(072) Integrale kadernota sociaal domein met een visie op de sociale basis

463693

Een sterk en sociaal Brummen 2026-2030 Een integrale kadernota sociaal domein met een visie op de sociale basis Gemeente Brummen - 18 april 2025

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting

2.

Een sterk en sociaal Brummen

3.

Inleiding en context Waaorm een kadernota sociaal domein? Waarom investeren in de sociale basis? Wat verstaan we onder de sociale basis?

10 11 11 12

4.

Opgaven in het sociaal domein Landelijke ontwikkelingen Regionale en lokale opgaven Juridisch kader: wetten en verantwoordelijkheden

13 14 15 16

Wat zien we in Brummen? Wat kenmerkt Brummen? Inwoners en hun netwerk Gebiedsgericht werken Een nabije en versterkende gemeente

18 19 19 20 21

5.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

4

6.

Hoe geven we vorm aan de toekomst? Onze missie en uitgangspunten Uitwerking van de vijf uitgangspunten voor beleid en uitvoering

22 23 24

7.

Hoe versterken we de sociale basis? Waarom moet de sociale basis worden versterkt? Onze ambitie: een sterke, toegankelijke en inclusieve sociale basis De rol van de gemeente Uitgangspunten voor een sterke sociale basis

27 28 29 29 29

8.

Wat betekent dit voor de financiën? Financiële uitgangspunten Financiële context en uitdagingen Concrete acties voor een financieel houdbaar sociaal domein Van financieel beheer naar gedeelde verantwoordelijkheid

35 36 36 37 37

9.

Vervolgstappen: van visie naar uitvoering Vervolgstappen Samen bouwen aan een toekomstbestendig Brummen

38 39 39

7

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

Een sterk en sociaal Brummen

2

Een sterk en sociaal Brummen 2026-2030

1 inWiteiagetiveevnenruimte aan lokale . We investeren 2 en bewoner in vrijwilligers sinitiatieven . 3 vaNiellenman. d mag buiten de boot 4 saWme zeenttwener in op regionale king als verste rking. 5 voWeorzzeiettneningein op algemene

CENTRALE NTEN UITGANGSPU

1 2 3 4 5

op de We vertrouwen woners in n eigen regie va gemeente We zijn er als kwetsbare voor de meest inwoners clusieve en We zijn een in gemeente toegankelijke sleutel Verbinding is de tot veerkracht zorg die We zetten in op baar is werkt én houd

DE EN ‘FACILITEREN DE EN D IN B VER PARTNER’

UITGANGSPU VAN EEN STE NTEN SOCIALE BA RKE SIS

oplossing

N ‘STEUNEN VA N VA EN EV TI INITIA INWONERS ENIJKE PEL MAATSCHAP IES’ ORGANISAT

‘STIMULEREN DUURZAME EN EFFECTIEVE ’ GEN VOORZIENIN

n als preventi

eve

WERKWIJZE, ‘INTEGRALE TERN ALS ZOWEL IN EXTERN’.

Een sterk en sociaal Brummen

3

1

Samenvatting

Een sterk en sociaal Brummen

Deze integrale kadernota sociaal domein en sociale basis vormt het strategisch kompas voor de gemeente Brummen. In dit document beschrijven we de koers, kaders en ambities voor de komende jaren. We richten ons op de opgaven in het sociaal domein, met een sterke focus op het versterken van de sociale basis.

4

Samenvatting

1

Hoe geven we vorm aan de toekomst? We staan als gemeente voor grote uitdagingen: de druk op de zorg en de ondersteuning groeit, Brummen vergrijst snel, de eenzaamheid neemt toe1, inwoners krijgen te maken met complexe problemen en de financiële ruimte van de gemeente neemt af. Tegelijkertijd zien we in Brummen een sterke gemeenschap, met veel betrokken inwoners, initiatieven en netwerken. Dat is ons vertrekpunt. De gemeente Brummen werkt aan een sociaal domein dat klaar is voor de toekomst. We streven naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen en zich ondersteund voelt, en waar hulp beschikbaar is voor wie dat echt nodig heeft. Dit vraagt om scherpe keuzes, heldere uitgangspunten en een gedeelde koers.

1

Bron: VZinfo

Deze nota helpt ons om scherpe keuzes te maken en koersvast te werken aan maatschappelijke opgaven. We baseren ons daarbij op vijf centrale uitgangspunten: 1. We vertrouwen op de eigen regie van de inwoners: we stimuleren het benutten van de eigen kracht van de inwoners én van het netwerk om hen heen. We zetten in op een sterk en voorliggend veld waar we ons verantwoordelijk voor voelen. Verbinding is de sleutel tot veerkracht. 2. We zijn er als gemeente voor de meest kwetsbare inwoners: iedere inwoner van Brummen moet kunnen rekenen op een basis van zekerheid en perspectief, met toegang tot inkomen, wonen, zorg en ondersteuning. We bieden hulp op maat, dichtbij en op tijd, zodat niemand tussen wal en schip valt. 3. We zijn een inclusieve en toegankelijke gemeente: iedereen telt mee. We zorgen voor een inclusieve leefomgeving en duidelijke communicatie en zorgen dat ondersteuning begrijpelijk, bereikbaar en bruikbaar is – ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. 4. Verbinding is de sleutel tot veerkracht: we werken samen met inwoners, partners en collega-domeinen. Door kennis te delen en opgaven te verbinden, versterken we elkaar. Door netwerken in dorpen en wijken te versterken, verbinden we informele en formele ondersteuning. We zetten als gemeente daarbij in op een sterk voorliggend veld. 5.

We zetten in op zorg die werkt én houdbaar is: we maken scherpe keuzes om zorg en ondersteuning beschikbaar te houden. We kiezen bewust en investeren waar het meeste maatschappelijke effect bereikt wordt. Zo investeren we in preventie en zetten we in op normaliseren.

Een sterk en sociaal Brummen

5

Samenvatting

1

Hoe versterken we de sociale basis? Een sterke sociale basis is de ruggengraat van een veerkrachtige gemeenschap. In Brummen geloven we dat preventie en verbinding beginnen in de directe leefomgeving – bij familie, buren, dorpshuizen, sportclubs en lokale initiatieven. Onze ambitie is dat álle inwoners van Brummen, van jong tot oud, kunnen rekenen op een sterke, toegankelijke en inclusieve sociale basis. Onze uitgangspunten voor een sterke sociale basis zijn de volgende: y We geven ruimte aan lokale initiatieven. y We investeren in vrijwilligers en bewonersinitiatieven. y Niemand mag buiten de boot vallen. y We zetten in op regionale samenwerking als versterking. y We zetten in op algemene voorzieningen als preventieve oplossing.

De rol van de gemeente De gemeente Brummen ziet zichzelf als faciliterende en verbindende partner. We ondersteunen initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties, bewaken de samenhang en stimuleren duurzame, effectieve voorzieningen. We werken integraal, zowel binnen de gemeente, als met partners en de gemeenschap.

Van visie naar actie De komende jaren maken we deze koers concreet, samen met onze partners. We geven ruimte aan lokale initiatieven, versterken de samenwerking in de regio, en houden vast aan ons principe: Brummen blijft een gemeente waar iedereen meetelt en mee kan doen.

Een sterk en sociaal Brummen

6

2

Een sterk en sociaal Brummen

Een sterk en sociaal Brummen

In Brummen geloven we in de kracht van onze gemeenschap. We willen een samenleving waarin iedereen mee kan doen, zich verbonden voelt met zijn of haar omgeving, en ondersteuning krijgt wanneer dat nodig is. Of je nu jong of oud bent, al jarenlang hier woont of pas bent gekomen – samen bouwen we aan een sterk, sociaal en toekomstbestendig Brummen.

7

Een sterk en sociaal Brummen

2

De kracht van Brummen Onze inwoners vormen het fundament van een veerkrachtige samenleving. Familie, buren, verenigingen en vrijwilligers vormen de sociale basis die mensen ondersteunt in het dagelijks leven. Deze netwerken zijn onmisbaar. Als gemeente sluiten we hier bewust bij aan: we stimuleren initiatieven van inwoners en versterken waar nodig met passende ondersteuning.

Centrale uitgangspunten We werken vanuit vijf leidende uitgangspunten: 1. We vertrouwen op eigen regie van inwoners: we stimuleren het benutten van de eigen kracht van de inwoners én van het netwerk om hen heen. We zetten in op een sterk en voorliggend veld waar we ons verantwoordelijk voor voelen. Verbinding is de sleutel tot veerkracht. 2. We zijn er als gemeente voor de meest kwetsbare inwoners: iedere inwoner van Brummen moet kunnen rekenen op een basis van zekerheid en perspectief, met toegang tot inkomen, wonen, zorg en ondersteuning. We bieden hulp op maat, dichtbij en op tijd, zodat niemand tussen wal en schip valt. 3. We zijn een inclusieve en toegankelijke gemeente: iedereen telt mee. We zorgen voor een inclusieve leefomgeving en duidelijke communicatie en zorgen dat de ondersteuning begrijpelijk, bereikbaar en bruikbaar is – ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. 4. Verbinding is de sleutel tot veerkracht: we werken samen met inwoners, partners en collega-domeinen. Door kennis te delen en opgaven te verbinden, versterken we elkaar. Door netwerken in dorpen en wijken te versterken, verbinden we de informele en formele ondersteuning. We zetten als gemeente daarbij in op een sterk voorliggend veld.

5. We zetten in op zorg die werkt én houdbaar is: we maken scherpe keuzes om zorg en ondersteuning beschikbaar te houden. We kiezen bewust en investeren waar het meeste maatschappelijke effect bereikt wordt. Zo investeren we in preventie en zetten we in op normaliseren.

Onze manier van werken De gemeente Brummen ziet zichzelf als faciliterende en verbindende partner. We ondersteunen de initiatieven van inwoners en maatschappelijke organisaties, bewaken de samenhang en stimuleren duurzame, effectieve voorzieningen. We kiezen voor een manier van werken die past bij Brummen: y Wijkgericht: we sluiten aan bij wat er leeft in de dorpen en buurten. y Samenwerkend: we werken met inwoners, vrijwilligers, organisaties en regionale partners. y Faciliterend: we maken ruimte voor initiatieven vanuit de gemeenschap en ondersteunen waar nodig. y Integraal: we werken integraal, zowel binnen de gemeente, als met partners en de gemeenschap. Deze aanpak vraagt een andere rol van de gemeente. Niet leidend, maar verbindend. Niet top-down, maar samen. Alleen zo kunnen we de opgaven van vandaag en morgen aan.

CENTRALE NTEN UITGANGSPU Een sterk en so

ciaal

1 Brummen 2026-2030. 2 3 4 5

gemeente We zijn er als kwetsbare st ee m de voor inwoners. clusieve en We zijn een in gemeente. ke toegankelij sleutel Verbinding is de . ht tot veerkrac zorg die We zetten in op ar is. ba ud werkt én ho

Een sterk en sociaal Brummen

8

Een sterk en sociaal Brummen

2

Leeswijzer Deze integrale kadernota bestaat uit negen hoofdstukken. Elk hoofdstuk behandelt een belangrijk onderdeel van ons beleid in het sociaal domein en de sociale basis. y Hoofdstuk 3 beschrijft de context, opgaven en urgentie van de huidige tijd. Waarom is verandering nodig? y Hoofdstuk 4 gaat in op landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen die van invloed zijn op de gemeente Brummen. y Hoofdstuk 5 zoomt in op de gemeente Brummen: onze inwoners, hun netwerken en de kracht van initiatieven in de gemeenschap. y Hoofdstuk 6 beschrijft onze missie, visie en de uitgangspunten die richting geven aan het beleid en de uitvoering. y Hoofdstuk 7 laat zien hoe we de sociale basis willen versterken, inclusief de rol van de algemene voorzieningen. y Hoofdstuk 8 bespreekt de financiële kaders, keuzes en uitgangspunten voor een houdbaar sociaal domein. y Hoofdstuk 9 bevat de vervolgstappen: hoe maken we de ambities uit deze nota concreet en uitvoerbaar?

Een sterk en sociaal Brummen

9

3

Inleiding en context

Een sterk en sociaal Brummen

In Brummen geloven we dat iedereen meetelt. We zetten ons in voor een gemeenschap waarin mensen naar elkaar omkijken, zichzelf kunnen redden waar dat kan, en ondersteuning krijgen waar dat nodig is. De kracht van Brummen zit in de mensen zelf – in wat zij kunnen, samen met hun netwerk. In deze integrale kadernota sociaal domein en sociale basis leest u hoe we samen bouwen aan een sterker Brummen.

10

Inleiding en context

3

Waaorm een kadernota sociaal domein?

Waarom investeren in de sociale basis?

De samenleving verandert snel. Dit geldt ook voor Brummen. De gemeente vergrijst snel, zorgvragen worden complexer, de eenzaamheid onder de inwoners stijgt en het beroep op ondersteuning neemt toe. Tegelijkertijd staat de financiële ruimte van de gemeenten onder druk. De gemeente Brummen staat voor de uitdaging om ondersteuning bereikbaar, betaalbaar en toekomstbestendig te houden.

De sociale basis is onderdeel van het sociaal domein: het is het geheel van voorliggende, laagdrempelige voorzieningen en sociale structuren in de samenleving die mensen ondersteunen bij het meedoen aan het dagelijks leven — zónder dat meteen specialistische zorg of hulp nodig is. In de praktijk betekent dat: alles in de buurt wat mensen helpt om mee te doen in het dagelijks leven, zonder dat er meteen hulp van een dokter of specialist nodig is.

Deze kadernota geeft richting aan ons sociaal beleid en biedt kaders voor keuzes in uitvoering en financiën. Ze helpt ons om effectief in te spelen op de behoeften van inwoners en om samen met partners te bouwen aan een sociaal domein dat veerkrachtig en inclusief is. We zien het sociaal domein niet als een taak van de gemeente alleen. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van inwoners, netwerken, maatschappelijke organisaties en de lokale overheid. De gemeente vervult een verbindende en faciliterende rol. Het sociaal domein is breed: van jeugd en Wmo tot werk, inkomen en schulden, sport en inburgering. Juist door deze breedte aan taken is de samenhang ervan essentieel. Deze nota legt de duidelijke uitgangspunten vast die richting geven aan het beleid, de uitvoering en de financiële keuzes. De kadernota: y creëert helderheid over wat inwoners en partners van ons mogen verwachten; y brengt samenhang aan tussen wetten, beleid en uitvoering; y helpt ons om prioriteiten te stellen in een tijd van schaarste; y ondersteunt bij het maken van onderbouwde keuzes en verantwoording achteraf. Met het oog op toekomstige veranderingen, zoals vergrijzing en nieuwe wetgeving is het nodig om koersvast en proactief te werken aan een sociaal domein dat aansluit bij de opgaven van morgen.

Voor de gemeente Brummen is het behoud en de versterking van de sociale basis noodzakelijk. Uitdagingen zoals vergrijzing en eenzaamheid komen helaas in steeds sterkere mate voor. In een samenleving die steeds complexer wordt, helpt een sterke sociale basis om inwoners goed te ondersteunen en problemen te voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan ontmoetingsplekken, vrijwilligerswerk en burenhulp. Een goed functionerende sociale basis voorkomt zwaardere zorgvragen en ondersteunt inwoners in hun dagelijks leven. Een sterke sociale basis: y voorkomt zwaardere zorgvragen; y biedt vroegtijdige ondersteuning; y vergroot de zelf- en samenredzaamheid; y draagt bij aan gezondheid, welzijn en verbondenheid. Door te investeren in deze basis maken we het sociaal domein toegankelijker en houdbaarder. We versterken wat er al is, ondersteunen initiatieven van inwoners en zorgen voor goede verbindingen tussen informele en formele ondersteuning. De sociale basis draait om jong en oud, dus deze kadernota geldt dan ook van nul tot honderd. Het doel is dat de betrokken partijen – gemeente, inwoners, organisaties – een gemeenschappelijk beeld krijgen van wat we willen bereiken. Dit bevordert de samenwerking en zorgt ervoor dat we dezelfde uitgangspunten hanteren.

Een sterk en sociaal Brummen

11

Inleiding en context

3

Het Geheugensteunpunt Brummen is een mooi voorbeeld van een initiatief gericht op het versterken van de sociale basis. Het geheugen­ steunpunt is een belangrijk onderdeel van het netwerk dat onder­ steuning biedt aan mensen met dementie en hun mantelzorgers. Het geheugensteunpunt werkt nauw samen met de sociale partners zoals de Stichting Welzijn Brummen (SWB) en biedt een breed scala aan activiteiten voor de doelgroep. Deze omvatten koffie-ochtenden, geheugenstimulerende activiteiten, lotgenotengroepen en trainingen over omgaan met dementie.

Wat verstaan we onder de sociale basis? De sociale basis omvat een netwerk van formele en informele activiteiten en voorzieningen in een gemeente, die bijdragen aan ontmoeting, ondersteuning, ontplooiing en ontspanning. Deze voorzieningen en activiteiten vormen samen het fundament voor een gezonde, inclusieve en veerkrachtige gemeenschap. De gemeente Brummen sluit hierbij aan bij de werkdefinitie van Movisie2. Binnen de sociale basis worden drie lagen onderscheiden: 1. De persoonlijke sociale basis Het directe netwerk van inwoners: familie, vrienden en buren. Dit biedt emotionele steun en praktische hulp. 2. De gemeenschappelijke sociale basis Buurtverenigingen, sportclubs, vrijwilligersorganisaties en andere plekken waar mensen samenkomen. 3. De institutionele sociale basis Dorpshuizen, bibliotheken en welzijnsorganisaties. Ook professionals zoals opbouwwerkers en wijkteams maken hier deel van uit.

2

https://www.movisie.nl/artikel/wat-sociale-basis-precies

Een sterk en sociaal Brummen

12

4

Opgaven in het sociaal domein

Een sterk en sociaal Brummen

Het sociaal domein in Brummen staat onder druk. We zien stijgende zorgkosten, toenemende complexiteit van ondersteuningsvragen, demografische veranderingen en krapte op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd hebben de inwoners behoefte aan de nabijheid van zorg, maatwerk in de zorg en de ondersteuning die aansluit bij hun leven.

13

Opgaven in het sociaal domein

4

Deze ontwikkelingen bieden niet alleen uitdagingen, maar ook kansen om het sociaal domein verder te ontwikkelen. Door samenwerking, innovatie en een gerichte aanpak versterken we het fundament voor een toekomstbestendig sociaal domein in Brummen. In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste opgaven vanuit drie perspectieven: 1. Landelijke ontwikkelingen. 2. Regionale en lokale uitdagingen. 3. Relevante wet- en regelgeving.

Landelijke ontwikkelingen Er zijn een aantal belangrijke landelijke ontwikkelingen die de organisatie van het sociaal domein de komende jaren beïnvloeden. Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen kort toegelicht. Integraal Zorgakkoord (IZA), Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) Het IZA en AZWA vraagt om passende zorg, meer samenwerking en een sterke sociale basis. Hoewel de structurele financiering ontbreekt, blijft de inhoudelijke koers – meer preventie en samenwerking – ook voor Brummen relevant. Het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) moet nieuwe afspraken bevatten die bijdragen aan het toegankelijk en betaalbaar houden van de langdurige ouderenzorg. Denk hierbij aan maatregelen zoals het verminderen van administratieve lasten, het slimmer inzetten van technologie en het anders organiseren van de zorg om de werkdruk te verlagen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Met het GALA willen het Rijk en de gemeenten de gezondheidsverschillen verkleinen. Brummen werkt integraal samen met partners zoals SWB en stichting Sportkompas om de mentale gezondheid, de gezonde leefstijl en de sociale verbinding te bevorderen. Vanaf 2027 gaan gemeenten werken met het Aaanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)

Hervormingsagenda Jeugd, Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg De Hervormingsagenda jeugd heeft als doel om de jeugdzorg effectiever, betaalbaarder en beter beschikbaar te maken door samenwerking, focus op preventie en het terugdringen van overbelasting in het stelsel. De jeugdhulp moet kleinschaliger, efficiënter en meer gericht op preventie. In samenwerking met de regionale partners (zoals de Gelderse jeugdalliantie) werkt Brummen aan snellere, betere en meer passende jeugdzorg. De Wet verbetering beschikbarheid jeugdzorg ondersteunt dit doel door gemeenten te verplichten tot regionale samenwerking en het waarborgen van een passend zorgaanbod. Veranderingen in financiering en wetgeving Er zijn een aantal wijzigingen in de financiering en wetgeving van het sociaal domein die in de toekomst doorgevoerd (kunnen) gaan worden: y De Wmo krijgt vanaf 2027 een inkomensafhankelijke bijdrage. y De Participatiewet wordt aangepast: meer maatwerk, minder bureaucratie. y Wijziging Wet Inburgering 2021 voor een verlenging van de inburgeringstermijn in bepaalde gevallen. Deze ontwikkelingen vragen om wendbaarheid én koersvastheid van gemeenten, zeker in financieel onzekere tijden.

Een sterk en sociaal Brummen

14

Opgaven in het sociaal domein

4

Regionale en lokale opgaven Naast de landelijke en wettelijke kaders staan we als gemeente Brummen voor diverse regionale en lokale uitdagingen die van invloed zijn op het sociaal domein. De volgende paragrafen belichten kort de specifieke regionale en lokale opgaven waar Brummen de komende jaren op inzet en beschrijven hoe deze uitdagingen worden aangepakt. Vergrijzing en veranderende zorgvraag De gemeente Brummen is 4% sterker vergrijsd dan gemiddeld in Nederland. De komende jaren zet deze vergrijzing sterk door. Dat leidt tot meer zorgvragen, een krimpende beroepsbevolking en druk op mantelzorgers en vrijwilligers. De vergrijzing biedt ook kansen, doordat een steeds grotere groep inwoners vrijwilligerswerk kan doen of als mantelzorger kan fungeren. We zetten in op preventie, zelfstandigheid en sterke netwerken – bijvoorbeeld via dorpskamers en buurtinitiatieven. Ook vanuit de woonzorgvisie wordt benoemd dat de sterke vergrijzing in Brummen vraagt om meer levensloopgeschikte woningen en woningaanpassingen. Ook geclusterde woonvormen kunnen hier een oplossing in bieden. Arbeidsmarkttekort in zorg en welzijn De vraag stijgt, terwijl het aantal professionals daalt. Brummen zoekt de oplossing in samenwerking, scholing en het versterken van de vrijwilligerscapaciteit. Vrijwilligers verdienen structurele ondersteuning en erkenning.

Woningbouw en leefomgeving We bouwen niet alleen aan woningen, maar aan leefbare gemeenschappen. De omgevingsvisie verbindt fysieke en sociale opgaven, zoals inclusieve buurten en huisvesting van kwetsbare groepen. Zo kent de gemeente Brummen onder andere buurtverbinders en opbouwwerkers.

Sport en Cultuur, energiebesparing en financiële educatie. Het integraal armoedebeleid en de vernieuwde nota minimaregelingen geven daar vorm aan. Mismatch bij een afstand tot de arbeidsmarkt We begeleiden vanuit de Participatiewet en vanuit de Wet Inburgering steeds meer inwoners naar een plek op de arbeidsmarkt. Daar zien we een uitdaging, want ondanks de krapte op de arbeidsmarkt is er vaak een mismatch tussen de inwoners die werk zoeken en de banen die beschikbaar zijn. Capaciteit en schaal Als kleine gemeente met grote ambities moeten we keuzes maken. We benutten regionale samenwerking, investeren gericht en bewaken de uitvoerbaarheid van het beleid. Inclusieagenda De gemeente Brummen werkt aan de ontwikkeling van een integrale inclusieagenda waarin inclusie breed wordt ingebed binnen alle relevante beleidsterreinen van het sociaal domein, maar ook in het fysieke domein. Dit komt voort uit het VN-verdrag handicap, van waaruit de gemeente verplicht is om aan te geven hoe zij de inclusie van inwoners met een beperking willen bevorderen. Hiermee willen we een samenleving realiseren waarin niemand wordt buitengesloten en iedereen gelijke kansen heeft om mee te doen, ongeacht beperkingen of achtergrond. Structurele druk op het sociaal domein We staan voor grote financiële uitdagingen.

We zetten in op normalisering in de jeugdzorg, versterken algemene voorzieningen en investeren in preventie. Samen met inwoners en partners maken we scherpe keuzes. De landelijke ontwikkelingen met betrekking tot het ravijnjaar vraagt om strenge prioritering en innovatieve oplossingen. Zo bouwen we aan een toekomstbestendig en betaalbaar sociaal domein.

Bestaanszekerheid onder druk We investeren in een integrale aanpak van armoede en schulden: vroegsignalering, minimaregelingen, samenwerking met het Jeugdfonds

Een sterk en sociaal Brummen

15

Opgaven in het sociaal domein

4

Juridisch kader: wetten en verantwoordelijkheden Het sociaal domein is wettelijk geregeld via verschillende wetten. De gemeente heeft hierin een regierol: ze voert taken uit, faciliteert voorzieningen, en werkt samen met maatschappelijke partners. Deze kadernota helpt om binnen deze wettelijke kaders samenhang en richting te brengen. Hieronder lichten we de belangrijkste wetten toe, met concrete voorbeelden van hoe Brummen hieraan invulling geeft. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) De Wmo legt de verantwoordelijkheid bij gemeenten om inwoners te ondersteunen bij het zelfstandig functioneren en het meedoen in de samen­ leving. Het gaat om hulp bij het huishouden, begeleiding, dagbesteding, woningaanpassing en ondersteuning van mantelzorgers. Brummen zet stevig in op preventie via algemene voorzieningen. Denk aan ontmoetingsplekken, buurtkamers en laagdrempelige activiteiten die bijdragen aan zelfstandigheid en voorkomen dat mensen in een zwaarder zorgtraject terechtkomen. Alleen als dit niet volstaat, wordt maatwerk ingezet. We werken wijkgericht, met korte lijnen naar het wijkteam. Jeugdwet De Jeugdwet draagt de verantwoordelijkheid voor jeugdhulp over aan gemeenten. De nadruk ligt op vroegsignalering, preventie en integrale ondersteuning, waarbij hulp zo dichtbij mogelijk georganiseerd moet worden.

Participatiewet De Participatiewet heeft als doel om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar werk of participatie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor re-integratie, inkomensondersteuning en begeleiding. Dit gaat om doelgroepen vanuit de Participatiewet, voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, inburgeraars, Wsw’ers en beschut-werkgeïndiceerde inwoners. In Brummen speelt WerkFit een centrale rol in de uitvoering van deze wet. WerkFit begeleidt inwoners met een bijstandsuitkering richting werk, via trajecten zoals werkervaring, opleidingen en persoonlijke coaching. De gemeente werkt samen met het regionaal werkcentrum, Larcom en werkgevers om een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen. Ook biedt de gemeente ondersteuning bij schulden of psychische problematiek die de stap naar werk bemoeilijkt. Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) De Wgs verplicht gemeenten om inwoners met schulden te helpen én om schulden zoveel mogelijk te voorkomen. Brummen hanteert een integrale aanpak van armoede en schulden. Vroegsignalering, budgetcoaching en schuldregelingen worden aangeboden in samenwerking met Stichting Welzijn Brummen (SWB). De vernieuwde nota minimaregelingen ondersteunt inwoners met een laag inkomen om mee te kunnen doen aan maatschappelijke activiteiten, zoals sport of cultuur.

Brummen kiest voor normaliseren en versterking van algemene voorzieningen voor de jeugd. Opvoedcafés, groepsbijeenkomsten en laagdrempelige ondersteuning moeten voorkomen dat kinderen of ouders onnodig in de zwaardere jeugdhulp belanden. In complexe gevallen werkt Brummen samen met de Gelderse Jeugdalliantie en regionale jeugdhulpregio’s, om sneller passende hulp te bieden, vaak dichter bij huis.

Een sterk en sociaal Brummen

16

Opgaven in het sociaal domein

4

Wet inburgering 2021 Deze wet legt meer regie bij gemeenten in het begeleiden van nieuwkomers naar een volwaardige deelname aan de samenleving. Elke inburgeraar krijgt een persoonlijk plan. Brummen stelt samen met de inburgeraar een Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP) op, gericht op taal, oriëntatie op de samenleving en participatie. We werken samen met onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties om integratie en economische zelfstandigheid te bevorderen. Het streven is een volwaardige plek in de samenleving – niet alleen in de vorm van werk, maar ook in de vorm van sociale netwerken. Wet publieke gezondheid (Wpg) De Wpg bepaalt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bevorderen van de gezondheid van inwoners, onder andere via preventie, signalering en samenwerking met de GGD. Brummen richt zich op de gezondheid in de breedste zin. Denk aan mentale gezondheid, het bevorderen van een gezonde leefstijl, en het terugdringen van gezondheidsverschillen. We werken samen met GGD Noord- en OostGelderland, SWB en stichting Sportkompas. Initiatieven zoals ‘Welzijn op Recept’ helpen inwoners met psychosociale klachten op weg via zinvolle activiteiten.

Een sterk en sociaal Brummen

17

5

Wat zien we in Brummen?

Een sterk en sociaal Brummen

Brummen is een kleinschalige gemeente met ruim 21.000 inwoners, verdeeld over zes dorpskernen. Onze schaal is overzichtelijk, de lijnen zijn kort en de betrokkenheid van de inwoners is groot. We kennen een rijk verenigingsleven, een sterke vrijwilligersstructuur en veel initiatieven die vanuit de gemeenschap zelf ontstaan. In dit hoofdstuk noemen we een aantal voorbeelden, welke niet uitputtend zijn. Op Doemeeinbrummen.nl kunt u meer voorbeelden vinden.

18

Wat zien we in Brummen?

5

Wat kenmerkt Brummen? Brummen kent een rijk verenigingsleven, en de deelname aan de sportverenigingen is hoger dan het landelijk gemiddelde. In Brummen is voor elke doelgroep, van jong tot oud, wat wils. Er zijn veel initiatieven, gericht op het samenkomen en ondersteunen van kwetsbare inwoners, die een onmisbare rol hebben in Brummen. Wat Brummen uniek maakt, is dat veel van deze initiatieven vanuit de inwoners zelf komen. Vijf voorbeelden van initiatieven, die vanuit de inwoners zijn gekomen, zijn Stichting Onze Droom, Maakplaats the Villa, #Opladers, een initiatief vanuit dorpsraad Eerbeek-Hall en Kringloop de Bongerd.

Stichting Onze Droom is opgericht in 2015 met als doel een plek te creëren waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen. De stichting organiseert wekelijkse bijeenkomsten en activiteiten zoals handwerken, knutselen en gezamenlijke maaltijden. Deze ontmoetingen vinden drie keer per week plaats. Stichting Onze Droom trekt een diverse groep inwoners aan, voornamelijk degenen die kwetsbaar zijn. Dit omvat niet alleen inwoners met een beperking of een psychische achtergrond, maar ook inwoners die eenzaam of alleen zijn. De activiteiten van de stichting helpen inwoners om weer even als mens (en niet als patiënt of cliënt) onder de mensen te komen. Hierdoor krijgen ze weer hun eigenwaarde en levenslust terug, wat bijdraagt aan hun welzijn en de algehele sociale cohesie. Voor jongeren en ouders is er in Brummen de Maakplaats the Villa en #Opladers. Maakplaats the Villa speelt een belangrijke rol in de sociale basis van Brummen door een veilige en ondersteunende omgeving te bieden waar kinderen samen kunnen komen en kunnen deelnemen aan diverse activiteiten. Opgericht door Frederique Visch, richt de maakplaats zich op het versterken van de veerkracht van kinderen door hen te laten voelen dat ze competent en autonoom zijn, en door hen een gevoel van verbondenheid te geven.

De maakplaats werkt nauw samen met partners #Opladers, die ouders met elkaar verbindt en ervoor zorgt dat ze elkaar vragen kunnen stellen. Een voorbeeld hiervan is de ouder-kind-groep die wekelijks bij de maakplaats samenkomt om te spelen en koffie te drinken. Vanuit de dorpsraad Eerbeek-Hall is een initiatief bedacht om meer mensen aan het bewegen te krijgen in de buitenruimte. Dit is ten tijde van het schrijven van dit

document nog niet gerealiseerd, maar men is al wel op zoek naar een locatie voor het realiseren van beweegtoestellen voor buiten. Daarnaast kent Eerbeek ook het initiatief van Kringloop de Bongerd. Dit is een kringloopwinkel met een koffiehoek, die is gestart in 2023 en volledig wordt bemenst door vrijwilligers. De opbrengst hiervan gaat naar goede doelen in Eerbeek en omgeving. Het is een winkel, maar tegelijkertijd ook een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

In Brummen zijn er ook veel vernieuwende projecten en initiatieven, zoals het project ‘welzijn op recept’ en het ‘achterpadenproject’. Het achterpadenproject is een initiatief waarbij opbouwwerkers samenwerken met woningcorporaties om de leefbaarheid en veiligheid in de achterpaden van buurten te verbeteren. Het project omvat het langs de deuren gaan en het aangaan van gesprekken met bewoners over de achterpaden. Het doel van het project is om bewoners te betrekken bij het verbeteren van hun leefomgeving en om hen te ondersteunen bij het uitvoeren van plannen die zij hebben voor hun buurt. Dit project is een voorbeeld van hoe opbouwwerkers een verbindende rol spelen in de gemeenschap en bijdragen aan de sociale cohesie en leefbaarheid in Brummen. Vrijwilligers spelen een sleutelrol in de sociale infrastructuur. Alleen al bij Stichting Welzijn Brummen (SWB) zijn zo’n 350 vrijwilligers actief. De inzet van vrijwilligers zorgt ervoor dat initiatieven kunnen blijven bestaan en groeien, ondanks de beperkte financiële middelen. In Brummen zijn we dus trots op onze vrijwilligers, en ondersteunen we hen waar dit kan.

Inwoners en hun netwerk In Brummen is het principe van noaberschap – naar elkaar omzien – nog altijd voelbaar. In onze dorpen en wijken kennen mensen elkaar en staan ze voor elkaar klaar, of het nu gaat om een helpende hand bij dagelijkse dingen, het organiseren van buurtactiviteiten of het bieden van steun in moeilijke tijden. Familie, buren en vrienden vormen een sterk netwerk waarin inwoners elkaar op een natuurlijke manier ondersteunen.

Een sterk en sociaal Brummen

19

Wat zien we in Brummen?

5

De saamhorigheid blijkt ook uit het aantal vrijwilligers in Brummen. Vrijwilligers zijn onmisbaar in het sociaal domein van Brummen. De Stichting Welzijn Brummen is een belangrijke partner, met ongeveer 350 vrijwilligers. Veel organisaties en activiteiten zijn afhankelijk van de inzet van vrijwilligers, zodat activiteiten kunnen blijven bestaan en groeien, ondanks beperkte financiële middelen. Dit varieert van het organiseren van activiteiten in de dorpshuizen tot het elkaar ontmoeten (om eenzaamheid te voorkomen), het helpen met formulieren invullen, en het begeleiden van rouw en verliesgroepen. De inzet van vrijwilligers zorgt ervoor dat deze initiatieven kunnen blijven bestaan en groeien, ondanks beperkte financiële middelen. Ook mantelzorgers spelen hierin een onmisbare rol: zij bieden langdurige, onbetaalde zorg aan hun naasten, vaak naast werk of andere verplichtingen. Hun inzet verdient niet alleen erkenning, maar ook passende ondersteuning. Daarnaast benutten we steeds vaker de kracht van ervaringsdeskundigen, die met hun persoonlijke ervaringen anderen kunnen ondersteunen en een brug slaan tussen inwoners en hulpverlening. Deze betrokkenheid en saamhorigheid maken Brummen tot een gemeente waar mensen zich thuis voelen en waarin het vanzelfsprekend is om naar elkaar om te kijken.

Gebiedsgericht werken Sinds eind 2022 is de gemeente Brummen aan de slag met gebiedsgericht werken. Dit betekent dat we nog beter inspelen op de wensen en initiatieven van onze inwoners en zo het vertrouwen in de gemeente versterken. We willen niet alleen de meest zichtbare stemmen horen, maar juist ook in contact komen met de stille meerderheid. Daarnaast zorgt deze aanpak voor meer samenhang in wat de gemeente in een gebied doet en verbeteren we de samenwerking met partners zoals SWB, stichting Sportkompas en Veluwonen. Gebiedsgericht werken houdt in dat we als gemeente actief de wijken ingaan en in gesprek gaan met zoveel mogelijk inwoners. We luisteren naar wat er speelt en waar behoefte aan is. Zo kunnen we op de korte termijn bijdragen

aan oplossingen voor de leefbaarheid en sociale samenhang, en mensen of organisaties met elkaar verbinden. Tegelijkertijd leren we belangrijke sleutelfiguren in de wijken kennen en signaleren we op de langere termijn kansen voor beleid. Deze aanpak bestaat uit zes stappen en is al succesvol toegepast in verschillende straten en wijken, zoals de Veldkantweg in Eerbeek, de Buurtweg in Oeken, de Wethouder Giermanstraat in Brummen en de Noorderenk in Eerbeek.

In de Noorderenk hebben we een pilotproject gebiedsgericht werken uitgevoerd onder ongeveer 800 huishoudens. De focus lag op het verbeteren van de leefomgeving en het versterken van de sociale basis. De Noorderenk wordt door veel bewoners ervaren als een prettige en rustige wijk waar mensen zich thuis voelen. Tegelijkertijd kwamen er aandachtspunten naar voren, zoals slecht onderhouden openbaar groen, een gebrek aan speelplekken en obstakels in de openbare ruimte voor minder mobiele bewoners. De sociale cohesie varieert per straat en bewoners geven aan dat er soms weinig contact is tussen de verschillende groepen, bijvoorbeeld tussen oudere bewoners en nieuwkomers of mensen met een migratieachtergrond. De twee belangrijkste kansen die de pilot heeft opgeleverd zijn Buurtgroen Noorderenk en de acties op ontmoetingsplekken. Inwoners van de Noorderenk gaven aan ontevreden te zijn over het openbaar groen, maar velen zijn bereid hier zelf aan bij te dragen. Daarom start de gemeente een proef waarbij bewoners samen met buren een stuk groen kunnen beheren en mee mogen denken over de inrichting, als vorm van actieve inwonerbetrokkenheid. Dit noemen we project Buurtgroen. We hebben de Kiboe (kinderboerderij) verbonden met een actieve bewoner uit de Noorderenk en andere partners zoals SWB en de vrijwilligerscentrale, wat geleid heeft tot nieuwe activiteiten en plannen voor samenwerking.

Ook wordt gekeken naar de inzet van vrijwilligers via Werkfit.

De lessen die we tot nu toe hebben opgedaan nemen we mee in andere wijken.

Een sterk en sociaal Brummen

20

Wat zien we in Brummen?

5

Sociale cohesie is een essentieel onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak. Door actief in gesprek te gaan met inwoners en sleutelfiguren in de wijk, krijgen we inzicht in wat nodig is om de sociale basis te versterken. We brengen mensen en organisaties met elkaar in contact en ondersteunen initiatieven die buurten hechter en veerkrachtiger maken. Zo bouwen we samen aan een gemeenschap waarin iedereen zich thuis voelt.

Een nabije en versterkende gemeente In Brummen wonen inwoners die rust, ruimte en kleinschaligheid belangrijk vinden. Als gemeente vinden we het dan ook belangrijk om dichtbij onze inwoners te staan. We willen niet alleen een bestuurlijke organisatie zijn, maar een betrokken partner die luistert, meedenkt en samenwerkt. Onze kleinschaligheid zien we als een kracht: het stelt ons in staat om bereikbaar en toegankelijk te zijn, met korte lijnen tussen de inwoners, organisaties en de gemeente. We kennen de dorpen en wijken goed en weten wat er speelt. Door aanwezig te zijn in de samenleving en actief het gesprek aan te gaan, blijven we in contact met de mensen voor wie we het doen. Ook kunnen we signalen van ondersteuning vroegtijdig opvangen. Zo kunnen we snel inspelen op wat er leeft, en ondersteuning bieden op een manier die dichtbij en vertrouwd voelt. De buurtband en Brummen Gezond zijn mooie voorbeelden van initiatieven op het gebied van gezondheid en cultuur.

Inwonerscollectief Brummen Gezond is van mening dat de zorg en het welzijn in de gemeente nog beter kan, ondanks dat dit best goed is georganiseerd. Dit kan met name door de aanwezige inwonersinitiatieven sterker te verbinden en door te zorgen dat nog meer inwoners op de hoogte zijn en dus mee kunnen doen. Bovendien faciliteert het collectief initiatieven van inwoners. Brummen gezond is georganiseerd als coöperatie, met inwoners van Brummen in de regie. De Buurtband is een initiatief gericht op het maken van muziek. Zij verwel­komen iedereen in een levendig, divers en vrolijk muziekproject. Het maakt niet uit of je een doorgewinterde muzikant bent of nog nooit een instrument hebt aangeraakt – bij de Buurtband is iedereen welkom.

Een sterk en sociaal Brummen

21

6

Hoe geven we vorm aan de toekomst?

Een sterk en sociaal Brummen

De gemeente Brummen werkt aan een sociaal domein dat klaar is voor de toekomst. Een samenleving waarin iedereen mee kan doen en zich ondersteund voelt, en waar hulp beschikbaar is voor wie dat echt nodig heeft. Dat vraagt om scherpe keuzes, heldere uitgangspunten en een gedeelde koers.

22

Hoe geven we vorm aan de toekomst?

6

We geloven in de kracht van onze gemeenschap. Inwoners zijn in de basis zelfen samenredzaam. Familie, buren en vrijwilligers vormen het eerste vangnet. De gemeente ondersteunt waar nodig, maar zet steeds meer in op preventie en het versterken van netwerken en algemene voorzieningen. Om deze koers te realiseren, hanteren we een samenhangende visie en een aantal centrale uitgangspunten. Deze vormen het fundament onder het sociaal beleid én de uitvoeringspraktijk. Ze helpen om met beperkte middelen toch maximaal waarde te creëren voor onze inwoners.

De volgende vijf uitgangspunten staan daarom centraal:

1

Zelf- en samenredzaamheid Mensen doen ertoe en willen zoveel mogelijk zelf hun leven vormgeven. We stimuleren het benutten van de eigen kracht én van het netwerk om hen heen.

2

Bestaanszekerheid Iedere inwoner van Brummen moet kunnen rekenen op een basis van zekerheid en perspectief, met toegang tot inkomen, wonen, zorg en ondersteuning. We bieden hulp op maat, dichtbij en op tijd – zodat niemand tussen wal en schip valt en iedereen mee kan doen in de samenleving.

3

Toegankelijkheid en inclusie Iedereen moet mee kunnen doen. We zorgen dat ondersteuning begrijpelijk, bereikbaar en bruikbaar is – ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking.

4

Verbinding en samenwerking We werken samen met inwoners, partners en collegadomeinen. Door kennis te delen en opgaven te verbinden, versterken we elkaar.

5

Betaalbaarheid en toekomstbestendigheid De middelen zijn niet onbeperkt. We kiezen bewust en investeren daar waar het meeste maatschappelijke effect bereikt wordt. Daarbij houden we oog voor wat inwoners van ons verwachten.

Onze missie en uitgangspunten Onze missie is helder, we werken samen aan een veerkrachtige en inclusieve gemeenschap, waarin inwoners zich ondersteund voelen en de kans krijgen om actief bij te dragen aan een gezond, veilig en toekomstbestendig Brummen. We zorgen dat de zorg en de ondersteuning beschikbaar en betaalbaar blijven voor de mensen die dat echt nodig hebben. De gemeente neemt, wanneer dit noodzakelijk is, een faciliterende en verbindende rol in en werkt samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers om ondersteuning kleinschalig, laagdrempelig en dichtbij te organiseren. Door te vertrouwen op de kracht van inwoners en gemeenschapsinitiatieven, bevorderen we niet alleen de eigen regie, maar ook de sociale cohesie in onze dorpen, buurten en wijken. Daarbij kiezen we voor een aanpak die gericht is op normaliseren: het benaderen van hulpvragen als onderdeel van het dagelijks leven, zonder deze direct te problematiseren. Dit voorkomt onnodige intensieve zorg.

Deze uitgangspunten zijn leidend in hoe we beleid maken én uitvoeren – van wijkteam tot raad, van beleidsnota tot praktijk.

Een sterk en sociaal Brummen

23

Hoe geven we vorm aan de toekomst?

6

Uitwerking van de vijf uitgangspunten voor beleid en uitvoering Om koersvast te werken aan de toekomst, hanteren we de vijf leidende uitgangs­ punten. Elk uitgangspunt wordt hieronder verder uitgewerkt en concreet gemaakt.

1 Zelf- en samenredzaamheid: We gaan uit van de eigen regie van de inwoner Een gemeenschap bloeit wanneer de inwoners zelf de regie voeren, elkaar ondersteunen en samen veerkracht tonen.

De gemeente Brummen zet in op een samenleving waarin de inwoners zoveel mogelijk zelf de regie voeren over hun leven. We streven naar een veerkrachtige gemeenschap waarin sociale cohesie en gemeenschapszin centraal staan. Met minder financiële middelen en een groeiende zorgvraag moeten inwoners, samen met hun netwerk en de sociale basis, sterker staan.

De gemeente Brummen stimuleert de eigen regie door: y het normaliseren van hulpvragen – niet alles is een zorgprobleem; y het versterken van zelfhulp, netwerkondersteuning en praktische informatie; y het inzetten op bewustwording en preventie, onder andere via voorlichting en trainingen; y het ontwikkelen van algemene voorzieningen die gemakkelijk toegankelijk zijn.

Mensen zijn in de basis zelfredzaam, met hulp van hun netwerk, voorzieningen en de gemeenschap. De gemeente faciliteert dit door te investeren in een sterke sociale basis en te ondersteunen waar dat nodig is. Dat vraagt dat we ruimte geven aan initiatieven van inwoners en dat we het goede gesprek voeren en pas opschalen als het echt nodig is. We willen dat de inwoners zich geholpen voelen, maar ook eigenaar blijven van hun situatie. Daarom investeren we in noaberschap, ontmoeting en samenredzaamheid. We ondersteunen vrijwilligers, mantelzorgers en actieve inwoners met middelen, trainingen en erkenning.

Een sterk en sociaal Brummen

24

Hoe geven we vorm aan de toekomst?

6

2

3

Bestaanszekerheid: We zijn er als gemeente voor de meest kwetsbare inwoners

Toegankelijkheid en inclusie: we zijn een inclusieve en toegankelijke gemeente

In Brummen kan iedereen meedoen en worden hulpvragen gehoord en serieus genomen.

Het is belangrijk dat inwoners de algemene voorzieningen en indien nodig de gemeente gemakkelijk kunnen vinden en vertrouwen.

Iedere inwoner van Brummen moet kunnen rekenen op een basis van zekerheid en perspectief. Dat begint bij voldoende inkomen, een veilige en betaalbare woning, toegang tot zorg en ondersteuning, en ruimte om mee te doen in de samenleving. Zonder stabiel inkomen of een veilig thuis is er geen ruimte om vooruit te kijken. Als het niet zelfstandig, of met behulp van het netwerk lukt, staan we naast onze inwoners en zorgen we voor passende hulp.

Een toegankelijke gemeente betekent niet alleen dat we benaderbaar zijn, maar ook dat inwoners weten dat hun vragen serieus worden genomen en dat wij (gemeente en partners) klaarstaan om te helpen wanneer dit nodig is. We maken geen onderscheid: iedereen doet mee, ongeacht achtergrond of omstandigheden. Als gemeente nemen we hierin een voorbeeldrol door actief intern antidiscriminatiebeleid te voeren.

We kiezen voor een menselijke benadering, waarin maatwerk centraal staat. Niet iedereen heeft hetzelfde nodig. Daarom kijken we naar de persoon achter de vraag. We zorgen voor duidelijke informatie, toegankelijke dienstverlening en ondersteuning die helpt om vooruit te komen.

Een toegankelijk gemeente betekent ook dat inwoners niet verdwalen in regels of loketten, maar snel weten waar ze terecht kunnen. We bieden hulp op maat, maar wel zo licht en dichtbij mogelijk. Toegankelijkheid hangt ook sterk samen met de fysieke leefomgeving. In lijn met de Omgevingswet besteden we extra aandacht aan een inclusieve leefomgeving, zodat ook mensen met een fysieke beperking zelfstandig en volwaardig kunnen meedoen.

Bestaanszekerheid is een randvoorwaarde om zelfredzaam te kunnen zijn en te kunnen participeren. We willen voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen. We organiseren hulp laagdrempelig, dichtbij en op tijd. We zorgen dat niemand buiten de boot valt – ook wie minder zichtbaar is of niet direct aanklopt voor hulp. Zo voorkomen we grotere problemen én versterken we het vertrouwen in de overheid.

De gemeente Brummen werkt aan bestaanszekerheid door: y inwoners te ondersteunen in het voorkomen van schulden, het begeleiden naar werk en het bieden van een vangnet voor inkomensverlies; y laagdrempelig, zichtbaar en bereikbaar te zijn; y maatwerk te bieden aan inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben.

Een goede informatievoorziening, de vindbaarheid van hulp en het voorkomen van onnodige drempels zijn cruciaal. Denk aan het centraal toegankelijk maken van algemene voorzieningen zoals dorpshuizen, opvoedondersteuning of welzijnsactiviteiten. Daarnaast zetten we inclusie breed op de agenda, via onze inclusieagenda, waarin we structureel beleid maken om uitsluiting te voorkomen en gelijke kansen te bevorderen.

De gemeente Brummen werkt aan haar toegankelijkheid door: y heldere en laagdrempelige toegang via fysieke én digitale kanalen; y begrijpelijke communicatie in B1-taal, aangevuld met beeld en voorbeelden; y samenwerking met partners voor een soepele doorverwijzing en afstemming; y specifieke aandacht voor inwoners met een beperking of kwetsbare positie.

Een sterk en sociaal Brummen

25

Hoe geven we vorm aan de toekomst?

6

4

5

Verbinding en samenwerking: We werken aan een verbonden gemeenschap en integraal sociaal domein

Betaalbaarheid en toekomstbestendigheid: we zetten in op zorg die werkt én houdbaar is

Een hechte gemeenschap bouwt op samenwerking en betrokkenheid. Door samen te werken en te luisteren, creëren we een Brummen waarin iedereen zich thuis voelt.

Een toekomstbestendige zorg betekent investeren in preventie, de sociale basis, samenwerking en zelfredzaamheid. Alleen samen houden we de zorg toegankelijk en betaalbaar.

Brummen kiest voor verbinding – binnen de gemeentelijke organisatie én met de samenleving. We kijken over de domeingrenzen heen, sluiten aan bij wat de inwoners doen en we denken integraal. Wanneer inwoners zich gehoord voelen en kunnen meedenken over beslissingen die hen raken, ontstaat er een sterke sociale cohesie. Dit versterkt niet alleen de gemeenschap, maar zorgt er ook voor dat het beleid beter aansluit bij de behoeften van de samenleving. We zetten als gemeente in op een sterk voorliggend veld, door de ontwikkeling van algemene voorzieningen te bevorderen.

De gemeente Brummen erkent de noodzaak van een betaalbaar en toekomstbestendig zorg- en welzijnssysteem. De groeiende zorgvraag, beperkte middelen en personeelstekorten vragen om slimme oplossingen. Preventie, normaliseren en een sterke sociale basis staan hierin centraal.

In elk dorp en in elke wijk zijn andere kansen en knelpunten. Door maatwerk te leveren en te werken vanuit vertrouwen, versterken we het sociaal weefsel. Zo voorkomen we dat inwoners tussen wal en schip vallen en maken we ondersteuning mensgericht in plaats van systeemgestuurd.

De gemeente Brummen versterkt de verbinding door: y domeinoverstijgend en integraal te werken; y het voorliggende veld te faciliteren zodat inwoners gebruik kunnen maken van voorliggende voorzieningen; y structureel samen te werken met haar partners, van SWB tot Sportkompas en de Culturele Stichting; y het gebiedsgericht werken verder te ontwikkelen: dichtbij, herkenbaar en in verbinding met wat er lokaal speelt; y aan te sluiten bij bestaande initiatieven van inwoners. y in gesprek te blijven met de sleutelfiguren en de bewoners, ook buiten formele de trajecten.

We maken scherpe keuzes om zorg en ondersteuning beschikbaar te houden. We willen een systeem dat werkt voor mensen en dat ook over vijf of tien jaar nog betaalbaar is. We benutten daarom het leefringenmodel: we kijken eerst naar wat de inwoners zelf kunnen, dan naar welke hulp er aanwezig is afkomstig uit de sociale basis, vervolgens kijken we naar de algemene voorzieningen en pas in de laatste instantie kijken we naar de individuele zorg. Door duidelijke keuzes te maken, houden we ruimte voor maatwerk waar het écht nodig is en voorkomen we dat de gemeente overvraagd wordt. Deze uitgangspunten helpen ons om op koers te blijven, ook als de omstandigheden veranderen. Ze bieden richting aan beleid, uitvoering én samenwerking in het belang van alle Brummenaren.

De gemeente Brummen houdt haar zorg en ondersteuning beschikbaar door: y normalisering: lichte hulp via algemene voorzieningen in plaats van direct een maatwerkvoorziening; maatwerk waar nodig; y preventie: investeren aan de voorkant om problemen te voorkomen, onder andere via ‘Welzijn op Recept’, gezondheidsbevordering en schuldpreventie; y slimme inzet van professionals: wanneer vrijwilligers of informele netwerken de zorg en ondersteuning kunnen bieden, wordt daar gebruik van gemaakt. Professionals komen in beeld bij complexere situaties; y monitoring en verantwoording: het sturen op effecten en bijstellen als dat nodig is.

Een sterk en sociaal Brummen

26

7

Hoe versterken we de sociale basis?

Een sterk en sociaal Brummen

Een sterke sociale basis is de ruggengraat van een veerkrachtige gemeenschap. Inwoners die zich verbonden voelen, op elkaar kunnen rekenen en gemakkelijk toegang hebben tot ontmoeting en ondersteuning, zijn beter in staat om zelfstandig te leven en hulp te voorkomen.

27

Hoe versterken we de sociale basis?

7

In Brummen geloven we dat preventie en verbinding voortkomen uit een goed ondersteunende directe leefomgeving – bij familie, buren, dorpshuizen, sportclubs en lokale initiatieven. We zien al veel mooie voorbeelden in de praktijk, zoals Maakplaats the Villa, #Opladers, Stichting Onze Droom, de dorpskamers, de Buurtband, het Geheugensteunpunt en het Achterpadenproject. Onze opgave is om dit netwerk van formele en informele steun sterker, breder en duurzamer te maken. Het versterken van de sociale basis is daarmee niet alleen een sociaal, maar ook een strategisch vraagstuk: het helpt de vraag naar zwaardere zorg te verminderen en maakt het sociaal domein toekomstbestendiger.

Voorbeeld Stichting Hall Leeft Stichting Hall Leeft is een mooi voorbeeld van de sociale basis in Brummen. Sinds 2015 zet de stichting zich actief in voor de leefbaarheid en toekomst van het dorp Hall. Met een brede mix van activiteiten, ondersteuning van verenigingen en inzet voor woningbouw draagt Hall Leeft bij aan een hechte, betrokken gemeenschap. De stichting werkt vanuit de kracht van samenwerking: dorpsbewoners en vrijwilligers bouwen samen aan een levendig en toekomstbestendig Hall, waar iedereen zich welkom en thuis voelt.

Waarom moet de sociale basis worden versterkt? Brummen staat, net als veel andere gemeenten, voor een aantal structurele uitdagingen die de noodzaak tot versterking van de sociale basis onderstrepen: y Demografische ontwikkelingen: vergrijzing en ontgroening leiden tot meer zorgvragen en minder beschikbaarheid van mantelzorgers en vrijwilligers. Maar vergrijzing biedt ook kansen, zoals meer (potentiële) vrijwilligers, oppassers en verbinders in de buurt. y Personele en financiële schaarste: de arbeidsmarkt in de zorg en het welzijn is krap, en de gemeentelijke begroting staat onder druk. y Complexere problematiek: inwoners kampen vaker met meerdere problemen tegelijk, zoals een combinatie van schulden, psychische kwetsbaarheid en eenzaamheid. y Versnippering en toegang: niet alle inwoners vinden hun weg naar de juiste hulp. De vindbaarheid en samenhang van voorzieningen is nog niet altijd vanzelfsprekend. Om deze uitdagingen aan te pakken, investeren we in ontmoeting, nabijheid, preventie en samenhang. Zo bouwen we aan een gemeenschap waarin iedereen kan meedoen en ondersteuning dichtbij beschikbaar is.

Een sterk en sociaal Brummen

28

Hoe versterken we de sociale basis?

7

Onze ambitie: een sterke, toegankelijke en inclusieve sociale basis Onze ambitie is helder: we willen dat álle inwoners van Brummen, van jong tot oud, kunnen rekenen op een sterke, toegankelijke en inclusieve sociale basis. We streven naar: y verbondenheid: mensen voelen zich onderdeel van hun buurt of dorp; y laagdrempelige ondersteuning: algemene voorzieningen zijn herkenbaar, bereikbaar en voor iedereen toegankelijk; y ruimte voor initiatief: inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om zelf bij te dragen aan hun leefomgeving; y versterkte samenwerking: formele en informele netwerken werken beter samen, zodat signalen en behoeften sneller opgepakt worden.

De rol van de gemeente De gemeente Brummen ziet zichzelf niet als regisseur van elk initiatief, maar als faciliterende en verbindende partner. We bouwen voort op wat inwoners en maatschappelijke organisaties zelf al doen. Daar waar nodig ondersteunen we, creëren we ruimte en bewaken we samenhang en toegankelijkheid. Onze rol kent drie dimensies: 1. Ruimte geven en vertrouwen Inwoners en partners krijgen de ruimte om initiatief te nemen en te doen wat lokaal werkt. We bieden ondersteuning waar dat nodig is: via subsidies, kennis, een netwerk en praktische hulp. 2. Samenhang en richting We bewaken de samenhang tussen voorzieningen, initiatieven en beleidsterreinen. Via gebiedsgericht werken en thematische opdrachten brengen we partners en netwerken bij elkaar. 3. Kwaliteit en duurzaamheid We stimuleren duurzame, effectieve voorzieningen die bijdragen aan onze maatschappelijke doelen. We hanteren daarbij een lerende benadering met ruimte om te groeien én om bij te sturen op basis van ervaring en data.

Uitgangspunten voor een sterke sociale basis In Brummen staat de preventie centraal: we investeren in vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning om zwaardere zorg te voorkomen. Voorzieningen moeten toegankelijk zijn voor álle inwoners, met extra aandacht voor inclusie. We geven ruimte aan lokaal initiatief en stimuleren inwoners en organisaties om zelf met oplossingen te komen. Formele en informele netwerken werken samen om snel en passend hulp te bieden. Daarbij sluiten we aan op de eigen kracht van dorpen en wijken via gebiedsgericht werken. Voor het versterken van de sociale basis hanteren we een vijftal richtinggevende uitgangspunten: 1. We geven ruimte aan lokale initiatieven. 2. We investeren in vrijwilligers en bewonersinitiatieven. 3. Niemand mag buiten de boot vallen. 4. We zetten in op regionale samenwerking als versterking. 5. We zetten in op algemene voorzieningen als preventieve oplossing. De uitgangspunten werken we in de volgende paragrafen verder uit.

UITGANGSPU VAN EEN STE NTEN SOCIALE BA RKE SIS

1 inWiteiagetiveevnenruimte aan lokale . We investeren 2 en bewoner in vrijwilligers sinitiatieven. Niemand mag buiten de boo 3 vallen. t 4 saWme zeenttwener in op regionale king als verste rking. 5 voWeorzezientteningein op algemene oplossing.

n als prevent

ieve

Een sterk en sociaal Brummen

29

Hoe versterken we de sociale basis?

7

1 2 3

1. We geven ruimte aan lokale initiatieven

Een van de belangrijkste kansen voor de sociale basis in Brummen is het versterken van de samenwerking tussen de gemeente, maatschappelijke organisaties en inwonersinitiatieven. Door samen te werken kunnen middelen en expertise worden gebundeld, wat leidt tot effectievere en duurzamere initiatieven. Voorbeelden zoals de samenwerking tussen Maakplaats the Villa en #Opladers en de partnerschappen van Stichting Welzijn Brummen (SWB) en stichting Sportkompas laten zien hoe de samenwerking bijdraagt aan een sterkere sociale basis. De gemeente speelt hierbij een stimulerende rol door in de opdrachtverlening aan maatschappelijke partners hier afspraken over te maken, en de samenwerking tussen de partners te bevorderen, bijvoorbeeld door het organiseren van thematische bijeenkomsten en netwerkactiviteiten. Lokale ontmoetingsplekken versterken de gemeenschap en het welzijn van inwoners. De gemeente ondersteunt deze initiatieven met financiële en organisatorische hulp en blijft in gesprek met inwoners om hun behoeften beter te begrijpen. Dit zorgt ervoor dat inwoners actief kunnen bijdragen aan hun leefomgeving.

2. We investeren in vrijwilligers en bewonersinitiatieven

Vrijwilligers en actieve inwoners vormen het hart van de sociale basis. Hun inzet draagt bij aan ontmoeting, zingeving en ondersteuning. De gemeente erkent deze waarde en investeert in hun duurzame inzetbaarheid. We ondersteunen bewonersinitiatieven die bijdragen aan leefbaarheid, inclusie en preventie. We maken het aanvragen van ondersteuning eenvoudiger en verlagen de administratieve lasten. Met meerjarige afspraken of flexibele subsidieregelingen geven we ruimte voor groei en continuïteit. We doen dat door: y het aanbieden van trainingen en deskundigheidsbevordering; y het inzetten van ervaringsdeskundigen om de inclusie van inwoners met een beperking te bevorderen; y het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties in hun rol als verbinder. y het versterken van samenwerking tussen professionals en vrijwilligers; y het bevorderen van erkenning en waardering.

3. Niemand mag buiten de boot vallen

De sociale basis is pas echt sterk als álle inwoners er gebruik van kunnen maken. Daarvoor is het essentieel dat voorzieningen vindbaar, bereikbaar en bruikbaar zijn – ook voor mensen in kwetsbare posities. Dit vraagt om zowel fysieke toegankelijkheid als duidelijke communicatie, zodat inwoners eenvoudig gebruik kunnen maken van de beschikbare diensten. Op die manier kan de gemeente ook voldoende ondersteuning bieden aan de meest zwakke groep inwoners, bijvoorbeeld op het gebied van bestaanszekerheid.