A7 Regio Stedendriehoek Jaarstukken 2023 en Begroting 2025 Regio Stedendriehoek 2024 - D433200

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook vallen: · de Nederlandse controlestandaarden; · het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado); · de controleverordening, vastgesteld door de Regioraad op 5 juli 2023 ; · het controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2023. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek zoals vereist in - de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta); - de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO); - andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Benadrukking van de onrechtmatigheden Wij vestigen de aandacht op de Rechtmatigheidsverantwoording 2023 waarin het Dagelijks Bestuur de bedragen presenteert van de onrechtmatige baten, lasten en balansmutaties. Wij benadrukken dat het Dagelijks Bestuur de onrechtmatigheid in de verantwoording toelicht.

De uitvoering over het jaar 2023 is niet in alle aangelegenheden rechtmatig geweest, aangezien de totale onrechtmatigheid boven de grens van 3% ligt. Ons oordeel is niet aangepast als gevolg van deze aangelegenheid. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies. e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

63 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 24.234. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado. Op basis van hoofdstuk 4 van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 hebben wij bij de controle van de SiSa-bijlage dezelfde materialiteit toegepast als bij de controle van de jaarrekening. Voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie zijn de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2023. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado. Wij zijn met de Regioraad overeengekomen dat wij aan de Regioraad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de goedkeuringstolerantie rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve, SiSa- of WNT-redenen relevant zijn. Controleaanpak frauderisico's Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd.

Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het Dagelijks Bestuur inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het Dagelijks Bestuur het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de Regioraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s. Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.

Aangezien de opbrengsten vooral bestaan uit de bijdragen van deelnemende gemeenten, onderkennen we geen frauderisico in de opbrengstverantwoording. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de controller, manager bedrijfsvoering en de secretaris. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

64 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

De door ons geïdentificeerde frauderisico’s en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn als volgt: Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat het management of het Dagelijks Bestuur maatregelen van interne beheersing doorbreekt

Controlewerkzaamheden en observaties Het Dagelijks Bestuur en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het Dagelijks Bestuur of het management.

Het risico dat schattingsposten onterecht door het management of het Dagelijks Bestuur beïnvloed worden

Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.

Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop.

Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnummers wordt betaald

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop. e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

65 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie De Regioraad heeft in de regeling van de Regio Stedendriehoek vastgelegd (artikel 29) dat aan een batig saldo een bestemming specifiek voor de Regio Stedendriehoek kan worden gegeven. Alle overige lasten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten (artikel 29 lid 6). Daarmee worden de financiële risico’s afgewenteld op de deelnemende gemeenten. Het Dagelijks Bestuur geeft in de paragraaf Weerstandsvermogen aan dat er geen financiële risico’s zijn onderkend in de organisatie. Er is geen personeel in dienst, er zijn geen vaste activa in bezit en de complexiteit van de IT-omgeving is beperkt. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij tijdens onze controle kennis hebben gekregen. Voor het overige hebben wij inlichtingen ingewonnen bij het Dagelijks Bestuur over de kennis van risico's na de periode van de verrichte risicoanalyse. Uit onze werkzaamheden blijkt dat het door het Dagelijks Bestuur gegeven inzicht aanvaardbaar is. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2023 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6 sub a WNT en artikel 5 lid 1 sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd.

Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie De jaarstukken omvatten andere informatie, naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het Dagelijks Bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV.

Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten Ingevolge artikel 213 lid 3 (b) Gemeentewet hebben wij onderzocht of de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen als bedoeld in artikel 17 Financiëleverhoudingswet (hierna: de specifieke uitkeringen) rechtmatig tot stand zijn gekomen. In de jaarrekening is verantwoordingsinformatie opgenomen over deze specifieke uitkeringen (de SiSa bijlage). Naar ons oordeel zijn de baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2023 met betrekking tot de specifieke uitkeringen in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de vereisten aan de specifieke uitkeringen bij en krachtens artikel 58a BBV en de Financiële-verhoudingswet - Regeling Informatieverstrekking SiSa. Het Dagelijks Bestuur is verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen, in overeenstemming met de vereisten aan de specifieke uitkeringen bij en krachtens artikel 58a BBV en de Financiëleverhoudingswet - de Regeling Informatieverstrekking SiSa.

In dit kader is het Dagelijks Bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het Dagelijks Bestuur noodzakelijk acht om de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

66 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

Het is onze verantwoordelijkheid een redelijke mate van zekerheid te krijgen voor ons oordeel ingevolge artikel 213 lid 3 (b) Gemeentewet. Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder - de Nederlandse controlestandaarden, - het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) - de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2023, zoals opgenomen in de Nota procedure aanlevering SiSa-verantwoordingsinformatie 2023 in bijlage 2 van de Regeling Informatieverstrekking SiSa. Wij hebben bij de controle van de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen dezelfde materialiteit toegepast als bij de controle van de jaarrekening. Onze controle bestond onder andere uit: - het identificeren en inschatten van de risico’s dat baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controleinformatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel; - het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling; - het evalueren of de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het Dagelijks Bestuur voor de jaarrekening Het Dagelijks Bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het dagelijks bestuur is ook verantwoordelijk voor de financiële rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader en voor het getrouw toelichten van de financiële rechtmatigheid in de jaarrekening. In dit kader is het Dagelijks Bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het Dagelijks Bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van het normenkader voor de financiële rechtmatigheid mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het Dagelijks Bestuur de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie onderbouwen en afwegen of de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Het Dagelijks Bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de financiële risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Verantwoordelijkheden van de Regioraad voor de jaarrekening Het Regioraad is verantwoordelijk voor het vaststellen van het normenkader voor de financiële rechtmatigheid en het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeenschappelijke regeling.

e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

67 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met - de Nederlandse controlestandaarden; - het Bado; - de controleverordening, vastgesteld door de Regioraad op 5 juli 2023 ; - het Controleprotocol WNT 2023; - ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze controle bestond onder andere uit: • het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; · het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling; • het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het Dagelijks Bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; · het vaststellen dat de door het Dagelijks Bestuur gehanteerde veronderstellingen aanvaardbaar zijn inzake de afweging dat de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan omtrent de financiële positie. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.

Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen echter van materiële betekenis zijn voor de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling; · het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; · het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

68 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening van de gemeenschappelijke regeling, rekening houdend met de invloed daarop van de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de gemeenschappelijke regeling. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties. Wij communiceren met de Regioraad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Doetinchem, 19 april 2024 Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}

w.g. mw. H.G.J. de Feiter-Aalderink RA

e info@stolwijkkelderman.nl Postbus 595

69 Lid van:

7000 AN Doetinchem www.stolwijkkelderman.nl Terborgseweg 25b

Mercurion 3

Keulenstraat 1

kvk

7001 GM Doetinchem

6903 PX Zevenaar

7418 ET Deventer

btw NL0075.20.992.B.01

09197964

t 0314 36 91 11

t 0316 34 18 48

t 0314 36 91 10

iban NL10ABNA0446421928

2025

Inhoudsopgave 1.

Voorwoord

3

2.

Algemene ontwikkelingen

4

3.

Uitgangspunten en kaderstelling

7

4.

Begroting 2025: toelichting per programma

8

4.1

Programma 001 Uitvoeringsagenda 2023-2030

8

4.1.1

Toelichting

8

4.1.2

De plannen voor 2025

8

4.1.3

Kosten: wat gaat het programma 1 kosten?

12

4.2

Programma 002 Strategische Board, lobby en communicatie

13

4.2.1

Toelichting

13

4.2.2

De plannen voor 2025

13

4.2.3

Kosten: wat gaat het programma 2 kosten?

16

4.3

Programma 003 Bestuur en organisatie

17

4.3.1

Toelichting

17

4.3.2

De plannen voor 2025

17

4.3.3

Kosten: wat gaat het programma 3 kosten?

18

4.4

Resultaat

19

5.

Recapitulatie op programmaniveau en

20

meerjarenperspectief 2025-2028 6.

Paragrafen

21

6.1

Weerstandvermogen en risicobeheersing

21

6.1.1

Weerstandscapaciteit

21

6.1.2

Risico

21

6.1.3

Kengetallen

21

6.2

Financiering

22

6.2.1

Kasgeldlimiet

22

6.2.2

Renterisiconorm

23

6.2.3

Kredietrisicobeheer

23

6.2.4

Relatiebeheer

23

6.3

Bedrijfsvoering

23

6.4

Verbonden partijen

24

6.5

Rechtmatigheid

24

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

26 Taakveldenoverzicht 2025 Staat van personele lasten Overzicht reserves en van overheidswege ontvangen gelden Bijdragen deelnemende gemeenten voor begroting 2025 Balans jaarstukken 2023 Niet uit balans blijkende verplichtingen

27 28 29 29 30 31 2

Voorwoord Beste lezer,

‘De cost gaet voor de baet uyt’ is een bekend oud-Nederlands gezegde. Vrij vertaald: om winst te maken zul je eerst moeten investeren. Dit was de eerste zin uit mijn voorwoord vorig jaar. We zijn een jaar verder en kijk eens wat er geïnvesteerd is èn wat het nu al heeft opgeleverd. De versterking van de organisatie en samenwerking heeft als ‘winst’ een Regio Deal van 20 miljoen euro opgeleverd. Dat geeft ons de kans om extra grote investeringen te doen in onze regio. Daarnaast zijn we aan de slag met ‘verstedelijking in balans’, wat een mooie en noodzakelijke impuls geeft aan onze regio en onze regionale samenwerking versterkt. Zoals demissionair minister de Jonge zegt (vrij vertaald): “Als Rijk wenden we de steven ook naar het oosten. De regio stedendriehoek biedt ruimte. Dit betekent groei voor de regio in balans met de Veluwe en de IJssel.”

Gemeenten hebben elkaar meer dan ooit hard nodig. Helemaal nu de financiële positie van veel gemeenten in het ravijnjaar 2026 nijpend wordt. Juist dan is het zaak om de uitdagingen waar we als gemeenten voor staan samen het hoofd te bieden. We zijn meer en meer een ondernemende, netwerkende regio van acht gemeenten die met het onderwijs, bedrijven en tal van andere partners werken aan de toekomst. En we worden gelukkig steeds meer gezien, hier in het Oosten.

Onze inspanningen worden mogelijk gemaakt door gemeenschapsgeld, en het is van essentieel belang dat we duidelijk voor ogen houden welke middelen we gezamenlijk inzetten en welke resultaten we hiermee behalen. Deze informatie vindt u in deze begroting 2025. Door efficiënt en effectief te blijven werken, houden we de begroting op hetzelfde niveau als in 2024, op de indexering na. En dat terwijl de uitdagingen die op onze regio afkomen steeds groter worden. Als regio zijn we op weg naar 500.000 inwoners, 250.000 werkenden en 50.000 bedrijven. Niet als doel op zich maar als noodzakelijke stap om onze voorzieningen in de toekomst te kunnen behouden. Dat betekent een flink aantal woningen erbij, investeringen in mobiliteit en economie terwijl we gelijktijdig inzetten op het versterken van onze prachtige leefomgeving en een vitaal landelijk gebied.

Op naar een mooi 2025, met goede keuzes voor de toekomst van onze mooie regio Stedendriehoek. Laten we het met z’n allen waarmaken.

Namens het Dagelijks Bestuur van de Regio Stedendriehoek,

Ron König (voorzitter) Ineke Lijnema (secretaris / directeur)

3

2. Algemene ontwikkelingen Regio Stedendriehoek maakt het waar Een sterke regio is een regio die hoog scoort op brede welvaart. Om het niveau van onze brede welvaart vast te houden en te versterken, hebben we elkaar nodig. Als Regio Stedendriehoek zijn we een groeiregio; we groeien gestaag richting 500.000 inwoners. Deze schaal van 500.000 inwoners is nodig om ons voorzieningenniveau op peil te houden. We gaan voor een regio in balans op grote maatschappelijke thema’s van leefbaarheid. We willen leven in een aantrekkelijk gebied met goede scholen, winkels, groen, openbaar vervoer, sportfaciliteiten, huisvesting voor iedereen, cultuur en zorg. We willen dat bedrijven van klein tot groot hier kunnen vestigen en groeien. Dat vraagt om ruimte, goede vakmensen, goede fysieke en digitale bereikbaarheid en goed onderwijs. En alles moet een plek vinden in goede balans met ons mooie maar kwetsbare landschap van Veluwe en IJssel. Hoe we werken aan die doelen staat uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda 2023-2030. Gestaag werken we door aan de realisatie ervan. Door een stevig regionaal netwerk, een krachtige positionering, een wederkerige samenwerkingsrelatie met het Rijk en het binnenhalen van extra financiële middelen. Met als doel het waarmaken van de belofte van brede welvaart voor al onze inwoners en ondernemers.

Regio blijft aan belang toenemen Vorig jaar schreven we al dat de regio aan belang toeneemt. Dat beeld is het afgelopen jaar niet veranderd. Het Rijk legt grote keuzevraagstukken en ontwikkelopgaven via de provincies bij de regio neer; vraagstukken die ertoe doen voor de inwoners van Nederland en daarmee ook voor de inwoners van onze regio. Deze opgaven gaan onder meer over verstedelijking, landelijk gebied, mobiliteit, arbeidsmarkt en energietransitie. De omvang en complexiteit van de opgaven maakt samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen en allerlei maatschappelijke organisaties noodzakelijk. En dat vraagt om een robuuste regionale organisatie die relevante partijen aan elkaar verbindt, aanjaagt en ondersteunt om zo tot gezamenlijke koersbepaling te komen en oplossingen te vinden voor de maatschappelijke uitdagingen waar we als regio voor staan.

Als regio hebben we daar het afgelopen haar flinke stappen in gezet, met een Strategische Board die het Algemeen Bestuur adviseert, een raadsadviescommissie i.o. die vanaf april 2023 aan de slag is en vanaf 1 juli 2024 een formele status heeft, en een nieuw ingerichte werkorganisatie die vanaf 1 januari 2024 volledig is georganiseerd langs de lijnen van de uitvoeringsagenda 2023-2030.

Ook Den Haag zette de nodige stappen met het rapport ‘Elke regio telt’. In het rapport roepen de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur, de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en de Raad voor het Openbaar Bestuur het kabinet op het regionaal beleid te wijzigen en zich niet alleen te richten op regio’s die al sterk zijn. In de kabinetsreactie onderschrijft minister Bruins Slot de uitkomsten en noemt ze de samenwerking met de regio’s essentieel.

Die samenwerking tussen Rijk en regio heeft in 2024 een enorme impuls gekregen door de toekenning van de Regio Deal Sterker in 3D, waarmee het Rijk €20 miljoen investeert in onze regio. In de loop van 2024 wordt een convenant met het Rijk gesloten, waarna de deal verder wordt ingevuld met concrete projecten en investeringen. Gaandeweg dit proces wordt duidelijk hoe de organisatie van de Regio Deal wordt vormgegeven.

4

Wet Gemeenschappelijke Regeling (WGR): nieuwe regeling en evaluatie Vanaf 1 juli 2024 is naar verwachting de gewijzigde regeling operationeel. Het jaar 2025 is het eerste volledige jaar waarin de gewijzigde regeling geldt. In de nieuwe regeling is een paragraaf opgenomen over evaluatie van de regeling. Het voorstel is om dit eens in de 4 jaar te doen en ruim voor nieuwe gemeenteraadsverkiezingen Afhankelijk van de besluitvorming in 2024, kan 2025 het jaar zijn wanneer we de evaluatie gaan uitvoeren.

Investeringsplatform In 2023 is besloten om voor twee jaar middelen beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling van het Investeringsplatform Regio Stedendriehoek (voor 2024 en 2025 ieder jaar € 250.000). Inmiddels is besloten om niet toe te werken naar een Investeringsplatform in 2025. De meerwaarde voor een dergelijk platform kon onvoldoende worden aangetoond. Gelijktijdig zien we wel een toenemende financiële focus op de regio’s vanuit het Rijk. Daarnaast zijn in het proces van de Regio Deal veel projectinitiatieven opgehaald die niet allemaal een plek kunnen krijgen binnen de Regio Deal en zien we dat er behoefte is, met name bij de kleinere gemeenten, aan ondersteuning bij subsidieverwerving. Daarom wordt de focus op het Investeringsplatform verlegt naar het versterken van de financiële functie van de regionale werkorganisatie en het ondersteunen van kansrijke initiatieven. In de begroting 2025 is daarom geen sprake meer van het Investeringsplatform.

Ruimtelijke ontwikkelingen a.

Contourennotitie Nota Ruimte (2023)

In de in oktober 2023 verschenen contourennotitie Nota Ruimte wordt op hoofdlijnen de inhoud van de toekomstige nota ruimte geschetst. Het demissionaire kabinet wijst hierbij extra regio’s aan met groeipotentie en noemt hierbij expliciet de Regio Stedendriehoek. Hier liggen meer kansen voor een verdere schaalsprong, aldus het kabinet. Als regio zijn we inmiddels gestart met de verkenning naar een ‘verstedelijking in balans’. In juni 2024 vinden gesprekken met het Rijk plaats over een mogelijke verstedelijkingsstrategie voor de Regio Stedendriehoek. Dit gaat gevolgen hebben en vraagt de komende jaren inzet. Uiteraard mede afhankelijk van de wijze waarop een nieuw kabinet hier op gaat sturen. Naast de (mogelijke) verstedelijkingsstrategie (opgave 1 van het regioarrangement, werken we ook de overige ruimtelijke opgaven verder uit (de A1/A50 corridor, de doorvaarbaarheid van de IJssel, het landelijk gebied en de Veluwe). Naar verwachting wordt in de 1e helft van 2025 het regioarrangement 2024 vastgesteld. De inhoudelijke uitwerking van bovenstaande met betrokkenheid van de raden èn het besluitvormingsproces vraagt in 2025 de nodige inzet van capaciteit en financiële middelen.

b.

Grotere rol voor de regio op terrein volkshuisvesting

Het Rijk wil meer regie op wonen en volkshuisvesting. Ze stuurt hierop via de provincies en de woonregio’s en maakt hierover meerjarige uitvoeringsafspraken. De samenwerking tussen Rijk, provincies, regio’s, gemeenten en corporaties is het afgelopen jaar geïntensiveerd. De recent afgesloten woondeal wordt aangevuld met regionale afspraken over woonzorg, huisvesting voor ouderen en overige doelgroepen (waaronder arbeidsmigranten). Daarnaast gaat het Rijk samen met partners de nationale Woon- en Bouwagenda en de hierin genoemde programma’s uitvoeren.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie (waaronder volkshuisvesting en ruimtelijke ordening valt) bereidt diverse nieuwe wetgeving voor, waaronder de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv). De Wvrv verankert de volkshuisvestelijke taak van alle overheden in de regelgeving en wordt het instrumentarium van overheden om regie te kunnen voeren. De instrumenten uit het wetsvoorstel zorgen ervoor dat overheden 5

meer grip hebben op hoeveel er wordt gebouwd, op welke locaties er wordt gebouwd en dat er voldoende betaalbaar wordt gebouwd. De wet verplicht gemeenten om in woonregio-verband afspraken te maken over een volkshuisvestingsprogramma en huisvestingsverordening en dit nader af te stemmen met relevante partners in de regio. Dit heeft gevolgen voor de wijze van samenwerken en intensiteit van samenwerken.

Begroting 2025 Programma 001 Uitvoeringsagenda 2023-2030

2023

2024

2025

467.896 13.990 29.244 54.369 86.278 36.588 72.461 250.406 309.458 22.639 1.343.329

1.707.542 50.000 50.000 50.000 100.000 50.000 50.000 2.057.542

1.797.077 51.950 77.925 103.900 103.900 51.950 15.585 2.202.287

327.121 89.268 416.389

744.365 100.000 125.000 90.000 1.059.365

886.937 101.100 77.925 25.000 1.090.962

472.342 87.959 80.042 23.711 664.054

544.193 154.000 87.000 15.000 800.193

577.879 154.200 91.611 15.165 838.855

Totaal saldo lasten

2.423.772

3.917.100

4.132.104

Bijdrage gemeenten (baten) Bijdragen derden Subsidies Slimme, groene verstedelijking Subsidies Mobiliteit Subsidies Regionaal economie van de toekomst Uitvoeringsovereenkomst Mobillteit Bijdrage uit reserves

1.695.422 111.147 250.406 386.695 22.639 71.930 146.672

3.917.100 -

4.132.104 -

Totaal saldo baten

2.684.911

3.917.100

4.132.104

Geraamde resultaat

261.139

Inzet Capaciteit Slimme, groene verstedelijking Regionale economie van de toekomst Vitaal Landelijk Gebied Mobiliteit Gebiedsontwikkeling Energiesystemen van de toekomst Board Algemeen Subsidies Slimme, groene verstedelijking Subsidies Mobiliteit Subsidies Regionaal economie van de toekomst Totaal Programma 002 Strategische Board Lobby & Communicatie Inzet Capaciteit Regionale congressen Communicatie Monitoring Totaal Programma 003 Bestuur en Organisatie Inzet Capaciteit Werkplek Control Bestuur Totaal

-

-

6

3.

Uitgangspunten en kaderstelling

De begroting van de Regio Stedendriehoek moet voldoen aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De bijdragen van de gemeenten worden op basis van het aantal inwoners verdeeld. In haar bestuursvergadering van 29 november 2023 heeft het Dagelijks Bestuur de kaderbrief voor de programmabegroting 2025 vastgesteld en via de colleges van de aangesloten gemeenten verzonden aan de raden. Voor de indexeringscijfers wordt aansluiting gezocht bij de indexeringsrichtlijnen van de gemeente Apeldoorn.

De volgende indexcijfers zijn voorlopig gehanteerd in de begroting 2025-2028:

materiële index

2025 1,011

2026 1,022

2027 1,022

2028 1,022

loonkostenindex gewogen index huurindex

1,053 1,039 1,028

1,046 1,038 1,028

1,046 1,038 1,028

1,046 1,038 1,028

De jaarlijkse inwonersbijdrage 2025 komt uit op de volgende bedragen per gemeente: inwoners dec 2023

Apeldoorn Brummen Deventer 167.191 21.105 102.781

Epe 33.283

Heerde 19.214

Lochem 34.314

Voorst 25.215

Zutphen 48.510

Totaal 451.613

begroting 2025 lasten 2.202.287

2.202.287

Communicatie Bestuur en Organisatie

1.090.962 838.855

1.090.962 838.855

Totale Lasten

4.132.104

4.132.104

Totaal inwonerbijdrage 2025

4.132.104

1.529.740

193.104

940.411

304.528

175.802

313.961

230.709

443.850

4.132.104

Totaal inwonerbijdrage 2024

3.917.100

1.450.144

183.056

891.479

288.683

166.654

297.625

218.704

420.755

3.917.100

Totaal inwonerbijdrage 2023 *

2.141.051

792.012

99.972

485.330

159.096

90.774

163.057

119.479

231.332

2.141.051

Uitvoeringsagenda 2023-2030 Startegische Board, Lobby en

* inclusief bijdrage Strategische Board Stedendriehoek

De bijdrage op basis van de voorliggende begroting 2025 ziet er dan als volgt uit. Bijdrage per gemeente (o.b.v. inwoners 2023 CBS) 2025 2026 2027 Apeldoorn 1.529.740 1.420.816 1.482.934 Brummen 193.104 179.354 187.195

2028 1.547.803 195.384

Deventer Epe

940.411 304.528

873.449 282.844

911.637 295.210

951.515 308.124

Heerde Lochem

175.802 313.961

163.284 291.606

170.422 304.355

177.877 317.668

Voorst Zutphen

230.709 443.850

214.281 412.246

223.649 430.269

233.433 449.091

4.132.104 9,15

3.837.879 8,50

4.005.671 8,87

4.180.894 9,26

Totaal per inwoner

De bijdrage per inwoner bedraagt in 2025 € 9,15. Vanaf 2026 zijn de incidentele middelen voor het Investeringsplatform / Versterken financiële functie en voor de lobby niet meer van toepassing.

7

4. Begroting 2025: Toelichting per programma 4.1 Programma 001 Uitvoeringsagenda 2023-2030 4.1.1 Toelichting In dit programma treft u een overzicht aan van de uitgaven die in 2025 nodig zijn om de doelen van de uitvoeringsagenda 2023-2030 te kunnen realiseren. Er wordt in 2025 gewerkt vanuit de 3 centrale programma’s uit de agenda (Slimme, groene verstedelijking; Vitaal landelijk gebied en Regionale Economie van de toekomst) en 3 voorwaardenscheppende programma’s (Mobiliteit, Gebiedsontwikkeling en Energiesysteem van de toekomst & RES). Bij een aantal programma’s vindt u naast uitgaven ook inkomsten terug uit subsidies die ontvangen worden van de Rijksoverheid. Dit geldt met name voor de programma’s Slimme, groene verstedelijking en Mobiliteit.

RES en Regio Deal De RES valt bestuurlijk en financieel niet onder verantwoordelijkheid van de Regio Stedendriehoek. Het programma heeft een eigen begroting, de gemeente Brummen is kassier. Het programma wordt op inhoud dan ook niet beschreven in deze begroting. Energie is echter meer dan duurzame opwek. Besloten is om het programma te verbreden naar ‘Energiesysteem van de Toekomst & RES’. Dit programmaonderdeel is nauw betrokken bij de ruimtelijke vertaling in het kader van het regioarrangement, valt onder verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur en wordt ondersteund vanuit de regionale begroting. Ook bij de Regio Deal Sterker in 3D is sprake van een externe kassier. Waar de kassiersrol komt te liggen en hoe de Regio Deal bestuurlijk wordt ingebed, wordt vastgelegd in het convenant tussen regio en Rijk dat medio 2024 wordt vastgesteld.

4.1.2 De plannen voor 2025 In deze paragraaf vindt u op hoofdlijnen beschreven wat centraal staat in 2025. De concrete activiteiten en resultaten vindt u terug in het jaarprogramma 2025, dat begin 2025 wordt opgeleverd.

Slimme, groene verstedelijking Rondom wonen en volkshuisvesting is veel in beweging. De rijksoverheid wil een sterkere publieke sturing op woningbouw en volkshuisvesting. Regionaal is hierover in maart 2023 een woondeal afgesloten die voor de komende jaren als leidraad geldt en de opgave tot en met 2030 omvat. In 2025 wordt de woondeal geactualiseerd, met daarin de opgave tot en met 2035. De nieuwe woondeal is de basis voor de volkshuisvestingsprogramma’s die gemeenten moeten opstellen op basis van de wet versterking regie volkshuisvesting. In de actualisatie maken de gemeenten ook afspraken over huisvesting voor ouderen en bijzondere doelgroepen. Afspraken over de omvang, verdeling over gemeenten, maar ook hoe gemeenten samen afspraken maken over de toewijzing van huisvesting.

De

afspraken

betreffen

verschillende

partijen

die

in

verschillende

regionale

samenwerkingsverbanden werken en soms weer anders bekostigd worden. Onderdeel is ook een (verplichte) paragraaf over toekomstbestendig bouwen. Dit gaat om de type bebouwing (bijvoorbeeld biobased bouwen) en over de woonomgeving (zoals water en bodem sturend en natuurinclusief bouwen).

8

Met de samenwerkende gemeenten voeren we het projectplan Nationaal Programma Lokale Warmte (NPLW) uit met de beschikbaar gestelde SPUK-middelen. Voor de bestaande bebouwing moeten gemeenten een warmteprogramma opstellen hoe onder meer de bestaande woningvoorraad van aardgas wordt gehaald. Met de NPLW-middelen kunnen we in samenhang verkennen welke mogelijkheden er zijn en waar nodig extra onderzoek uitvoeren. Vanwege de netcongestie worden maatwerkoplossingen die minder afhankelijk zijn van het elektriciteitsnetwerk steeds belangrijker.

Vitaal landelijk gebied Voor de opgaven gezond en robuust water- en bodemsysteem en hoge landschappelijke kwaliteit gebruiken we 2024 om in beeld te brengen wat nodig is, voor 2025 willen we aan de slag met de kansrijke projecten die daadwerkelijk bijdragen tot gezond en robuust water- en bodemsysteem, groen blauwe dooradering en daarmee versterking landschap en de inbedding hiervan in gebiedsprocessen. Verder stimuleren we sturing vanuit water, bodem en landschap. Voor het onderdeel ruimte voor agrarisch ondernemerschap gaan we door met ondersteunen agrariërs richting een toekomst bestendige landbouw. Voor het onderdeel duurzaam voedselsysteem gaan we door met het verbinden van producenten, consumenten en overige stakeholders om lokaal voedsel sterker te agenderen en verwerking te stimuleren. Voor het onderdeel leefbaar landelijk gebied blijven we werken aan kansrijke cross-overs binnen het werk van de regio die bijdragen aan de leefbaarheid.

Regionale economie van de toekomst Ook in 2025 blijft de aandacht voor en behoefte aan het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen en werklocaties. Als regio werken we gezamenlijk met het georganiseerde bedrijfsleven aan een meerjarig programma gericht op samenwerking (PPS), kennisdelen, aanjagen, verhogen van de organisatiegraad en ondersteuning bij pilotprojecten. Hierbij sluiten we aan bij provinciale programma’s en verwachten wij voor 2025 en 2026 een subsidie van €50.000 per jaar van de provincie Gelderland. Deze subsidies worden pas opgenomen in de begroting als ze worden toegekend.

Een goede aansluiting van de arbeidsmarkt op het MBO en HBO onderwijs is cruciaal. De in 2024 vastgestelde en breed gedragen Human Capital Agenda is voor 2025 het handvat voor onze (regionale) rol in de totstandkoming van de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt en inzet op Leven Lang Ontwikkelen.

We zetten in 2025 in op het ondersteunen en aanjagen van de samenwerking binnen de logistieke sector, gericht op o.a. verduurzaming (o.a. meer vervoer over water) en arbeidsmarkt. Hierbij versterken wij het economisch belang van de A1/A50/IJssel corridor, de logistieke sector en logistieke belangen van onze maakbedrijven. We gaan aan de slag met de actiepunten die in 2024 zijn voortgekomen uit de positon paper en roadmap van onze binnenvaart.

Het ministerie van EZK start in 2024 met een breed landelijk programma gericht op de ondersteuning van het MKB naar groene, digitale en impactvolle groei. Het programma is gericht op klein (en micro) MKB-bedrijven. De gemeenten Deventer en Apeldoorn hebben hierop een regionaal programma ontwikkeld. Vanuit de regionale 9

uitvoeringsorganisatie richten we ons op de toepassing van dit G40 programma voor de andere 6 gemeenten van onze regio.

Gebiedsontwikkeling We staan als regio, net als in de rest van Nederland, voor grote ruimtelijke opgaven. Eind 2023 is het regioarrangement vastgesteld met 5 agenderende opgaven waar we als regio samen met waterschappen en twee provincies aan werken met als perspectief het jaar 2050. De opgaven zijn:

1. Verstedelijking in balans, bestaande uit de integrale ontwikkeling van het bundelingsgebied in de driehoek Apeldoorn Deventer Zutphen met Voorst in het midden en de verdichtingsopgaven van de bestaande steden. 2. Ontwikkeling corridors A1/A50, waarbij stedelijke groei en de ontwikkeling van mobiliteit en bereikbaarheid samen op gaan. 3. Bevaarbaarheid IJssel, bevaarbaar houden van de IJssel als groot economisch belang voor de regio. In combinatie met zorgen voor hoogwaterveiligheid, landschap en aanpak van de droogte (programma Integraal Riviermanagement, hierna IRM). 4. Vitaal landelijk gebied, met de transitieopgaven landbouw, water en bodem, natuur en klimaat, en vitale kernen, dorpen en buitengebied. 5. Veluwe, als groot natuurgebied en waterreservoir, met opgaven voor landschap, natuur en water & bodem, en vrijetijdseconomie

In 2025 werken we aan de integratie en uitwerking van deze opgaven tot zogenaamde gebiedsprogramma’s. Per gebied maken we scherp welke doelen we vooropstellen met welk doelbereik tot 2050, in samenhang met andere ruimtevragers. De verstedelijkingsopgave is een hoofdopgave die ook de andere opgaven beïnvloedt maar ook vice versa zullen de andere opgaven invloed hebben op de verstedelijkingsopgave. Denk daarbij aan mobiliteit, energie en de groenblauwe hoofdstructuur in onze regio. De eerste opgave kent een eigen goverrnance en financiering. Voor de overige opgaven werken we vooral inkind met betrokken beleidsmedewerkers. Het beoogde budget is bescheiden voor bijeenkomsten en participatie.

Mobiliteit De inzet op het programma Mobiliteit is gebaseerd op de regionale Mobiliteitsagenda 2023 – 2027. Voor sommige onderdelen van de agenda kan financiering worden verkregen van Rijk en provincies. Er zal waarschijnlijk sprake zijn van doorloop van enkele afspraken die voor 2024 zijn gemaakt (corridor A50, fietsstimulering). Ook zijn er kansen voor nieuwe afspraken (werkgeversaanpak, logistiek makelaar). Dit is erg onzeker vanwege de demissionaire status van het kabinet en onduidelijkheid over de Rijksbegroting voor 2025 op dit punt. Afspraken worden doorgaans pas in het BO MIRT van november gemaakt.

Voor andere onderdelen zal de regio financiering zelf moeten bewerkstelligen. Dit geldt in ieder geval voor lobby op mobiliteitsdossiers. Ook voor het vervolg op gestarte activiteiten (vervolg op fietsvisie, verkenning publiek vervoer, regionale kansen smart mobility DMI) is nog niet duidelijk of hier mede financiering op verkregen kan worden. Vooralsnog zijn dit activiteiten die de regio moet bekostigen.

10

Gelet op de onzekerheid voor medefinanciering door Rijk en provincies en tegelijk de grote opgave om onze regio bereikbaar te houden en de grote stappen die gezet moeten worden voor een adequaat vervoersysteem in de regio, wordt er een stevig beroep gedaan op de regiobegroting. Daarnaast is het mogelijk dat er in 2025 op onderdelen een extra beroep op gemeenten wordt gedaan voor cofinanciering als het om investeringen / grotere trajecten gaat (denk bijvoorbeeld aan een uitvoeringsvervolg op de fietsvisie en de verkenning publieke mobiliteit). Tenslotte is het van groot belang om bereikbaarheidstrajecten te starten vanuit de verstedelijkingsopgave, met financiering vanuit Rijk en provincies. Dit wordt meegenomen in het traject verstedelijking in balans.

Energiesysteem van de toekomst De ontwikkelingen op gebied van de Energietransitie en netcongestie vraagt ook in 2025 de nodige aandacht. Mede in het licht hiervan is er veel aandacht voor groene waterstof als energiedrager en nemen de ontwikkelingen sinds enkele jaren een vlucht. De Gasunie maakt nu een start met de infrastructuur voor groene waterstof. Wij verkennen op welke wijze wij – regionale partners, ondernemers en kennisinstellingen - hierop aan kunnen sluiten, samen met andere regio’s in landsdeel Oost. Ook wordt, naast aandacht voor het centrale energiesysteem en de bijbehorende infrastructuur, de ontwikkeling van decentrale energiesystemen met lokale opwek, opslag en gebruik van energie belangrijk. Vanuit dit programma wordt strategie- en beleidsvorming gefaciliteerd én worden vraag gestuurd (energie)projecten ondersteunt in de uitvoering of om tot uitvoering te komen.

Regio Deal In 2024 is bekend geworden dat het Rijk €20 miljoen investeert in de Regio Stedendriehoek via de Regio Deal Sterker in 3D. In 2024 is het convenant met het Rijk gesloten en zijn de programmalijnen vertaald in concrete projecten. In 2025 is er sprake van een uitvoeringsorganisatie. Op het moment van schrijven van de begroting (april 2024) is nog geen zicht op hoe de uitvoeringsorganisatie eruit komt te zien en wat het voor additionele middelen uit de regiobegroting vraagt. Vanuit de Regio Deal is sprake van een management fee van 3% van €20 miljoen voor de gehele duur van de deal. De mogelijke effecten voor 2025 zijn in deze begroting niet opgenomen

11

4.1.3 Kosten: wat gaat het programma kosten?

omschrijving lasten Inzet capaciteit Slimme, groene verstedelijking Vitaal landelijk gebied Regionale economie van de toekomst Mobiliteit Gebiedsontwikkeling Energiesysteem van de toekomst Bijdrage Board Algemeen Subsidies Slimme, groene verstedelijking Subsidies Mobiliteit Subsidies Regionaal economie van de toekomst Totale lasten Agenda omschrijving

Bijdrage gemeenten agenda Subsidies Slimme, groene verstedelijking Subsidies Mobiliteit Subsidies Regionaal economie van de toekomst Uitvoeringsovereenkomst Mobillteit Vergoeding detachering Bijdrage Regiodeal Bijdrage kwartiermaker logistiek netwerk Totale baten Agenda

rekening

begroting

2023 467.896 13.990 54.369 29.244 86.278 36.588 72.461 250.406 309.458 22.639

2024 1.707.542 50.000 50.000 50.000 100.000 50.000 50.000 -

2025 1.797.077 51.950 103.900 77.925 103.900 51.950 15.585 -

1.343.329

2.057.542

2.202.287

rekening

begroting

Meerjarenperspectief Lasten Baten Saldo

begroting

2023 793.276 250.406 386.695 22.639 71.930 28.281 27.528

2024 2.057.542

-

2025 2.202.287 -

1.580.755

2.057.542

2.202.287

-

-

237.426

-

-

2026 2.010.644 2.010.644

2027 2.099.898 2.099.898

2028 2.193.135 2.193.135

-

-

-

Bijdrage uit reserves Saldo

begroting

-

Toelichting Programma: Het volume van de agendabudgetten is verhoogd en gebaseerd op de verdeling uit het jaarprogramma 2024.

Toelichting Bedragen Subsidies en Uitvoeringsovereenkomst: Bij de programma’s Slimme, groen verstedelijking, Mobiliteit, Economie van de toekomst en de uitvoeringsovereenkomst Mobiliteit zijn de bedragen opgenomen die in de jaarstukken 2023 verantwoord. De subsidies over 2025 zijn nog niet bekend en zijn derhalve niet opgenomen in de begrote cijfers.

12

4.2 Programma 002 Strategische Board, lobby en communicatie

4.2.1 Toelichting Het actief verbinden van regionale en bovenregionale partners aan de regionale opgaven en de positionering en profilering van onze regio door middel van lobby en communicatie zijn belangrijke taken voor de regionale werkorganisatie. Maatschappelijke opgaven pakken we immers op met de spelers die het aangaat. In dit programma vindt u de capaciteit en middelen die nodig zijn om de Regio Stedendriehoek letterlijk en figuurlijk op de juiste podia te zetten. Zichtbaarheid en herkenbaarheid bij provincies, Rijk, ondernemers, onderwijsinstellingen en anderen, zijn nodig om het voorzieningenniveau op peil te houden, te zorgen dat ondernemers weten dat ze hier goed kunnen ondernemen, dat mensen weten dat je hier leuk werk kunt doen en goed kunt vertoeven. In dit programma is ook het budget voor dataverzameling, monitoring en kennisdeling opgenomen.

4.2.2 De plannen voor 2025 In deze paragraaf vindt u op hoofdlijnen beschreven welke activiteiten we oppakken in 2025. De concrete activiteiten en resultaten vindt u terug in het jaarprogramma 2025, dat begin 2025 wordt opgeleverd.

De Strategische Board De Strategische Board speelt een belangrijke rol in het verbinden van impactvolle regionale en bovenregionale spelers aan de regionale ambities. De Board bestaat uit een kerngroep van twintig mensen: ondernemers van klein tot heel groot, directeuren van ziekenhuizen, scholen en hogescholen, regionale branchevoorzitters en enkele lokale bestuurders. Allemaal gegrond in de regio. Ook de provincies Gelderland en Overijssel zijn betrokken. De Board denkt mee over grote thema’s en opgaven in de regio. De Board profileert, inspireert en activeert om zo een aantrekkelijk vestigingsklimaat en leefklimaat aan te jagen. Zij signaleert kansen en denkrichtingen op de grote thema’s voor de toekomst van de regio. De Board werkt vervolgens actief aan het uitdragen van belangen en urgenties. Ook adviseert de Strategische Board het Dagelijks/Algemeen Bestuur van de Regio.

In 2025 richten we ons op het invulling geven aan de nieuwe adviesrol van de Strategische Board die in juli 2024 met de inwerkingtreding van de nieuwe WGR vorm heeft gekregen. Daarnaast ondersteunen we de Strategische Board bij hun lobby en aanjaagrol. De werkwijze van de Strategische Board is gebaseerd op het maximaal benutten van de regionale denkkracht, door hoogwaardige kennis en inspirerende externe deskundigen te koppelen aan regionale professionals en bestuurders, die concrete strategische vraagstukken voorleggen aan de Board. Jaarlijks organiseren we drie grote plenaire bijeenkomsten voor de gehele Board en een ondernemersreis naar Den Haag. In 2025 willen we daar ook een groter event bij organiseren. Afhankelijk van het onderwerp vragen we daar ook niet Boardleden bij. Daaromheen organiseren we kleinere ontmoetingen met Boardleden en andere stakeholders in de regio op thema’s. Immers onze samenwerkingen met ondernemers, onderwijs, culturele en maatschappelijke instellingen strekken verder dan de Board. In 2024 richtte de Strategische Board zich vooral op arbeidsmarkt, positionering en duurzaamheid/circulariteit. Dit wordt verder uitgewerkt.

Business development/verkenners De ontwikkelingen in de samenleving volgen elkaar in rap tempo op. En zoals gezegd: de ambities zijn hoog, de uitdagingen enorm. De uitvoeringsagenda vormt de basis voor de inzet. Tegelijkertijd blijven we oog hebben voor 13

kansen en ontwikkelingen. Hiervoor is binnen de werkorganisatie een klein team van verkenners oftewel business developers actief. Veldwerkers met een spottend vermogen die in het regionale ecosysteem signalen oppikken als voedingsbodem/verrijking voor de al bestaande programma’s en de uitvoeringsagenda. En andersom: de ambities van de uitvoeringsagenda vertalen naar de business cases van de regionale ondernemers en onderwijsinstellingen. Wat zij doen is relevant voor onze regio, maar niet altijd meteen terug te voeren binnen een programma. Daarnaast voeren zij ook activiteiten uit binnen de bestaande programma’s. Aan het team BD/verkenners zijn ook de innovatiemakelaars van RCT Gelderland verbonden.

Lobby Afgelopen jaar is gebleken dat externe profilering loont: de regio is in gesprek met het Rijk over een mogelijk verstedelijkingsstrategie èn er is €20 miljoen binnengehaald met de Regio Deal. In 2025 blijven we vol inzetten op externe profilering en positionering. We geven verder vorm aan een Strategisch Public Affairs-plan vanuit het kernteam lobby. Dat betekent bestuurlijke en ambtelijke lobby op de prioritaire regionale lobbydossiers zoals de schaalsprong binnen onze regio met de daarbij horende thema’s mobiliteit, energie, voorzieningen en economie. Maar ook de waterstofbackbone, A1-corridor en het spoorgoederenvervoer zijn lobbydossiers die we als prioritair hebben gelabeld. Dit is de basis van ons strategisch public affairs plan en vormt een samenhangend geheel waarbij de verschillende onderdelen en activiteiten elkaar versterken. We zetten verder in op het versterken de zichtbaarheid en bekendheid van de regio zodat onze lobby beter landt.

De Strategische Board speelt een belangrijke rol in de externe profilering, met name richting de provincies en Den Haag. De Boardreis naar Den Haag zetten we als jaarlijks terugkerend evenement neer om in gesprek te gaan met Kamerleden en ministeries. We zetten in op het versterken van bovenregionale lobby. Door gezamenlijk vanuit Oost-Nederland op te trekken richting Den Haag en Brussel zetten we onze belangen veel sterker op de kaart. Daarom nemen we deel aan verschillende bovenregionale netwerken en lobbytrajecten. Onderdeel van de lobby is onder andere een bezoek aan de European Week of Regions and Cities in oktober 2025. Daarnaast blijven we volgen bij welke lobbytrajecten en evenementen we samen met stakeholders op kunnen trekken of aan kunnen haken.

Communicatie Een belangrijk doel van communicatie is het bijdragen aan de doelen van de Regio Stedendriehoek. Communicatie had dan ook een stevige rol bij het binnenhalen van de Regio Deal in 2024. In 2025 geven we verder vorm aan het strategisch communicatieplan: • •

Hoe promoten we onze regio als aantrekkelijke plek om te blijven of je te vestigen? Hoe ondersteunen we de verbinding, samenwerking en besluitvorming tussen de 3 o's in de netwerkorganisatie?

•

Hoe dragen we bij aan het resultaat van de programma's?

•

Hoe krijgt onze regio een relevante reputatie bij het Rijk en andere relevante partners?

Dat betekent het versterken van de relevantie, zichtbaarheid, herkenbaarheid en aantrekkingskracht van onze regio. We zetten ons daarbij in voor effectieve en efficiënte communicatie die bijdraagt aan de doelen van onze organisatie. Dat betekent nauw optrekken met de programma’s en gemeenten enerzijds en anderzijds met ondernemers, onderwijs, maatschappelijke instellingen ed.

14

In 2025 zetten we in op het versterken van de ondersteuning van het strategisch Public Affairs-plan op communicatief gebied. Daarnaast zetten we ons in om de programma’s te versterken. We communiceren over wat de Regio Stedendriehoek doet. We bewijzen zoveel mogelijk waarom het van waarde is van wat we doen met zoveel mogelijk met concrete voorbeelden. We jagen aan, inspireren en verbinden. We delen en leren van regionale succesverhalen en uitdagingen. Ook positioneren we de regio door één of meer publicaties, zoals de voortgangsrapportage of uitvoeringsagenda. We ondersteunen de regionale samenwerking door events, bijeenkomsten en door onze kanalen in te zetten om verbinding te creëren tussen alle betrokken partijen, met extra aandacht voor het betrekken en goed informeren van de gemeenteraden. Daarnaast ondersteunt het team de organisatie met alles wat maar nodig is op communicatief gebied: van het maken van communicatieplannen, het ontwikkelen en uitvoeren van public relations strategieën tot het produceren van middelen en het ondersteunen bij evenementen

Monitoring De organisatiewijziging en uitvoeringsagenda gaven aanleiding om de bestaande monitor opnieuw in te richten, nu onder de naam Monitor Regio Stedendriehoek. Dit past bij de toenemende behoefte aan data gedreven werken en bij de behoefte om helder en transparant te rapporteren over de relatie tussen de geleverde inspanningen en investeringen, de beoogde doelen en de behaalde resultaten. Het jaar 2024 stond in het teken van het herinrichten en actualiseren van de monitor en het inrichten van de samenwerking met de datamanagers van onze gemeenten en provincies. In 2025 willen we op basis van de monitor de evaluatiecyclus en kennisdeling verder inrichten en professionaliseren.

15

4.2.3 Kosten: wat gaat het programma kosten? omschrijving

Inzet capaciteit Regionale Congressen Communicatiekosten

rekening 2023 327.121 89.268

Monitoring Totale lasten Agenda omschrijving

begroting

begroting

2024 744.365 100.000 125.000

2025 886.937 101.100 77.925

-

90.000

25.000

416.389

1.059.365

1.090.962

rekening

begroting

begroting

2023 358.890

2024 1.059.365

2025 1.090.962

Totale baten Agenda

358.890

1.059.365

1.090.962

Bijdrage uit reserves

90.500

-

-

Saldo

33.001

-

-

2026 953.514 953.514

2027 995.682 995.682

2028 1.039.724 1.039.724

-

-

-

Bijdrage gemeenten agenda

Meerjarenperspectief Lasten Baten Saldo

Toelichting Programma: De inzet capaciteit wijkt af omdat de formatie is aangepast naar de hiervoor beschreven opzet in 2025, waar ook plek is voor de business development/verkenners en monitoring. In bijlage 2 zijn de wijzigingen zichtbaar in de formatie. De Communicatiekosten zijn naar beneden aangepast omdat een aantal bijeenkomsten en activiteiten anders worden georganiseerd en ondergebracht zijn. De Monitorkosten zijn lager begroot doordat de inhuur onder de inzet capaciteit is gebracht.