeling.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
9
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Ontwikkeling financiële positie en vooruitblik De afgelopen jaren heeft de gemeente een positieve financiële ontwikkeling doorgemaakt. Jaar op jaar zijn overschotten gerealiseerd, wat heeft geleid tot een versterking van de algemene reserve en daarmee de financiële weerbaarheid van de organisatie. Deze positieve resultaten zijn vooral het gevolg van onderbestedingen en hogere inkomsten uit het gemeentefonds dan oorspronkelijk geraamd.
Resultaten afgelopen jaren In de afgelopen jaren zijn door de gemeente Brummen positieve resultaten geboekt. Deze waren vaak het gevolg van onderbestedingen en hogere inkomsten uit het gemeentefonds dan oorspronkelijk geraamd. Dit heeft een positieve impuls gegeven aan de algemene reserve in de afgelopen jaren. Resultaat jaarrekening (x € 1.000)
Tegelijkertijd blijft de financiële toekomst onzeker. De herverdeling van middelen en de recente schommelingen in het gemeentefonds maken het meerjarig financiële perspectief moeilijk voorspelbaar. Dit sluit aan bij de landelijke discussie over de structurele financiering van gemeenten vanaf 2026. Hoewel het meerjarenbeeld wijst op tekorten vanaf 2028, is het niet uitgesloten dat meevallers in de rijksbijdragen of een gunstiger ontwikkeling van het gemeentefonds dit beeld kunnen verbeteren.
€10.000 €8.590 €8.000
€6.000
€5.686 €4.228
Het blijft daarom van belang dat de gemeente haar financiële positie en de actualiteit van de meerjarenraming nauwlettend volgt, zodat tijdig kan worden bijgestuurd indien nodig. De provincie Gelderland vraagt ook aandacht hiervoor in haar toezichtsbrief.
€4.000
€2.000 €700
In de volgende pagina’s nemen wij u mee in de belangrijkste elementen van de financiële positie.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
€2021
2022
2023
2024
10
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Ontwikkeling algemene uitkering Op landelijk niveau is een dalende trend zichtbaar in de algemene uitkering per inwoner. In 2025 ontvangen gemeenten gezamenlijk ongeveer € 42,1 miljard uit het gemeentefonds, wat neerkomt op gemiddeld € 2.500 per inwoner. Vanaf 2026 verandert de normeringssystematiek: de groei van het gemeentefonds wordt dan niet langer gekoppeld aan de rijksuitgaven, maar aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Deze aanpassing leidt tot een lager accres en een structurele daling van de algemene uitkering. De nieuwe berekeningswijze zorgt voor meer stabiliteit, maar resulteert in een minder sterke groei dan onder de oude ‘trap-op-trap-af’-systematiek. Voor 2027 en 2028 bedragen de accrespercentages naar verwachting respectievelijk circa 4,7% en 4,4%, wat wijst op een beperkte groei van het gemeentefonds. Daarnaast heeft het Centraal Planbureau (CPB) de ramingen voor de economische groei neerwaarts bijgesteld, waardoor het gemeentefonds tot 2030 cumulatief honderden miljoenen euro’s minder ontvangt dan eerder geraamd. In 2025 krijgen gemeenten nog wel ruim € 1 miljard extra, onder meer dankzij een meevaller van het btw-compensatiefonds (€ 428 miljoen) en aanvullende middelen voor jeugdzorg. Deze extra gelden zijn echter incidenteel en verdwijnen na 2027.
Het zogenoemde ‘ravijnjaar’ 2026 wordt enigszins gedempt doordat het kabinet structureel € 414 miljoen per jaar toevoegt voor de jeugdzorg en de opschalingskorting definitief heeft geschrapt. Hierdoor is het verwachte tekort voor 2026 grotendeels voorkomen. Toch dreigt vanaf 2028 opnieuw een financiële druk op gemeentebegrotingen, wanneer de tijdelijke buffers wegvallen en het accres verder afneemt. Het toekomstbeeld na 2028 blijft onzeker en is sterk afhankelijk van de economische ontwikkelingen en de keuzes die het kabinet in de komende jaren zal maken.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
Hieronder laten wij het verloop van de algemene uitkering van de gemeente Brummen zien voor de komende jaren, zoals opgenomen in de begroting 2026. In de begroting van Brummen wordt rekening gehouden met een stijging in 2026. Deze cijfers zijn gebaseerd op de ontwikkelingen die het Rijk heeft doorgegeven in de meicirculaire. Algemene uitkering (x € 1.000) €50.000
€ 49.317
€48.000
€47.262
€47.460
2027
2028
€45.851
€46.000 €44.076 €44.000
€43.502
€42.000
€40.000 2024
2025
2026
2029
11
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Begroting 2025 en verder In de tabel hiernaast zijn de begrotingsresultaten van de gemeente Brummen voor komende jaren gepresenteerd, gebaseerd op de begroting 2026.
Resultaten begroting (x € 1.000) € 1.000
2026-2027 In de Voorjaarsnota heeft het Rijk voor de jaren 2026 en 2027 extra geld beschikbaar gesteld in het gemeentefonds. De gemeente Brummen wil de dienstverlening op peil houden en daardoor zijn verhogingen van lokale belastingen onvermijdelijk om de begroting structureel sluitend te krijgen. De begrotingsresultaten van de gemeente Brummen laten dan voor de jaren 2026 en 2027 een (beperkt) financieel voordeel zien.
€ 667 € 500 € 62
€ 179
€0 2025
2026
2027
2028
2029
-€ 500
2028 - 2029 Vanaf 2028 ontstaat een structureel tekort in het meerjarenperspectief, waardoor aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Het negatieve meerjarensaldo wordt met name veroorzaakt door stijgende kostprijzen en toenemende complexiteit binnen de jeugdzorg.
-€ 1.000
-€ 1.500
-€ 1.241
-€ 1.147
De gemeente kiest er voor om het tekort in de eerste twee jaren op te lossen. Voor de jaren daarna wordt nog geen keuze gemaakt; dat is aan de nieuwe politieke situatie.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
12
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Beheersing jeugdzorg De jeugdkosten zijn de afgelopen jaren bij vrijwel alle gemeenten sterk gestegen en ook in uw gemeente blijft dit een belangrijk financieel aandachtspunt. De gemeente Brummen richt zich binnen het sociaal domein op het versterken van het voorveld om de druk op de jeugdzorg terug te dringen. Hiervoor is een meerjarig traject gestart met een looptijd van zes jaar, gericht op het normaliseren van hulpvragen en het stimuleren van eigen kracht en gebruik van basisvoorzieningen. Het uitgangspunt is dat niet elke hulpvraag professionele jeugdzorg vereist. In de eerste fase is onderzocht welke preventieve interventies het meest kunnen bijdragen aan kostenbeheersing en vroegsignalering. De gemeente bevindt zich inmiddels in de tweede fase, waarin samen met ketenpartners, scholen en lokale organisaties concrete preventieve maatregelen worden uitgewerkt. De nadruk ligt hierbij op kleinschalige, uitvoerbare acties en op het vergroten van bewustwording bij professionals over passende alternatieven voor duurdere zorgvormen.
In onderstaande tabel zijn de jeugdzorgkosten van de afgelopen jaren opgenomen. Primair was in 2025 een bedrag van € 6,7 miljoen begroot. Na de 1e en 2e bestuursrapportage is dit bijgesteld naar € 9,9 miljoen. Voor 2026 is het budget begroot op € 10,9 miljoen.
Kosten jeugd ( x € 1.000) € 12.000 € 10.000 € 8.000 € 6.000 € 4.000
Daarnaast signaleren wij enkele aandachtspunten in de sturing en beheersing van de jeugdzorgkosten.
€ 2.000
Wij hebben het College van B&W geadviseerd: - een formele toets in te richten op urgentiebeoordelingen, zodat duidelijk is wanneer een melding als urgent wordt aangemerkt en doorgezet; - de WMO-verordening en Jeugdhulpverordening te actualiseren, zodat deze weer aansluiten bij de actuele wet- en regelgeving.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
€0 2021
2022
2023
Begroot
Realisatie
2024
2025
2026
Lineair (Realisatie)
13
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie In de controleverklaring rapporteren wij over de continuïteit van de gemeente, de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Voor uw organisatie hebben wij in dit kader de volgende aspecten beoordeeld: - het proces van risico-inschatting; - de bepaling van het beschikbare weerstandvermogen; - de omvang van het beschikbare weerstandsvermogen ten opzichte van het benodigd weerstandsvermogen; - de uitkomsten van het toezicht door de provincie. Nota weerstandsvermogen Een nota weerstandsvermogen beschrijft hoe een gemeente haar financiële weerbaarheid beoordeelt en beheert door risico’s te identificeren, te kwantificeren en te vergelijken met de beschikbare weerstandscapaciteit. In 2025 is een nota weerstandsvermogen vastgesteld door de Raad. Daarbij is bepaald dat de algemene reserve en de post onvoorzien (€ 20.000) worden aangemerkt als het beschikbare weerstandsvermogen. De volledige algemene reserve is als ‘vrij aanwendbaar’ aangemerkt. De minimale norm van de weerstandsratio is 1,6. Als de ratio boven de 1,6 uitkomt is er vrije ruimte binnen de algemene reserve. De vrije ruimte binnen de algemene reserve kan ingezet worden voor andere doelen dan het weerstandsvermogen.
Het proces van risico-inschatting bij uw organisatie De risico’s worden tweemaal per jaar geactualiseerd op basis van de informatie van de beleidsmedewerkers/budgethouder. Op basis van de onderkende risico’s wordt een inschatting van het financiële risico en de kans per risico opgenomen. Jaarlijks wordt in overeenstemming met de voorschriften uit de BBV in de jaarstukken een toelichting gegeven van de risico’s zoals vermeld in de begroting ten opzichte van de risico’s in de jaarstukken. De omvang van het beschikbare weerstandsvermogen ten opzichte van het benodigd weerstandsvermogen bij uw organisatie. De ratio van het beschikbare weerstandsvermogen ten opzichte van het benodigde weerstandsvermogen laat in de verschillende P&C documenten het volgende beeld zien: P&C document
Ratio
Jaarrekening 2022
1,22
Jaarrekening 2023
1,99
Jaarrekening 2024
3,7
Begroting 2025
3,1
Begroting 2026
2,7
Dit geeft aan dat er meer beschikbaar weerstandsvermogen is dan ingeschatte risico’s en daarmee voldoende.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
14
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Toezicht provincie bij uw organisatie In januari 2025 heeft de provincie de begroting 2025 beoordeeld en op basis daarvan aangegeven dat deze structureel en reëel in evenwicht is. Over het jaar 2024 voert de provincie regulier repressief toezicht uit. De provincie attendeert uw organisatie op de volgende onderwerpen:
Als daarvan wordt afgeweken, moet de Raad dit gemotiveerd vaststellen en moet dit worden toegelicht in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen van begroting en jaarstukken. Wij hebben het College van B&W geadviseerd bij het opstellen van de jaarrekening te voldoen aan de voorschriften van de BBV (gemotiveerd verlengen van het beheerplan door de Raad of het beheerplan te actualiseren).
Meerjarenraming De provincie signaleert oplopende structurele tekorten in 2026 en 2027, met name door de forse verlaging van het gemeentefonds. De gemeente moet in 2025 maatregelen treffen om het structureel evenwicht te herstellen en repressief toezicht te behouden. Realisatie bezuinigingen De begroting bevat structurele bezuinigingen en taakstellingen van circa € 2,2 miljoen. De bezuiniging op onderuitputting kapitaallasten (€ 425.000) is niet toegestaan, omdat onderuitputting niet op begrotingsbasis mag worden geraamd. De provincie vraagt om reële en haalbare bezuinigingen, transparante onderbouwing en monitoring in een aparte paragraaf. Onderhoud kapitaalgoederen De beheerplannen voor openbare verlichting en wegen zijn verouderd. Een nieuw wegenbeheerplan wordt in 2026 verwacht. Tot die tijd wordt het huidige plan verlengd. De provincie verwacht dat de actualisatie in 2025 wordt opgepakt en beoordeelt dit bij de volgende begroting opnieuw.
Achterstallig onderhoud groen Er is sprake van achterstallig onderhoud aan de groenvoorziening. Extra middelen zijn in de begroting opgenomen om dit in 2025 in te halen. De provincie zal bij de beoordeling van de begroting 2026 nagaan of dit is gerealiseerd. Renterisiconorm De begroting vermeldt ten onrechte een overschrijding van de renterisiconorm. Dit blijkt onjuist: de lening van € 5 miljoen betreft een kasgeldlening met een looptijd korter dan één jaar en valt daardoor buiten de norm. De provincie wijst op het belang van juiste informatievoorziening richting de Raad. Realisatie toekomstvisie Het onderzoek naar de bestuurlijke toekomst van Brummen wordt in het eerste kwartaal van 2025 opgeleverd. De provincie benadrukt het belang van een toekomstscenario dat borg staat voor bestuurskracht en continuïteit van dienstverlening.
Het BBV schrijft voor dat voorzieningen voor groot onderhoud alleen mogen worden ingesteld en gevuld op basis van een beheerplan dat niet ouder is dan vijf jaar.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
15
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Integriteit en fraude Fraude en integriteit staan steeds nadrukkelijker op de landelijke agenda. Burgers verwachten dat publieke middelen zorgvuldig en transparant worden beheerd. Incidenten van fraude of integriteitsschendingen ondermijnen dit vertrouwen direct. Voor de accountantscontrole betekent dit dat niet alleen de financiële rechtmatigheid wordt getoetst, maar ook aandacht besteed wordt aan cultuur, processen en risico’s die fraude kunnen bevorderen en de maatregelen die een organisatie daarop heeft getroffen. Het structureel verankeren van integriteit binnen beleid en organisatiecultuur en maatregelen om fraude te voorkomen is daarom essentieel. Fraude risico analyse Om de risico’s van misbruik en oneigenlijk gebruik in kaart te brengen en te beheersen, kan een frauderisicoanalyse behulpzaam zijn. Een frauderisicoanalyse is een systematische methode om de kwetsbare processen, activiteiten en functies te identificeren, te beoordelen en te prioriteren. Op basis hiervan kan de organisatie passende maatregelen nemen om de preventie, detectie, respons en evaluatie van misbruik en oneigenlijk gebruik te verbeteren. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een fraude risico analyse op te stellen.
Fraude opvolging In een fraude opvolgingsplan kan worden opgenomen hoe binnen de organisatie wordt omgegaan met signalen van fraude, welke verantwoordelijkheden gelden voor onderzoek en opvolging en hoe rapportage en evaluatie plaatsvinden.
Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O) Daarnaast is het een optie om beleid voor misbruik en oneigenlijk gebruik vast te stellen. Dit bevat de visie, de doelstellingen, de kaders en de verantwoordelijkheden voor het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik in het sociaal domein. Het beleid voor misbruik en oneigenlijk gebruik geeft richting aan de uitvoering, controle en evaluatie van het M&O-beleid (misbruik en oneigenlijk gebruik) binnen de verschillende regelingen die de organisatie uitvoert of handhaaft. Uw organisatie heeft een M&O beleid opgesteld (mei 2023) zoals ook wordt geadviseerd in de kadernota Rechtmatigheid. In 2024 lag onze aandacht vooral op de aanwezigheid van een actueel M&O beleid. Dit jaar hebben we daarop voortgebouwd door ook de inhoud en praktische uitwerking van dit beleid te beoordelen.
Het M&O beleid van uw organisatie kan eventueel nog worden aangevuld met: Ø rol van interne en externe controles, inclusief samenwerking met toezichthoudende instanties; Ø beleid voor het omgaan met anonieme meldingen; Ø samenwerking met andere gemeenten en instanties, zoals de Sociale Verzekeringsbank en het UWV; Ø omschrijving van taken en verantwoordelijkheden van betrokken afdelingen; Ø benoeming van verantwoordelijke functionarissen, zoals de fraudecoördinator; Ø rapportage over resultaten en verbeterpunten aan de gemeenteraad; Ø samenvatting van belangrijkste uitgangspunten en acties; Ø formulering van mogelijke verbeterpunten voor de toekomst.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd een plan van aanpak in geval van (vermoedens van) fraude vast te leggen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
16
Algemene beheersing: ons beeld van de organisatie Rol accountant We benadrukken dat onze controle niet specifiek gericht is op fraudeopsporing. De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt bij het directie, niet bij de accountant. De accountant is wel verantwoordelijk voor het overwegen van fraudegerelateerde risico's in de controleplanning en -uitvoering. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Wet Bibob De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob) helpt gemeenten om te voorkomen dat vergunningen, subsidies of aanbestedingen misbruikt worden voor criminele activiteiten, zoals witwassen of fraude. Als de gemeente de Wet Bibob niet toepast of onzorgvuldig uitvoert, bestaat het risico dat zij onbedoeld meewerkt aan criminele activiteiten. Uw organisatie heeft beleidsregels voor de Wet Bibob opgesteld. Deze kunnen eventueel nog worden aangevuld met: Ø vastlegging van een duidelijke procedure en verantwoordelijkheden; Ø opname van bezwaar- en beroepsmogelijkheden; Ø aandacht voor omgang met gevoelige informatie en verwijzing naar de AVG; Ø richtlijnen voor informatie-uitwisseling met ketenpartners; Ø periodieke evaluatie en actualisatie van het beleid.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
17
Algemene beheersing: planning en control cyclus De planning & control cyclus is van cruciaal belang voor het effectieve beheer en draagt bij aan het waarborgen van financiële transparantie en verantwoordingsplicht. Deze cyclus biedt de mogelijkheid om inzicht te krijgen in de financiële situatie van de organisatie en stelt de organisatie in staat om tijdig te reageren op zowel financiële uitdagingen als kansen.
Het resultaat laat in de loop van 2025 een dalend verloop zien:
Verloop tussentijds resultaat 2025 ( x € 1.000) € 2.000
BBV en begroting 2025 en 2026 Het BBV stelt een aantal eisen aan de begroting. Wij hebben uw begroting 2025 en begroting 2026 aan deze regels getoetst. Enkele aanbevelingen uit voorgaand jaar zijn opgepakt en zijn verwerkt in de begroting 2026. Alle verplichte beleidsindicatoren zijn ook opgenomen in begroting 2026.
€ 1.543 € 1.500 € 1.000 € 667 € 500
Wij hebben het College van B&W geadviseerd de volgende onderdelen op te nemen in de begroting van 2027: § een toelichting op de onderbouwing van de ramingen en wanneer er een aanzienlijke afwijking is ten opzichte van de vorige jaren; § een toelichting op de uitstaande verlofrechten.
€Begroting
1e bestuursrapportage
2e bestuursrapportage
€ -500 € -548 € -1.000
Tussentijdse informatievoorziening De tussentijdse informatievoorziening maakt het mogelijk om de financiële prestaties regelmatig te evalueren en, indien nodig, bij te sturen. De tussentijdse informatievoorziening bestaat uit 2 bestuursrapportages die aan de Raad ter besluitvorming worden voorgelegd. De belangrijkste ontwikkelingen in 2025 zijn de stijgende kosten binnen de WMO en de jeugdzorg. Daar tegenover staan positieve ontwikkelingen in de algemene uitkering en in de rijksbijdrage voor de Participatiewet. In de bestuursrapportage wordt per programma inzicht geboden in de stand vóór wijziging, de doorgevoerde wijziging en de stand ná wijziging.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
Jaarrekening In de jaarrekening wordt aan externe partijen verantwoording afgelegd over de financiële gezondheid en prestaties van de organisatie. Over de jaarrekening rapporteren wij in ons accountantsverslag.
18
Algemene beheersing: planning en control cyclus De volgende punten zijn van belang bij het opstellen van de jaarrekening en leiden mogelijk tot financiële consequenties. Pensioen wethouders De pensioenrechten van wethouders worden momenteel door de individuele gemeenten gereserveerd. De daarvoor beschikbare middelen zijn opgenomen op de balans onder de voorziening Appa. Per 1 januari 2028 wordt de Appa (Algemene pensioenverordening voor politieke ambtsdragers) overgeheveld naar de Wet toekomst pensioenen (Wtp) en ondergebracht bij pensioenfonds ABP. De bestaande Appa-pensioenen worden ingebracht in het ABP-pensioencontract. Vanaf dat moment liggen alle verantwoordelijkheden voor de pensioenen van politieke ambtsdragers bij ABP. Landelijk is met een aantal gemeenten onderzoek verricht naar de verwachte overdrachtswaarde die gemeenten per 1 januari 2028 aan ABP dienen over te dragen. Uit deze berekeningen blijken verschillen in de benodigde waarde, onder meer als gevolg van de dekkingsgraad van ABP. In de jaarlijkse Appa-circulaire, welke in november / december 2025 zal verschijnen, wordt nader toegelicht hoe met een eventueel noodzakelijke verhoging om te gaan, gezien de vele onzekerheden die er nog zijn over de inbreng.
Voorziening RVU WSW-medewerkers De Commissie BBV heeft in 2025 expliciet bevestigd dat voor WSW-medewerkers die gebruikmaken van de RVU-regeling een voorziening op de balans moet worden opgenomen. Uiterlijk op het moment van ingaan van de RVU moet een toereikende voorziening aanwezig zijn. Voor WSW-medewerkers voor wie (nog) niet vaststaat dat zij gebruik maken van de RVU, mag geen voorziening worden gevormd, omdat zowel het feit als de omvang van de verplichting dan onzeker is. Op grond van het stelsel van baten en lasten is het niet toegestaan om de vordering op de Rijksbijdrage WSW van toekomstige jaren (2026 en 2027) al ultimo boekjaar 2025 op te nemen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om voor alle medewerkers die op de loonlijst staan (ambtenaren en SW) en gebruik maken van de RVU een voorziening te treffen per 31 december 2025 voor de loonwaarde van de RVU. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een toelichting in de jaarstukken op te nemen bij de voorziening RVU waarin aangegeven wordt dat deze voorziening in toekomstige jaren wordt vergoed door de Rijksbijdrage.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd deze circulaire af te wachten en een eventuele aanpassing voor de inbreng in het ABP te laten afhangen van nadere landelijke instructies.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
19
Algemene beheersing: planning en controlcyclus Grondexploitatie Het is de verwachting dat de grondexploitatie op het Kerstenterrein niet tot uitvoering komt. Dit betekent dat de grondexploitatie naar alle waarschijnlijkheid wordt beëindigd. De huidige boekwaarde bedraagt circa € 1 miljoen. In de 1e bestuursrapportage is gemeld dat het project richting afronding gaat, maar de financiële gevolgen hiervan zijn niet verwerkt. Zodra sprake is van een verwacht verlies, moet dit uit voorzichtigheid direct in de administratie worden verwerkt, ook als de feitelijke afsluiting van de grondexploitatie pas in 2026 plaatsvindt. Wij hebben het College van B&W geadviseerd op basis van het verwachte resultaat van het Kerstenterrein een verliesvoorziening op te nemen in de jaarrekening. Investeringsplanning De investeringsplanning van de gemeente is, afgezet tegen de realisatie tot op heden, ambitieus. Van het totale investeringsbudget van € 14 miljoen is per 1 oktober 2025 € 3,2 miljoen uitgegeven. Wanneer minder wordt geïnvesteerd dan begroot, vallen de kapitaallasten lager uit dan vooraf verwacht, wat direct invloed heeft op de financiële positie en meerjarenraming.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd de investeringsplanning regelmatig te toetsen op haalbaarheid en actualiteit, zodat tijdig kan worden bijgestuurd en de impact op de kapitaallasten kan worden meegenomen in het toekomstig financieel beeld.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
20
Algemene beheersing: IT en informatiebeveiliging IT-Omgeving De IT-omgeving is volledig in eigen beheer. Er zijn diverse software applicaties voor de verschillende processen. Het niet goed functioneren van IT-systemen kan verstrekkende gevolgen hebben voor de dagelijkse werkzaamheden en dienstverlening aan burgers. IT beleid Het IT-beleid vormt het strategisch kader voor het beheer en gebruik van informatietechnologie binnen de organisatie. Het beleid richt zich op beveiliging, datamanagement, efficiëntie en naleving van wet- en regelgeving. Het IT-beleid van de gemeente Brummen was vastgelegd in het document ‘Data Informatie Ontwikkeling (DIO)’. Doel van dit beleid is om verbinding te leggen met alle beleid en ontwikkeling op de domeinen. Het DIO was niet formeel vastgesteld. Op dit moment wordt het DIO vervangen door een nieuw, integraal IT-beleid. De I-visie, als onderdeel van dit beleid, is in 2024 geactualiseerd en vastgesteld. Wij hebben het College van B&W geadviseerd het nieuwe IT-beleid vast te laten stellen, zodat er een actueel en samenhangend kader is voor informatievoorziening en digitale veiligheid. Continuïteitsplan Een continuïteitsplan minimaliseert de impact van een verstoring of een calamiteit in de dagelijkse processen. Er is in 2021 een concept continuïteitsplan opgesteld.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd het continuïteitsplan uit 2021 te toetsen op actualiteit, waar nodig te actualiseren en vervolgens definitief vast te stellen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
Informatiebeveiliging Uw gemeente heeft een informatiebeveiligingsplan voor 2024-2027. Aan het informatiebeveiligingsplan zou eventueel nog maatregelen ten behoeve van de volgende punten kunnen worden toegevoegd: - beheer van bedrijfsmiddelen; - personele beveiliging; - toegangsbeveiliging bescherming hardware; - logische toegangsbeveiliging; - wijzigingsbeheer software. DPIA Een DPIA (Data Protection Impact Assessment) is een verplicht instrument onder de AVG om vooraf privacy risico's bij gegevensverwerkingen te identificeren en te beperken. De gemeente heeft tot op heden geen DPIA’s uitgevoerd. Momenteel wordt een DPIA opgezet voor cameratoezicht. ZorgNed De gemeente Brummen is in september overgestapt van Civision Samenleving naar ZorgNed. De conversie is volgens plan uitgevoerd en de noodzakelijke beheersmaatregelen zijn toegepast. Tijdens het live gaan zijn echter enkele bevindingen en herstelpunten geconstateerd, onder meer met betrekking tot de volledigheid van gegevens en de administratieve vastlegging. Wij hebben het College van B&W geadviseerd deze herstelpunten vóór het einde van het jaar volledig af te ronden en vast te leggen, zodat bij de jaarrekeningcontrole kan worden vastgesteld dat de gegevensoverdracht volledig en juist is.
21
Algemene beheersing: IT en informatiebeveiliging Gebruikersbeheer Bij de indiensttreding van nieuwe medewerkers wordt via Topdesk een taak aangemaakt waarin ICT aangeeft welke toegangsrechten verleend moeten worden. Vanwege het feit dat de functieprofielen voor de autorisatie nog niet volledig zijn afgerond, worden rechten momenteel vaak toegekend op basis van de toegang van een bestaande collega. Dit biedt een kans om het proces te verfijnen en ervoor te zorgen dat nieuwe medewerkers precies de juiste rechten krijgen. Bij de beoordeling van de rechten blijkt dat de rechten van een oud-medewerker (financieel adviseur) niet tijdig zijn ingetrokken bij de BNG en Key2Financien. De toelichting hierbij is dat deze rechten mogelijk worden overgedragen aan de opvolger.
Fysieke toegangsbeveiliging De fysieke beveiliging van gemeentelijke locaties is op orde. Medewerkers tonen de juiste houding bij het betreden van het pand; onbevoegden krijgen geen toegang. Bij vermissing van toegangspassen wordt adequaat gehandeld en wordt de betreffende pas direct geblokkeerd. Ten aanzien van de toegang tot de serverruimte blijkt uit de sleutellijst dat 47 personen toegang hebben. Gezien de omvang van de organisatie is dit een relatief groot aantal. Wij hebben het College van B&W geadviseerd te beoordelen voor welke functies toegang tot de serverruimte strikt noodzakelijk is en op basis daarvan te bepalen of aanpassingen nodig zijn.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd: - het uitwerken van de functieprofielen voor het toekennen van rechten af te ronden; - bij uitdiensttreding direct alle bevoegdheden binnen de verschillende systemen in te trekken.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
22
Algemene beheersing: IT en informatiebeveiliging Cyberbeveiligingswet (NIS2-richtlijn) Algemeen Om de cyberbeveiliging en de weerbaarheid van essentiële diensten in EU-lidstaten te verbeteren is de Network and Information Security directive (NIS2-richtlijn) ontworpen. In Nederland wordt de NIS2-richtlijn geïmplementeerd in de vorm van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en zal de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) vervangen. De geplande ingangsdatum van de Cyberbeveiligingswet is tweede kwartaal 2026. De Cbw bevat nieuwe en bijgewerkte eisen voor bedrijven en organisaties die als essentiële dienstverleners of belangrijke organisaties worden beschouwd. De komst van de nieuwe richtlijn moet bijdragen aan meer Europese harmonisatie en een hoger niveau van cybersecurity bij bedrijven en organisaties ten opzichte van de voorganger Wbni (NISrichtlijn). Meer sectoren, zoals energie, transport, water, openbaar bestuur, financiële diensten, digitale infrastructuur en gezondheidszorg, vallen nu onder deze regels. Verplichtingen De Cbw stelt nieuwe eisen aan risicomanagement, verantwoordingsplicht, rapportage, het bedrijfscontinuïteitsplan, incident respons plan en opleidingen. Er is meer nadruk op risicobeheer, waarbij het opstellen en up-to-date houden van risico-analyses belangrijker is geworden.
Hierbij moet niet alleen gekeken worden naar de risico’s binnen de eigen organisatie, maar ook naar risico’s die ontstaan door diensten van derden (toeleveringsketen). We willen benadrukken dat het vroegtijdig identificeren van de mogelijke impact van de Cyberbeveiligingswet op uw organisatie en het nemen van proactieve maatregelen essentieel is om te voldoen aan de nieuwe eisen en om de beveiliging van uw netwerk- en informatiesystemen te waarborgen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
De belangrijkste verplichtingen van de Cbw zijn: Zorgplicht Bedrijven en organisaties zijn verplicht zelf een risicobeoordeling uit te voeren, op basis waarvan zij passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen nemen voor de beveiliging. Bestuur Het bestuur van bedrijven en organisaties moeten de maatregelen goedkeuren en toezicht houden op de uitvoering ervan. Het bestuur dient hierbij adequate opleidingen te volgen. Registratieplicht Bedrijven en organisaties zijn verplicht zicht te registreren Meldplicht De Cbw schrijft voor dat bedrijven en organisaties incidenten binnen 24 uur moeten melden bij het Computer Security Incident eEsponse Team (CSIRT) en de toezichthouder. Hierbij moeten de aard en omvang van het incident, de mogelijke gevolgen, de getroffen diensten en de genomen of geplande maatregelen worden gerapporteerd. Toezicht Samenwerking tussen organisaties en toezichthouders is belangrijker geworden. Organisaties die onder de Cyberbeveiligingswet vallen komen ook onder toezicht te staan. Daarbij wordt gekeken naar de naleving van de verplichtingen uit de richtlijn, zoals de zorgen meldplicht. Als organisaties zich niet aan de Cyberbeveiligingswet houden, kunnen sancties opgelegd worden.
De sancties zijn strenger dan de oude wetgeving en richten zich tot de organisatie maar kunnen in een uiterst geval ook de individuele bestuurders raken. Naast boetes kunnen er ook andere straffen worden opgelegd.
23
Algemene beheersing: rechtmatigheidsverantwoording Sinds 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording verplicht voor alle lokale overheden. De rechtmatigheidsverantwoording helpt de raad bij het uitvoeren van de controlerende taak. Het College van B&W is verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. De verantwoording gaat nader in op de naleving van wet- en regelgeving door het College van B&W. Een goede en tijdige (verbijzonderde) interne controle binnen de organisatie is essentieel om een deugdelijke grondslag voor de rechtmatigheidsverantwoording te verkrijgen. De accountant beoordeelt de getrouwheid van deze verantwoording. Het is van belang de verbijzonderde interne controle af te ronden voorafgaand aan de accountantscontrole van de jaarrekening. Binnen uw organisatie zijn de werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording van 2025 in volle gang. Financiële verordening Tegelijk met de BADO is ook het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) aangepast. De rechtmatigheidsverantwoording is nu formeel onderdeel van het BBV. Het is daarmee verplicht om in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen en daarin fouten en onduidelijkheden toe te lichten.
De verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording wordt gelijkgesteld aan de goedkeuringstolerantie van de accountant: maximaal 2% van de totale lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Bij overschrijding van deze grens, moeten de afwijkingen expliciet worden vermeld.
Normenkader Het normenkader voor 2025 moet nog door de Raad vastgesteld. Intern controleplan Uw organisatie heeft een intern controleplan voor 2025 opgesteld dat door het College is vastgesteld. Dit plan vormt een solide basis voor een effectieve en betrouwbare interne controle in 2025. Voortgang verbijzonderde interne controle De uitvoering van de verbijzonderde interne controle ligt op schema. Het eerste half jaar is afgerond, behoudens de interne controle op de WMO. De resultaten worden gerapporteerd in de 2e bestuursrapportage. Door het kleine aantal bevindingen is er nog geen formele terugkoppeling aan de proceseigenaren geweest (hoor en wederhoor). Wij hebben het College van B&W geadviseerd om bevindingen altijd schriftelijk te delen met de proceseigenaren. Dit versterkt de kwaliteit van de interne beheersing en draagt bij aan rechtmatige uitvoering van beleid. Leefgeldverstrekkingen ontheemden Oekraïners Er is leefgeld uitbetaald aan Oekraïense ontheemden die inmiddels zijn teruggekeerd naar hun thuisland. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om een periodieke controle in te richten op de actuele verblijfstatus van ontheemden en deze te koppelen aan de betaalrondes, zodat betalingen automatisch worden stopgezet zodra iemand niet langer in de gemeente verblijft.
De financiële verordening is geactualiseerd met ingang van 1 januari 2025.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
24
Algemene beheersing: rechtmatigheidsverantwoording Europese aanbestedingen De verbijzonderde interne controle op Europese aanbestedingen is uitgevoerd tot en met augustus. De voorlopige resultaten zijn samengevat, waarbij de geconstateerde onrechtmatigheid momenteel € 625.921 bedraagt. Intern inkoopbeleid Er is in 2025 verbijzonderde interne controle uitgevoerd op het inkoopbeleid op inkopen onder de Europese aanbestedingsgrens. Deze uitkomsten zullen niet meegenomen worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar de kadernota rechtmatigheid schrijft voor dat over het veelvuldig niet naleven van de gids proportionaliteit wel gerapporteerd dient te worden in de paragraaf Bedrijfsvoering.
Formele onrechtmatigheden Uit verschillende detailcontroles kwamen in meerdere beleidsdomeinen terugkerende aandachtspunten naar voren. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om extra aandacht te besteden aan: Ø het bewaken van de tijdigheid van de beschikking; Ø het zorgdragen voor de volledigheid van dossiers; Ø het zorgen voor correcte mandaattoepassing bij de beschikkingen. Onderstaande tabel geeft per domein de uitkomsten van onze detailcontroles weer op de rechtmatigheid. Een V betekent dat er vanuit de door ons gevoerde detailcontroles geen bevindingen naar voren zijn gekomen. Een X vraagt nadere aandacht in het proces.
In het gemeentelijke inkoopbeleid zijn de drempelwaarden en bijbehorende procedures uit de Gids Proportionaliteit niet uitgewerkt, waardoor een helder kader voor de passende aanbestedingsvorm ontbreekt.
Tijdigheid bschikkingen
Volledigheid dossier
Identificatie
Bevoegdheid tot autorisatie beschikking
WMO
X
V
V
V
Jeugd
X
V
V
V
Participatiewet
V
V
V
V
Inburgering
V
V
V
V
Subsidies
X
X
n.v.t.
X
Beleidsdomein Wij hebben het College van B&W geadviseerd de relevante drempelwaarden en bijbehorende aanbestedingsvormen conform de Gids Proportionaliteit in het inkoopbeleid vast te leggen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene beheersing
Beheersing processen
25
Ontwikkeling processen Aandachtspunten jaarrekening Wij hebben het College van B&W 11 aandachtspunten meegegeven voor het opstellen van de jaarrekening. Deze hebben deels betrekking op de nog uit te voeren interne controlewerkzaamheden om de onderkende risico’s af te dekken. Opvolging aanbevelingen In onze vorige rapportages hebben wij diverse aanbevelingen gedaan om de risico’s beter te beheersen. Bij onze controle hebben wij de opvolging van de aanbevelingen vastgesteld. In komende pagina’s geven wij per risico de voortgang van de aanbevelingen weer. In 2025 zijn er 3 aanbevelingen uit voorgaande jaren geheel opgevolgd en hebben wij 4 nieuwe aanbevelingen gedaan. De kleuren geven de status van de opvolging weer:
Legenda
De organisatie heeft het advies opgevolgd en afgerond. De organisatie volgt het advies op. Het is onderhanden. Er is nog geen actie ondernomen. Het betreft een nieuwe aanbeveling. De organisatie gaat het advies niet opvolgen.
Inhoudsopgave
Samenvatting
Aandachtspunten Raad
Algemene ontwikkelingen
Beheersing processen
26
Risico’s en aanbevelingen Follow up 2025
Proces
Aanbeveling
Inkopen Onderbouwing geleverde prestatie
Door een steekproef op de inkopen de geleverde goederen en diensten te onderbouwen met passende bewijsstukken.