123 - Woonzorgvisie 2021-2030 gemeente Brummen

mogelijk blijven.

werken hier actief aan met ‘technoteams’. Zulke teams en technologie kunnen huisartsen en zorgorganisaties

De verantwoordelijkheid van publieke gezondheid en pre-

ontlasten, bijvoorbeeld door zorg op afstand mogelijk

ventie ligt bij de gemeente, maar ook bij de zorgverzeke-

te maken. Ook kan het ondersteunen bij de oplopende

raar. De taken zijn ingebed in het lokale gezondheidsbeleid

personeelstekorten. Digitale technologie kan dus nog veel

en het nieuwe sport- en preventieakkoord. Regionaal heeft

betekenen in de ondersteuning aan zorgdoelgroepen.

het thema een prominente plek in de samenwerkingsagenda Zorglandschap, tussen zorgverzekeraar Zilveren Kruis en

De gemeente Brummen zal partners stimuleren sterk

de acht gemeenten in de regio.

in te zetten op preventie, innovatie te stimuleren en de inzet van digitale technologie te onderzoeken,

Bij preventie is het ook van belang om inwoners vroegtijdig

verder uit te werken en te benutten. Het netwerk van

na te laten denken over wonen en zorg. Nu gebeurt dat

woonzorgpartners zal hiervoor regelmatig aandacht

vaak te laat en bereiden mensen zich onvoldoende voor

besteden aan ‘good practices’.

18

3.2.6. LEEFBAARHEID

Spreiding van bewoners met (sociale) problematiek en

Bij een inclusieve samenleving horen meer kwetsbare

een gedifferentieerd woningaanbod kan zorgen voor een

mensen die zelfstandig wonen in de wijk. Het betekent

goede balans in de wijken en minder kans op overlast.

dat mensen die lichamelijk, verstandelijk of psychisch

Veluwonen is zich hiervan ook bewust en houdt bij

kwetsbaar zijn zoveel mogelijk meedoen in de samenleving

toewijzing van woningen zoveel mogelijk rekening met

en wonen in reguliere woningen. Dit heeft voordelen.

een goede spreiding. Dit om disbalans in de sociale

Een gevarieerde bevolkingsopbouw (qua leeftijd en

diversiteit en sociaaleconomische kenmerken zoveel

samenstelling) in een wijk of kern versterkt de aanwezige

mogelijk te voorkomen.

sociale structuren en daarmee de leefbaarheid. Mensen kunnen elkaar ondersteunen binnen het eigen netwerk. Dit

3.3. ANALYSE WOONAANBOD

vergroot de onderlinge betrokkenheid.

Na het vaststellen van de opgaven per zorgdoelgroep is het van belang deze te koppelen aan het woonaanbod.

Leefbaarheid onder druk

We analyseren eerst de woningmarkt en het huidige

Een inclusieve samenleving kan aan de andere kant ook

woningaanbod. Daarna vergelijken we de huidige vraag

zorgen voor meer overlast. Bijvoorbeeld doordat het aantal

en het toekomstige aanbod met elkaar. Op basis van

mensen met verward/onbegrepen gedrag toeneemt. Dit

de woonbehoefte van onze inwoners beschrijven we

kan de leefbaarheid onder druk zetten en kan worden

wat nodig is om het toekomstige gewenste aanbod te

versterkt door de toegenomen aandacht in de media de

realiseren.

afgelopen jaren. Mensen kunnen daardoor het gevoel hebben dat het aantal overlastsituaties toeneemt, terwijl

3.3.1. WONINGMARKT

dit niet daadwerkelijk zo hoeft te zijn.

In de gemeente Brummen staan 9.253 woningen (peiljaar 2018). Dit zijn 5.559 koopwoningen, 2.841 sociale

In Brummen ervaren mensen relatief weinig overlast van

huurwoningen en 853 particuliere huurwoningen. In de

anderen, zo geven respondenten van het inwonerspanel

kernen Eerbeek en Brummen bestaat ongeveer tweederde

aan. Dit met uitzondering van enkele specifieke plekken

uit koopwoningen en eenderde uit huurwoningen

in verband met aanwezige woonzorglocaties. Een derde

(waarvan 8% particulier). Het buitengebied bestaat

van de respondenten staat open voor meer kwetsbare

voor ruim 80% uit koop en 20% uit huur (waarvan

mensen in de wijk, maar verwacht dat de buurt hier over

ongeveer 10% particulier). Empe en Tonden hebben

het algemeen minder voor open staat. Uit de antwoorden

circa 93% koopwoningen en nauwelijks sociale huur.

is duidelijk af te leiden dat de respondenten meer zorgen

Met uitzondering van Empe en Tonden (50%) bestaat

hebben over de toename van psychisch kwetsbare mensen

tweederde van de koopvoorraad uit woningen tussen de €

dan van mensen met een verstandelijke beperking of

175.000,- en de € 350.000,-.

ouderen.

Sociale huurvoorraad In de woonzorgopgave moet niet alleen aandacht zijn

De woningvoorraad van woningcorporatie Veluwonen

voor kwetsbare mensen, maar ook voor de omgeving. Het

bestaat uit 2.753 woningen (peiljaar 2018). Deze

realiseren van een inclusieve gemeente is een opgave voor

staan voor 98% in de kernen Brummen en Eerbeek.

de hele samenleving. Het is dan ook te adviseren om waar

1.325 woningen staan in de kern Brummen (838

nodig het draagvlak te vergroten in de omgeving waar

eengezinswoningen, 445 seniorenwoningen en 42

kwetsbare mensen komen te wonen.

appartementen zonder lift. Hiervan heeft 79% een huurprijs onder de € 597,-. In de kern Eerbeek staan

Spreiding

1.384 woningen (959 eengezinswoningen, 249

De gemeente Brummen ondersteunt de beweging naar

seniorenwoningen, 94 appartementen zonder lift en

meer kwetsbare mensen die zelfstandig in de wijk wonen,

82 appartementen met lift). 74% heeft een huurprijs tot

als onderdeel van de samenleving. We blijven voortdurend

€ 597,-.

werken aan het ondersteunen en versterken van deze inclusieve samenleving. Hierbij werken we samen met gemeenten in de regio, o.a. op het gebied van personen met onbegrepen/verward gedrag.

19

Het aanbod sociale huurwoningen tussen € 417,- en €

Geschiktheid per deelgebied

597,- lijkt ruim voldoende en gedifferentieerd. Starters

Per deelgebied zien we sterke verschillen in de

op de woningmarkt hebben het moeilijker. Veluwonen is

beschikbaarheid van geschikte woningen.

dan ook gestart met een campagne om de slaagkans voor deze doelgroep te verbeteren. Er zijn meer zeer betaalbare

In het centrum van Brummen, Elzenbos en de Pothof

woningen tot € 417,- nodig (voor inwoners tot 23 jaar).

wonen veel 65-plussers in geschikte woningen. In

Vanwege de financiële onhaalbaarheid hiervan zoekt de

Koppelenburg, Hazenberg en Rhienderense Enk zien we

woningcorporatie naar alternatieven. Veluwonen monitort

wel veel 65-plussers maar weinig geschikte woningen.

daarnaast het aanbod met een huurprijs tussen de € 640,en € 710,-

In het Wilhelminapark en het Hungeling in Eerbeek zijn relatief veel 65-plussers en ook veel geschikte woningen.

Geschiktheid woningaanbod

In Eerbeek-Centrum wonen ook veel 65-plussers, maar

Voor de woonopgave maken we onderscheid tussen de

hier zijn veel woningen niet aan te merken als geschikt.

diverse woonvragen. Binnen de ouderenzorg gaat de

Ook in Veldkant en Noorder Enk wonen relatief veel

woonvraag voor dementie en somatiek over woonplekken

65-plussers, maar is veel aanbod niet geschikt. In

in een instelling. Dit is ook het geval voor de woonplekken

Werfakker en Lombok is nog veel aanbod geschikt te

voor mensen met een verstandelijke beperking.

maken.

Woonplekken binnen de muren van een instelling vallen in principe buiten de verantwoordelijkheid van de gemeente.

In Empe/Tonden, Hall en Leuvenheim is het aantal

De woonzorgvisie benoemt wel de voorkeur voor vorm,

65-plussers gemiddeld. Met name in Hall en Leuvenheim

inhoud en ambitie.

zijn relatief weinig geschikte woningen.

De opgaven voor de toegankelijke/geclusterde woonvraag

3.3.2. PROGNOSE VRAAG EN AANBOD

en de woonvraag voor beschermd thuis vallen onder

Op basis van de demografische ontwikkeling verwachten

de reguliere woningmarkt. Ze zijn daarmee direct de

we een aanzienlijke groei van het aantal een- en

verantwoordelijkheid van de gemeente Brummen en

tweepersoonshuishoudens. Vooral in de leeftijdscategorie

woningcorporatie Veluwonen. Bij de woningen voor

75 jaar en ouder (+ 895). Ook verwachten we een lichte

de opgave beschermd thuis gaat het om standaard

groei van het aantal gezinnen (+ 95). Bij de overige

woonaanbod, maar de woonvraag voor senioren met en

leeftijdscategorieën verwachten we een afname.

zonder zorg moet voldoen aan specifieke kenmerken. Bij voorkeur zijn deze levensloopgeschikt of gemakkelijk levensloopgeschikt te maken. Ze zijn daarmee ook geschikt

2018

2023

2030

Ontwikkeling 2018-2030

voor mensen met een fysieke beperking.

1-2 phh 18-29 jaar

425

400

325

-100

Woningen zijn geschikt als slaapkamer, woonkamer,

1-2 phh 30-49 jaar

788

800

700

-90

1-2 phh 50-64 jaar

1.639

1.650

1.540

-100

1-2 phh 65-74 jaar

1.548

1.600

1.600

+50

1-2 phh 75+ jaar

1.518

1.800

2.415

+895

gezin

3.105

3.200

3.200

+95

totaal

9.023

9.450

9.775

+750

toilet, badkamer en keuken gelijkvloers liggen of zonder traplopen bereikbaar zijn. De woning is daarmee geschikt voor bewoners met geringe beperkingen bij het lopen. Bijvoorbeeld voor mensen die als hulpmiddel een rollator gebruiken. Bij voorkeur is de woning ook geschikt voor mensen met rolstoel. Van de huidige woonvoorraad is ongeveer 25% (2.300 woningen) geschikt voor mensen met een (licht) fysieke beperking. Deze woningen zijn aangewezen als seniorenwoning of nul-tredenwoning. Daarnaast is 28% (ongeveer 2.600 woningen) van de woningvoorraad met een (kleine) aanpassing geschikt

Figuur: totaal ontwikkeling huishoudens gemeente Brummen

te maken. Denk aan het verlagen van drempels of het installeren van een traplift. Het gaat meestal om geschakelde woningen. 20

Prognose vraag en aanbod

Gewenste type woningen

Als we de ontwikkeling van de huishoudens vergelijken

De meest gewenste typen woningen zijn eengezinskoop-

met het huidige aanbod, is het aannemelijk dat

woningen tot € 251,000,- (26%) en sociale huurwoningen

er een tekort ontstaat in het aantal beschikbare

gelabeld 55+ (10%). Specifiek geven inwoners van 64 jaar

levensloopgeschikte woningen. Zowel in de sociale

en ouder aan dat zij willen wonen in een meergezinskoop-

huursector (circa 350) als in de koopsector (circa

woning (appartement) vanaf € 250.000,- (12%) en diverse

150). Ook is zeer waarschijnlijk behoefte aan meer

appartementen en woonvormen voor ouderen (8%).

eengezinshuurwoningen (circa 125) en twee-onder-eenkap koopwoningen (circa 125).

Levensloop geschiktheid woningen Ruim de helft van onze inwoners woont in huizen die

Een deel van het potentiële aanbod op de woningmarkt

levensloopgeschikt zijn of eenvoudig levensloop geschikt

ontstaat doordat huishoudens verhuizen of uitstromen

te maken. Dit percentage is het hoogst (63%) onder

(naar een zorginstelling of geclusterde woonvorm of door

inwoners van 64 jaar en ouder. Van de respondenten die

overlijden). Toch is de verwachting dat dit onvoldoende zal

aangeven dat hun woning (gedeeltelijk) levensloopgeschikt

zijn, omdat de woningmarkt vast zit en van doorstroming

is, heeft 35% een slaapkamer of badkamer op de begane

nauwelijks sprake is. Maar ook omdat het aantal

grond, een toilet boven (30%) of drempels verwijderd

beschikbare plekken in een instelling zeer beperkt is.

(27%). Om ongeschikte woningen geschikt te maken,

Daarbij is de verhuisbereidheid onder ouderen zeer laag.

noemen respondenten het installeren van een traplift als oplossing (64% van alle leeftijden) en bovenstaande

3.3.3. WOONBEHOEFTE

aanpassingen. Opvallend hierbij is dat 52% van de

In 2019 en 2021 is onder het inwonerspanel Brummens

respondenten aangeeft hier zelf kosten voor te willen

Spreekt onderzoek gedaan naar de woonbehoefte van

maken. Dit is wel afhankelijk van de (omvang en kosten

onze inwoners. Deze onderzoeken geven belangrijke input

van de) aanpassing.

voor deze woonzorgvisie.

Drempels om te verhuizen Zelfstandig blijven wonen

Inwoners ervaren ook drempels om te verhuizen. 50%

In het onderzoek uit 2021 geeft een ruime meerderheid

van de respondenten ziet geen passend aanbod of vindt

(61%) van de respondenten aan het redelijk tot heel

de kwaliteit van het aanbod te laag (23%). 28% van de

erg belangrijk te vinden om bij ouderdom, ziekte of

respondenten van 64 jaar en ouder geeft aan te wachten

een beperking in de huidige woning te kunnen blijven

tot het echt niet anders kan. Eerder is al aangegeven dat

wonen. Met name geldt dit voor inwoners van 64 jaar en

hier enige nuancering past, omdat er vaak persoonlijke of

ouder (75%). De belangrijkste reden hiervoor is dat men

financiële redenen aan ten grondslag liggen.

tevreden is over de eigen woning (67% en zelfs 77% bij mensen van 64 jaar en ouder). Ook zijn mensen tevreden

Ondersteunende omgeving (sociaal en fysiek)

over de buurt (10%) en over de voorzieningen in de buurt

Ruim de helft van de respondenten verwacht als het

(7%).

nodig is dagelijkse ondersteuning te kunnen regelen met buurtgenoten, familie of vrienden. Maar ze weten niet

Als het gaat om zelfstandig wonen op de oude dag

of zij hiervoor ook altijd iets terug kunnen doen. 17%

gaat de voorkeur sterk uit naar de huidige eigen woning

verwacht dit op te lossen door professionele zorg in te

(62%) of geclusterd wonen in de vorm van een hofje

kopen.

of meergezinswoning (21%). Is zelfstandig wonen niet meer mogelijk? Dan gaat de voorkeur uit naar geclusterd

Ondersteunend zijn voorzieningen in de wijk van

wonen in een grote woonvorm (29%), beschermd wonen

groot belang. Zeer belangrijk vinden respondenten een

in een instelling (20%) of geclusterd wonen in een kleine

supermarkt, winkels, medische voorzieningen (zoals

woonvorm (13%). Bij de geclusterde vormen wil men liefst

de huisarts, apotheek en fysiotherapeut) en goed

hulp op afroep. Ook geeft een relatief grote groep een

bereikbaar openbaar vervoer. Zorgvoorzieningen zoals

voorkeur aan voor mantelzorgwoningen.

een verpleeghuis in de wijk en een wijkcentrum vindt men iets minder belangrijk. Inwoners uit de kernen Brummen en Eerbeek vinden voorzieningen belangrijker. Inwoners

21

uit de buitengebieden waarderen de voorzieningen over

Positieve gezondheid

het algemeen lager. Zij drukken daarmee aanzienlijk op de

Dit vraagt ons met andere ogen te kijken naar zowel

gemiddelde uitkomst van de antwoorden.

zorgverlening als naar huisvesting. Niet de aandoening of de beperking is het belangrijkste uitgangspunt, maar

Communicatie

het behoud van het eigen leven en de eigen regie. De

Veel ouderen denken pas op zeer late leeftijd na over

mens staat centraal en niet de beperking. Dit valt samen

hoe zij willen wonen als een zorgvraag zich aandient. Dit

met ‘positieve gezondheid’. Dit concept ziet gezondheid

blijkt uit landelijk onderzoek, maar ook uit onderzoek

niet als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het

onder onze inwoners. Vaak wacht men door verschillende

vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en

redenen tot het echt niet anders kan (28% van de

sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel

respondenten van 64 jaar en ouder).

mogelijk eigen regie te voeren.

In een krappe woon- en zorgmarkt is dit onwenselijk.

Bij zorg, ondersteuning of behandelingen moet de eigen

Want door te weinig aanbod is het vaak niet mogelijk

leefwijze van de cliënt altijd vertrekpunt zijn. Net als bij

om eenvoudig op te schalen. Het is daarom aan te

activiteiten gericht op het welzijn. De ondersteuning moet

raden om door communicatie de bewustwording van

zoveel mogelijk aansluiten bij de individuele zorgvraag

ouderen te vergroten en hen eerder na te laten denken

van de cliënt, waardoor deze zoveel mogelijk de regie

over woningaanpassingen en wonen met zorg. Inwoners

houdt. Ook de fysieke inrichting van woonruimte moet

geven daarbij aan voornamelijk behoefte te hebben aan

hier rekening mee houden. De zes dimensies van positieve

informatie over de mogelijkheden van aanpassingen,

gezondheid vormen hierbij een belangrijke uitgangspositie:

de kosten/financiering en/of mogelijke installateurs/

• lichaamsfuncties: ik voel me gezond en kan maximaal

leveranciers. Ze krijgen het liefst ondersteuning in de vorm van een onafhankelijk (financieel) adviseur en/of een duidelijke website.

van mijn mobiliteit gebruik maken; • mentale functies: ik voel me goed en ik ben (zo goed mogelijk) in staat om te gaan met tegenslagen; • zingeving: ik heb vertrouwen in de toekomst en ik heb het gevoel dat ik er (nog) toe doe;

3.4. DE CLIËNT CENTRAAL Ouderen, mensen met psychische kwetsbaarheid of een

• kwaliteit van leven: ik geniet van het leven en doe de dingen die ik belangrijk en leuk vind;

verstandelijke beperking vallen onder de noemer wonen

• meedoen: ik heb contact met andere mensen. Mijn

met zorg. Maar zij vormen geen homogene groep. Ze

woonomgeving is aangenaam en ingericht volgens

zijn een afspiegeling van de maatschappij, net als iedere

mijn levenswijze. Ik kan er visite ontvangen. Mijn

willekeurige groep. Persoonlijke interesses en opvattingen,

woonomgeving stimuleert me om deel te nemen aan

sociale en culturele achtergrond en levensovertuiging

sociale activiteiten, maar ik kan me ook terugtrekken als

verschillen en vormen de eigen wensen en behoeften in

ik daar behoefte aan heb;

het dagelijkse leven.

• dagelijks functioneren: ik kan goed voor mezelf zorgen en doe zoveel mogelijk zelf.

Wonen en leven volgens je eigen opvattingen is van belang om je eigen identiteit te behouden en je thuis te

Dat de partners deze visie onderschrijven blijkt wel uit

voelen. Dit geldt voor mensen die zelfstandig wonen, maar

alle vragenlijsten, interviews, gesprekken, bijeenkomsten,

vanzelfsprekend ook voor mensen die moeten verhuizen

bestaande visies en inbreng van cliënten en inwoners. De

naar een beschutte of beschermde woonplek.

komende jaren moet de cliënt (nog meer) centraal komen te staan. De gemeente Brummen ondersteunt dit van harte. Bij de ambities en uitvoeringsactiviteiten doen we dan ook aanbevelingen om de wensen en behoefte van cliënten nog sterker te positioneren. Bij nieuwe, maar ook bij bestaande woonzorginitiatieven.

22

3.5. BELEID WONEN EN SOCIAAL DOMEIN

koers doorzetten om strikter het leefringenmodel in de

De gemeente Brummen heeft het beleid onder deze

uitvoering toe te passen en minder ruimhartig zorg en

woonzorgvisie geborgd in de Woonagenda 2019-2023 en

ondersteuning te bieden.

het integraal beleidskader Sociaal Domein.

Woonbeleid Sociaal domein

De gemeente wil dat er voldoende betaalbare en passende

Bij zorg en ondersteuning hanteert de gemeente Brummen

woningen beschikbaar zijn. Zodat iedereen (per levensfase)

het leefringenmodel. De eigen verantwoordelijkheid van

binnen twee jaar een passende huur- of koopwoning

de inwoner staat hierbij centraal. Op basis hiervan moet de

vindt. Daarbij willen we dat mensen oud kunnen worden

inwoner aan de samenleving kunnen deelnemen of in de

in hun eigen wijk of kern. En dat er voldoende woon-,

eigen levensbehoefte voorzien. Wanneer dit niet mogelijk

zorg- en welzijnsvoorzieningen zijn voor mensen met

is, kunnen inwoners passende ondersteuning krijgen. De

een zorgbehoefte door de natuurlijke/organische groei te

beleidskaders van de gemeente Brummen staan in het

volgen. De gemeente faciliteert woningbouwinitiatieven

integraal beleidskader Sociaal Domein.

voor senioren en stimuleert woningaanpassingen, zodat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen. Aan het

Model leefringen Kracht van de inwoner zelf Sociaal netwerk (familie, vrienden, buren...) Algemene voorzieningen (ontmoetingsplaatsen, verenigingen...) Individuele voorzieningen Afbeelding: het model leefringen

woonbeleid zijn geen uitvoeringsactiviteiten en -budget gekoppeld. De gemeente Brummen voert een faciliterend woonbeleid en heeft vooral een ondersteunende rol.

3.6.CONCLUSIES De bevolkingssamenstelling van de gemeente Brummen verandert de komende jaren sterk. Het aantal inwoners tussen de 0 en 64 jaar neemt af, terwijl het aantal inwoners van 75 jaar en ouder significant toeneemt. Als woonlocatie voor de laatste groep zijn de kernen Brummen

Het model van de leefringen werkt van binnenuit naar

en Eerbeek het meest geschikt. Dit in verband met de

buiten. Om deel te kunnen nemen aan de samenleving

beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen.

(werk of maatschappelijke participatie) of in de eigen levensbehoefte te voorzien, kijken we eerst naar de

Zorgdoelgroepen

binnenste leefring: wat kan de inwoner zelf. Bij het

De zorgvraag van ouderen zal de komende jaren fors

bepalen hiervan biedt een professional (gezins- of

stijgen. Dit vormt de grootste opgave voor de gemeente

cliëntregisseur) ondersteuning. Vormt dit geen oplossing?

Brummen. Op basis van veranderende woonwensen

Dan gaan de professional en de inwoner (eventueel met

en wijzigende wet- en regelgeving zullen steeds meer

betrokken familie, vrienden en mantelzorgers) na welke

ouderen zelfstandig blijven wonen en daar zorg en

zorg en ondersteuning het eigen netwerk kunnen bieden

ondersteuning krijgen. Daarnaast zal er meer behoefte zijn

(leefring 2). Is dat niet mogelijk, dan zoeken ze een

aan zorg binnen de muren van een instelling.

oplossing binnen de algemene voorzieningen (leefring 3). De laatste mogelijkheid is de inzet van individuele

Door de beweging van beschermd wonen naar beschermd

voorzieningen (leefring 4).

thuis en de ‘doordecentralisatie’ wordt de komende jaren het aantal beschermd woonplekken Wmo teruggebracht

Naar een evenwichtig sociaal domein

naar de lokale behoefte. De huidige bovenregionale

De komende jaren staat de implementatie van de

functie zal worden afgebouwd. Dit betekent dat er extra

bouwstenen uit het rapport ‘Naar een evenwichtig

opstapwoningen nodig zijn. Dit kan binnen de bestaande

sociaal domein’ van Berenschot centraal. Financiële

woningvoorraad van Veluwonen. In de gehandicaptenzorg

ombuigingen zijn urgent en noodzakelijk om voor de

verwacht men ook een lichte daling van het aantal

toekomst te zorgen dat inwoners die aangewezen zijn op

cliënten. Maar door de sterke regionale werking en

zorg en ondersteuning die ook krijgen. Alleen wanneer

specialistische voorzieningen in de gemeente Brummen zal

de gemeente Brummen financieel gezond is, kunnen we

er geen sprake zijn van afbouw van voorzieningen en dus

de noodzakelijk zorg bieden. We moeten de ingezette

ook niet van het aantal woonplekken in een instelling.

23

Wonen

Welzijn

Een groot deel van de ouderen woont momenteel in

De toenemende zorgvraag en de verschuiving van zorg

een levensloopgeschikte woning of in een woning die

naar de eigen omgeving doen een steeds groter beroep

geschikt te maken is. De meeste inwoners geven aan in

op de eigen kracht én het sociale netwerk van inwoners.

hun huidige woning te willen blijven wonen. Ouderen

De beschikbaarheid van voldoende welzijnsvoorzieningen,

hebben een zeer lage verhuisbereidheid en zijn in beperkte

vrijwilligerswerk en mantelzorg komt onder druk te staan.

mate bereid of in staat om geld te investeren om hun

Vooral omdat er veel meer mantelzorgondersteuning nodig

woning geschikt te maken. Voor deze inwoners is het

zal zijn, maar de beschikbaarheid van mantelzorgers zal

aanpassen van de woning de beste oplossing. Deels ligt de

afnemen. Een breed aanbod van preventieve, collectieve

oplossing hiervoor bij het levensloopgeschikt maken van

en algemene voorzieningen kan bijdragen aan het (langer)

de bestaande woningvoorraad van Veluwonen. Daarnaast

zelfstandig wonen van de zorgdoelgroepen. Het bevordert

zullen mensen een groter beroep doen op de mogelijkheid

de algehele gezondheid, voorkomt gezondheidsproblemen

tot woningaanpassingen vanuit de Wmo. Ter compensatie

en kan eenzaamheid bestrijden. Innovatie en digitale

kan een eigen bijdrage worden gevraagd.

technologie zijn een belangrijke aanvulling hierop; ze kunnen hulpverleners ontlasten en langer zelfstandig

Een andere groep inwoners wil graag geclusterd wonen.

wonen ondersteunen.

Geclusterd wonen maakt efficiënte organisatie van zorg mogelijk en kan vereenzaming tegengegaan. Zo is het een

Leefbaarheid

belangrijk middel om de groeiende vraag naar zorg op

Iedereen heeft recht op een eigen plek, ongeacht zijn of

te vangen. Daarnaast kan geclusterd wonen voorzien in

haar beperking. Een inclusieve samenleving ontstaat niet

een grote behoefte aan meer aantrekkelijke en betaalbare

vanzelf. De gemeente Brummen spant zich hier maximaal

woonvoorzieningen tussen zelfstandig wonen en wonen

voor in, maar de hele samenleving is verantwoordelijk.

in een instelling. Voor de realisatie van meer toegankelijke

Door in te zetten op het bevorderen van acceptatie,

woningen en geclusterde woonvormen voor ouderen zijn

diversiteit te versterken en te vertrouwen op de sociale

mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad én

kracht van de Brummense samenleving kan overlast

binnen de woningbouwprogrammering van Veluwonen en

zoveel mogelijk worden voorkomen. Spreiding van

de gemeente Brummen.

kwetsbare doelgroepen in de wijken en kernen vergoot de betrokkenheid en versterkt de aanwezige sociale

Door de toename van het aantal ouderen ontstaat ook

structuren.

behoefte aan meer beschermd woonplekken in een instelling voor mensen met dementie en voor mensen

Cliënt centraal

met een somatische zorgvraag. Bij beide is op dit moment

Er is behoefte aan een woon- en zorgaanbod dat aansluit

sprake van een tekort. Daarom is op korte termijn een

bij de sociale en culturele achtergrond en levensovertuiging

extra inspanning nodig om te voorzien in voldoende

van inwoners. Hierbij zijn autonomie, zelfstandigheid en

plekken.

eigen regie van groot belang. Bij zorg, behandeling én woonconcepten staat niet de beperking centraal, maar het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan. En zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Nieuwe en bestaande woonzorginitiatieven positioneren deze uitgangspunten nog sterker. Zo staat de cliënt nog meer centraal. Met deze woonzorgvisie concluderen we dat het beleid van de gemeente Brummen op het gebied van wonen, zorg en welzijn passend en actueel is. Het kan meegroeien met de opgaven van de komende jaren.

24

4.VISIE OP WONEN EN ZORG

zorg efficiënter en het leveren van diensten of opschalen van zorg makkelijker. Ook biedt dit meer mogelijkheden om onderling mantelzorg te verlenen. Uiteindelijk leidt een

Voorzieningen zo doelmatig mogelijk inzetten. Daar streeft de gemeente Brummen naar. Om de opgaven te realiseren, zoeken we een balans tussen toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van voorzieningen (zorg en woningen). Een juiste balans tussen deze drie zorgt voor doelmatigheid. De komende jaren is het daarbij van belang enkele schaarse voorzieningen efficiënt in te zetten.

ruim aanbod van aantrekkelijke woonzorgcombinaties tot meer verhuisbewegingen van kwetsbare inwoners. Het zorgt daarmee uiteindelijk voor doorstroming op de hele woningmarkt.

Sturing en monitoring Sturing en monitoring vindt plaats op een aantal manieren: op basis van kwalitatieve én kwantitatieve gegevens en actieve monitoring. Nieuwe initiatieven of herontwikkelingen van bestaande initiatieven

Daarnaast hebben de ambitie en daaruit voortvloeiende

toetst de gemeente op wenselijkheid, haalbaarheid,

aanbevelingen als doel: een balans tussen de verdeling van

toekomstbestendigheid en kwaliteit. En op bereikbaarheid

de (financiële) lasten, de wens voor vrijheid van marktpartij-

en beschikbaarheid van zorg. Naast jaarlijkse evaluatie

en en de benodigde regierol van de gemeente Brummen.

en incidentele monitoring onderzoeken we of we de monitoring in de reguliere planning- en controlcyclus

Focus

kunnen inbedden. Hier wordt de gemeenteraad bij

De gemeente Brummen kiest ervoor om zich te

betrokken.

concentreren op de beschikbaarheid van voorzieningen voor inwoners. Het gaat om toegang tot zorg en

Voor de realisatie van woonplekken en woonzorgvoorzie-

beschikbaarheid van voldoende passende woningen. We

ningen volgen we voor alle zorgdoelgroepen de prognoses.

maken deze in verband met het grote ouderenvraagstuk.

In de aanbevelingen staat gericht hoeveel woonplekken

De gemeente wil hier op sturen door voldoende

er per zorgdoelgroep (en subdoelgroep) moeten komen,

passende woningen te realiseren. Maar ook door zorg

welke (woon)vorm gewenst is en wie verantwoordelijk is.

en ondersteuning zoveel mogelijk in de eigen omgeving

Deze ‘harde’ cijfers gaan over het kwantitatieve aanbod.

van inwoners te organiseren, op basis van persoonlijk

We volgen deze cijfers jaarlijks door het aanbod te verge-

woonwensen en levensopvattingen.

lijken met de prognose. Ook gaan we jaarlijks aan de hand van de wachtlijsten na of vraag en aanbod nog in balans

Centrale rol gemeente

zijn, of er (nieuwe) planinitiatieven zijn en of het nodig

De gemeente Brummen heeft een centrale regierol

is om bij te sturen. Tot slot zal ook in 2025 de zorgvraag

in de opgaven rondom wonen, zorg en welzijn. Dit

worden geactualiseerd. Gezien de snelle economische-,

omdat de gemeente als een van de weinige partijen

politieke- en demografische ontwikkelingen. We zijn extra

verantwoordelijkheden heeft op zowel de woning- als

scherp op initiatieven met exclusiecriteria, omdat daarmee

de zorgmarkt. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor

sommige doelgroepen of mensen met specifieke zorgvra-

het formuleren van een lokale strategie en ambitie én

gen worden uitgesloten van opname bij zorgaanbieders.

voor een deel van de zorg, welzijn en ondersteuning via

Bij initiatieven zal dit component zwaar meewegen bij de

de Wmo (beleid Sociaal Domein). De gemeente heeft

beoordeling.

hierdoor als enige overzicht over de diverse partijen die op de woning- en zorgmarkt vooral los van elkaar opereren.

De gemeente neemt een actieve rol in en vraagt

Zoals zorgaanbieders, aanbieders van huishoudelijke hulp,

medewerking van de partners en het zorgkantoor. Als blijkt

woningcorporaties, vastgoedbeleggers en ontwikkelaars.

dat het aanbod achterblijft bij de vraag, gaat de gemeente hierover met partners in gesprek.

Investeren in wonen met zorg leidt tot maatschappelijke baten

24-uurs zorgplan

Samenwerking en investering in de woningmarkt dragen

Voor zorg en ondersteuning gaan de opgaven over

bij aan het oplossen van problemen in de zorgmarkt

kwaliteit, beschikbaarheid en bereikbaarheid van 24-

en andersom. Clusteren van woningen voor kwetsbare

uurszorg. Sturing vindt dan ook plaats op basis van deze

inwoners dichtbij zorg en andere voorzieningen maakt

opgaven. De gemeente Brummen stimuleert nieuwe én 25

bestaande aanbieders bereikbaarheid en beschikbaarheid van 24-uurszorg goed vast te leggen. Hiervoor wordt een model/format ontwikkeld.

Woonzorgnetwerk/keten Daarnaast neemt de gemeente het initiatief tot het

4.2. AANBEVELINGEN Om de ambitie te realiseren, doen we aanbevelingen op vijf onderdelen. Na iedere aanbeveling volgt een korte toelichting. De aanbevelingen in deze woonzorgvisie bevinden zich op het brede spectrum van de gemeentelijke verantwoordelijkheid.

opzetten van een woonzorgnetwerk/keten. Dit fluïde

dienstverlening aan onze cliënten/inwoners verbetert

4.2.1. ALGEMENE AANBEVELINGEN AANBEVELING A1 Gebruik de woonzorgvisie en bijbehorende documenten als primair instrument om nieuwe woonzorginitiatieven te toetsen

en zorg en ondersteuning optimaal en efficiënt wordt

Om nieuwe woonzorginitiatieven goed te kunnen

ingezet. Naast netwerkpartners kan (op termijn) ook

beoordelen is het van belang deze te toetsen op twee

gedacht worden aan uitbreiding van het netwerk met

onderdelen:

vertegenwoordigers aan de vraagkant. Dit brengt

1. Op basis van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens.

netwerk bestaat uit alle woonzorgpartners die deze woonzorgvisie onderschrijven. Doel van het netwerk is de samenwerking tussen partners uit te breiden en te verbeteren, op basis van wederkerigheid. Zodat de

beide perspectieven nader tot elkaar en is goed voor de

Dit doen collega’s van proces inwonerszaken (sociaal

doorontwikkeling.

domein) en proces fysieke leefomgeving (wonen). 2. Op basis van de ruimtelijke procedure, locatie en

De verantwoordelijkheid van het netwerk ligt bij de

omgeving. Dit doen de collega’s van proces fysieke

deelnemers. De gemeente treedt op als aanjager, facilitator

leefomgeving (ruimtelijke ordening).

en ondersteuner. We verwachten actieve deelname

De kwantitatieve en kwalitatieve weging zijn daarbij

van de partners en inzet die past bij de omvang van de

zwaarwegend, omdat deze bepalen of een nieuw initiatief

organisatie. Ervaren partners deelname aan en inbreng in

of herontwikkeling past binnen de woonzorgopgave. Ook

het netwerk als ontoereikend? Dan verwachten we dat het

kunnen we op basis van de kwalitatieve weging vaststellen

netwerk hierover zelf het gesprek aan gaat. Wanneer dit

of de zorg aan onze inwoners goed is geregeld. Na een

niet het gewenste resultaat heeft, neemt de gemeente de

positief oordeel voor het initiatief kan een eventuele

regie hierin.

ruimtelijke procedure starten en worden de aanbieders toegevoegd aan het woonzorgnetwerk.

Samenwerkingsconvenant Naast vaststelling van deze woonzorgvisie neemt de gemeente Brummen het initiatief voor het opstellen van een samenwerkingsconvenant. We bieden dit convenant aan aan alle partners die deze woonzorgvisie onderschrijven.

AANBEVELING A2 Ken beperkte zorgbestemmingen toe bij het opstellen van bestemmingsplannen/omgevingsplannen Wanneer een nieuw woonzorginitiatief (het gebruik) past

4.1. AMBITIE

binnen een bestemming dan is deze van rechtswege altijd

Op basis van het rapport wonen met en zorg en alle input

toegestaan. Er is op dat moment geen sturingsmogelijkheid

uit de diverse bijeenkomsten is met partners de volgende

voor de gemeente in het kader van het bestemmingsplan/

ambitie tot stand gekomen:

omgevingsplan. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt een bestemming

“Woonzorgpartners in de gemeente Brummen

gegeven die zoveel mogelijk aansluit bij het type zorg

willen alle inwoners van de gemeente Brummen

waar behoefte aan is, zodat bij eventueel vertrek geen

met een (toekomstige) woon-/zorgvraag passend en

alternatieve vormen mogelijk zijn.

op basis van persoonlijke voorkeuren ondersteunen. Hierbij staat zelfstandigheid voorop en wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de identiteiten van de kernen.”

26

AANBEVELING A3 Ontwikkel een woonzorgnetwerk/keten van woonzorgaanbieders in de gemeente Brummen

AANBEVELING W2

De opgaven rondom wonen met zorg is er een van alle

de zorgaanbieders

partners uit de gemeente Brummen. De vorming van

De verantwoordelijkheid voor langdurige zorg ligt bij

een netwerk of keten van deze partners kan bijdragen

zorgaanbieders en blijft daar. De gemeente houdt wel regie

aan de doorontwikkeling van de zorg en ondersteuning

op aantal en vorm door betrokkenheid bij de ontwikkeling

aan inwoners. De client heeft ook belang bij een keten:

en realisatie van initiatieven. Bij een verzoek tot (her)

waar de ene aanbieder eindigt met zorg neemt de andere

ontwikkeling of realisatie van een nieuw initiatief kijken we

aanbieder het over. Daarbij kan worden gewerkt aan

per gebied hoe dit kan bijdragen aan de opgaven.

Beleg de verantwoordelijkheid voor de huidige extra plekken en de realisatie van de toekomstige plekken bij

het efficiënt inrichten en inzetten van de zorg tijdens krapte op de arbeidsmarkt. De gemeente is aanjager,

AANBEVELING W3

facilitator en ondersteuner van het netwerk. Maar de

Realiseer op korte termijn extra woningen die

verantwoordelijkheid voor het functioneren van het

toegankelijk/beschikbaar zijn voor mensen met een

netwerk ligt bij de partners.

fysieke beperking en groei daarna mee met de prognose Met terugwerkende kracht zijn 243 toegankelijke

AANBEVELING A4 Blijf de ontwikkelingen van deze woonzorgvisie actief monitoren

woningen gewenst. Om hieraan te voldoen, zijn op korte

De gemeente Brummen evalueert deze woonzorgvisie

opgave. Een deel van de opgave kan worden gerealiseerd

jaarlijks met partners. Ook vergelijken we vraag, aanbod

door aanpassingen in de huidige woningvoorraad.

en wachtlijsten met de prognoses. Als vraag en aanbod uit

Daarnaast is nieuwbouw nodig van levensloopgeschikt,

balans (dreigen te) raken, gaat de gemeente het gesprek

of makkelijk geschikt te maken, woningen in alle

aan met partners. In 2025 berekenen we de cijfers in deze

prijssegmenten. De opgave voor toegankelijk wonen

woonzorgvisie opnieuw en sturen we de opgaven bij als

en geclusterde woonvormen is het grootst en primair

dat nodig is.

een verantwoordelijkheid van de gemeente en de

termijn 136 extra toegankelijke woningen nodig. Ook voor de jaren daarna verwachten we een aanzienlijke

woningcorporatie.

AANBEVELING A5 Stel een convenant op om zo groot mogelijk commitment te borgen

AANBEVELING W4

Bij de totstandkoming van deze woonzorgvisie hebben

woningvoorraad van Veluwonen toegankelijker te maken

vele partners grote betrokkenheid laten zien. Zorg- en

Als huurders de toegankelijkheid van hun woning willen

welzijnsorganisaties, aanbieders, woningcorporatie,

verbeteren, kunnen zij dit bij Veluwonen aangeven.

huisartsen en vele andere hebben meegedacht en

Veluwonen bekijkt dan met de inwoner wat de

input geleverd. Ze hebben aangegeven zich te willen

mogelijkheden zijn. Indien mogelijk verzorgt Veluwonen

committeren aan deze woonzorgvisie door het

de aanpassing. Door deze mogelijkheid actief te

ondertekenen van een (samenwerkings)convenant.

communiceren, kan het aantal toegankelijke woningen

Communiceer actief de mogelijkheid om de

voor mensen met een fysieke beperking toenemen.

4.2.2. AANBEVELING WONEN AANBEVELING W1 Realiseer op korte termijn extra beschermd woonplekken voor mensen met dementie en mensen met een somatische woonvraag en groei daarna mee met de prognose Naast de uitvoering van de bekende planinitiatieven is er met terugwerkende kracht behoefte aan extra beschermd woonplekken: 9 voor mensen met dementie en 10 voor mensen met een somatische zorgvraag. Dit vraagt om extra inspanning op korte termijn. Vervolgens is er tot 2025 en tot 2030 groeipotentieel. 27

AANBEVELING W5 Neem in de prestatieafspraken met Veluwonen op dat de komende jaren wordt ingezet op flexibele bouw van appartementen en geclusterde wooneenheden voor ouderen (ouderenwoningen of seniorenwoningen) en actieve monitoring van slaagkansen en verhuiswensen van ouderen, zodat schakelen mogelijk is.

AANBEVELING W8

Binnen het woningbouwprogramma van Veluwonen is

dit moment betreft de uitstroom tussen de twee en vijf

ruimte voor nieuwbouw. De realisatie van appartementen

cliënten per jaar. Als cliënten in Brummen willen blijven

en geclusterde wooneenheden (55+) zorgt voor

wonen, kunnen door de extra uitstroom meer woningen

tussenvoorzieningen. Wanneer dit nieuwe aanbod flexibel

per jaar nodig zijn. Maar door de beperkte aantallen is dit

en dus eenvoudig aan te passen is, kan het later worden

op te vangen binnen de huidige woningvoorraad.

Continueer de opstapwoningen in de prestatieafspraken met Veluwonen en houd hierbij rekening met extra vraag Voor beschermd wonen (Wmo) voor mensen met psychische kwetsbaarheid voorzien we een afname van het aantal plekken in instellingen. Dit gaat gepaard met een uitstroom richting de reguliere woningmarkt. Op

gebruikt door een- en tweepersoonshuishoudens. Zo blijft de woningvoorraad toekomstbestendig. Mogelijk betekent

AANBEVELING W9

dit dat met Veluwonen per project wordt gekeken naar

Verleen de komende jaren geen medewerking aan

de mogelijkheden. Specifiek omdat aantrekkelijk aanbod

nieuwe initiatieven in de zorg voor mensen met een

afhankelijk is van de beschikbare voorzieningen in een

verstandelijke beperking

buurt. Uitbreidingsgebieden voorzien daar vaak minder in.

Bij de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking verwachten we een lichte afname van het aantal

AANBEVELING W6

woonplekken in een instelling. Door de bovenregionale

Ga vanuit de gemeente bij nieuwe ontwikkelingen actief

functie van de instelling zal dit nauwelijks gevolgen

op zoek naar investeerders. En stuur op nieuwbouwwo-

hebben voor de bezetting van de diverse locaties. De

ningen die voorzien in de vraag van ouderen (koopwo-

aanbieders verwachten geen (extra) uitstroom naar de

ningen tot € 251.000,- en appartementen en geclusterde

reguliere woningvoorraad omdat veel zorg in de omgeving

woonvormen vanaf € 251.000,-)

gaat over het uitstellen van een woonvraag in een

Het woonbeleid van de gemeente is faciliterend en laat het

instelling. Het volgen van de prognose leidt tot afschaling

initiatief tot nieuwbouw aan de markt. Door bij nieuwe

naar gemeentelijke waarden.

initiatieven vast te houden aan het programma zoals beschreven, kan de gemeente wel sturen. Bovenstaande

AANBEVELING W10

vraag komt overeen met het woningbehoefteonderzoek

Verleen geen medewerking aan initiatieven die voorzien

dat is uitgevoerd voor de woonagenda. Ook hier geldt dat

in Beschermd wonen Wmo

het aanbod bij voorkeur flexibel is, zodat het later gebruikt

De gemeente Brummen vervult al een regionale functie

kan worden door andere doelgroepen.

voor Beschermd wonen. Het is de bedoeling om deze aantallen af te bouwen. Daarom luidt het advies om geen

AANBEVELING W7

medewerking meer te verlenen aan initiatieven voor

Wijs nieuwe geclusterde woningen gericht toe

Beschermd wonen.

Er is naar verwachting een toenemende vraag naar geclusterde woningen. Geclusterd wonen helpt mensen

AANBEVELING W11

langer zelfstandig wonen, bestrijdt eenzaamheid en maakt

Zorg voor verdeling van voorzieningen over de wijken en

een efficiëntere inrichting van de zorg mogelijk. Maar de

kernen, zodat de druk evenredig blijft

vraag is waarschijnlijk zo groot dat er niet volledig aan kan

Gedifferentieerd aanbod kan de sociale cohesie in een wijk

worden voldaan. Door nieuwe geclusterde woningen toe

of kern versterken. Teveel voorzieningen bij elkaar

te wijzen, kunnen we inzetten op een goede verdeling en

kunnen zorgen voor een toename van de druk op een

ervoor zorgen dat de plekken gaan naar de inwoners die

wijk of kern. Dit kan overlast en maatschappelijke onrust

ze het hardst nodig hebben. We maken hierbij onderscheid

veroorzaken. Bij de realisatie van de voorzieningen moet

in twee gebieden: woonruimte in een aanleun-/servicege-

hierin een balans worden gezocht.

bied voor mensen met een zware zorgvraag en woonruimte buiten een aanleun-/servicegebied voor mensen zonder of met een lichte zorgvraag. Hierdoor kan zorg zo efficiënt mogelijk worden ingezet, met de cliënt centraal. 28

AANBEVELING W12

AANBEVELING Z3

Onderzoek en geef uitvoering aan hoe particuliere

Vorm een visie op de inzet van de specialist

huiseigenaren gestimuleerd kunnen worden hun huis

ouderengeneeskunde (SOG)

toegankelijker te maken

De specialist ouderengeneeskunde heeft een essentiële

Tweederde deel van de woningen in de gemeente zijn

rol in de specialistische zorg aan mensen met dementie.

in particulier eigendom. Ook bij deze woningen is het

Maar er is een groot tekort aan deze specialisten. Een visie

van belang om ze toegankelijker te maken. En hoewel

vormen op de inzet van de specialist ouderengeneeskunde

de gemeente huiseigenaren niet kan verplichten, kan ze

kan zorgen voor een oplossing om de inzet van deze

hen wel stimuleren. Het wordt dan ook aanbevolen te

specialisten beter te organiseren. Hiervoor kunnen we

onderzoeken op welke wijze dit het beste kan worden

gebruik maken van de kennis van het Zilveren Kruis uit

gedaan zodat meer huiseigenaren hun huis toegankelijker

het project ‘versterken SOG’ (medegefinancierd door het

maken.

ministerie van VWS).

4.2.3. AANBEVELINGEN ZORG AANBEVELING Z1

4.2.4. AANBEVELINGEN WELZIJN AANBEVELING W1

Leg vast hoe de verantwoordelijkheden rondom de zorg

Neem in de afspraken met SWB verdere versterking op

aan zorgdoelgroepen is geregeld

van de informele zorg

In de zorg aan onze zorgdoelgroepen zijn veel

Partners erkennen het (toenemend) belang van informele

verschillende ondersteuners actief. Huisartsen,

zorg (vrijwilligerszorg en mantelzorg) en de rol en inzet

verpleeghuisartsen, specialisten ouderen geneeskunde,

hierbij van Stichting Welzijn Brummen (SWB). Gezien

verpleegkundigen, thuiszorg en anderen. Niet altijd is goed

de ontwikkelingen op het gebied van mantelzorg is

vastgelegd wie op welk moment verantwoordelijk is voor

het wenselijk de rol en inzet van SWB te vergroten. De

ondersteuning. Dit leidt tot onwenselijke situaties. Het

gemeente Brummen zal hier in de beleidsplannen van de

in kaart brengen van welke ondersteuners actief zijn bij

SWB nadrukkelijk op sturen.

aanbieders maakt het veld inzichtelijk. Vervolgens kunnen partners (naast de wettelijke kaders) met elkaar afspraken

AANBEVELING W2

maken over de inzet en verantwoordelijkheid van de

Ontwikkel laagdrempelige, preventieve algemene

ondersteuners. Dit leidt tot verbetering van de zorg aan

voorzieningen voor zorgdoelgroepen

cliënten/inwoners.

Preventie voorkomt zwaardere problematiek en zwaardere zorg én is eenvoudig toe te passen. Het ontwikkelen van

AANBEVELING Z2

meer algemene voorliggende voorzieningen versterkt

Ontwikkel een model/format waarin de 24-uurszorg

preventie. Laagdrempelige ontmoeting (waar en op welke

vastligt

schaal dan ook) kan eenzaamheid bestrijden. Gerichte

De beschikbaarheid en bereikbaarheid van 24-uurszorg

activiteiten kunnen ondersteunen bij het vergroten van de

is niet altijd goed geregeld. Vaak gaat het om avond-,

zelfredzaamheid en helpen inwoners om zoveel mogelijk

nacht- en weekendzorg. Door nieuwe initiatieven - in

zelfstandig te blijven wonen. Denk aan dagbesteding en

samenwerking met partners - vooraf vast te leggen,

ontlasting van mantelzorgers. Deze aanbeveling hangt

wordt de zorg aan inwoners verbeterd en ondersteuning

samen met bouwsteen W5 uit het rapport van Berenschot:

efficiënter ingezet. Ook kan men zo beter omgaan met de

het strategischer en doelmatiger inzetten van voorliggende

schaarste op de arbeidsmarkt. De afspraken met bestaande

voorzieningen. Uitwerking van deze aanbeveling gebeurt

zorgaanbieders rond 24-uurszorg kunnen ook scherper.

dan ook in samenhang met deze en andere relevante bouwstenen.

29

AANBEVELING W3 Stimuleer het gebruik van digitale technologie

4.2.5. AANBEVELINGEN COMMUNICATIE AANBEVELING C1

Digitale technologie maakt meer ondersteuning mogelijk

Vergroot door actieve communicatie de bewustwording

zonder de inzet van extra medewerkers. Toch wordt

bij Brummense ouderen over de gevolgen van ouder

dit middel nog maar beperkt ingezet. Enkele (thuis)

worden in relatie tot wonen

zorgaanbieders werken nu aan inzet van technologische

Veel ouderen worden (door diverse redenen) op enig

middelen, bijvoorbeeld ter ontlasting van de artsen

moment overvallen door een woonvraag. Door het

en zorgverleners door zorg op afstand. De gemeente

schaarse aanbod is het dan vaak niet eenvoudig deze

Brummen moedigt partners aan de mogelijkheden van

woonvraag snel in te vullen. Aanpassingen vragen tijd

digitale technologie te benutten en in te zetten bij de

en geld en voor speciale woonplekken in een instelling

ondersteuning van zorgdoelgroepen.

gelden wachtlijsten. Hierdoor moeten mensen te lang in een onwenselijke situatie leven. Door actief te

AANBEVELING W4

communiceren kunnen we de bewustwording vergroten,

Ontwikkel laagdrempelige ondersteuning specifiek voor

zodat mensen eerder nadenken over hun woonvraag. Zo

inwoners in het buitengebied

kunnen ze anticiperen op hun toekomstige woonvraag

De visie van de gemeente is om woningbouw zoveel

en ongewenste situaties voorkomen. Het aanbod van

mogelijk te realiseren in de kernen. Want hier zijn de

beschikbare voorzieningen in de gemeente Brummen is

meeste voorzieningen. Er zullen daarnaast altijd inwoners

onderdeel van de communicatie.

in het buitengebied blijven wonen. Ook deze inwoners moeten voldoende ondersteuning krijgen,zeker omdat

AANBEVELING C2

zij geen voorzieningen dichtbij hebben. Daarom wordt

Communiceer over inclusiviteit om de beweging naar

aanbevolen laagdrempelige welzijnsvoorzieningen te

meer zelfstandigheid te ondersteunen

ontwikkelen voor inwoners in het buitengebied. Dit om

Inwoners hebben zorgen over het toenemend aantal

eenzaamheid te bestrijden en de leefbaarheid goed te

kwetsbare mensen in de wijk, met name over psychisch

houden.

kwetsbare mensen. Om de beweging te begeleiden en het draagvlak onder inwoners te vergroten, is communicatie noodzakelijk. Tegelijkertijd kan een communicatiecampagne er aan bijdragen dat de focus meer ligt op inclusiviteit. Vaak wonen kwetsbare mensen nu ook al in de buurt en verandert alleen de manier waarop ze wonen. De campagne werkt dan ook bij voorkeur aan normalisering van het leven.

30

5. FINANCIËN

Realisatie toegankelijke zelfstandige woonplekken (al dan niet geclusterd) De realisatie van meer toegankelijke zelfstandige

De financiering van wonen voor mensen die ook een zorg- of welzijnsvraag hebben, is ingewikkeld. Dat komt doordat de financiering in veel verschillende domeinen en wetten is geregeld. De scheiding daartussen is scherp, maar kan ook grijze gebieden opleveren als zorg en ondersteuning vanuit meerdere wetten samenkomen.

woonplekken is een gedeelde opgave. We onderscheiden: • meer toegankelijke/levensloopgeschikt woningen binnen de bestaande sociale woningvoorraad. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij woningcorporatie Veluwonen. Veluwonen voert aanpassingen uit binnen de eigen financiële kaders. De gemeente Brummen loopt hierin beperkt financieel risico; • het ‘omklappen’ van bestaande intramurale plekken naar zelfstandige woonruimte in een aanleun-/

Alleen mensen die zijn opgenomen in een intramurale

servicegebied. Wonen en zorg worden hierdoor

voorziening, zoals een verpleeghuis of een beschermde

gescheiden. De verantwoordelijkheid voor realisatie van

woonvorm, krijgen integrale financiering van wonen

deze woningen ligt bij de zorgaanbieders. Hulpmiddelen

(huisvesting), zorg (behandeling) en verblijf (eten en

en andersoortige aanvullende voorzieningen worden

drinken). Maar steeds vaker worden wonen en zorg

vergoed vanuit de Wlz en Zvw. De gemeente Brummen

gescheiden, waardoor de bewoner zelf verantwoordelijk

loopt hierbij beperkt financieel risico. Afhankelijk van

wordt voor de huurkosten (wonen) en dagelijks

het zorgcontract heeft de gemeente een rol heeft bij

levensonderhoud (verblijf). De afgelopen decennia zijn

de levering van mobiele hulpmiddelen en eventuele

ook al steeds meer kosten voor woningaanpassingen,

begeleiding uit de Wmo.

hulpmiddelen en zorg voor rekening van bewoners zelf gekomen.

• meer toegankelijke woningen in eigen bezit. Hierbij loopt de gemeente Brummen wel een hoog risico. Tweederde van de woonvoorraad zijn koopwoningen en het aantal

De (contractuele) scheiding van wonen en zorg heeft

ouderen neemt de komende jaren fors toe. Met de

ook gevolgen voor de kosten die gemeenten maken

huidige krapte op de woningmarkt verwachten we dat

voor de ondersteuning aan inwoners. Om de gevolgen

veel mensen hun huidige woning levensloopgeschikt

voor de gemeente Brummen inzichtelijk te maken,

zullen maken. Hiervoor zullen zij een groot beroep doen

brengen we hieronder de financiële risico’s in kaart. Voor

op de voorzieningen voor woningaanpassingen uit de

deze woonzorgvisie onderscheiden we verschillende

Wmo.

financieringsbronnen en verantwoordelijken.

Nieuwbouw Realisatie intramurale plekken

Waar het realiseren van toegankelijke (al dan niet

De realisatie van intramurale woonplekken voor

geclusterde) woningen niet voldoende is, kan worden

mensen met dementie, een somatische zorgvraag

gekozen voor nieuwbouw. Enerzijds binnen de

of een verstandelijke beperking valt onder de

woningbouwprogrammering van Veluwonen. De

verantwoordelijkheid van de zorgaanbieders. Wonen, zorg

gemeente loopt hierbij geen financieel risico. Anderzijds

en verblijf (intramuraal) worden vergoed vanuit de Wlz en

door medewerking te verlenen aan marktinitiatieven.

Zvw. De gemeente Brummen loopt hierbij geen financieel

Omdat de gemeente de procedurekosten voor

risico.

nieuwbouwprojecten verhaalt bij de ontwikkelaar, loopt de gemeente Brummen hier geen financieel risico.

31

Langer zelfstandig wonen

compensatie door een hogere uitkering van het budget

De opgave om inwoners langer zelfstandig te laten

voor Wmo-begeleiding, maar het is nog onzeker

wonen, is een groot financieel risico voor de gemeente.

hoe zich dat tot elkaar gaat verhouden. Toekomstige

Langer thuiswonende ouderen betekent waarschijnlijk ook

gemeentefondscirculaires moeten hierover meer

meer gebruik van voorzieningen uit de Wmo. Denk aan

duidelijkheid geven. En hoewel behandeling door de GGZ

thuisondersteuning, huishoudelijke hulp, ondersteuning

uit de Zvw wordt vergoed, zullen GGZ-instellingen bij hun

bij wonen, vervoer en begeleiding (individueel en

triage eerst een groter beroep doen op voorliggende hulp

groep). Daarbij neemt naar verwachting ook het

en ondersteuning vanuit de Wmo.

beroep op algemene voorzieningen, vrijwilligers- en mantelzorgondersteuning toe. De gemeentelijk bijdrage/

Bundelen van de krachten en (financiële) middelen

subsidie voor welzijnsondersteuning en dagbesteding kan

Bij de realisatie van de opgaven vormen samenwerking

hierdoor toenemen.

en co-creatie de sleutel tot succes. Geen van de partijen kan de opgave zelfstandig realiseren, we hebben elkaar

Ook zal de extramuralisering (beddenafbouw) van

nodig. Het gaat om een integrale aanpak door te denken

de GGZ waarschijnlijk leiden tot meer gebruik van

en handelen vanuit de leefwereld, in plaats vanuit

voorzieningen uit de Wmo. Cliënten die nu nog in een

beleid, regelgeving en financiering. De uitvoering van

beschermd wooninstelling Wmo wonen zullen naar

de actiepunten gebeurt in principe binnen de bestaande

verwachting sneller uitstromen en de instroom wordt

budgetten van de gemeente en de partners. Het gaat

beperkt. Daarbij komt er minder regionaal budget (voor

vooral om het anders richten van de middelen en slimmer

maatwerkvoorzieningen). Dit stimuleert uitstroom met

samenwerken.

ambulante ondersteuning. Gemeenten krijgen hiervoor

32

6. BRONNEN- EN LITERATUURLIJST

• Companen - Woningmarktonderzoek . (06.2019). Woningmarktonderzoek. Brummen: Gemeente • Companen - Woonopgave Beschermd Wonen. (11.2020). Regionale woonopgave Beschermd Wonen.

Onder deze woonzorgvisie ligt het rapport wonen

Arnhem: Companen i.o regio BW regio Oost Veluwe.

met zorg. Gemeente Brummen (03.2021) Rapport

• Companen Dui. (2020). Duiding huisvestingsopgave

Wonen met Zorg. Brummen

INtramuraal voor mensen met dementie. Arnhem • Factsheet GZ VGN. (sd). Infographic gehandicaptenzorg Nederland. Opgeroepen op februari 2, 2020, van

Voor de totstandkoming van dit rapport zijn de volgende

Vereniging gehandicaptezorg Nederland: https://www.

bronnen geraadpleegd:

vgn.nl/feiten-en-cijfers-de-gehandicaptenzorg

• Actiz (10.2020) Factsheet woonvisies van gemeenten. Utrecht

• Gemeente Brummen . (12.2013). Integraal beleidskader sociaal domein . Brummen

• Alzheimer Nederland (01.2021) Mensen met dementie

• Gemeente Brummen - Integraal beleidskader SD.

per gemeente. Opgeroepen op 11 januari 2020 van

(12.2013). Integraal Beleidskader 3 decentrlisaties

www.Alzheimer-Nederland.nl: https://www.alzheimernederland.nl/sites/default/files/directupload/factsheetdementie-per-gemeente.pdf • Anbo/ Actiz - Wonen en zorg voor ouderen . (06.2020).

gemeente Brummen. Brummen • Gemeente Brummen - prestatieafspraken wonen. (2021). Prestatieafspraken wonen. Brummen • Gemeente Brummen - sluitende aanpak personen met

Wonen en zorg voor ouderen - wat komt er op ons af?

verward gedrag. (2018). Sluitende aanpak personen met

Woerden/ Utrecht

verward gedrag. Brummen

• Berenschot - naar een evenwichtig sociaal domein

• Gemeente Brummen - vragenlijst aanbieders wonen

. (10.2020). Naar een evenwichtig sociaal domein.

en zorg. (02.2020). Vragenlijst aanbieders anoniem.

Utrecht: Berenschot. • Berenschot. (2020). Naar een evenwichtig sociaal domein . Utrecht • Binnenlands bestuur - sociaal nieuws. (sd). Sociaal nieuws. Opgeroepen op januari 27, 2021, van Binnenlands Bestuur: https://www.binnen-

Brummen • Gemeente Brummen - Woonagenda . (09.2019). Woonagenda 2019-2023. Brummen • Gemeente Brummen, Veluwonen en Samen Eén. (2020). Prestatieafspraken 2020. Brummen • Huisartsen Brummen en Eerbeek - Verkoop pand

landsbestuur.nl/sociaal/nieuws/wet-maatschap-

aan Dagelijks Leven. (2020, juli 17). Verkoop pand

pelijke-ondersteuning-moet-op-de.15308015.

Meidoornlaan aan Dagelijks Leven. Brummen

lynkx?tid=TIDP498916X4F5C66C1363C4B9FA43E-

• Inspectie Gezondheid en Jeugd - grote verschillen in

277024DF3400YI5&utm_campaign=BB_NB_Weke-

samenwerking HA en WV. (2020). Grote verschillen

lijks&utm_medium=email&utm_source=SMG&utm_con-

in samenwerking huisarts en wijkverpleging. Utrecht:

tent=231_07-12-2020

Inspectie Gezondheid en Jeugd

• Bureau Fame - Gebiedsmonitor V&V. (02.2021). Ge-

• iPH Positieve Gezondheid. (sd). Opgeroepen op 02 11,

biedsmonitor & Concurrentieanalyse gemeente Brum-

2020, van iPH Institue for Positive Health: https://www.

men. Zwolle

iph.nl/positieve-gezondheid/wat-is-het/

• Bureau Fame - Visiedocument ‘van verblijf naar wonen’. (2017). Van verblijf naar wonen. Zwolle: Fame, namens Riwis Zorg & Welzijn en Veluwonen. • Cleantech regio - woonagenda 2018-2023. (2018).

• JbLorenz - GGZ regiobeeld. (2020). GGZ Regiobeeld. Rotterdam: JbLorenz i.o.v. Zilveren Kruis/ZonMw. • LVH/ Verenso - handreiking samenwerking HA en SOG. (08.2020). Handreiking samenwerking huisartsen en

Woonagenda Cleantech Regio 2018-2023. Twello

specialist ouderengeneeskunde. LVH en Verenso.

• Commissie Bos. (06.2020). Oud en zelfstandig in 2030

• MantelzorgNL - cijfers mantelzorg 2017. (sd). Cijfers

- een aangepast reisadvies. Den Haag: Ministerie van

Mantelzorg per gemeente 2017. Opgeroepen op 02

Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

11, 2020, van Backend Mantelzorg: https://backend.

• Commissie toekomst Beschermd Wonen - Van Beschermd wonen naar Beschermd Thuis. (11.2015). Van Beschermd wonen naar Beschermd Thuis. Den Haag: VNG.

mantelzorg.nl/app/uploads/2020/05/Cijfers-mantelzorgers-per-gemeente-2017.pdf • MantelzorgNL - mantelzorg in cijfers 2020 . (11.2020). Mantelzorg in cijfers 2020. Zeist 33

• Moventem - onderzoek woonbehoefte burgerpanel

• SCP - toekomstverkenning mantelzorg 2040. (2019).

2019. (2019, januari 1). Onderzoek naar woonbehoefte

Toekomstverkenning Mantelzorg aan ouderen in 2040.

in gemeente Brummen. Zutphen

Den Haag

• Moventem - onderzoek woonbehoefte en leefbaarheid.

• SiRM - Waar moeten opa en oma wonen. (10.2020).

(2021). Onderzoek woonbehoefte en leefbaarheid.

Waar moeten opa en oma wonen? - gemeentelijke

Zupthen

woonvisies en handelingsperspectieven onderzocht.

• Nederlandse zorgautoriteit - monitor GZ 2020. (sd). Monitor zicht op gehandicaptenzorg 2020. Opgeroepen

Utrecht: SiRM - Strategies in Regulated Markets & Finance Ideas.

op februari 2, 2020, van Nederlandse zorgautoriteit:

• Taskforce wonen met Zorg - Werkplan 2020. (01.2020).

https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_308164_22/1/

Werkplan 2020. Den Haag: VNG/ Aedes/ ActiZ/ministe-

• Overzicht plaatsen Zorgkaart Nederland. (sd). Opgeroepen op januari 21, 2020, van Zorgkaart nederland: www.zorgkaartnederland.nl/overzicht/plaatsen • Planbureau voor de Leefomgeving - Krasse knarren kunnen kraken. (08.2018). Krasse knarren kunnen kraken. Den Haag • Planbureau, voor de leefomgeving. (sd). Toekomstver-

ries VWS en BZK. • VGN - visie op gehandicaptenzorg 2030. (11.2020). Visiedocument gehandicatenzorg 2030. Utrecht: Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. • VNG - Waar staat je gemeente. (sd). Gemeentelijke monitor Sociaal Domein wijkprofiel. Opgeroepen op januari 23, 2020, van Waar staat je gemeente: https://

kenning mantelzorg aan ouderen 2040. Opgeroepen op

www.waarstaatjegemeente.nl/Jive/JiveReportContents.

02 11, 2020, van Planbureau voor de Leefomgeving: ht-

ashx?report=gmsd_wijkprofiel&input_geo=gemeen-

tps://www.pbl.nl/publicaties/toekomstverkenning-mantelzorg-aan-ouderen-in-2040 • Platform 31. (01.2020). Opgave wonen en zorg in beeld. Den Haag • Regio Apeldoorn/ Zutphen - Een regionale visie voor beter zorg. (2021). Een regionale visie voor betere zorg. Amsterdam: De argumentenfabriek • Regio Oost-Veluwe - Ontwerp Beschermd Thuis. (12.2020). Ontwerp Beschermd Thuis 2030. Apeldoorn • Regio Oost-Veluwe - Regionaal Kaderdocument Be-

te_213 • Woningmarktonderzoek Companen. (06.2019). Woningmarktonderzoek. Brummen • Woonopgave BW Companen. (11.2020). Regionale woonopgave Beschermd Wonen. Arnhem: Companen i.o regio BW regio Oost Veluwe. • Zilveren Kruis - Regioanalyse Gehandicaptenzorg. (06.2020). Regioanalyse gehandicaptenzorg Zilveren Kruis regio Apeldoorn Zutphen. Apeldoorn • Zilveren Kruis - regioanalyse V&V. (06.2020). Regio-

schermd Thuis . (12.2020). Regionaal Kaderdocument

analyse Verpleging en Verzorging Zilveren Kruis regio

Beschermd Thuis 2022 - 2030. Apeldoorn

Apeldoorn Zutphen. Apeldoorn

• Regio Oost-Veluwe/ Midden IJssel- Samenwerkings-

• Zilveren Kruis en Regio MIJOV. (2020). Analyse vra-

agenda Zorglandschap. (2020). Samenwerkingsagen-

genlijst ouderenzorg. Apeldoorn: Zilveren Kruis en regio

da Zorglandschap 2021 - 2023. Apeldoorn: Regio

MIJOV.

Oost-Veluwe/ Midden IJssel, Zilveren Kruis en Zorgkantoor • RIVM - Sociaal economische status 2017. (2017). Sociaal

• Zorgverzekeraars Nederland - de GGZ 2025. (2020). De GGZ in 2025. Utrecht: Zorgverzekeraars Nederland. • Zorgverzekeraars Nederland - regioplan verpleegzorg

economische status 2017. Opgeroepen op Januari 6,

2020. (2020). Regioplan verpleegzorg 2020. Zeist: Zorg-

2021, van volksgezondheidenzorg.info: www.volksge-

verzekeraars Nederland.

zondheidenzorg.info • RIVM - Wat is preventie? (sd). Wat is preventie? Opgeroepen op februari 2021, 2020, van Loket gezond leven: https://www.loketgezondleven.nl/integraal-werken/wettelijk-en-beleidskader-publieke-gezondheid/ wat-is-preventie