(043) Programmabegroting 2025-2028 - D443922
Tekst van het document
Dit document beschrijft welke instrumenten we kunnen inzetten om op verantwoorde manier sneller deze woningen te kunnen realiseren.
Trends en ontwikkelingen In de komende jaren houdt de groei van het aantal huishoudens aan. Dit komt bijvoorbeeld door kleinere huishoudens, vergrijzing en migratie. Dat betekent dat Brummen blijvend moet bouwen voor deze ontwikkelingen. De druk op de woningmarkt blijft onverminderd hoog als er niet of onvoldoende gebouwd wordt. Voor de periode 2025-2035 is een Woondeal in voorbereiding met de regio Stedendriehoek en de provincie. Deze wordt meegenomen in de Omgevingsvisie versie 2.0. Wat willen we bereiken? 1. Mogelijkheden creëren voor onze inwoners om binnen de gemeente te blijven wonen.
Wat gaan we doen? 1. Conform de Routekaart Woningbouw tot 2030 1.250 woningen toevoegen aan ons woningbestand. In de Routekaart Woningbouw staan alle stappen beschreven, hier conformeren wij ons aan.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Per jaar worden er minimaal 157 woningen bijgebouwd binnen de gemeentegrenzen.
30
Het financieel verloop van het focusgebied Wonen Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied Wonen Lasten
1.091
1.116
1.152
Baten
909
913
919
1.186 925
Totaal Focusgebied Wonen
-181
-203
-233
-261
Saldo incl. bestemmingen
-181
-203
-233
-261
Financiële ontwikkelingen Focusgebied Wonen Kostendekkendheid bouwleges Bouwleges mogen maximaal kostendekkend zijn. We zijn aan het onderzoeken of de tarieven nog in lijn zijn met de kosten. Ook kunnen er keuzes gemaakt worden op welke wijze bouwleges worden verhaald. Hiervoor komen we in een later stadium terug, bij het vaststellen van de tarievennota en legesverordening. Voor de langere termijn blijven er onzekerheden. Dit komt door de doorwerking van de Omgevingswet en de gevolgen van wet- en regelgeving over stikstof. In lijn met het scherper ramen is conform de Perspectiefnota de opbrengst met € 250.000 verhoogd. Opvang/Doorstroomlocatie Voor de verschillende opvanglocaties voor bijzondere doelgroepen maken we kosten. Hier staan rijksbijdragen tegenover. De doorstroomlocatie geldt voor de periode 1 juni 2024 tot 1 maart 2026. Hierna stopt de doorstroomlocatie. Per uiterlijk 1 november worden vergoedingen voor opvang geïnd bij de Oekraïense bewoners die een inkomen hebben uit werk of uitkering. Dit conform de nieuwe wet. Per saldo levert dit geen inkomsten op voor de gemeente, omdat deze gelden weer doorgestort moeten worden naar het Rijk. Mogelijk worden de uitvoeringskosten hiervoor niet gedekt door het Rijk. Bouwgrond De geraamde kosten worden doorberekend aan de actieve bouwcomplexen. Dus neutraal voor de begroting.
31
Basistaken Fysieke leefomgeving Portefeuillehouders S. van de Graaf P. Inberg Y. Cegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord Openbare ruimte De openbare ruimte is een visitekaartje van onze gemeente. We willen de openbare ruimte zo inrichten en onderhouden dat deze uitnodigt tot wandelen, fietsen, sporten en ontmoeten voor iedereen met en zonder beperking. Absolute prioriteit heeft de bereikbaarheid voor wandelaars en fietsers van winkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen. De inrichting en het onderhouden van het openbaar groen is belangrijk om de negatieve effecten van klimaatverandering te verminderen. Beheer van de openbare ruimte vinden we een kerntaak van de gemeente. De regie daarop houden we in eigen beheer. Ook zetten we in op een effectieve uitvoering. We sluiten daarbij kleinschalige particuliere initiatieven om het beheer over te nemen niet uit. Mobiliteit Een goede inrichting en goed onderhoud van onze infrastructuur draagt bij aan allerlei doelstellingen zoals veiligheid, klimaatbeleid en gezondheid. Voor het verkeer in en rondom Eerbeek wordt in samenwerking met de provincie en de buurgemeenten Apeldoorn en Rheden een verkeersplan opgesteld. In juni 2024 is het Programma Mobiliteit door de gemeenteraad vastgesteld. Het programma kent drie hoofddoelen: het bevorderen van de duurzame mobiliteit, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het op peil houden van de bereikbaarheid.
In het uit het programma Mobiliteit voortkomende uitvoeringsplan worden acties en maatregelen beschreven om de beoogde doelen te bereiken. Dit kunnen onderzoeken, projecten en nadere uitwerking van het beleid zijn. Toerisme en recreatie De gemeente Brummen is onderdeel van één van de populairste vakantiebestemmingen van Nederland: de Veluwe. Toerisme en recreatie worden vandaag de dag niet meer gezien als een doel op zich maar als een middel om een bijdrage te leveren aan lokale opgaven zoals leefbaarheid, behoud van erfgoed en de landbouwtransitie. Een goed en strategisch ontwikkelde toeristische sector is hierbij essentieel. Daarom zetten we in op aanbodontwikkeling, verbinden we toerisme aan lokale opgaven, positioneren we de gemeente als uniek onderdeel van de Veluwe in de communicatie en zoeken we lokale en regionale samenwerking. Economische zaken Ondernemers zijn belangrijk voor de gemeente Brummen. Zij zijn de economische motor en zorgen voor werkgelegenheid, dragen bij aan leefbaarheid van onze dorpskernen en sponsoren het verenigingsleven. Ook zijn ondernemers op bijvoorbeeld bedrijventerreinen een belangrijke partner in het behalen of versnellen van lokale opgaven zoals de energietransitie, tegengaan van ondermijning en leefbaarheid. De gemeente Brummen is bezig met het versterken van het economisch beleid.
Trends en ontwikkelingen Openbaar Groen Bij het beheer van de openbare ruimte werken we verder aan de verbetering van de biodiversiteit en aan onze klimaatopgaven zoals opgenomen in de programma’s “Water en Riolering” en “Groen”. 32
Plantsoenen worden heringericht met planten die een meerwaarde hebben voor de biodiversiteit en daarnaast klimaatbestendig zijn. Regenwater wordt opgevangen in plantsoenen terwijl onze inwoners gestimuleerd worden het regenwater van hun dak te laten infiltreren in hun tuin. Door de aanplant van bomen in zowel de kernen als het buitengebied zorgen we voor meer schaduw en schuilgelegenheid voor vogels en dieren. In 2025 breiden we het oppervlak ecologisch beheerde bermen en watergangen verder uit. Ecologisch beheer betekent ook meer afvoer en verwerken van maaisel. Dit levert voor de komende jaren een structurele kostenpost op voor het transporteren van het maaisel naar agrarische percelen. De grote hoeveelheid gevallen neerslag in 2023 en de eerste maanden van 2024 bracht gebreken in het afwateringssysteem in het buitengebied aan het licht. Daar waar voor droge perioden het regenwater zo lang mogelijk in het gebied moet blijven, dient een te veel aan water in natte perioden juist snel afgevoerd te kunnen worden. Het gangbaar houden van duikers is daarom een jaarlijks in te passen onderhoudspost. Begraafplaatsen De begraafplaatsen zijn herdenkingsparken waar met respect voor de overledenen en hun nabestaanden gewerkt wordt. Door met elektrische maaimachines te werken wordt de rust op de begraafplaats nog meer gerespecteerd.
De rustige omgeving maakt de begraafplaatsen ook geschikte verblijfplaatsen voor plant en dier. Met gerichte aanplant van bomen en struiken en meer ecologisch beheer kan een mooie combinatie gemaakt worden van representativiteit en biodiversiteit. Wegbeheer De gemeentelijke wegen worden op een basisniveau onderhouden. Onderhoud vindt plaats op basis van de uitgangspunten uit het wegenbeheerplan en op basis van een tweejaarlijkse inspectie. In de zomer van 2025 vindt weer een dergelijke inspectie plaats. Op basis van de uitkomsten van de inspectie worden onderhoudsmaatregelen ingepland. Bij de uitvoer van de onderhoudswerkzaamheden wordt gekeken of wensen vanuit de programma’s Mobiliteit, Groen of Water en Riolering aangehaakt en gerealiseerd kunnen worden. Grootschalige herinrichtingen wachten op het Uitvoeringsplan Mobiliteit. Dit omdat in dit uitvoeringsplan de kaders voor de inrichting van wegen worden vastgesteld. Rioolbeheer In de komende jaren wordt verder gewerkt aan de uitvoering van het programma Water en Riolering. Vervanging van de riolering in de Loenenseweg en het saneren van de riooloverstort bij Empe zijn daarbij grote projecten die veel voorbereiding vragen.
De lange wachttijden voor het verleggen van kabels en leidingen door nutsbedrijven, dat voorafgaand aan de werkzaamheden uitgevoerd moet worden, vertragen de uitvoering van rioolprojecten momenteel aanzienlijk. Openbare verlichting In 2024 is het onderhoud van de openbare verlichting in samenwerking met enkele andere gemeenten voor meerdere jaren openbaar aanbesteed. Onderdeel van de werkzaamheden is de vervanging van traditionele verlichting door LED-lampen. Hiermee wordt ons verlichtingsbestand verder verduurzaamd en kan er bespaard worden op de energiekosten. Grondstoffenplan Het huidige grondstoffenplan heeft een looptijd tot eind 2025. Dan moet het gestelde doel van 80 kilogram restafval per inwoner per jaar bereikt zijn. Op basis van de huidige resultaten lijkt deze 33
doelstelling nog te ambitieus. In 2025 moet een verbeterslag gemaakt worden om het beoogde doel daadwerkelijk te halen. Economische Zaken Met onder andere de woningbouwontwikkeling stijgt de vraag naar werk. De ontwikkeling van koopstromen vraagt om toekomstbestendige keuzes voor onze winkelgebieden. Beschikbare ruimte voor nieuw te starten of uit te bereiden ondernemerschap ontbreekt op onze bedrijventerreinen. Toerisme en recreatie Met het ontwikkelde masterplan om in de Spoorzone van Eerbeek een Veluwse ontvangstlocatie (TOP) te realiseren, zetten we in op een bijdrage uit de Regiodeal Veluwe. In deze aanvraag zit tevens een bijdrage in de planontwikkeling van het PAK Huis en PAK Museum verwerkt. Wat willen we bereiken? 1. Een goed onderhouden, bereikbare en klimaatbestendige openbare ruimte.
Wat gaan we doen? 1. We geven uitvoering aan de vastgestelde Programma's Groen, Water en Riolering en Mobiliteit 2050. Op basis van uitvoeringsprogramma's worden projecten gerealiseerd of verder uitgewerkt tot concrete plannen.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Eind 2025 hebben we minimaal 330 extra laan- en straatbomen aangeplant. 1. Eind 2025 hebben we 2.000 bomen uitgedeeld aan onze inwoners. 1. Eind 2025 hebben we 2,3 ha nieuw bos geplant.
Wat willen we bereiken? 2. Een infrastructuur die bijdraagt aan doelstellingen op het gebied van veiligheid, klimaatbeleid en gezondheid.
Wat gaan we doen? 2. We gaan wegen herinrichten en projecten uit het (in 2024 opgestelde) uitvoeringsprogramma Mobiliteit uitvoeren.
Wanneer zijn we tevreden? 2. In 2025 hebben we de tekeningen gereed voor de herinrichting Zutphensestraat, met input van de aanwonenden. De herinrichting start in Q1 2026 en is uiterlijk Q4 2026 gereed. 2. Het ontwerp voor verbetering van de fietsverbinding Eerbeek-Zutphen is eind 2025 gereed. 2. In 2028 zijn minimaal 15 elektrische laadpunten op strategische locaties gerealiseerd. In 2025 zijn dat er 3; in 2026, 2027 en 2028 worden er jaarlijks 4 laadpunten aan toegevoegd.
34
Wat willen we bereiken? 3. Verhogen van het aantal overnachtingen, stimuleren van werkgelegenheid, verhogen van de gemiddelde bestedingen in de toeristische sector door aanbodontwikkeling en verbinden van toerisme om een bijdrage te leveren aan lokale opgaven.
Wat gaan we doen? 3a. We maken een uitnodigingskader voor toeristische initiatieven als programma onder de omgevingsvisie. 3b. We dienen met ons Masterplan een aanvraag in voor een bijdrage uit de Regiodeal Veluwe voor ontwikkeling van het TOP en planvorming van het PAK Huis / PAK Museum.
Wanneer zijn we tevreden? 3a. In juli 2025 leveren we een uitnodigingskader op voor dag- en verblijfsrecreatie zodat toeristische ondernemers en initiatiefnemers ruimtelijk en kwalitatief richting krijgen bij hun planvorming binnen de gemeente Brummen. 3a. In de tweede helft van 2025 brengen we het uitnodigingskader via ten minste vijf kanalen onder de aandacht bij relevante (toeristische) ondernemers en initiatiefnemers. 3a. We hebben minimaal 3 gesprekken met initiatiefnemers over aanbodontwikkeling. 3b. Uiterlijk 31 januari 2025 ronden we het Masterplan ‘Veluwe Ontvangstlocatie Eerbeek’ af waarbij de Spoorzone van Eerbeek wordt gepositioneerd als opstappunt voor bezoekers en inwoners aan de Veluwe en de IJsselvallei. 3b. Uiterlijk 28 februari 2025 dienen we met het Masterplan ‘Veluwe Ontvangstlocatie Eerbeek’ onze aanvraag in voor de Regiodeal Veluwe om een bijdrage te vragen aan de realisatie ervan.
Wat willen we bereiken? 4. Organiserend vermogen toevoegen om in- en extern economische zaken beter voor het voetlicht te brengen en koppelkansen met ondernemers beter te benutten.
Wat gaan we doen? 4a. Met de versterkte capaciteit werken we aan een economisch beleidsstuk dat als leidraad gaat dienen voor uitvoering. 4b. We versterken het faciliterend vermogen voor ondernemers met de toegevoegde formatie op het beleidsveld economische zaken.
Wanneer zijn we tevreden? 4a. In het eerste kwartaal van 2025 leveren we het eerste economische beleidsstuk inclusief compact uitvoeringsprogramma voor de gemeente Brummen op en leggen deze vervolgens ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. 4a. Eind 2025 hebben we de eerste quick wins uit het uitvoeringsprogramma economie behaald en weten de ondernemers ons te vinden voor uitvoering van het economische beleid. 4b. Op het deel Op den Berg van bedrijventerrein Hazenberg stellen we in overleg met de ondernemers in 2025 een vorm van organisatiegraad op om de onderlinge samenwerking te stimuleren. 4b. Met de ondernemers uit het centrum van Eerbeek nemen we uiterlijk het derde kwartaal van 2025 het besluit of en hoe vanaf 2026 de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) wordt voortgezet.
35
Het financieel verloop van de basistaken Fysieke leefomgeving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Basistaken fysieke leefomgeving Lasten
13.157
13.677
14.151
13.916
Baten
7.076
7.630
7.382
6.709
Stortingen
0
2
0
0
311
312
312
313
Totaal Basistaken fysieke leefomgeving
-5.769
-5.737
-6.457
-6.894
Saldo incl. bestemmingen
-5.769
-5.737
-6.457
-6.894
Onttrekkingen
Financiële ontwikkelingen Basistaken Fysieke Leefomgeving Economie, Toerisme en Recreatie Uitgaven voor het uitvoeren van het beleid 'Kwaliteitstoerisme in Gemeente Brummen' worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve toerisme en recreatie. Voor de structurele kosten en subsidies aan evenementen wordt € 35.000 meer geraamd. Gemeentelijk vastgoed en gronden In het jaar 2025 wordt een tweede deel van het gebouw Kollergang 14 verkocht. Per saldo een zo goed als neutrale mutatie omdat ook een deel van de boekwaarde moet worden afgeboekt. Wij hebben nog twee panden in bezit die geen toegevoegde waarde hebben voor de uitvoering van gemeentelijke taken. We stellen voor om deze panden te verkopen. Dit levert incidenteel een opbrengst op van totaal circa € 450.000. In 2025 voor € 150.000 en in 2026 voor € 300.000. Verder vindt de financiële afhandeling plaats van een grenscorrectie met de gemeente Rheden. Dit levert in 2026 een incidenteel resultaat op van € 122.000. Openbare ruimte Voor dit taakveld zijn de rentelasten bij de onderdelen riolering, wegen en openbare verlichting lager door de bijstelling van de omslagrente welke wordt berekend over de investeringen die bij dit taakveld horen. Het Programma Water en Riolering, dat in december 2022 door de raad is vastgesteld vormt de basis voor de geraamde exploitatielasten en geplande investeringen.
Na de forse stijging van het tarief rioolheffing voor het jaar 2024 moet het tarief in 2025 stijgen met 3,5%. Bij wegen is voor het jaar 2025 rekening gehouden met een voorgenomen investering voor vervanging/rehabilitatie op basis van het beheerplan wegen. Daarnaast komen vanuit het focusgebied Ruimte voor Eerbeek investeringen welke in de lijn worden overgenomen. Dekking komt vanuit budget van het focusgebied Ruimte voor Eerbeek. In 2023 is het Programma Groen door de raad vastgesteld. Naast de toegenomen kosten voor inflatie wordt vanaf 2025 rekening gehouden met areaaluitbreiding van Lombok-zuid. Eind 2024 is het beheer en onderhoud overgedragen van de projectontwikkelaar naar de gemeente. In het budget voor het groenonderhoud van de begraafplaatsen is conform de perspectiefnota nu rekening gehouden hogere kosten door met elektrische maaimachines te werken.
36
Voor het onderhoud van duikers en afvoeren maaisel is voor de jaren 2025 en 2026 conform de perspectiefnota extra budget beschikbaar. Uitvoeringsplan mobiliteit Op 27 juni 2024 heeft de gemeenteraad het Programma Mobiliteit 2050 vastgesteld. Deze visie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. De oplevering hiervan wordt verwacht eind 2024. De financiële consequenties hiervan worden dan ook inzichtelijk. Dekking voor deze kosten wordt gezocht als de hoogte van de kosten bekend is. In het nog op te stellen uitvoeringsprogramma van het programma mobiliteit wordt per project, maatregel en/of onderzoek een kostenindicatie opgenomen. Daar waar voor de onderdelen (projecten, onderzoeken, maatregelen et cetera) geen financiële middelen beschikbaar zijn, wordt de raad met een raadsvoorstel betrokken en/of worden onderdelen opgenomen in de Perspectiefnota en/of de Programmabegroting. Het jaarlijkse investeringsbudget 'vervanging/rehabilitatie wegen', voor de periode van 2022 tot en met 2032, voorziet in een budget van €2,5 miljoen per jaar. Dit biedt vanuit verkeerskundig oogpunt een gunstig perspectief om, in bepaalde projecten en waar mogelijk, (financieel) mee te liften en te voorzien in (meer) passende weginrichtingen.
In het op te stellen uitvoeringsprogramma, dat in samenspraak met ‘beheer en onderhoud wegen’ wordt opgesteld, vindt afstemming plaats over de inzet van dit budget. Circulariteit en afval De financiële consequenties van het grondstoffen plan 2021-2025 zijn in deze begroting verwerkt. De kosten van Circulus voor het inzamelen en verwerken van het afval stijgen voor het jaar 2025 met 8%. Deze index wordt veroorzaakt door de index voor COA-lonen binnen deze sectoren de ontwikkeling van het kostenniveau binnenlands wegvervoer. Rekening houdend met deze genoemde kostenstijging, de eigen overige kosten en opbrengsten vanuit Nedvang en rekening houdend met de beschikbare voorziening afvalstoffenheffing moet het tarief voor het jaar 2025 met 7,5% stijgen.
37
Beleidsindicatoren BBV nr.
Benaming
Lokaal Banen in recreatie en toerisme
14
16
33
34
35
36
37
38
39
Functiemenging
Vestigingen (van bedrijven)
Omvang huishoudelijk restafval
Hernieuwbare elektriciteit
Gemiddelde WOZ Waarde
Nieuw gebouwde woningen
Demografische druk
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
%
2019
8,3%
7,0% LISA
2020
7,9%
6,8%
2021
7,0%
6,4%
2022
7,9%
6,5%
2020
46,5
2021
46,7
53,3
2022
46,5
53,8
%
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar
Kg/inwoner
%
x duizend euro
Aantal per 1.000 woningen
%
In Euro’s
In Euro’s
38
Waarde Nederland
Bron
53 LISA
2023
46,4
54,2
2019
139,4
151,6 LISA
2020
145,4
158,4
2021
149,1
165,1
2022
155
174,1
2019
99
163 CBS
2020
106
170
2021
-
169
2022
99
2019
3,3%
20,0% Klimaatmonitor RWS
2020
5,6%
26,8%
2021
11,9%
33,2%
2022
21,6%
41,3%
2021
€ 279
€ 290 CBS
2022
€ 311
€ 317
2023
€ 372
€ 368
2024
€ 384
€ 379
148
2020
8,6
2021
14,2
8,9 Basisregistratie adressen 8,9 en gebouwen
2022
14,9
9,3
2023
15,3
9,1
2021
81,2%
70,1% CBS
2022
81,3%
70,3%
2023
81,4%
70,3%
2024
82,4%
70,4%
2021
€ 699
€ 733 COELO
2022
€ 829
€ 823
2023
€ 978
€ 860
2024
€ 1.019
nnb
2021
€ 917
2022
€ 1.056
€ 810 COELO € 905
2023
€ 1.149
€ 942
2024
€ 1.221
nnb
Programma 3 Sociale leefomgeving Introductie Dit programma gaat over het volgende focusgebied: •
Sociaal domein
Dit programma gaat over de volgende basistaak: •
Vitale Samenleving
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Lasten Incidenteel
1.330
334
40
39
Structureel
33.524
33.575
34.068
34.717
Totaal Lasten
34.854
33.909
34.108
34.755
Baten Incidenteel
1.127
231
20
20
Structureel
6.991
7.011
7.027
7.043
Totaal Baten
8.119
7.243
7.047
7.063
-26.735
-26.666
-27.062
-27.693
Mutaties reserves
550
550
550
550
Totaal Stortingen
550
550
550
550
Mutaties reserves
773
309
137
135
Totaal Onttrekkingen
773
309
137
135
Bestemmingen per saldo
223
-241
-413
-415
Saldo incl. bestemmingen
-26.513
-26.908
-27.475
-28.107
Saldo excl. bestemmingen Stortingen
Onttrekkingen
39
Focusgebied Sociaal domein Portefeuillehouders G.I. Timmer Y. Cegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord Als gemeente zorgen we voor passende zorg en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Dat kunnen we alleen waarmaken als we zorgvuldig omgaan met aanvragen voor ondersteuning. We zijn ons ervan bewust dat door de krimp op de arbeidsmarkt er een extra opgave komt om zekerheid van het bieden van zorg te waarborgen. Als iemand er zelf én met hulp van de omgeving niet uitkomt, dan is er een vangnet. Dit betekent dat we een goede balans nodig hebben tussen heldere en duidelijke richtlijnen enerzijds en de menselijke maat anderzijds. Onder andere bij de Participatiewet willen we onderzoeken of het beleid voldoende ruimte laat aan medewerkers om in de uitvoering de menselijke maat te kunnen hanteren. Daarom treffen we maatregelen die helpen voorkomen dat inwoners een beroep doen op ondersteuning. Preventie en laagdrempelige zorg is een noodzakelijke belangrijke opgave in de transformatie van de zorg in onze gemeente. Dit doen we door een aanbod van algemene en voorliggende voorzieningen (waarvoor geen beschikking van de gemeente voor nodig is). We streven naar tijdiger en effectiever signaleren en naar een algemener en laagdrempeliger aanbod. Daarom zoeken we samenwerking in de regio. Dit in lijn met spoor vier van het ontwikkelplan Bestuurskracht. Vangnet en voorkómen zijn geen nieuwe uitgangspunten.
Het onderzoeksrapport ‘Naar een evenwichtig sociaal domein’ uit 2020 bevat goede bouwstenen om een evenwichtig beleid te voeren. Beleid met de juiste zorg en ondersteuning en een beheersbare kostenstijging. Deze koers zetten we door in de komende jaren. Het solide en sociale vangnet dat we met ons minimabeleid hebben, maken wij beschikbaar voor een grotere doelgroep. Hierbij hoort ook een effectieve schuldhulpverlening. Immers, door onder andere hoge inflatie neemt de armoede toe. We zien veel samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen, bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding van jongeren combineren met sporten, het leren omgaan met geld, gezonde voeding én met samenwerken en inzetten voor anderen. Als onderwijs, sportverenigingen en de Stichting Welzijn Brummen samenwerken in het aanbod. Of als inwoners samenwerken bij de energietransitie, de inrichting van hun straat of de integratie van nieuwkomers. Kortom, als het samenleven wordt versterkt door buurtwerk en een gebiedsgerichte aanpak. In dit licht streven we bij de decentralisatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Dit met een passende lokale structuur van voorzieningen en ondersteuning.
Trends en ontwikkelingen Inkoop zorg (Wmo en jeugd) In 2025 geven we uitvoering aan diverse ontwikkelingen. Zowel lokaal als regionaal. Binnen de zorgregio Midden IJssel/Oost Veluwe is een start gemaakt met de voorbereidingen voor de inkoop van zorgproducten in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Dit alles om per 1 januari 2026 de nieuwe inkoop van deze zorgproducten te kunnen realiseren. De Hervormingsagenda Jeugd is hierop van directe invloed. Het Ministerie van VWS heeft in het Implementatieplan Hervormingsagenda 2023-2028 beschreven dat gemeenten binnen de
40
inkoop van zorg voor jeugdigen moeten komen tot het vormen van een gemeenschappelijke regeling. Binnen onze zorgregio wordt onderzocht hoe we dat vorm gaan geven. De Hervormingsagenda Jeugd geeft ook aan dat de Jeugdwet wordt herijkt. De lichte vormen van ondersteuning en opvoedondersteuning gaan uit de Jeugdwet verdwijnen. Binnen de gemeente Brummen is, vooruitlopend op deze wetswijziging, gestart met de voorbereidingen om deze zorg op een andere manier in te richten. Ook het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn van invloed op de manier waarop zorg voor onze inwoners wordt vormgegeven. Dit uit zich in de verdere verandering (transformatie) van de zorg, de versterking van de sociale basis en het inrichten van de lokale preventie infrastructuur. Gezien de demografische ontwikkelingen in onze gemeente, waaronder de vergrijzing en de toename van het aantal inwoners met dementie, is de omslag zeer belangrijk. Ook het feit dat er minder zorgpersoneel beschikbaar is om de toenemende vraag naar zorg te leveren, maakt dat er ingezet moet worden op deze ontwikkeling. Dit om de noodzakelijke zorg voor alle inwoners toegankelijk en betaalbaar te houden. Participatiewet in balans Op 1 januari 2025 treedt naar verwachting de wetgeving “Participatiewet in Balans” in werking.
Deze wet heeft tot doel om evenwicht te brengen tussen de drie kernelementen van de Participatiewet: bestaanszekerheid, participatie en handhaving. Als uitgangspunt om tot dit evenwicht te komen wordt de mens centraal gezet en wordt uitgegaan van vertrouwen. Lokaal en regionaal in de subregio Apeldoorn werken we met andere gemeenten samen aan de voorbereiding van deze wetswijzing. Uitdaging opvang nieuwe inwoners (statushouders) We staan met elkaar in Nederland en in de gemeente Brummen voor de uitdaging om een toenemend aantal statushouders op te vangen. Mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, geweld en onderdrukking. Mensen die na een vaak lange procedure in Nederland een verblijfsvergunning hebben gekregen. Gemeenten hebben de wettelijke maar ook morele verantwoordelijkheid om te zorgen voor ondersteuning, passende woonruimte en inburgering. Statushouders zijn immers ‘nieuwe Nederlanders’ en daarmee ook welkome nieuwe inwoners van onze gemeente. Meer uitkeringsgerechtigden Binnen de uitvoering WerkFit Brummen is in de periode 2019–2022 een substantiële daling in het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet gerealiseerd. Vanaf 2023 is er sprake van een stijging in het aantal uitkeringsgerechtigden. De uitdaging om statushouders te huisvesten speelt hierbij ook een belangrijke rol.
Statushouders zijn zeker in de eerste fase van het inburgeringstraject vaak aangewezen op een Participatiewet-uitkering. Er zijn zowel landelijke als regionale initiatieven om statushouders naar betaald werk toe te gaan leiden. Zowel lokaal als regionaal in samenwerking met het Werkcentrum Stedendriehoek Veluwe zetten we hierop in. Meer inburgeringsplichtigen Nieuwkomers in onze gemeente hebben door de Wet inburgering een verplichting om een inburgertraject van 3 jaar te volgen. Binnen 3 jaar moeten zij het inburgeringsexamen behalen. De gemeente Brummen heeft als wettelijke taak om dit inburgeringstraject direct te organiseren en om hier regie op te voeren. We verwachten dat het aantal trajecten voor inburgering de komende jaren groeit. Minimaregelingen 2025 In november 2024 bespreekt de gemeenteraad de nota minimaregelingen 2025. In 2025 en de jaren daarna krijgt deze nota concrete uitwerking met een uitvoeringsplan. Doel hiervan is een beter 41
bereik van de regelingen en betere communicatie hierover. Dit is immers in de begroting 2024 afgesproken. Uitgangspunt is uitvoering binnen het budget van deze begroting. Maar gezien de ambitie om het bereik te gaan vergroten en om meer inwoners die recht hebben op een regeling deze daadwerkelijk te gaan verstrekken zijn meerkosten niet uit te sluiten. Wanneer het budget overschreden wordt dan zal de dekking gerealiseerd worden vanuit de behoedzaamheidsreserve. Integraal armoedebeleid In oktober 2024 neemt de gemeenteraad een besluit over de nota integraal armoedebeleid. De uitvoering van het integraal armoedebeleid krijgt in 2025 en de jaren daarna vorm op basis van een uitvoeringsplan. Doorbraakmethode In 2024 is in onze gemeente begonnen met de invoering van de doorbraakmethode. Er is gestart met een testfase met 30 casussen. Stichting Welzijn Brummen en Woningstichting Veluwonen nemen actief deel aan dit implementatietraject. Deze testfase wordt nog in 2024 geëvalueerd. Voor het vervolg wordt eind 2024 een businesscase ontwikkeld. In 2025 voeren we de doorbraakmethode in als standaardwerkwijze binnen het Team voor Elkaar en WerkFit Brummen. Integrale kadernota sociaal domein en de visie op de sociale basis In 2024 worden er twee belangrijke documenten opgesteld.
Allereerst een integrale kadernota sociaal domein, Daarnaast een visie op de sociale basis, inclusief kaders voor de algemene voorzieningen. Besluiten door de gemeenteraad over beide documenten is voorzien in december 2024. Na deze besluitvorming wordt in het eerste kwartaal van 2025 een uitvoeringsplan gemaakt. Dit om deze kaderstellende plannen te vertalen naar uitvoeringsmaatregelen. En om deze concrete plannen te gaan invoeren. Wat willen we bereiken? 1. Ingaande medio 2026 is (lichte) ambulante jeugdhulp en opvoed- en opgroeiondersteuning beschikbaar als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening
Wat gaan we doen? 1. Op basis van een in 2024 ontwikkeld plan van aanpak werken we aan de implementatie zodat medio 2026 de ondersteuning als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening voor inwoners laagdrempelig en dichtbij beschikbaar is.
Wanneer zijn we tevreden? 1. Eind Q2 2025 is het implementatieplan gereed.
Wat willen we bereiken? 2. Er is in 2025 een robuuste regionale samenwerkingsvorm (gemeenschappelijke regeling) voor de inkoop van jeugdhulp in het kader van de jeugdwet gerealiseerd
Wat gaan we doen? 2. In 2025 gaan we over tot de vorming en inrichting van een gemeenschappelijke regeling die op 1 januari 2026 in werking treedt.
Wanneer zijn we tevreden? 2. De gemeenteraad in 2025 heeft een besluit genomen over de vorming van een robuuste regionale samenwerkingsvorm (gemeenschappelijke regeling).
42
Wat willen we bereiken? 3. We werken toe naar het gaan voldoen aan de kenmerken sociaal wijkteam overeenkomstig het convenant ‘stevige lokale teams’ zoals beschreven in de Hervormingsagenda Jeugd
Wat gaan we doen? 3. We ontwikkelen een plan van aanpak om stapsgewijs te gaan voldoen aan alle kenmerken sociaal wijkteam zoals die zijn bepaald in het convenant ‘stevige lokale teams’
Wanneer zijn we tevreden? 3. Het plan van aanpak ‘stevige lokale teams’ is in samenwerking met de VNG ontwikkeld en in Q3 vastgesteld.
Wat willen we bereiken? 4. Armoede wordt integraal en in gezamenlijkheid door onder andere maatschappelijke partners, kerken, inwonersinitiatieven, lokale ondernemers en de gemeente bestreden
Wat gaan we doen? 4. We starten in 2025 met de implementatie van het integraal armoedebeleid. Samen met vele maatschappelijke partners, kerken, inwonersinitiatieven en lokale ondernemers werken we aan de uitvoering
Wanneer zijn we tevreden? 4. Het uitvoeringsplan armoede is met meetbare resultaten en KPI’s in Q2 vastgesteld.
Wat willen we bereiken? 5. Binnen de uitvoering van de Participatiewet staat de mens centraal, werken we vanuit vertrouwen en vanuit de bedoeling
Wat gaan we doen? 5. We herijken bestaande uitvoeringsregels op basis van de wijzigingen die het Rijk met het wetsvoorstel “Participatiewet in Balans” wenst door te voeren en investeren in scholing van de uitvoering Participatiewet
Wanneer zijn we tevreden? 5. De uitvoeringsregels zijn in Q2 herijkt. 5. Medewerkers WerkFit hebben eind 2025 minimaal twee trainingen/workshops gevolgd gericht op het werken vanuit de bedoeling en vertrouwen met 100% deelname van alle medewerkers.
43
Wat willen we bereiken? 6. Nieuwkomers zijn welkom, spreken de Nederlandse taal, zijn ingeburgerd, doen mee, zijn zelfredzaam en werken naar vermogen
Wat gaan we doen? 6. We ontwikkelen een plan van aanpak om nieuwkomers te gaan laten inburgeren in de gemeente Brummen, zich tot zelfredzame inwoners te ontwikkelen en naar vermogen te gaan werken waardoor men in het eigen levensonderhoud kan voorzien.
Wanneer zijn we tevreden? 6. Het plan van aanpak nieuwkomers is met meetbare resultaten en KPI’s gereed in Q2. 6. Iedere inburgeringsplichtige heeft binnen tien weken een Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP).
Wat willen we bereiken? 7. De transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’ komt tot stand door zowel regionaal als lokaal een passend ondersteuningsaanbod beschikbaar te hebben waardoor de doelgroep vaker thuis of in de eigen woonplaats kan blijven wonen
Wat gaan we doen? 7. We geven invulling aan de nieuwe regionale raamovereenkomst inkoop met 10 aanbieders waarmee we als gemeenten een strategisch partnerschap aangaan. Lokaal geven we uitvoering aan het Jaarwerkplan Beschermd Thuis 2025
Wanneer zijn we tevreden? 7. Jaarwerkplan Beschermd Thuis is met meetbare resultaten en KPI’s in Q1 vastgesteld. 7. Consulenten Team Voor Elkaar hebben een training van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis gevolgd.
Wat willen we bereiken? 8. Het Geheugensteunpunt in de gemeente Brummen biedt voor inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers een breed laagdrempelig en vrij toegankelijk ondersteuningsaanbod dat is afgestemd op de vraag en behoefte
Wat gaan we doen? 8. Op basis van de visie op de sociale basis zal een integraal uitvoeringsplan worden ontwikkeld. Hierin wordt het geheugensteunpunt meegenomen zodat zij inwoners met (beginnende) dementie en mantelzorgers goed kunnen blijven ondersteunen.
Wanneer zijn we tevreden? 8. In 2025 is het integraal uitvoeringsplan visie op de sociale basis met meetbare resultaten en KPI’s gereed. 8. Casemanagers dementie binnen Verian en Riwis kunnen in 2025 door middel van versnelde route gemandateerd en AVG-proof voor een inwoner een aanvraag doen voor een voorziening dagbesteding, respijtzorg en huishoudelijke hulp.
44
Het financieel verloop van het focusgebied sociaal domein Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Focusgebied sociaal domein Lasten
27.565
26.407
26.598
27.046
Baten
6.705
5.859
5.859
5.859
753
247
75
75
Totaal Focusgebied sociaal domein
-20.107
-20.302
-20.665
-21.113
Saldo incl. bestemmingen
-20.107
-20.302
-20.665
-21.113
Onttrekkingen
Financiële ontwikkelingen focusgebied Sociaal Domein Jeugdzorg In de Perspectiefnota 2025-2028 is gemeld dat we in 2024 geconfronteerd zijn met een aantal gezinnen met een complexe problematiek waardoor er hoge kosten aan de orde zijn. In 2024 is er aanvullend nog een gezin bijgekomen waarbij complexe zware jeugdproblematiek aan de orde is. Ook hier is nu inzet van jeugdzorg met verblijf noodzakelijk. Deze noodzakelijke zorg is erg kostbaar. In de uitvoering jeugdzorg is merkbaar dat de problematiek bij de jeugdigen de afgelopen jaren steeds zwaarder is waardoor er intensievere en duurdere jeugdzorg nodig is. Ook landelijk en in de regio is deze trend aan de orde. De Hervormingsagenda jeugdzorg zal het tij van het groeiend aantal kinderen met jeugdzorg en jaarlijks continu stijgende kosten moeten gaan keren. De implementatie van de hervormingsagenda jeugdzorg zal een aantal jaren gaan duren en is recent opgestart. Stapsgewijs zal de implementatie van de hervormingsagenda gaat leiden tot invoering van maatregelen die hopelijk als effect gaan hebben dat de kosten uitvoering jeugdzorg beheerst gaan worden. In deze begroting 2025-2028 zijn een paar maatregelen opgenomen die gaan leiden tot beheersbaarheid van de kosten. Het gaat hierbij om ambulante jeugdhulp en opvoed- en opgroeiondersteuning als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening en de doorbraakmethode.
Met deze maatregelen geven we voortvarend invulling aan de Hervormingsagenda. Voor andere maatregelen, zoals de voor de beheersing van de kosten belangrijke aanpassing van de Jeugdwet, zijn we afhankelijk van de landelijke overheid. Ook is de doorbraakmethode een belangrijk onderdeel hiervan. Binnen de uitvoering jeugdzorg is bij een tweetal onderdelen sprake van lagere kosten. In lijn met het landelijk en lokale beleid vinden er minder gesloten jeugdzorg plaatsingen plaats. Hierdoor is er minder budget voor gesloten jeugdzorg plaatsingen nodig. De afgelopen periode is er gewerkt aan een betere samenwerking tussen Team voor Elkaar en het jeugd- en jongerenwerk. Mede hierdoor vinden er minder verwijzingen plaats naar maatwerkvoorzieningen voor dagbesteding. Naast deze inhoudelijke ontwikkelingen is bij het opstellen van de begroting gebleken dat een budget van € 450.000 ten onrechte niet was opgenomen in de meerjarenraming. In 2023 is de taakveldindeling voor de kosten van jeugdzorg door het Rijk aangepast. Bij het omzetten van onze administratie naar de nieuwe indeling is het budget voor Jeugdzorg verblijf zwaar niet meegenomen in de begroting 2024 en meerjarenraming. Dit wordt in de tweede bestuursrapportage 2024 en deze programmabegroting 2025-2028 administratief gecorrigeerd. 45
De eerder aangekondigde Rijksbezuiniging van landelijk € 500 miljoen (samenhangend met de hervormingsagenda jeugdzorg) op het jeugdzorg budget 2025 is ingetrokken. Het nieuwe kabinet heeft aangekondigd de bezuiniging voor 2026 en verder ook laten vervallen, maar dit is nog niet formeel (via een circulaire) besloten. Dit betekent in 2025 extra inkomsten voor de gemeente Brummen. Omdat deze financiering gaat via het gemeentefonds worden deze extra inkomsten toegelicht in programma 4. Gezien bovenstaande zijn de volgende mutaties aan de orde: Pleegzorg + € 140.000 Jeugdzorg maatwerk GGZ + € 112.000 Jeugdzorg begeleiding + € 337.000 Jeugdzorg behandeling + € 260.000 Jeugdzorg gesloten plaatsing - € 172.000 Jeugdzorg dagbesteding - € 260.000 Jeugdzorg verblijf zwaar (administratief) + € 450.000 In de Perspectiefnota 2025-2028 was een ombuiging als stelpost van € 400.000 opgenomen, die in voorliggende begroting is verwerkt. Jeugdhulp en onderwijs Om te komen tot inclusiever onderwijs worden jeugdhulp en onderwijs nauwer aan elkaar verbonden. Dit is één van de afspraken in de Hervormingsagenda Jeugd. In onze regio loopt binnen het samenwerkingsverband Zutphen een pilot op alle VO-scholen in Zutphen en Het Rhedens in Dieren. Het gaat hier om preventief jongerenwerk. Besloten is de pilot door te zetten tot 2025.
Na een evaluatie wordt in 2025 besloten over het vervolg en het voornemen om het project om te zetten in een vaste activiteit. De totale kosten van dit project worden evenredig verdeeld tussen het onderwijs en de deelnemende gemeenten. Dit gebeurt naar de verhouding van het aantal afgegeven beschikkingen. Het aandeel voor de gemeente Brummen bedraagt € 40.000 in 2025. Dit bedrag wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugdzorg. Dit omdat het inzetten op de verbinding jeugdhulp en onderwijs onderdeel is van de Hervormingsagenda Jeugdzorg. Wmo In het rapport “Naar een evenwichtig sociaal domein” is een heldere koers ingezet. Deze zetten we de komende jaren voort. Wie noodzakelijke Wmo-zorg en -ondersteuning nodig heeft krijgt deze. Maar we kijken meer naar eigen kracht van inwoners, zetten meer algemene en preventieve voorzieningen in en zijn minder ruimhartig. In 2024 zijn er dorpskamers als algemene voorziening in Eerbeek en in Brummen gestart. Hierdoor kunnen inwoners met een dagbestedingsvraag nu terecht bij de dorpskamer. Dit betekent dat er minder inzet van maatwerkvoorzieningen begeleiding/dagbesteding nodig is. Dit betekent dat er voor Wmo begeleiding € 193.000 minder nodig is. Voor de uitvoering Wmo huishoudelijke hulp is er ook minder nodig: € 211.000.
Kanttekening bij de uitvoering huishoudelijke hulp is dat door personele problemen bij aanbieders van huishoudelijke hulp er langere wachttijden zijn. Ook is 100% uren levering van huishoudelijke hulp aan huis niet altijd mogelijk. Wanneer het aanbieders gaat lukken om meer personeel aan te trekken, dan zullen de kosten voor de gemeente Brummen stijgen. Eventuele meerkosten moeten dan gedekt worden uit de behoedzaamheidsreserve. Een bijeffect van lagere uitgaven huishoudelijke hulp is dat de inkomsten van de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp ook lager gaan uitvallen. De inkomsten eigen bijdragen zijn hierdoor met 46
€ 25.000 structureel verlaagd. Voor de uitvoering van de Wet verplichte GGZ is externe uitvoering noodzakelijk. Dit betekent hogere loonkosten en daarmee een extra uitgavepost van € 20.000. WerkFit Brummen Binnen de uitvoering WerkFit Brummen verwachten wij een stijging van de loonkosten WSWmedewerkers met ongeveer € 75.000 per jaar. Dit loopt op tot € 310.000 in 2028. Deze niet beïnvloedbare stijging is het gevolg van een nieuwe CAO voor de Wet sociale werkvoorziening. Meer uitkeringsgerechtigden Participatiewet Binnen de uitvoering WerkFit Brummen is er een periode geweest met een flinke daling in het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet en daarmee dus een financieel voordeel. Inmiddels is er sprake van een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden en daarmee dus hogere kosten. Dit betekent dat we het budget ‘uitkeringen Participatiewet’ voor de komende twee jaar verhogen. Voor het jaar 2025 gaan we uit van jaarlijkse meerkosten van € 1.087.000. Voor 2026 gaan we uit van meerkosten van € 887.000. De financiering vanuit het Rijk voor de uitvoering via een specifieke gebundelde uitkering (BUIG) levert naar verwachting hogere inkomsten voor onze gemeente op. We gaan uit van extra inkomsten van € 450.000 in 2025 en € 500.000 in 2026. Voor de jaren 2027 en 2028 gaan we uit van minimaal een budget neutrale uitvoering.
De Rijksinkomsten BUIG dekken namelijk minimaal de uitvoeringskosten voor de uitkeringen Participatiewet. Het verschil tussen de Rijksbijdrage uitkeringen Participatiewet (BUIG) en de uitgaven uitkeringen Participatiewet dekken we in de komende jaren (2025 en 2026) vanuit de bestemmingsreserve huisvesting bijzondere doelgroepen. Dit is verantwoord omdat we met deze gelden verantwoord zorgdragen voor een goede opvang van de bijzondere doelgroep statushouders. Deze reserve vullen we dan in 2027 en 2028 weer aan met de extra inkomsten vanuit het BUIG-budget, dat we dan ontvangen voor deze doelgroep. Minder beroep op de andere inkomensvoorzieningen Naast de uitvoering van de Participatiewet zijn we ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers (IOAW), de Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen (IOAZ) en het Bijstandsbesluit zelfstandigen (BBZ BUIG). Er is minder budget voor deze drie regelingen nodig dan eerder was voorzien. Ten opzichte van de Perspectiefnota kunnen de geraamde lasten nog eens met € 60.000 worden verminderd. Dit omdat we een lager beroep van inwoners op deze regelingen verwachten. Deze ontwikkeling heeft een positief effect voor onze ambitie om in 2027 en 2028 de uitvoering werk & inkomen binnen de gebundelde uitkering (BUIG) te realiseren.
Bijzondere bijstand en minimabeleid Ten opzichte van de Perspectiefnota 2025-2028 zijn de ramingen op basis van de realisatie in 2023 en 2024 voor specifieke onderdelen binnen het minimabeleid aangepast. Dit leidt niet tot hogere kosten binnen de uitvoering van het totale minimabeleid. Met de invoering van het kwijtscheldingsbeleid vanaf 2024 zijn de begrotingsonderdelen vergoeding Diftar en vergoeding Rioolheffing niet meer nodig. Deze zijn daardoor ook vervallen. Dit levert per saldo geen financieel voordeel op. Binnen de uitvoering bijzondere bijstand wordt rekening gehouden met € 85.000 aan hogere kosten. Statushouders die in de gemeente Brummen komen wonen, komen in het kader van bijzondere bijstand in aanmerking voor een vergoeding voor inrichtingskosten van de woning. Met deze vergoeding kunnen zij hun woning/kamer via aankopen bij onder andere tweedehands kringloopwinkels inrichten. Door de toename van het aantal gehuisveste statushouders gaan deze kosten stijgen. 47
Meer uitvoeringskosten dienstverleningsovereenkomst Apeldoorn We gaan ervan uit dat de uitvoeringskosten voor de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Apeldoorn door een hoger aantal uitkeringsgerechtigden stijgen. Dit omdat met Apeldoorn is afgesproken dat een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden betekent dat er meer betaald gaat worden voor de uitvoering door Apeldoorn. Daarom is het noodzakelijk om het budget voor deze uitvoeringskosten te verhogen met € 87.000 in 2025 en € 130.500 in 2026. Voor de jaren 2027 en 2028 gaan we gezien alle onzekerheden uit van extra kosten van € 100.000. Hierbij houden we rekening met uitstroom, waardoor de uitvoeringskosten lager gaan zijn dan in 2026. Meer uitvoeringskosten dienstverleningsovereenkomst WerkFit Brummen Het is al in de perspectiefnota aangegeven: we verwachten dat de uitvoeringskosten voor WerkFit Brummen stijgen. Meer uitkeringsgerechtigden betekent ook meer begeleiding van inwoners die via re-integratie en ondersteuning naar werk en participatie begeleid moeten gaan worden. Gezien de toename van het aantal uitkeringsgerechtigden is tijdelijke formatie-uitbreiding voor twee jaar met 1 formatieplaats klantmanagement WerkFit Brummen nodig. Zo kunnen we adequaat deze wettelijke taak uitvoeren. De kosten bedragen voor de komende twee jaar € 86.000 per jaar.
Gezien de toename van het aantal nieuwkomers en inburgeringsplichtigen trekken we specifiek iemand aan met kennis en ervaring op gebied van re-integratie en toeleiding naar werk. De meerkosten voor de komende twee jaar worden ten laste gebracht van de bestemmingsreserve huisvesting bijzondere doelgroepen. Met deze inzet dragen we immers bij aan het adequaat uitvoeren van onze wettelijke taken richting statushouders en inburgeringsplichtigen. Meer inburgeringsplichtigen We willen statushouders en andere inburgeraars een goede start in onze gemeente geven. Dit vraagt ook een inspanning als het gaat om inburgering. Niet alleen omdat we hier een wettelijke taak hebben om voor nieuwkomers een goed inburgeringstraject in te richten. En hier regie op te voeren. Ook omdat we hier zeker gebruik willen maken van de kracht in onze samenleving om deze opgave goed te volbrengen. De caseload voor de huidige medewerkers is maximaal. Gezien de trend die wijst op een toename van het aantal Inburgeringsplichtigen, is een tijdelijke uitbreiding van de formatie inburgering noodzakelijk voor het opstellen van een Persoonlijk Inburgering Plan (PIP) en regievoering op inburgering. We gaan hierbij uit van een tijdelijke extra formatie (2 fte) voor de uitvoering van deze wettelijke taak.
Ter dekking van de tijdelijke kosten wordt een bedrag van jaarlijks € 172.000 onttrokken uit de bestemmingsreserve huisvesting bijzondere doelgroepen. GGD-NOG De kosten van de regionale Gemeentelijke Gezondheidsdienst Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) stijgen. Het betreft autonome ontwikkelingen, ontstaan door indexaties, stijging van loonkosten en toenemende vraag bij de GGD. Het bestuur van de GGD heeft de opdracht gegeven voor een onderzoek naar kostenbeheersing in de uitvoering. De stijging van de kosten (exclusief uitkomsten onderzoek kostenbeheersing) bedraagt € 3.000 (2025), € 18.000 (2026), € 19.000 (2027) en € 46.000 (2028). De ramingen sluiten aan bij de vastgestelde meerjarenbegroting van de GGD. Plus-OV Ook de kosten van Plus-OV stijgen de komende jaren tot € 1.098.000 in 2025, € 1.183.000 in 2026, € 1.274.000 in 2027 en € 1.375.000 in 2028. De stijging van de lasten wordt veroorzaakt door het loon- en inflatiecijfer van 5,5%. Ook stijgt het aantal ritten. Voor deze stijging is afgesproken dat die maximaal 3,5% mag zijn. Daarvoor wordt de verordening aangepast. De ramingen zijn in de begroting opgenomen aan de hand van de definitief vastgestelde meerjarenbegroting van Plus OV. 48
Basistaken Vitale Samenleving Portefeuillehouders Y. Cegerek G.I. Timmer
Uitgangspunten coalitieakkoord We hebben in onze gemeente een sterke samenleving waarin mensen elkaar kennen en bereid zijn om de handen uit de mouwen te steken. Je treft elkaar om, onder andere in verenigingsverband, te genieten van hobby’s, kunst en cultuur en om te sporten. Samenwerken, leidinggeven, klussen klaren en meningsverschillen oplossen komen bij uitstek naar voren in het verenigingsleven, waarbij het bijdraagt aan vorming en een sterke samenleving. Graag willen wij de verbinding zien met bijvoorbeeld jeugdwerk of andere maatschappelijke functies. Door middel van multifunctioneel gebruik worden de accommodaties waardevoller voor iedereen. Iedereen weet: bewegen is gezond, zowel fysiek als mentaal. Het is onderdeel van een gezonde leefstijl, waardoor de kans om gezond oud te worden toeneemt. Het is een sociaal moment om vrienden en (on)bekenden te treffen. Wij willen ook niet de bibliotheken vergeten, want die horen bij de basale voorzieningen die wij willen behouden in onze gemeente. Om bewegen en ontmoeting mogelijk te maken vinden we het belangrijk dat verschillende sportvoorzieningen in de gemeente beschikbaar zijn en de openbare ruimte uitnodigt om te bewegen. We willen dat de gemeentelijke sportaccommodaties laagdrempelig zijn zodat inwoners zo min mogelijk worden gehinderd door financiële, fysieke of sociale drempels om mee te doen.
We onderscheiden gemeentelijke en niet-gemeentelijke accommodaties. Sportscholen, tennisbanen en de golfbaan zijn voorbeelden van fantastische voorzieningen waar we als gemeente geen eigenaar van zijn en geen financiële relatie mee hebben. Daarnaast hebben we sportaccommodaties in eigendom waar onder andere de verschillende sporters gebruik van maken. Ons sportbeleid richt zich op de individuele sporter en op de sportaccommodaties die we in eigendom hebben. Cultuur is een andere belangrijke pijler. Generaties lang wordt cultuur gevormd en verrijkt met nieuwe accenten, invloeden en impulsen. Cultuur maakt hoe we samenleven in onze gemeente.
Trends en ontwikkelingen We werken aan de uitvoering van het lokale plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord. Het uitvoeringsprogramma van de Sportvisie en de Cultuurvisie zijn hieraan gekoppeld. We zetten in op inclusie, bewegen, ontmoeten, gezond leven, sport en cultuur om gezond en veilig opgroeien en oud worden mogelijk te maken. Dit betekent een versterking van de sociale basis. Dit met een vitale samenleving als doel. De visie op de sociale basis, die in 2024 wordt opgesteld, draagt hier in belangrijke mate aan bij. Het is belangrijk om te werken aan het bevorderen van gelijke kansen voor iedereen, ongeacht hun achtergrond, geslacht, leeftijd, seksuele geaardheid, fysieke capaciteiten, of etnische afkomst. Diversiteit binnen organisaties, bedrijven en de samenleving leidt tot meer creativiteit en innovatie. Inclusie bevordert begrip en respect tussen verschillende groepen binnen onze samenleving. Inclusieve omgevingen kunnen bijdragen aan het welzijn en de mentale gezondheid van onze inwoners. Daarom werken we aan een inclusieagenda, de uitvoering ervan en een inclusieve samenleving in de gemeente Brummen.
49
Wat willen we bereiken? 1. In de gemeente Brummen streven we samen met de schoolbesturen naar inclusiever onderwijs
Wat gaan we doen? 1. We gaan met het onderwijs en de samenwerkingsverbanden in gesprek over de beweging naar inclusiever onderwijs
Wanneer zijn we tevreden? 1. In Q3 heeft het gesprek met 100% van de schoolbesturen plaatsgevonden.
Wat willen we bereiken? 2. De doelen van de drie speerpunten in de visie sport en Bewegen en de uitvoeringsagenda worden fasegewijs in de komende 4 jaar gerealiseerd.
Wat gaan we doen? 2. We voeren de uitvoeringsagenda uit waarbij het belangrijk is om de samenwerking tussen SWB en Sportkompas te verbeteren en te versterken. En de zichtbaarheid van de gemeente te vergroten.
Wanneer zijn we tevreden? 2. Vanaf Q1 is er een structureel uitvoeringsoverleg tussen SWB, stichting Sportkompas en de gemeente. 2. Eind 2025 zijn er twee trainingen gerealiseerd gericht op het versterken van het kader binnen sportverenigingen. Minimaal 50% van de sportverenigingen hebben deelgenomen aan een training. 2. Eind 2025 is er minimaal 1 training gegeven voor sportverenigingen gericht op sport & bewegen en kwetsbare inwoners. 2. In 2025 hebben er drie sportcafé-bijeenkomsten plaatsgevonden. Bij elke bijeenkomst er is sprake van minimaal 50% aanwezigheid van de sportverenigingen.
Wat willen we bereiken? 3. We realiseren de uitvoering van de uitgangspunten zoals die opgenomen zijn in de Cultuurvisie 2024 – 2034 “Cultuur verbindt ons allemaal”
Wat gaan we doen? 3. We voeren de vierjarige uitvoeringsagenda cultuur samen met de betrokken maatschappelijke partners in 2025 uit
Wanneer zijn we tevreden? 3. In de zomer van 2025 vindt het kleurrijk, cultureel festival plaats. 3. De uitvoeringsagenda cultuur is met meetbare resultaten en KPI’s in 2025 gereed.
50
Wat willen we bereiken? 4. In de gemeente Brummen zijn we een inclusieve samenleving met elkaar.
Wat gaan we doen? 4. We ontwikkelen samen met ervaringsdeskundigen, inwoners, belangenbehartigers, maatschappelijke partners, maatschappelijk middenveld en de MAR een brede lokale Inclusie Agenda en geven samen met elkaar uitvoering aan de lokale Inclusie Agenda
Wanneer zijn we tevreden? 4. De lokale inclusie-agenda is in 2025 gereed. 4. In Q1 is er een inclusiepanel.
Het financieel verloop van de basistaken vitale samenleving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Basistaken Vitale Samenleving Lasten
7.289
7.502
7.510
7.709
Baten
1.414
1.384
1.188
1.204
Stortingen
550
550
550
550
Onttrekkingen
20
62
62
61
Totaal Basistaken Vitale Samenleving
-6.405
-6.606
-6.810
-6.995
Saldo incl. bestemmingen
-6.405
-6.606
-6.810
-6.995
Financiële ontwikkelingen basistaken sociale leefomgeving Uitvoeringskosten leerplicht De kosten voor de uitvoering van de leerplichttaken door de gemeente Apeldoorn stijgen met ingang van 2025 met € 40.000. Dit in verband met de stijging van loon- en uitvoeringskosten binnen de gemeente Apeldoorn, die deze taak voor Brummen uitvoert. Onderwijshuisvesting De lasten voor investeringen in onderwijshuisvesting vallen als gevolg van de lagere omslagrente goedkoper uit. Het voordeel ramen wij op ongeveer € 135.000 en is structureel. Het Geheugensteunpunt Overeenkomstig gemeld in de Perspectiefnota 2025-2028 is investeren in het Geheugensteunpunt (een algemene voorziening) noodzakelijk om het tempo van de vergrijzing en de hiermee gepaard gaande stijging van het aantal inwoners met dementie te kunnen opvangen. Naarmate de doelgroep groeit zal het Geheugensteunpunt voor de groepen binnen het steunpunt het aanbod moeten uitbreiden om aan inwoners passende dienstverlening te kunnen blijven bieden. Zonder een passend aanbod vanuit het Geheugensteunpunt zullen inwoners zich melden bij het Team voor Elkaar en een Wmo maatwerkvoorziening gaan aanvragen. De kosten zijn dan veel hoger dan nu voor het Geheugensteunpunt wordt aangegeven. Er is een extra structureel budget van € 20.000 noodzakelijk.
51
Cultuur Eerder heeft de raad besloten tot het opstellen van een Cultuurvisie. Om de Cultuurvisie met een uitvoeringsplan te kunnen uitvoeren zijn een aantal kosten noodzakelijk. Zo is voor de uitvoering van het uitvoeringsplan 0,4 fte personele capaciteit (€ 32.800) noodzakelijk. Op dit moment heeft de gemeente Brummen geen beleidscapaciteit cultuur. Om de ambities van de Cultuurvisie in het uitvoeringsplan te kunnen gaan realiseren is uitbreiding van de combinatiefunctie Cultuur nodig. Daarvoor is € 40.000 per jaar structureel nodig. Daarnaast zijn de salariskosten van de combinatiefunctionaris Cultuur nooit geïndexeerd, met als resultaat dat het aantal beoogde uren uitvoering in de praktijk niet gerealiseerd kan worden. Om het aantal uren toch te kunnen realiseren is een aanvullend budget nodig. Dit loopt van € 3.200 in 2025 tot € 8.500 in 2028. Daarmee bedragen de totale kosten € 76.000. Daarnaast heeft de raad bij de behandeling van de Perspectiefnota een amendement aangenomen om in totaal € 79.000 éénmalig beschikbaar te stellen voor de uitwerking van de Cultuurvisie. Het bedrag wordt gedekt uit het restant van de bestemmingsreserve Corona.
52
Beleidsindicatoren BBV nr.
Benaming
Lokaal Gebruik Peuteropvang
17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
Absoluut verzuim
Relatief verzuim
Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Niet sporters
Banen
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
%
2019
90%
2020
91%
2021
90%
2022
93%
Aantal per 1.000 leerlingen
Aantal per 1.000 leerlingen
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
%
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar
Jongeren met een delict voor de rechter % 12 t/m 21 jarigen
Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering
Domein % kinderen tot 18 jaar
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
% 16 t/m 22 jarigen
Aantal per 10.000 inwoners
53
Waarde Nederland
Bron CBS
2020
-
2021
2,3
2,7 DUO / Ingrado 2,7
2022
9,4
4,2
2023
4,3
6,3
2020
16
2021
16
20 DUO / 20 Ingrado
2022
33
24
2023
20,5
27,2
2020
1,3%
1,7% Ingrado
2021
1,6%
1,9%
2022
1,4%
2,4%
2023
1,7%
2,4%
2012
49,5%
46,7% RIVM
2016
47,3%
48,7%
2020
52,7%
49,3%
2022
48,2%
46,4%
2020
639,3
796,2 LISA
2021
650,1
805,5
2022
654,0
825,0
2023
656,8
836,6
2019
1%
1% CBS
2020
1%
1%
2021
1%
1%
2022
1%
1%
2019
4%
6% CBS
2020
3%
6%
2021
2%
6%
2022
2%
6%
2020
69,4%
69,6% CBS
2021
70,3%
70,4%
2022
72,2%
72,2%
2023
72,8%
73,1%
2019
2%
2% CBS
2020
2%
2%
2021
2%
2%
2022
2%
1%
2019
296,0
460,0 CBS
2020
296,1
459,7
2021
221,3
431,2
2022
170,0
344,8
BBV nr. 28
29
30
31
32
Benaming
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 - 64 jaar
2020
134,3
199,1 CBS
2021
118,4
197,7
2022
126,5
197,7
2023
118,1
191,5
2019
11,6%
11,9% CBS
2021
11,3%
13,9%
2022
13,6%
13,2%
2023
14,4%
13,5%
2020
1,4%
1,2% CBS
2021
0,7%
1,1%
2022
1,0%
1,2%
2023
1,2%
1,1%
2021
geen data
0,3% CBS
2022
geen data
0,3%
2023
geen data
0,3%
2020
780
700 GMSD
2021
730
700
2022
730
700
2023
720
700
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met jeugdbescherming
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren van 12 tot tot 23 jaar
Cliënten met een maatwerkarrangement Aantal per 10.000 inwoners WMO
54
Waarde Nederland
Bron
Programma 4 Financiën Introductie Dit programma gaat over de volgende basistaak: •
Bedrijfsvoering en financiën
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. Begroting 2028 Progr.begr. 2025-2028 2025-2028 2025-2028 2025-2028
Lasten Incidenteel
470
260
194
184
Structureel
10.348
10.409
10.572
11.059
Totaal Lasten
10.818
10.669
10.766
11.243
Structureel
52.557
51.130
53.092
54.930
Totaal Baten
52.557
51.130
53.092
54.930
Saldo excl. bestemmingen
41.739
40.461
42.326
43.687
332
340
348
356
Baten
Stortingen Mutaties reserves Totaal Stortingen
332
340
348
356
Bestemmingen per saldo
-332
-340
-348
-356
Saldo incl. bestemmingen
41.406
40.121
41.978
43.330
55
Basistaken Bedrijfsvoering en financiën Portefeuillehouders G.J.M. van Rumund S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord In heel Nederland staan de gemeentelijke financiën onder druk. Wereldwijde ontwikkelingen zoals grondstoffentekorten en de nog steeds relatief hoge inflatie maken dat het prijspeil stijgt en de koopkracht bij gelijkblijvende lonen afneemt. Op dit moment is naast een tekort aan grondstoffen ook sprake van een tekort aan personeel. De gemeentelijke organisatie heeft hiermee ook te maken en de komende jaren blijft het zaak om weloverwogen keuzes te maken tussen ambities, inkomsten en uitgaven. De raad heeft de afgelopen jaren de gemeentelijke financiële positie versterkt door bij diverse budgetten de basis op orde te brengen, onrealistische taakstellingen te schrappen, de inkomsten te verhogen en een herstelplan in te richten voor het weerstandsvermogen. Dit met succes, het weerstandsvermogen is nu goed. Vanaf 2026 krijgen we te maken met 'ravijnjaren' als gevolg van kortingen op het gemeentefonds, die slechts in beperkte mate worden gedicht. Dat betekent dat niet alle wensen meteen uitgevoerd kunnen worden, dat niet alles tegelijkertijd kan en dat we als gemeentelijke overheid jaarlijks moeten blijven afwegen wat voor onze gemeente de hoogste prioriteit heeft.