Rbs Bestuursakkoord 2022-2026 incl bijlage

Zaaknummer: 2244853 Raadsbesluit

vaststellen bestuursakkoord 2022-2026 Aantal bijlagen: 1

De raad van de gemeente Breda,

Besluit 1. Het bestuursakkoord Breda 2022-2026 ‘Dichtbij doen, samen sterk vooruit’ vast te stellen. 2. Het bestuursakkoord Breda 2022-2026 ‘Dichtbij doen, samen sterk vooruit’ als bestuurlijk kader te hanteren bij de voorbereiding van de Begroting 2023. 3. De wijzigingen uit het bestuursakkoord Breda 2022-2026 ‘Dichtbij doen, samen sterk vooruit’ die betrekking hebben op de begroting 2022 mee te nemen bij de bestuursrapportage 2022.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 16 juni 2022

, voorzitter

, griffier

Pagina 1 van 1

Dichtbij doen, samen sterk vooruit Bestuursakkoord 2022-2026 VVD

GroenLinks

PvdA

CDA

Leeswijzer Inleiding Op pagina 4 en 5 vindt u de inleiding. Hierin staat hoe we tot onze plannen zijn gekomen en op welke manier we onze stad willen gaan besturen.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Het bestuursakkoord Op pagina 6 tot en met 56 leest u het volledige akkoord, waarin we uitgebreid ingaan op de plannen die we hebben voor Breda. Dat doen we aan de hand van 12 onderwerpen. Bij elk onderwerp behandelen we drie vragen: ‘Wat gebeurt er in Breda?’, ‘Hoe gaan we hieraan werken?’ en ‘Wat betekent dit concreet?’

2

Bijlagen Op pagina 57 en 58 vindt u de bijlagen met de portefeuilleverdeling van het nieuwe college en een kort financieel overzicht.

Inhoud Inleiding............................................................................................................................. 4

1 Wonen en gebiedsontwikkeling......................................................................... 6 2 Kansengelijkheid en bestaanszekerheid........................................................ 10 3 Economie en vestigingsklimaat......................................................................... 14 4 Mobiliteit en bereikbaarheid.............................................................................. 18 5 Gezondheid, maatschappelijke ondersteuning en samenleving............ 22 6 Jeugd, jongeren en onderwijs............................................................................ 28 7 Openbare ruimte, groen en klimaatadaptatie.............................................. 32 8 Duurzaamheid, energie en afval....................................................................... 36 9 Sport, cultuur en evenementen......................................................................... 40 10 Veiligheid en ondermijning................................................................................. 46 11 Digitalisering en organisatie.............................................................................. 50 12 Financiën en lokale lasten................................................................................... 54

Bijlage 1 Beoogde portefeuilleverdeling............................................................. 57

COLOFON Fotografie Kaft: Stappen & shoppen Pag 14-15: Edwin Wiekens

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Bijlage 2 Financiële keuzes....................................................................................... 58

3

Beste Bredanaars, Breda, waar ons hart vol van is. Ons gevoel voor deze prachtige stad met zijn karakteristieke dorpen en wijken is met geen pen te beschrijven. We zijn trots dat we ons de komende vier jaar mogen inzetten voor Breda en gaan er samen alles aan doen om ‘ons mooie Breda’ nog mooier en beter te maken dan het al is.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Dat doen we vanuit het bewustzijn dat we aan de vooravond staan van vier belangrijke jaren. Een periode waarin we niet alleen in Breda, maar in heel Nederland, veel maatschappelijke vraagstukken op ons af zien komen die om aandacht vragen. Deze moeten we samen beetpakken om tot sterke oplossingen te komen, voor nu en voor later. Tegelijkertijd liggen er een hoop kansen in het verschiet. Kansen om samen met inwoners, ondernemers en instellingen te werken aan het behouden van de zaken die we in Breda koesteren, om ruimte te maken voor vernieuwing en om te kiezen voor waar we als stad voor staan. Keuzes die leiden tot een gezamenlijke richting.

4

In dit bestuursakkoord hebben we naar eer en geweten een aantal keuzes gemaakt voor de komende vier jaar. Keuzes waarvan wij denken dat ze nodig zijn om Breda, zowel nu als in de toekomst, te laten blijven floreren. Met vier partijen vormen we een brede coalitie die recht doet aan de verkiezingsuitslag in de verschillende delen van Breda. Dat betekent niet dat we het de komende vier jaar alleen gaan doen, integendeel. We geloven erin dat iedereen het beste voor heeft met de stad en het goede wil doen voor Breda. Laten we er de komende vier jaar dan ook samen onze schouders onder zetten. We rekenen op u! Bestuursakkoord 2022-2026 Vol trots presenteren wij u ‘Dichtbij doen, samen sterk vooruit’, het bestuursakkoord voor de periode 2022–2026. Breda is de negende stad van Nederland en groeit de komende tijd fors. In de afgelopen periode zijn grootstedelijke ambities in gang gezet. Veel visies en beleidsdocumenten zijn geactualiseerd of vernieuwd. Veel van deze vergezichten

blijven overeind. Waar nodig maken we keuzes, tonen we leiderschap op bepaalde dossiers en geven we wat meer richting. Voorop staat dat de komende periode zich zal kenmerken door realisatie en uitvoering. Er is werk aan de winkel, we gaan niet achteroverleunen maar echt dingen doen! Grote gezamenlijke opgaven Voor de grote transities die we de komende jaren doormaken, staan we niet alleen. In de eerste plaats gaan we die uitdaging aan samen met en voor onze inwoners. Het Rijk wordt zich steeds bewuster van het belang van intensievere samenwerking met gemeenten en de rol die wij als lokale overheid hebben bij het realiseren van grote transities en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen. Breda weet zich goed aan te sluiten bij landelijke programma’s. De komende jaren intensiveren we deze samenwerkingsverbanden. We kijken welke rijksinitiatieven passen bij de ambities van Breda, maar durven ook de andere kant op te redeneren en het gesprek te voeren over wat wij als samenleving verwachten van onze Rijksoverheid. Naast onze belangrijke rol in landelijke opgaven is Breda als centrumstad van West-Brabant actief betrokken in de regio en het district De Baronie. Dit is voor ons het vertrekpunt om onze prettige samenwerking met Tilburg verder vorm te geven.

Het vergroten van onze bestuurlijke slagkracht maakt het makkelijker om samen grotere opgaven te definiëren en de door ons beoogde oplossingen met provincie, Rijk en Europa te bespreken. Afhankelijk van de situatie zetten we in op de schaal die daarbij het meest effectief is. Daarbij kiezen we voor actieve rollen in de VNG, G40 en andere vertegenwoordigende organen. Hierdoor kunnen we de belangen van Breda beter dienen. We zien dat dit Breda geen windeieren legt. Vertrouwen in de overheid Tijdens de verkenning en in gespreken die wij tijdens de formatie voerden met andere raadsfracties, kwam naar voren dat iedereen zich zorgen maakt over het teruglopende

opkomstpercentage bij de verkiezingen en het toenemen van het wantrouwen in de overheid. Wij spelen hier als lokaal bestuur natuurlijk ook een rol in. Gelukkig voelen we aan alle kanten dat ons debat op inhoud is en de onderlinge verhoudingen goed zijn. Toch neemt dit niet weg dat we de komende periode samen aan de lat staan om het vertrouwen te herstellen. Verschil van inzicht en tegengestelde opvattingen zijn onlosmakelijk verbonden met onze democratie. Ze vormen de leidraad voor het goede gesprek over de inhoud. Een gesprek dat we, zeker gezien de huidige tijdgeest, niet uit de weg gaan maar juist omarmen. Om samen tot betere inzichten te komen, waarbij ‘goed doen’ meerdere manieren kent. We willen het vertrouwen in ons als overheid bij u als inwoners en ondernemers de komende jaren niet verder laten dalen, maar juist verstevigen. We geven onze burgemeester daarom de opdracht om te onderzoeken hoe we kunnen werken aan het herstel van vertrouwen. We zien dit niet alleen als een opdracht aan hem, maar als een nadrukkelijke opgave voor alle spelers in onze lokale, inclusieve en meervoudige democratie.

Wij willen hierop aanspreekbaar, professioneel en eerlijk zijn. Het zoeken en aangaan van samenwerking vormt voor ons de basis voor de komende raadsperiode. We zullen de raad aan de voorkant actiever betrekken om zijn kaderstellende rol nog beter te pakken. We hebben er alle vertrouwen in dat we Breda de komende vier jaar samen mooier en beter kunnen maken. Tot slot verdient één groep een expliciete vermelding in dit akkoord, namelijk u, onze inwoners. U heeft voor ons gekozen en ons het vertrouwen gegeven om de stad de komende vier jaar te besturen, ambities waar te maken, doelstellingen te realiseren, keuzes te maken die soms pijn doen en de boel goed te organiseren. Bedankt voor uw vertrouwen, we gaan er alles aan doen om dit waar te maken. Dat kunnen we ook de komende vier jaar niet alleen, daarom doen we een beroep op u. Denk en doe mee, laten we Breda samen mooier en beter maken. Breda, waar ons hart vol van is!

Boaz Adank en Eddie Förster

Marike de Nobel en Thom Dijkstra

Arjen van Drunen en Younes Nahnahi

Jeroen Bruijns en Marc van Oosterbosch

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

We gaan ons de komende periode inzetten om te werken aan transparantie en het vergroten van betrokkenheid. Dat doen we in nabijheid en gezamenlijk met onze gemeenteraad en met u, onze inwoners en stakeholders. Daarbij maken we onze ambities actief zichtbaar en toegankelijk voor iedereen, met meer mogelijkheden tot deelname aan besluitvorming.

5

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

1 6

Wonen en gebiedsontwikkeling

Breda, de negende stad van Nederland, is met zijn historische binnenstad, zijn karakteristieke dorpen en zijn groene omgeving een aantrekkelijke plek om te wonen, werken en recreëren. Maar net als in de rest van het land staat de woningmarkt in Breda de laatste jaren steeds meer onder druk. En met de hoogste vierkantemeterprijs na de Randstad is wonen in Breda voor een grote groep inwoners niet meer vanzelfsprekend. We zien dat de gehele woningmarkt op slot zit, voor onder andere onze automonteurs, onze verpleegkundigen en onze onderwijzers.

Zij zijn de starters, alleenstaanden en tweeverdieners met een laag en modaal inkomen. Deze groep is letterlijk de motor van onze samenleving, het zijn deze mensen die we aan onze stad en dorpen willen binden. Voor hen moet wonen in Breda mogelijk en betaalbaar blijven. Realisatie is speerpunt voor ons, waarbij we altijd goed kijken naar de inpasbaarheid in de omgeving. Behoud van karakters van onze mooie wijken en dorpen is een belangrijke afweging voor de schaal en de maat van toevoegingen. We kijken hier graag samen met de omgeving naar. Snelheid maken is voor ons van groot belang, omdat mensen al jaren op een wachtlijst staan en er fors wordt overboden bij het kopen van een huis. Hierdoor moeten onze kinderen langer thuis blijven wonen. We hebben gewoon echt meer woningen nodig.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Wat gebeurt er in Breda?

7

Hoe gaan we hieraan werken? WONEN In deze periode gaan we er, binnen onze mogelijkheden, alles aan doen om de ontwikkelingen op de woningmarkt zo veel mogelijk bij te sturen. De woningmarkt in Breda moet toegankelijk blijven voor iedereen. Starters, alleenstaanden en tweeverdieners met een laag en modaal inkomen vallen nu vrijwel altijd buiten de boot. Deze doelgroepen staan voor ons de komende vier jaar daarom bovenaan ons prioriteitenlijstje! De afgelopen vier jaar zijn de bakens verzet en is er gewerkt aan een stevige ambitie: het bouwen van 6000 woningen. Deze ambitie trekken we door, ook in deze periode willen we 6000 woningen toevoegen aan de bestaande voorraad. Fysiek opgeleverde woningen dan wel hard opgenomen in de planning. We schuwen innovatieve concepten of ideeën niet. Realisatie staat voor ons als doelstelling boven aan. Nationale Woon- en Bouwagenda We gaan strakker sturen op woningen voor de eerdergenoemde doelgroepen. Hiervoor onderscheiden we een aantal categorieën woningen. De doelstellingen sluiten zoveel als mogelijk aan bij de Nationale Woon- en Bouwagenda. Dit is 30% sociaal, 40% midden en 30% vrijesector. De afgelopen jaren hebben we gezien dat onze ambitie op middenduur lastig te realiseren is. Tegelijkertijd is er de grootste behoefte aan woningen in dit segment. Daarom geven we deze categorie de komende tijd extra aandacht.

We voorzien dat Breda uit deze agenda de komende jaren voordeel haalt, onder andere door het aangaan van cofinanciering en het binnenhalen van subsidies. Wij gaan voor de 30% sociaal primair in gesprek met onze corporaties. Voor de 40% midden gaan wij met de markt stevig in gesprek. Realisatie is daarbij voor ons het uitgangspunt. Dat betekent dat we onze processen verder moeten versoepelen en versnellen en dat we kansen moeten pakken waarbij we per casus bekijken welke percentages de meeste kansen opleveren. Er is extra capaciteit nodig om te kunnen acteren op de ontwikkelingen binnen de woningmarkt en om alle projecten te kunnen uitvoeren.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Betaalbare woningen Voor iedereen in Breda moet een eigen huis om in te wonen bereikbaar zijn en blijven, dat is ons streven. We sturen op voldoende koopwoningen gedifferentieerd naar doelgroepen, waaronder ook eenpersoonswoningen. Voor de groep waarvoor dit niet binnen handbereik ligt, realiseren de corporaties in Breda sociale huurwoningen.

8

We realiseren woningen in de wijken, de dorpen en in nieuw te ontwikkelen gebieden. We geloven dat spreiding bijdraagt aan het dichter tot elkaar brengen van verschillende groepen in de samenleving. We blijven daarom de gebiedsprofielen hanteren die we hebben vastgesteld. Ook willen we dat onze corporaties de komende tijd een actievere rol nemen in het realiseren van sociale huurwoningen, waarbij we hen faciliteren in het versoepelen van processen en procedures. We zien een toenemende behoefte aan kleinere wooneenheden dan ons beleid toestaat. We kijken of we op sommige plekken kleinere wooneenheden kunnen toevoegen. De balans tussen betaalbare huur- en koopwoningen is voor ons erg belangrijk. Om dit te stimuleren, focussen we extra op betaalbare koopwoningen in projectontwikkelingen. Daarnaast gaan we coöperatieve initiatieven uit de samenleving beter faciliteren, denk aan Collectief Particulier Opdrachtgeverschap voor starters en Knarrenhofjes voor ouderen. Woonvisie We maken ons niet alleen hard voor het realiseren van 6000 woningen, maar werken ook aan vraagstukken die spelen binnen de bestaande woningvoorraad. Het levensloopbestendig maken van onze woningen is hier een goed voorbeeld van. We horen van ouderen dat zij graag willen doorstromen naar een voor hen passende woning. Door ze hierbij te helpen, helpen we ook starters om toe te treden tot de woningmarkt.

Doorstroom-bevorderende maatregelen dragen indirect bij aan het verruimen van de woningvoorraad en zorgen voor een match van vraag en aanbod: de juiste doelgroep in de juiste woning. Om in te kunnen spelen op de woningnood kijken we nadrukkelijk ook naar mogelijkheden om snel tijdelijke woningen te plaatsen. We streven naar een substantieel aantal tijdelijke woningen in deze periode. Ook zien we dat bijzondere doelgroepen, zoals spoedzoekers en internationale studenten extra druk opleveren op de reguliere woningmarkt. Naast eerdergenoemde aanpassingen gaan we de komende jaren werken aan een nieuwe woonvisie. Daarbij sluiten we aan op de ambities uit de omgevingsvisie en de beschikbare data uit de gebiedsprofielen. Een belangrijk onderdeel van deze meerjarenvisie is de herijking van ons instrumentarium. We kiezen voor instrumenten die helpen om de woningmarkt betaalbaar te houden. Zo gaan we bijvoorbeeld de opkoopbescherming invoeren om speculanten tegen te houden. Hoogbouwvisie We bestendigen de bestaande hoogbouwvisie. Daarbij vinden we 70 meter hoogbouw op bepaalde locaties passend bij de Bredase maat. Als dit mogelijk op gespannen voet staat met de verwachting of mening van de buurt sturen we op een goed en zorgvuldig participatieproces, zoals bijvoorbeeld in

GEBIEDSONTWIKKELINGEN Veel steden zijn op zoek naar ruimte om te bouwen. In Breda hebben we het voorrecht dat we nog heel veel binnenstedelijke ruimte hebben. Die kans mogen we niet onbenut laten. Het realiseren van 6000 woningen vereist dat we verschillende grote bouwlocaties ontwikkelen in onze stad en in de dorpen. De locaties waar we de komende jaren aan denken zijn onder andere Woonakker in Teteringen, de locatie aan de Veenstraat in Bavel, Gasthuisvelden, de Oostflank en CrossMark. Voor ons geldt overal: we zetten in op realisatie en betaalbaarheid en tegelijkertijd op een goed voorzieningenniveau. Tijdens onze gebiedsontwikkelingen houden we oog voor het verbinden van nieuwe stadsdelen aan bestaande stadsdelen. Samen met de provincie hebben we ’t Zoet aangekocht. Met dit gebied voegen we een nieuw stukje stad toe aan Breda. We kiezen hierbij niet voor meer van hetzelfde, maar juist voor een stadsdeel dat complementair is aan de stedelijke milieus die we al hebben. Samen met de stad en experts gaan we in gesprek over de invulling van dit gebied en zoeken we naar antwoorden op uitdagingen als waterretentie en groenontwikkeling. Ook gaat de komende periode de schop in de grond bij de Nieuwe Mark en zijn we trots dat het Talentencentrum en de Doorstroomvoorziening voor dak- en thuislozen worden opgeleverd.

Wat betekent dit concreet? WONEN • We houden vast aan de ambitie om 6000 woningen per bestuursperiode te realiseren. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de verdeling volgens de Nationale Woon- en Bouwagenda. • Tijdelijke woningen kunnen helpen om de woningnood op te lossen. We streven naar een substantiële hoeveelheid tijdelijke woningen in deze periode.

• We moeten versnellen om de woningmarkt betaalbaar te maken. Daarvoor maken we voor de jaren 2022 en 2023 samen € 1 miljoen vrij en in de jaren daarna structureel € 1,5 miljoen per jaar. • We stellen voor wonen (inclusief woonzorgeenheden) en gebiedsontwikkelingen € 14 miljoen beschikbaar. • Naast huurwoningen realiseren we voldoende koop woningen en stimuleren we de doorstroom van sociale huur naar koop. • We gaan actiever werken aan het faciliteren van initiatieven uit de samenleving en geven ruimte aan Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, waar mogelijk zonder onnodige tussenkomst van ontwikkelaars. • We gaan senioren die dat willen, helpen om de stap te maken naar een appartement of patiowoning. Daarnaast hebben we extra aandacht voor de behoefte aan levensloopbestendige woningen, zoals Knarrenhofjes. • De oude woonvisie dateert van voor de woningcrisis. We ontwikkelen dan ook een nieuwe woonvisie. • We voeren instrumenten in die helpen om de Bredase woningmarkt betaalbaar te maken. Zo voeren we een opkoopverbod in voor speculanten. • We passen de doelgroepenverordening aan: starters en lage- en middeninkomens (alleenstaanden en tweeverdieners) staan voor ons op nummer één. We streven ernaar dat jongeren en ouderen zo lang mogelijk in dorpen en wijken kunnen blijven wonen.

• Zowel in ons beleid als met financiële impulsen zetten we in op woningen tot de NHG-grens (nu is die € 355.000). Dit betekent dat we de komende periode minder inzetten op het segment boven de NHG-grens. • We zoeken deze bestuursperiode naar mogelijkheden om in samenspraak met politie, zorginstellingen en corporaties enkele wooneenheden te realiseren voor Anders Wonen. Dit om voor deze groep een plek te realiseren en om daarmee overlast in onze wijken en dorpen te voorkomen.

GEBIEDSONTWIKKELING • We ontwikkelen verschillende grote bouwlocaties in onze stad en onze dorpen. De locaties waar we de komende jaren aan denken zijn onder andere Woonakker in Teteringen, de locatie aan de Veenstraat in Bavel, Gasthuisvelden, de Oostflank en CrossMark. • Meer woningen betekent ook meer mobiliteit en meer gebruik van bestaande voorzieningen. Het niveau van bestaande voorzieningen gaat omhoog en waar nodig voegen we extra voorzieningen toe. We investeren hier fors in. • We gaan werken aan een actief en strategisch grondbeleid, zodat we minder afhankelijk worden van ontwikkelaars.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Heusdenhout. In een participatieproces moeten alle belangen, zoals leefbaarheid, goed worden meegenomen. We willen als gemeente de regie pakken voor ‘t Zoet en hebben daar grootstedelijke ambities. We gaan de komende periode werken aan een goede inpassing, waarbij de hoogte nog onderdeel van bespreking is en we gaan komen met een invulling die recht doet aan die grootstedelijke ambities.

9

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

2 10

Kansengelijkheid en bestaanszekerheid

uitkering te hoog is. Verder constateren we dat het een groot aantal statushouders niet lukt om aan het werk te gaan.

Kansengelijkheid en bestaanszekerheid zijn twee begrippen die we steeds vaker terugzien. Beide zijn de laatste jaren meer onder druk komen te staan. We zien dat een groeiend deel van onze inwoners en ondernemers het steeds lastiger krijgt om rekeningen te betalen. Een groep die elke dag hard werkt voor een inkomen, maar door onder andere de gestegen energieprijzen, oplopende inflatie en ongekend dure huur- en koopwoningen steeds meer op achterstand komt te staan. Dit raakt mensen direct in hun portemonnee.

Zelfs met twee inkomens is het door de stijgende lasten soms niet meer mogelijk om rond te komen en we zien dat de groep werkende armen groter wordt. Veel mensen kampen met onoplosbare schulden, waarvan we moeten zorgen dat ze niet verder oplopen. We zien dat armoede vaak van generatie op generatie wordt overgedragen. Door armoede thuis kan niet iedereen de opleiding volgen die gewenst is. Op een lege maag is het lastig leren. We zien dat sommige scholen daarom aan kinderen die thuis niet kunnen ontbijten, een schoolontbijt aanbieden. Dit kan ouders ook helpen, omdat dan een langere werkdag mogelijk is. Dit kan overigens ook weer een inkomensverbetering opleveren.

We zien dat veel Bredanaars werken of op een andere positieve manier een bijdrage leveren aan onze mooie stad en dat steeds minder mensen afhankelijk zijn van een WW- of bijstandsuitkering. Toch zien we dat het niet iedereen lukt om op de arbeidsmarkt te komen. Daarnaast is er een groep die langere tijd niet aan de slag is geweest en een bijstanduitkering heeft. We zien dat de drempel om te gaan werken vanuit een

De afgelopen jaren hebben we een beweging opgestart om mensen in de Sociale Werkvoorziening te integreren in de gemeentelijke organisatie. We zijn enorm trots op deze mensen en vooral ook op de flexibiliteit die zij hebben laten zien bij deze - soms lastige - stap. Binnen de organisatie nemen deze mensen nu een volwaardige plek in en wij zijn dan ook tevreden over dit initiatief.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Wat gebeurt er in Breda?

11

Hoe gaan we hieraan werken? VERBETER BREDA EN ONORTHODOXE WIJKAANPAK De afgelopen jaren zijn we meer wijk- en dorpsgericht gaan werken. Daar gaan we mee door. Voor ons zijn de stad en haar dorpen geen eenheidsworst, we zijn juist trots op de eigen identiteit van elk deel van onze gemeente. Die identiteit koesteren we. Maar tegelijkertijd zien we ook dat sommige gebieden sneller vooruitgaan dan anderen. We willen geen tweedeling in onze stad en via Verbeter Breda maken we ons er dan ook hard voor dat de vooruitgang overal in onze gemeente wordt gevoeld. Onze onorthodoxe wijkaanpak draait om kansengelijkheid en veiligheid. We bieden iedereen de kans om zich te ontwikkelen en te ontplooien. Dat betekent dat we in samenwerking met het onderwijs en bedrijfsleven zorgen voor extra stageplaatsen in de wijk, huiswerkbegeleiding in de verschillende wijkaccommodaties en een bibliotheek in de Hoge Vucht. Het begint bij herkenbaar en benaderbaar zijn. We werken dan ook vanuit de wijk. Ons uitgangspunt is dan ook: gesprekken over de toekomst van een wijk of dorp, voeren we in die wijk of in dat dorp. Soms zal dat zijn via een huiskamergesprek, een andere keer weer met een gesprek in het dorpscafé, in het wijkhuis of bij het buurtpunt. We willen dat iedereen de wijkbeheerder en de wijkboa kent. Zij werken vanuit de wijk en zijn op vaste tijden aanspreekbaar in de wijk.

We vinden dat het spreken van de Nederlandse taal een vereiste is. We zetten snel in op taalonderwijs. Daarnaast stimuleren we de wijkeconomie. Dat betekent bijvoorbeeld dat we ruimte maken voor kleinschalig ondernemerschap, zoals het omkatten van louche garageboxen naar plekken waar mensen hun eigen onderneming kunnen starten. Maar bewoners zijn ook zelf aan zet. We zien dat bewoners van Bavel tot aan de Hoge Vucht ook zelf de handschoen oppakken en bezig zijn om hun wijk of dorp te versterken. Dat willen we stimuleren en ondersteunen, bijvoorbeeld met buurtpreventieteams en de buurtvaders. Zij maken het verschil en zijn de oren en ogen van onze wijken en dorpen.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

We grijpen ook hard in als mensen willens en wetens het verkeerde pad opgaan. Criminele carrières breken we af en verkeerde rolmodellen pakken we aan. Repressie schuwen we daarbij niet.

12

Breda is een van de zestien steden die samen met het Rijk werkt aan het Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Via dat programma willen we bijdragen aan een leefbare, schone en veilige stad, waar we inzetten op het verkleinen van de kloof. We zien dat de aanpak van Nationaal Programma Rotterdam Zuid werkt en gaan dan ook net als zij aan de slag met school, werk, wonen en veiligheid: • School en gelijke kansen We zetten in op het vergroten van onderwijskansen. Zo willen we dat iedereen die het nodig heeft – al dan niet via het onderwijs – huiswerkbegeleiding kan volgen. Bij kansengelijkheid wordt vaak niet direct meer gedacht aan situaties waar vrouwen ongelijk behandeld worden. Hiervoor hebben wij nadrukkelijk wel aandacht. • Werk en bestaanszekerheid We zetten in op een afname van het aantal werkende armen en willen intergenerationele armoede doorbreken. Dat doen we onder andere door via het Volkshuisvestingsfonds bij te dragen aan verduurzaming van betaalbare koopwoningen. Dat leidt immers tot lagere energielasten. Tegelijkertijd verbeteren en vergroenen we de openbare ruimte, daardoor worden wijken fijnere en betere plekken om te wonen. • Wonen We spreiden verschillende typen woningen over de stad en de dorpen. Daarvoor hebben we de gebiedsprofielen vastgesteld. • Veiligheid We zien dat jongeren meer verdienen met drugs wegbrengen dan met vakkenvullen.

De ‘gouden roltrap’ moet dan ook tot stilstand worden gebracht. Daarbij komen we met een persoons- en familiegerichte aanpak, gericht op het traceren en terughalen van crimineel vermogen. We pakken criminaliteit en ondermijning hard aan.

WERK, INKOMEN EN ARMOEDE Iedereen kan iets, iedereen doet iets. We schrijven niemand af. Wie niet kan, helpen we, maar voor wie wel kan, maar niet wil hebben we geen begrip. We werken volgens het principe high trust, high penalty. In de vorige periode zijn we de tegenprestatie gaan uitvoeren: inwoners met een uitkering gingen met behoud van de uitkering aan de slag. Er zijn positieve verhalen uit voortgekomen, deelnemers hebben weer een doel, voelen zich sociaal betrokken en gewaardeerd. We onderzoeken of we een pilot kunnen starten, zodat uitkeringsgerechtigden voor bepaalde werkzaamheden een echte loonstrook kunnen krijgen.We kijken hierbij naar goede voorbeelden in andere steden zoals Groningen en Den Haag.

Wat betekent dit concreet?

We gaan breder om met de negatieve financiële ontwikkelingen waarmee Bredanaars te maken krijgen, zoals de hoge energielasten. Dat wil zeggen dat we per onderwerp breder financieel steun willen bieden aan wie dit nodig heeft. Daarnaast willen we het bestaande Schuldhulpverleningsfonds, waarbij de gemeente de schulden opkoopt en de inwoner alleen nog de gemeente als schuldeiser heeft, structureel uitbreiden. Daarmee kunnen we meer Bredanaars helpen die door de huidige economische situatie in de problemen komen. Uiteraard willen we liever niet dat de schulden te ver oplopen. Daarom zetten we naast het uitbreiden van het Schuldhulpverleningsfonds ook in op een brede vroegsignalering, ook via de huisartsen en de verenigingen. Dan zijn we er met de inwoner op tijd bij om samen te werken aan de juiste balans.

VERBETER BREDA EN ONORTHODOXE WIJKAANPAK

Armoede kan een drempel zijn om mee te kunnen doen, die drempel nemen we weg. Zo willen we de armoedeval tegengaan en tegelijkertijd zorgen dat er geen kind buitenspel staat bij sport- of culturele activiteiten. Daarnaast blijven we actief sturen om mensen naar werk te begeleiden. Werk zou de beste manier moeten zijn om uit de armoede te komen.

• De afgelopen jaren hadden we een fors positief financieel resultaat op het gebied van werk en inkomen. Als gevolg daarvan rekenen we de komende jaren met een voordeel van € 3 miljoen, aflopend naar € 0,5 miljoen in 2026. • We onderzoeken of we een pilot kunnen starten, zodat uitkeringsgerechtigden voor bepaalde werkzaamheden een echte loonstrook kunnen krijgen. • We maken de komende jaren extra geld vrij voor armoede. In de periode 2022-2026 is dat in totaal € 5,9 miljoen. We zetten daarbij in op een bredere groep en denken aan: - Het breder toegankelijk maken van de BredaPas. - Een pilot om schoolontbijten mogelijk te maken in overleg met scholen. - Uitbreiding van het Schuldhulpverleningsfonds. - Meer bewindvoerders in gemeentelijke dienst. - Het helpen van inwoners die slachtoffer zijn geworden van de toeslagenaffaire. - Het vasthouden aan de huidige percentages voor de minimaregelingen, en kijken welke maatregelen we kunnen nemen om de groep werkende armen het beter te laten krijgen. • De eigen bijdrage op de bijzondere bijstand kan mensen in problemen brengen en deze schaffen we af. • Er komt een speciaal programma voor statushouders die nu nog in de bijstand zitten en we kijken naar mogelijkheden hen te helpen de taal te leren spreken.

Ook schulden zijn een drempel om mee te kunnen doen. Die hangen soms als een molensteen om iemands nek. Met het wegnemen van schulden kunnen we mensen activeren om aan de slag te gaan en weer volledig mee te doen in de samenleving. We streven ernaar in onze aanpak doorbraken te forceren, zodat mensen uiteindelijk weer zonder overheidssteun verder kunnen. In gevallen waar dit niet gaat, kijken we naar zo goed mogelijke begeleiding. We willen een speciaal programma voor statushouders, waarbij we veel meer gaan kijken naar wat er nodig is om aan het werk te gaan: is dat een (intensieve) taalcursus, een opleiding, begeleiding en hulp bij solliciteren of is er sprake van een beperking en is er eerst andere hulp nodig? We hebben gezien dat de overheid met de toeslagenaffaire veel leed heeft veroorzaakt en het vertrouwen van inwoners in de overheid heeft geschaad. Bouwen aan vertrouwen is dan ook belangrijk. Wij blijven ons ook richting het Rijk actief inzetten om sneller dan nu met passende oplossingen te komen voor deze groep. Wij staan naast deze inwoners.

• We gaan door met wijk- en dorpsgericht werken. • We willen dat er een bibliotheek terugkomt in de Hoge Vucht. Hiervoor maken we € 3 miljoen vrij. € 2 miljoen aan investeringsmiddelen zijn reeds gereserveerd voor Verbeter Breda en we reserveren nu € 1 miljoen extra. • We maken in 2022 en 2023 bij elkaar € 1,5 miljoen extra vrij voor het versterken van de aanpak Verbeter Breda en vanaf 2024 structureel € 2 miljoen extra. • We gaan vol gas verder met Verbeter Breda.

WERK, INKOMEN EN ARMOEDE

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

We willen graag dat meer mensen gaan werken. Dit is niet altijd even makkelijk. Wij willen nadrukkelijk kijken naar oplossingen zoals het bieden van kinderopvang en zoeken de samenwerking op met het onderwijs, ook voor omscholing en bijscholing.

13

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

3 14

Economie en vestigingsklimaat

De Nederlandse economie is flink in beweging. Hoogtij en forse uitdagingen wisselen elkaar in rap tempo af. Door de coronacrisis kreeg ‘Koop Lokaal’ ineens een andere betekenis. Nu de samenleving weer open is, heeft er op de arbeidsmarkt een ware aardverschuiving plaatsgevonden, waardoor bepaalde sectoren onder druk staan. Ook de huidige situatie in Oekraïne heeft invloed op onze economie. De stijging van energie- en grondstofprijzen werkt door op de prijs van producten en diensten. En naar verwachting neemt de schaarste aan middelen en menskracht de komende jaren alleen maar toe.

Kunnen werken in Breda is voor ons heel belangrijk. We hebben fantastisch mooie bedrijven die graag willen groeien. Ook hebben we veel inwoners die graag in de buurt willen werken. Tegenwoordig werken we op vele manieren: thuis, op kantoor of op een bedrijfslocatie. We streven naar de beste plek voor onze bedrijven. We zien dat veel terreinen en locaties beschikbaar worden gemaakt voor wonen maar ook dat onze bedrijventerreinen sterk kunnen verbeteren. De komende jaren staan we voor een cruciale verandering: de transitie van de huidige manier van werken naar de banen van de toekomst. Deze transitie gaat de nodige wrijving opleveren. Tegelijkertijd zijn er veel kansen voor digitalisering. Dat maakt ons werk makkelijker, efficiënter en minder arbeids- en kostenintensief. We moeten dus lokaal nu al nadenken over het Breda van de toekomst.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Wat gebeurt er in Breda?

15

Hoe gaan we hieraan werken? ECONOMIE De afgelopen jaren is de basis gelegd voor een eerlijke en sterke economie. We hebben in Breda prachtige bedrijven die goed zijn voor 110.000 banen. Daar zijn we trots op en dat mag ook worden gezegd. We werken graag samen in de gouden driehoek van ondernemers, onderwijs en overheid. Samen bouwen we bruggen en lossen we problemen op. We blijven werken met accountmanagers voor ondernemers en bedrijven. Verschillende ondernemers hebben een flinke tik gekregen tijdens de coronacrisis, maar door effectieve maatregelen is veel overeind gebleven. We voorzien dat de naweeën van deze coronacrisis doorklinken in de komende jaren. De grote tekorten op de arbeidsmarkt en de stijgende inkooprijzen hebben in Breda een effect op sectoren als de bouw, de horeca, de zorg, de commerciële dienstverlening en de ICT. Ook verdwijnen de komende jaren banen, mede door digitale en technologische ontwikkelingen. Daarom denken we nu al aan omscholing van medewerkers naar de banen van morgen.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Deltaplan onderwijs en arbeidsmarkt We maken werk van een deltaplan onderwijs en arbeidsmarkt. Als gemeente werken we samen met het onderwijs en het bedrijfsleven aan een weerbare, veerkrachtige en toekomstbestendige economie. We onderzoeken hoe we vraag en aanbod op de arbeidsmarkt nog beter op het onderwijs kunnen laten aansluiten. Bijvoorbeeld met het opzetten van een energieschool die opleidt en bijschoolt voor een sector waar de komende jaren veel arbeidsplaatsen bij komen. Duurzame banen hebben hierbij de voorkeur. Daarnaast gaan we door met de Aanpak Werkend Leren/Bredaficaten, waarmee jongeren zonder startkwalificatie toch deelcertificaten kunnen halen en daarmee aan de slag kunnen bij werkgevers. Ook kijken we nadrukkelijk naar een programma voor basisscholen om kennis te maken met het lokale bedrijfsleven en met ondernemen. Via social return kunnen we onze samenwerking met het bedrijfsleven verder vormgeven. Soms wordt dit nog als lastig, complex en niet doeltreffend ervaren. Wij zetten het doel voorop en laten social return verleidend werken om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of met een beperking duurzaam aan het werk te krijgen.

16

Meewerkstand blijft De coronacrisis bracht ons nog dichter bij onze ondernemers. We trokken in deze crisis in veel gevallen samen op in het uitvoeren van maatregelen, maar vooral ook in het kijken naar wat er wel mogelijk was. Deze houding heeft positief

bijgedragen aan onze relatie met onze ondernemers. Nu de crisis voorbij is, laten we deze manier van werken niet meer los. We blijven in die meewerkstand. Denkend vanuit kansen en mogelijkheden, in plaats van voorzichtigheid en verplichtingen. Horeca en detailhandel De horeca heeft het zwaar gehad in coronatijd. Door meer online bestellingen heeft de detailhandel het ook moeilijk. Onze horeca en detailhandel zorgen voor een groot deel voor de aantrekkelijkheid van Breda. Niet alleen voor toeristen, maar ook voor een groot deel van de omliggende gemeenten. Voor hun inwoners is Breda de uitvalsbasis om te winkelen, eten, drinken en stappen. Die aantrekkelijkheid willen we hooghouden. We gaan kijken waar we onze terrassen op een groene manier kunnen uitbreiden. Daarnaast verlagen we het precario over de hele breedte met 25%. Werklocaties Om op een goede manier het werken te faciliteren, zetten we in eerste instantie in op revitalisering van bestaande bedrijventerreinen en kantorenlocaties. Hiervoor maken we de resterende middelen vanuit de Bredase Investeringsmaatschappij beschikbaar, aangevuld met een extra structurele impuls van € 0,1 miljoen. Dit doen we om actiever dan voorheen bedrijven te helpen om binnen Breda te kunnen groeien.

Mede doordat veel bedrijventerreinen de komende jaren verkleuren naar woongebieden, in combinatie met groei van de stad en bedrijven, ontkomen we er niet aan om andere en nieuwe terreinen te ontwikkelen. Deze terreinen helpen ook om ruimte te creëren om te kunnen schuiven. Ons streven is om dit zoveel mogelijk gefaseerd en in co-creatie met de omgeving te doen. Hierbij wegen we nut en noodzaak continu af. We proberen zoveel mogelijk een volgtijdelijkheid aan te brengen in de fysieke realisatie en ontwikkeling van de locaties, waarbij we als eerste kijken naar Steenakker en Frankenthaler. Om vervolgens Rithmeesterpark en de locatie in Bavel te realiseren. Daarbij zien we het groene karakter van Rithmeesterpark als een kracht en een kans om met agrotech aan te sluiten bij ons huidige economische profiel van toegepaste technologie en creativiteit op deze locatie. Dit sluit logisch aan op het reeds bestaande deel van het Rithmeesterpark. Ook kijken we continu naar eventuele nieuwe passende locaties en gaan niet over tot fysieke realisatie als de noodzaak hiervoor niet aanwezig is. De verschillende voorbereidingen pakken we samen met de omgeving op. Wij zijn geen voorstander van meer logistieke bedrijven en willen absoluut voorrang geven aan het ondersteunen van groeiende bedrijven uit Breda of de directe regio.

Bedrijven die duurzame werkgelegenheid toevoegen voor de Bredanaar en die maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen, hebben een streepje voor. Evenals onze lokale mkb’ers en familiebedrijven.

Verhaal van Breda In 2016 werd het Verhaal van Breda samen met meer dan 20.000 betrokkenen opgetekend. De drie ambities vertaalden zich naar ‘Groen, Gastvrij en Grenzeloos’. Breda Brengt Het Samen, en dat blijven we doen. We zien nog steeds een rol als gemeente om hierin te faciliteren, aan te jagen en te verbinden. We leggen de focus de komende vier jaar op realisatie en we ontwikkelen hiervoor een concreet uitvoeringsplan met bijbehorende programmering. Daarin maken we duidelijk wat we per ambitie gaan doen. Van de beschikbare middelen gaan we € 0,1 miljoen gebruiken voor Breda Marketing. Breda Marketing en Toerisme-informatiepunt Met de komst van Breda Marketing hebben we nu een professionele marketingorganisatie die ons verhaal vertelt en het merk Breda verbeeldt. De komende jaren verdient dit extra aandacht en middelen. We zien namelijk om ons heen dat we hiermee het verschil kunnen maken en onze ondernemers en inwoners in de stad en dorpen een dienst kunnen bewijzen. We vinden het belangrijk dat het verhaal zich verder over Breda verspreidt. We verhogen de jaarlijkse subsidie met € 0,5 miljoen. We zullen initiatieven en organisaties uit de stad, wijken en dorpen en cultuurmakers actief betrekken om het verhaal nog breder naar buiten te brengen. Tegelijkertijd zien we dat Breda een populaire stad is om te bezoeken.

We verhogen de toeristenbelasting licht om zo meer en beter te investeren in onze inwoners en ondernemers. Daarnaast is er veel vraag naar een fysiek punt in de binnenstad waar toeristen terechtkunnen voor informatie over Breda en de programmering voor bezoekers en bewoners. Deze opdracht ligt primair bij Breda Marketing. We stellen € 0,1 miljoen per jaar beschikbaar om een fysiek punt te kunnen realiseren dat past bij de huidige tijdgeest van beleven en ontmoeten. Internationalisering Internationaal timmert Breda hard aan de weg. We worden op veel fronten gezien als voorbeeld voor andere steden. Onze samenwerkingsverbanden gaan ook steeds vaker de landgrenzen over. Dit zorgt voor nieuwe handelsrelaties en kansen voor onze ondernemers. Onze focus ligt de komende jaren op Europa waarbij we kijken naar steden die iets gemeen hebben met Breda. Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar België en de rol van Breda als poort naar Vlaanderen. Als uitgangspunt nemen we leren en innoveren. Alle bestaande stedenbanden die in deze periode aflopen, houden we opnieuw tegen het licht. We kijken hierbij ook naar gemeenschappelijkheid met Breda en zijn normen en waarden.

Wat betekent dit concreet? ECONOMIE • We ontwikkelen een deltaplan onderwijs en arbeidsmarkt, ons actieplan om klaar te zijn voor de banen van de toekomst. Dat doen we samen met het bedrijfsleven en het onderwijs. • We houden vast aan de meewerkstand, die ons en onze ondernemers in de coronacrisis goed is bevallen. • We verruimen onze terrassen en hebben hierbij aandacht voor extra groen. • We verlagen het precario over de hele breedte met 25%. • We zetten de resterende middelen van de Bredase Investeringsmaatschappij in voor de revitalisering van bedrijventerreinen, aangevuld met een extra structurele impuls van € 0,1 miljoen per jaar.

VESTIGINGSKLIMAAT • We blijven faciliteren in het realiseren van de ambities uit het Verhaal van Breda. De realisatie van Groen, Gastvrij en Grenzeloos, daar ligt onze focus. We komen met een uitvoeringsplan en concrete programmering. • Breda Marketing krijgt structureel € 0,5 miljoen extra per jaar. Daarnaast krijgt Breda Marketing de opdracht om een eigentijds toeristeninformatiepunt fysiek terug te brengen naar de binnenstad. Hiervoor stellen we separaat € 0,1 miljoen per jaar beschikbaar. • Breda Marketing verbindt zich aan lokale organisaties en initiatieven om het Verhaal van Breda breder uit te dragen. • We verhogen de toeristenbelasting. • Onze internationale focus ligt de komende jaren in Europa. Leren en innoveren zijn onze twee uitgangspunten. Alle bestaande stedenbanden die in deze periode aflopen, houden we opnieuw tegen het licht. • We blijven inzetten op het verder versterken van de sector toegepaste technologie en creativiteit. Samen met andere overheden en onze partners uit het bedrijfsleven en het onderwijs werken we verder aan een krachtig ecosysteem dat nieuwe bedrijven aantrekt. • Door de coronacrisis hebben we gezien hoe belangrijk het is om lokaal over de juiste middelen te beschikken. Daarom verkennen de we de komende tijd de mogelijkheden van reshoring. 

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

VESTIGINGSKLIMAAT

17

4 BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Mobiliteit en bereikbaarheid

18

Wat gebeurt er in Breda? We zien een toenemend aantal verplaatsingen en met de komst van grote aantallen nieuwe woningen zal de druk alleen maar groter worden. Verkeersveiligheid in wijken en dorpen en rondom scholen moet beter.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Onze wijken en dorpen moeten bereikbaar en veilig zijn. Of je nu de auto, de fiets, het ov of de benenwagen gebruikt, iedereen wil zich snel en op het gewenste moment verplaatsen op de manier die daarvoor het meest passend is.

19

Hoe gaan we hieraan werken? MOBILITEIT In de komende jaren gaan we de eerder vastgestelde mobiliteitsvisie uitvoeren. Daarbij moeten we fors investeren in ons bestaande wegennet voor zowel de auto als de fiets en gaan we ook veel investeren in alternatieven. Ook het openbaar vervoer en nieuwe deelmobiliteitsconcepten zoals de e-scooter krijgen aandacht. Auto Om Breda bereikbaar te houden, zeker gezien het aantal nieuwe woningen dat de komende jaren wordt gerealiseerd, investeren we fors in onze wegen. We kijken naar mogelijkheden om bij wegen die regelmatig vastlopen de doorstroom te verbeteren. Dat doen we bijvoorbeeld door extra rijbanen toe te voegen. Daarnaast hebben we aandacht voor robuuste maatregelen om overlast tegen te gaan. We storten hiervoor de komende vier jaar bovendien € 4 miljoen in het infrastructuurfonds. Zo maken we deze aanpassingen ook daadwerkelijk mogelijk. Fiets Als we willen dat meer mensen de fiets pakken dan moeten we ook zorgen dat de faciliteiten op orde zijn. Daarom willen we meer en betere fietspaden realiseren. We investeren meer in snelfietspaden en er moeten veel meer mogelijkheden komen om de fiets te kunnen stallen in het centrum en de inloopstraten.

We zetten daarbij in eerste instantie in op het versterken van de route naar Breda-Noord (fietsverbinding centrum – Haagse Beemden) en het aanpakken van het slechte wegdek op sommige routes naar de randgemeenten.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Voor zowel wegen als fietspaden maken we binnen de investeringsmiddelen in totaal € 9 miljoen vrij.

20

Openbaar vervoer Ook het openbaar vervoer willen we uitnodigender maken. In de nieuwe concessie van het busvervoer door de provincie zetten wij in op meer vraaggestuurd busvervoer. We gaan het gesprek aan met de provincie om bedrijventerreinen beter te ontsluiten met busvervoer, want alleen bij een betere ov-bereikbaarheid is de verwachting dat mensen de auto laten staan. Ook eisen wij van de provincie dat ze zero-emissieopenbaarvervoer organiseren. In andere delen van Brabant rijden al jaren zero-emissiebussen. Dit moet ook in Breda het vertrekpunt zijn. We blijven ons ook inzetten voor een snelle en frequente busverbinding tussen Breda en Utrecht. Tot slot zorgen we dat onze dorpen bereikbaar blijven. We vragen de provincie dat te faciliteren. Trein Breda heeft met het nieuwe station en haar centrale ligging een unieke plek in Nederland. De directe verbinding naar

Antwerpen/Brussel en Amsterdam via de hogesnelheidstrein is essentieel. De verbindingen naar de Randstad en de rest van Brabant zijn niet overal optimaal. Ook de verbinding naar Duitsland kan veel beter. We blijven lobbyen bij het Rijk om een goede treinverbinding naar Duitsland via Eindhoven. Daarnaast zetten we in op extra treinen van en naar de Randstad en in onze regio (West-Brabant en Zeeland). Deelmobiliteit We zien deelmobiliteit zoals de deelscooters als een mooie manier om de druk op onze wegen te verminderen. Daarbij gaan we in gesprek met de bedrijven om de overlast zo veel mogelijk te beperken. We zorgen dat onze inwoners met deelscooters overal in de gemeente kunnen komen. Ook op plaatsten waar dat nu lastig is, zoals bijvoorbeeld in Ulvenhout en Breda-Noord.

BEREIKBAARHEID Noordelijke rondweg Voor de noordelijke rondweg is de afgelopen jaren een bedrag van € 26 miljoen gereserveerd. De noordelijke rondweg is cruciaal voor veel gebieden in Breda en de dorpen Teteringen en Prinsenbeek. Daarom zetten we de eerder besproken verkenning samen met het Rijk voort. Als gemeente kunnen wij dit financieel niet alleen, we hebben hiervoor provincie en Rijk nodig. Door te investeren in de noordelijke rondweg kunnen de noord- en zuidkant van Breda letterlijk beter worden verbonden. Verder betekent het dat fietsers zonder te hoeven wachten het hele traject kunnen doorfietsen. Om ook deze periode weer een goede stap te zetten in een substantiële verbetering van de noordelijke rondweg laten wij de reservering gedurende deze periode doorgroeien naar € 40 miljoen. Bavel, Prinsenbeek, Teteringen en Ulvenhout Om grote aantallen nieuwe woningen mogelijk te maken in Bavel, Prinsenbeek en Teteringen is het noodzakelijk om de infrastructuur op orde te brengen en de bestaande mobiliteitsproblemen in deze dorpen op te lossen. Nieuwe ontwikkelingen, zoals Beeks Buiten of Woonakker, kunnen alleen worden gerealiseerd als de mobiliteitsproblemen zijn opgelost. In Bavel en Ulvenhout wordt gesproken over de verbreding van de A58. Dit is noodzakelijk om binnenstedelijk verkeer te verleiden om de snelweg te nemen. Echter, er is op dit moment geluidshinder.

Wij blijven het gesprek met het Rijk voeren over de verbreding en het terugbrengen van de geluidsoverlast en het terugdringen van fijnstof. Voor de belangrijkste plekken langs de grote uitvalswegen vragen we bewoners mee te helpen met monitoren. We kijken of er kortetermijnoplossingen zijn om hinder en overlast te verminderen. Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid heeft onze prioriteit. Daarom richten we onze straten en wijken veilig in, in het bijzonder in de buurt van scholen en sportclubs. Dat doen we in samenwerking met politie, ouders en buurtbewoners. Daarom sparen we ieder

Parkeren We willen dat mensen makkelijk en betaalbaar kunnen parkeren in en rondom ons centrum. Inwoners moeten kunnen parkeren op de best passende plek. We gaan mensen meer verleiden om gebruik te maken van parkeergarages en parkeervelden in plaats van te parkeren op straat. Zo zorgen we ervoor dat er mee ruimte komt voor groen in de binnenstad. De inloopstraten zijn hier een uitzondering op. Om het gebruik van parkeergarages en parkeervelden aantrekkelijk te maken, verlagen we hiervoor de parkeertarieven substantieel. Sommige straten hebben veel winkels waar klanten en gasten snel even iets ophalen. Hier breiden wij het eerste gratis kwartier parkeren uit naar een eerste halfuur om de bezoekers en ondernemers extra comfort te geven. Daarnaast vinden we dat de Concordiagarage naar het gebied moet worden vernoemd waar het in ligt, namelijk Oranje Zuid. We kijken ook hoe we deze garage beter schoon, heel en veilig kunnen maken. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zo dicht mogelijk bij huis kunnen parkeren. Daarom ontkomen we soms niet aan het invoeren van gereguleerd betaald parkeren. We ronden de invoering af van het betaald parkeren in de schil rondom het centrum, om een waterbedeffect te voorkomen. We bekijken samen met inwoners hoe we dit gaan invoeren.

Daarbij maken we voor alle bewoners de eerste parkeervergunning gratis en verdubbelen het aantal uren van de bezoekersregeling, zodat bewoners goedkoop bezoek kunnen krijgen. De tweede parkeervergunning blijft hetzelfde tarief, de derde vergunning en verder wordt duurder. Verder kijken we of we op drukke plaatsen extra parkeerplekken kunnen toevoegen. Door de jaren heen zijn veel kleine verschillen ontstaan tussen tarieven in verschillende zones. Hierdoor is de kans op een onbedoelde boete groot. We gaan deze verschillen zo veel mogelijk terugbrengen.

Wat betekent dit concreet? MOBILITEIT • We storten deze vier jaar € 4 miljoen in het infrastructuurfonds om infrastructurele projecten te bekostigen. • We investeren de komende vier jaar flink in het aanleggen en verbeteren van wegen en fietspaden en reserveren hiervoor € 9 miljoen. • We onderzoeken de mogelijkheden voor een extra plek in het centrum om fietsen beveiligd te parkeren. • Fietsenstallingen in de binnenstad blijven gratis. • Het aantal fietsnietjes in en rondom het centrum en bij NAC wordt fors verhoogd.

• We realiseren meer en veilige (snel)fietsroutes, zoals vanuit de Haagse Beemden naar het centrum. • We vragen de provincie en het Rijk om onze stad en onze dorpen ook per openbaar vervoer beter bereikbaar te maken. • We spannen ons in om te zorgen dat wijken, dorpen en bedrijventerreinen met deelscooters bereikbaar zijn.

BEREIKBAARHEID • De komende periode blijven we middelen reserveren voor cofinanciering voor de noordelijke rondweg, zodat aan het einde van deze periode in totaal € 40 miljoen beschikbaar is. • We zetten in deze periode € 2,8 miljoen in om de verkeersveiligheid te vergroten rondom scholen, in de wijken en dorpen. • We streven naar zoveel mogelijk 30km-straten. We kijken daarbij wel naar de functie van de weg en beschikbare middelen voor herinrichting. • We zorgen voor een veilige toegang tot scholen, met veilige wandel- en fietsroutes. Ook kijken we naar voldoende kiss-and-ride-parkeerplekken om kinderen veilig naar school te brengen. • We richten een online meldpunt op, waar inwoners onveilige verkeerssituaties op een laagdrempelige manier kunnen melden, bijvoorbeeld zoals nu in de BuitenBeter app. • Hard en onverantwoord door woonwijken, het centrum en natuurgebieden rijden, pakken we keihard aan door strenger te controleren of te beboeten. Dit doen we ook bij geluidsoverlast. • We maken de Molenstraat en Sint Annastraat autovrij en creëren een kiss-and-ride bij de Oude Vest. Ondernemers, bewoners en andere gebruikers behouden toegang tot hun eigen terrein. • We maken een plan van aanpak tegen overlast van laden en lossen in de binnenstad.

• We verlagen de parkeertarieven in de parkeergarages en op parkeervelden substantieel en stellen hiervoor € 0,7 miljoen per jaar beschikbaar. • We breiden het gratis kwartiertje parkeren uit naar een half uur. • Op plekken waar de parkeerdruk hoog is, kijken we naar mogelijkheden om het aantal parkeerplaatsen uit te breiden. • We harmoniseren de zones voor betaald parkeren zoveel mogelijk. • De eerste parkeervergunning wordt gratis. De tweede parkeervergunning blijft hetzelfde tarief. Vanaf de derde vergunning stijgt het tarief. • We breiden de bezoekersregeling uit van 40 naar 80 uur. • We ronden de invoering af van het betaald parkeren in de schil rondom het centrum. Daarbij bekijken we in overleg met de buurt of het mogelijk is om dit slechts in een deel van de wijk in te voeren. BESTUURSAKKOORD 2022-2026

jaar om maatregelen te kunnen nemen die de verkeersveiligheid verbeteren. Hiervoor reserveren we extra middelen waarbij we samen met scholen gaan kijken naar passende maatregelen.

21

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

5 22

Gezondheid, maatschappelijke ondersteuning en samenleving

Mantelzorg, vrijwilligerswerk en maatschappelijke ondersteuning voorzien in de eerste zorgbehoefte van onze inwoners, houden de toegang tot zorg laagdrempelig en zijn toegankelijk en snel inzetbaar. Ze vormen de ruggengraat van onze samenleving. Maar mede door demografische ontwikkelingen, krapte op de arbeidsmarkt en het verplichte abonnementstarief komen ze steeds verder onder druk te staan. De vergrijzing zet de komende jaren verder door en ook leven we gemiddeld steeds langer. Naar schatting moet straks een op de vier Nederlanders in de zorg werkzaam zijn om aan de vraag te kunnen voldoen. Nog los van de krapte op de arbeidsmarkt, is dat niet realistisch noch wenselijk. We zien dat er een forse druk op de beschikbare middelen ligt. Daarom zal het zorglandschap de komende jaren moeten

veranderen door te innoveren en digitaliseren. Naast innovatie in de zorg, zien we ook kansen door te blijven inzetten op de kracht van mantelzorgers. Zij zijn van onschatbare waarde. Daarnaast zien we kansen om onnodige zorg te voorkomen, want voorkomen is beter dan genezen. Dat doen we door onze inwoners te stimuleren en te verleiden tot een gezond(ere) levensstijl, waarbij goede voeding, voldoende bewegen, sporten en rookvrij opgroeien centraal staan. Preventie wordt de komende jaren belangrijker dan alleen het plakken van pleisters. Verschillen tussen mensen dragen bij aan diversiteit. Inclusie houdt het bewust insluiten van achtergestelde groepen in. Maar ook het zoeken van verbinding met andersdenkenden. Insluiten van achtergestelde groepen betekent dus het niet uitsluiten van andersdenkenden. We zien dat onze gemeente in alle opzichten divers is. Diversiteit draagt bij aan de creativiteit en innovatie van de gemeente en zorgt ervoor dat verschillende mogelijkheden naar voren worden gebracht.

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Wat gebeurt er in Breda?

23

Hoe gaan we hieraan werken? GEZONDHEID EN MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING De komende periode benaderen we gezondheid en zorg vanuit een positieve gedachte. We zetten in op voorkomen van zorg en hebben extra aandacht voor onze ouderen. Waar er zorg nodig is, zetten we in op maatwerk. Voor de komende periode zien we op dit gebied vier belangrijke uitgangspunten: • Preventie Het stimuleren van en het verleiden tot een gezonde levensstijl. • Ondersteuning Hulp voor mensen die dit het hardst nodig hebben. • Professionele zorg Uitgaan van de kwaliteiten van onze inwoners en maatwerk leveren waar professionele zorg nodig is. • Zorgvoorzieningen Beschikken over voldoende en de juiste zorgvoorzieningen. In de uitwerking van deze uitgangspunten zoeken we nadrukkelijk de samenwerking op met de gemeenteraad. Daarnaast zijn er een paar zaken die we de komende tijd extra aandacht gaan geven. Deze lichten we verderop toe.

UITGANGSPUNTEN

BESTUURSAKKOORD 2022-2026

Preventie: het stimuleren van en het verleiden tot een gezonde levensstijl Het voorkomen van zorg krijgt steeds meer voet aan de grond. Dat is niet alleen nodig omdat de zorgkosten ieder jaar flink toenemen, maar ook omdat tal van onderzoeken uitwijzen dat gezonde inwoners gelukkiger zijn, beter presteren op school of op het werk en voelen dat ze meedoen met de maatschappij. Er is de afgelopen jaren op verschillende fronten, zowel landelijk als lokaal geëxperimenteerd met het voeren van preventief gezondheidsbeleid. De komende periode gaan we deze ervaringen vertalen naar een regulier aanbod en kijken we waar we dit kunnen verbreden of intensiveren.

24

We focussen daarbij op het verleiden tot een gezond leven en faciliteren dat. We gaan niet betuttelen maar dagen mensen wel uit. Om dit handen en voeten te geven, werken we dit plan verder uit in een gezondheidsvisie. Met aandacht voor verandering van levensstijl, een gezonde en duurzame leef- en voedselomgeving en bewegen en sporten. We gaan op het gebied van preventie het gesprek aan met scholen, sportclubs en het verenigingsleven. Daarom investeren we structureel € 0,2 miljoen extra in vroegsignalering en het bevorderen van een gezond leven. Een belangrijk onderdeel van deze gezondheidsvisie is het voorkomen en terugdringen van overgewicht bij jong en oud. We kijken naar de mogelijkheden van een programma rondom een gezonde levensstijl. We zoeken hiervoor aansluiting bij landelijke programma’s en kenniscentra als het JOGG (jongeren op gezond gewicht) en het voedingscentrum. Ook in ons lokaal aanbod gaan we een gezonde en duurzame voedselomgeving stimuleren. We verbieden de ‘vette hap’ niet, maar gaan wel kijken naar meer alternatieven. We willen een gezond leven makkelijker en aantrekkelijker maken. Ondersteuning: hulp voor mensen die dit het hardst nodig hebben Als gemeente hebben we de afgelopen jaren steeds meer grip gekregen op onze maatschappelijke ondersteuning.

Dat komt hoofdzakelijk door onze integrale aanpak en het werken met een centraal punt waar we vraag en aanbod aan elkaar koppelen. Dit werkt, want vaak is er bij mensen achter de voordeur meer aan de hand waardoor er zorg nodig is. Denk bijvoorbeeld aan armoede of schulden, huiselijk geweld of een verslaving. De komende jaren gaan we door met het bewegen naar de voorkant. We gaan efficiënter werken door meer in te zetten op de vraag achter de zorgvraag. We zien dat de toenemende vraag en het beperkte aanbod aan personeel zorgen voor extra druk op ons zorgsysteem. Daarnaast zijn ook de tarieven over de hele breedte gestegen. Mede door de inflatie zal dit voorlopig nog niet veranderen. We willen dat onze dienstverlening kan blijven functioneren, zoals onze inwoners dat van ons gewend zijn. Tegelijkertijd willen we de markt blijven uitdagen om met verrassende, efficiënte en slimme zorgoplossingen te komen. We stellen hiervoor in de eerste drie jaar € 4 miljoen en in 2026 € 3,5 miljoen extra beschikbaar. Dit geeft ons meer ruimte om onze dienstverlening en bijbehorende uitgaven op orde te houden en tegelijkertijd de autonome groei op te vangen. Maar dit betekent niet dat we geen keuzes moeten maken. Dit doen we integraal, door middel van samenwerkingen over de

Huishoudelijke hulp wordt vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning nu voor iedereen aangeboden voor dezelfde prijs, het abonnementstarief. We vinden dat deze ondersteuning alleen bedoeld is voor mensen die dit niet zelf kunnen betalen. Het Rijk zal naar verwachting in 2025 een streep zetten door deze wetgeving. Dit vinden wij lang duren. Om de zorg betaalbaar te houden zullen we onorthodoxe maatregelen niet schuwen, zodat de hulp terecht komt bij inwoners die het echt nodig hebben. Professionele zorg: uitgaan van de kwaliteiten van onze inwoners en maatwerk leveren waar professionele zorg nodig is Wat voor ons vooropstaat is dat iedereen die in Breda zorg nodig heeft, ook de juiste zorg krijgt. We gaan hierbij uit van de kwaliteiten van onze inwoners. We kijken vooral naar wat iemand nog wel zelf kan of waarbij familie kan ondersteunen. We zien dat onze inwoners vaak al met eenvoudige oplossingen of simpele aanpassingen geholpen zijn. De meeste mensen kunnen hierdoor zelfstandig blijven wonen op de plek waar ze zich het prettigst voelen, thuis. Waar kleine aanpassingen niet helpen, zetten we professionele ondersteuning in en rond het huis in. Deze zorg is altijd maatwerk, want zo leveren we de juiste en passende zorg. In sommige situaties is met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) het maximale bereikt.