Gestempeld PDF Jaarstukken 2021 gemeente Breda
Tekst van het document
Ook in 2021 zagen we dat er veel initiatief was bij bewoners en organisaties om elkaar tóch op alternatieve manieren te kunnen (blijven) ontmoeten en de betrokkenheid te vergroten. We ondersteunden wijk- en dorpscentra en benaderden bewoners via digitale kanalen (wijkplatforms). •
Via bestaande netwerken en wijkinstrumenten zijn we in contact gebleven met bewoners en organisaties wanneer zij hulp en advies nodig hadden.
•
We hebben diverse (bewoners)initiatieven gefaciliteerd en ondersteund tijdens de lockdowns. We schakelden snel om bij spontane corona-initiatieven de (on)mogelijkheden in kaart te brengen. Met inachtneming van de landelijke richtlijnen gingen activiteiten toch door, vooral buitenactiviteiten. In de wijken lag veel nadruk op de jeugd, zodat we hen voldoende uitdagingen konden blijven bieden. In 2021 zijn er ook coronamiddelen ingezet om wijkplatforms in de Haagse Beemden en de Hoge Vucht extra te faciliteren en te stimuleren om ontmoeten in de stad een impuls te geven.
•
Naast meer eenzaamheid en verward gedrag bij bewoners, signaleerden we ook moeheid rondom de landelijke maatregelen en onrust in sommige buurten. Hiervoor versterkten we de koppeling met hulporganisaties en wijknetwerkers.
•
Door de pandemie kwamen bij de wijk- en dorpsplatforms minder subsidieaanvragen binnen: 121 zijn er ingediend en toegekend. 20% hiervan schuift door naar 2022.
•
Sommige initiatieven vanuit de wijkagenda’s konden niet doorgaan, omdat er op dat moment geen mogelijkheid was om fysiek bij elkaar te komen. In sommige gevallen was er sprake van vertraging, maar zijn er toch al mooie dingen tot stand gekomen, zoals het project Binnenste Buiten in de wijk Schorsmolen. Voor andere initiatieven bekijken we in 2022 de haalbaarheid.
•
Aanpak aandachtswijken: het persoonlijke contact met bewoners is kenmerkend voor de aanpak aandachtswijken en grotendeels nodig voor uitvoering van de maatregelen. Helaas was dit in 2021 als gevolg van de coronamaatregelen met periodes niet mogelijk en dit had effect op de gemaakte plannen.
•
De wijk- en dorpscentra hebben het als belangrijke ontmoetingsplekken ook in 2021 zwaar gehad. Zij moesten continu bekijken wat wel en niet mocht volgens de RIVM-richtlijnen. Gedeeltelijke openstellingen en complete sluitingen maakten het moeilijk om tot een sluitende exploitatie te komen. Zonder extra steunpakketten vanuit het Rijk en de gemeente zouden meerdere wijk- en dorpscentra failliet zijn gegaan.
Programma 2 Ondernemend Breda Economie •
Ook in 2021 werden ondernemers en werknemers in Breda flink op de proef gesteld door de coronapandemie. Hoewel de Nederlandse economie met 4,8% groeide, zag de werkelijkheid er voor veel lokale ondernemers minder rooskleurig uit.
•
De veerkracht en creativiteit van de Bredase ondernemers bleek in 2021 onverminderd groot. We zorgden er met het steunpakket corona-aanpak 2021 en een nieuw steunpakket aan het einde van 2021 voor dat verschillende succesvolle initiatieven konden worden doorgezet.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
21
•
In juni en december presenteerden we in de Monitor Corona Impact Breda het meest actuele beeld op een aantal hoofdthema’s. Daarnaast verschenen 6 uitgaven van de economische herstelmonitor. Hierin bundelden we relevante onderzoeken en cijfers op economisch gebied en pasten deze toe op de Bredase situatie. Zo ontstond een actueel beeld van wat de coronacrisis op economisch gebied betekende.
Cultuur De coronapandemie heeft ook een enorme impact gehad op de culturele sector in Breda - en daarmee ook op de doelstellingen. Theaters lagen stil, makers konden minder produceren en kozen soms ook voor een carrière buiten de sector en het publiek kwam, op momenten dat het wél mocht, in mindere mate terug. 2021 stond voor de culturele sector dan ook vooral in het teken van overleven en zoeken naar andere werkwijzen om het publiek toch te bereiken. De steunpakketten leidden er in 2021 toe dat de lokale culturele infrastructuur op professioneel en amateurkunstniveau in stand is gebleven. Dit kwam boven op de reguliere verstrekking van subsidies. Daarnaast heeft de coronacrisis een boost gegeven op het gebied van kunst en cultuur in de openbare ruimte en daarmee het betrekken van de inwoners bij cultuur. Zo ontstonden er ook nieuwe initiatieven, zoals Breda Buiten. Maar door corona constateerden we ook dat: •
De aanbesteding van de Kunsthal Breda vertraging heeft opgelopen. Er konden in 2021 immers nog geen activiteiten plaatsvinden. Dit is nu doorgeschoven naar 2022.
•
Het NK Skateboarden niet plaats kon vinden in 2021.
•
De beperkte inzet van personeel bij het Stedelijk Museum en het Stadsarchief heeft geleid tot een vertraging binnen de pilot die is bedoeld om achterstanden in de registratie van de collecties weg te werken. Dit heeft vooralsnog geen invloed op dit meerjarige traject.
•
Er een risico ontstond wat betreft de algemeen gebruikelijke verdienmodellen van de lokale culturele infrastructuur.
Vanuit het Rijk kregen we in 2020 en 2021 gelden voor de cultuursector. Deze middelen konden slechts deels worden ingezet om extra activiteiten te financieren door de voortdurende beperkende coronamaatregelen waarmee deze sector werd geconfronteerd. De resterende rijksgelden worden daarom doorgeschoven naar 2022, onder meer voor het herstel en de herstart van de culturele programmering, de innovatie van de culturele sector en het opstellen van een accommodatiebeleid. Erfgoed •
De Nassaudag is in 2021 niet doorgegaan.
•
Tijdens de Open Monumentendag was de vrije toegankelijkheid van de monumenten beperkt.
•
Afspraken over erfgoededucatie, lessen over archeologie en rondleidingen door het depot konden niet doorgaan.
•
De vrijwilligers bij het archeologisch team hebben door corona een groot deel van het jaar geen werkzaamheden kunnen uitvoeren.
•
De 3 heemkundige musea hebben subsidie ontvangen voor hun exposities. Door corona was het bereik daarvan niet optimaal.
•
De participatie van erfgoedorganisaties bij projecten was lastig te organiseren door de coronaregels.
Internationalisering We hebben minder fysieke activiteiten uitgevoerd in het kader van internationalisering, wat een logisch gevolg is van de coronamaatregelen. Naast de enkele fysieke activiteiten die wél mogelijk waren, hebben we ons netwerk veelal digitaal onderhouden, bijvoorbeeld met een online evenement op International Women’s Day en online workshops over waterprojecten. Onderwijs De impact van de coronamaatregelen op studenten is groot, vooral op het mentale welzijn. Studenten zijn bij uitstek een groep die elkaar moeten ontmoeten en de stad moeten leren kennen. Door de lockdowns bleek dit uiterst lastig. •
We hebben samen met de onderwijsinstellingen een geslaagde introductieperiode georganiseerd.
•
We hebben het GoodMood-evenement opgezet met het mbo en hbo, waardoor studenten elkaar en de stad beter leerden kennen. Dit blijven we doen, ook in de toekomst.
•
Het netwerk van Breda Internationals (BI) is uitgebreid, omdat internationale studenten zich tijdens de lockdowns vaker eenzaam voelden.
•
Activiteiten voor internationale studenten (en expats) vonden plaats met inachtneming van de geldende maatregelen. Zo organiseerden we stadswandelingen, een online pubquiz en webinars.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
22
Onderwijshuisvesting Door corona heeft de ventilatie in schoolgebouwen extra aandacht gekregen. De coöperaties BreedSaam (huisvesting van het primair en speciaal onderwijs) en Building Breda (huisvesting van het voortgezet onderwijs) hebben in 2021 rijkssubsidie aangevraagd om de actuele problemen op het gebied van ventilatie voortvarend aan te kunnen pakken. Dit gebeurt via cofinanciering tussen het Rijk, de gemeente en de schoolbesturen. Programma 3 Duurzaam Wonen in Breda Mobiliteit •
Door de coronapandemie zijn de vooronderzoeken vertraagd voor 3 grote projecten. De aanleg van de turborotonde in de Leursebaan, de werkzaamheden aan de Graaf Hendrik III-laan en de herinrichting van de Marialaan vinden daarom later plaats.
•
De proef ‘Slim Sturen’ om als weggebruiker meer grip te krijgen op navigatiesystemen is eind 2021 uitgevoerd. Door de toen geldende maatregelen was de verkeersdruk echter laag, waardoor het effect niet goed gemeten kon worden. Deze proef krijg daarom in 2022 een vervolg.
Recreatie •
Mensen waren ook afgelopen jaar veel thuis. Dat maakte hun directe woonomgeving tot een belangrijke uitlaatklep; om het hoofd leeg te maken, te bewegen, mensen te ontmoeten en te genieten van het moois dat groen en ruimte kunnen bieden. Beweging en spelen in de openbare ruimte hebben we gestimuleerd. Om de druk op de recreatieplassen te verlichten, hebben we gezocht naar verkoelplekken aan wateren in de stad en in de omliggende dorpen. In het Boeimeerpark heeft dit een kleinschalig stadsstrand opgeleverd.
•
In de openbare ruimte hebben we afgelopen jaar extra aandacht besteed aan het reinigen en onderhouden van intensief gebruikte plekken en parken. Ook hebben we via gastheren gestuurd op drukke plekken.
•
Beweegplekken in de stad zijn al dan niet tijdelijk aangelegd. Bijvoorbeeld een outdoor sport- en fitnessvoorziening in het park Vrederust en een beachvolleybalveld op het Chasséveld.
Programma 4 Basis op Orde in Breda Openbare ruimte en accommodaties Door de lockdowns en de gedwongen sluiting van (sport)accommodaties bleef de directe woonomgeving voor veel mensen een belangrijke uitlaatklep. Dit vroeg om een andere focus voor het reinigings- en onderhoudswerk in de openbare ruimte. Ondanks corona hebben we in de stad veel projecten uitgevoerd om te ‘vergroenen’ en ‘verblauwen’. We hadden meer aandacht voor parken, groen en fiets- en wandelpaden. Dit was mogelijk doordat er onder meer minder focus lag op werkzaamheden rondom evenementen. Daarnaast hadden we meer aandacht voor zwerfafval, een gevolg van het extra gebruik van groene gebieden. We hebben samen met actieve, vrijwillige zwerfvuilopruimers het Actieplan Aanpak Zwerfvuil opgesteld. Afvalservice Hoewel thuiswerken het hele jaar de norm was, is de hoeveelheid huishoudelijk afval licht gedaald ten opzichte van 2020. Daarnaast zien we dat er door corona en de sluiting van de winkels Parels en Vindingrijk minder kringloopgoederen ingezameld zijn. De dienstverlening aan bewoners is doorgegaan; we hebben onze reguliere werkzaamheden uitgevoerd en door de drukte is het 2e milieustation 21 keer extra opengegaan. Veiligheid Maatregelen en noodverordeningen om de veiligheid in Breda te borgen, hadden een grote impact op de omgeving en onze organisatie.
De capaciteit van onze medewerkers werd anders ingezet: we besteedden meer tijd aan de maatregelen en minder tijd aan bijvoorbeeld evenementen. •
Door de pandemie werd er meer gebruikgemaakt van digitale (hulp)middelen, waardoor we extra hebben ingezet op cyberveiligheid.
•
De inzet van boa’s en inspecteurs verschoof van hun reguliere taken naar handhaving van de coronamaatregelen.
•
Er waren minder spreekuren in de wijk door corona.
•
Het aantal meldingen van (jeugd)overlast steeg.
Dienstverlening Ondanks de pandemie konden wij de noodzakelijke dienstverlening grotendeels door laten gaan.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
23
•
Het organiseren van de Tweede Kamerverkiezingen had veel impact. Op alle stemlocaties moest rekening gehouden worden met de toen geldende maatregelen. Dit betekende bijvoorbeeld dat we op zoek moesten naar alternatieve locaties, omdat er niet genoeg ruimte in de bestaande locaties was. Ook de bemensing van de stembureaus was een uitdaging, doordat een deel van hen tot de risicocategorie behoorde en zodoende geen zitting kon nemen.
•
Rond de zomerperiode zagen we langere wachttijden voor het aanvragen van (identiteits)documenten en inschrijvingen van arbeidsmigranten. Dit werd veroorzaakt door de coronamaatregelen en de uitval van medewerkers door de quarantaineregels.
•
Door de uitbreiding van ons zaaksysteem konden aanvragen van ondernemers voor corona-ondersteuning gemakkelijker afgehandeld worden.
Programma 5 Organisatie en Financiën van Breda Ook in 2021 had corona een grote impact op onze medewerkers en het werk dat zij doen. Het jaar kenmerkte zich opnieuw door de flexibiliteit en weerbaarheid van de organisatie: •
We volgden de RIVM-adviezen en informeerden alle medewerkers, onder meer via nieuwsbrieven en videoboodschappen.
•
Thuiswerken bleef de norm. We werkten alleen op locatie als dat nodig was én als dat kon volgens de richtlijnen.
•
De dienstverlening aan Bredanaars ging onverminderd door. Wanneer de omstandigheden het toelieten, gebeurde dat fysiek, maar ook regelmatig digitaal.
•
We hadden speciale aandacht voor ziekteverzuim en inzetbaarheid. Naast de fysieke gevolgen van corona, merkten we dat sommige medewerkers moeite hadden om een goede werk-privébalans te vinden en dat er druk ontstond op het mentale welzijn. Ondanks alle inspanningen steeg het ziekteverzuim in de loop van 2021. De langetermijneffecten van corona op de werkdruk en de inzetbaarheid van medewerkers blijven nog steeds een risico.
•
Vanwege het flexibele werken werd een deel van het bijgestelde herhuisvestingsplan uitgevoerd: o Fasegewijs wordt het Stadskantoor aangepast naar een moderne en flexibele werkomgeving die aansluit bij een andere manier van werken. o We hebben gebouw B met minimale investeringen aangepast naar een flexibele werkomgeving die we gebruiken om de pieken in de bezetting op te vangen en om in te kunnen spelen op speciale omstandigheden, zoals werken en overleggen op 1,5 meter afstand. o We faciliteerden thuiswerkplekken conform de Arbo-normen en beschouwen deze als een volwaardig onderdeel van onze manier van werken.
FINANCIËN Corona heeft onze inkomsten en uitgaven fors beïnvloed. We zagen lagere inkomsten op het gebied van parkeren en toeristenbelasting, maar ook lagere kosten doordat evenementen niet doorgingen. Met het lokale steunpakket hebben we bewust meer uitgaven gedaan om impulsen te geven aan activiteiten voor jongeren en ondersteuning voor ondernemers. Ook hebben we dit jaar weer regelingen voor het Rijk uitgevoerd, zoals de Tozo en de TONK. We zijn voor veel van onze extra uitgaven en inkomstenderving gecompenseerd door het Rijk. De financiële gevolgen maken we inzichtelijk in onderstaande overzichten. Eerst laten we de algemene financiële effecten en de rijkscompensatie zien. Daarna volgt een financieel overzicht van het lokale steunpakket corona-aanpak 2021.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
24
ALGEMENE FINANCIËLE EFFECTEN Op diverse beleidsterreinen heeft corona invloed gehad op onze financiën. In onderstaand overzicht ziet u de gevolgen, de onderwerpen waarvoor we compensatie vanuit het Rijk hebben ontvangen en de hoogte van die compensatie. Overige effecten corona Bedragen x € 1 miljoen Thema
Onderwerp
Resultaat
Dekking bijdrage Rijk
Resultaat na compensatie
1 Opgroeien
Vrijwilligersorganisaties Jeugd; zoals scouting en speeltuinen
-0,03
0,08
0,05
1 Opgroeien
Jongerenwerk jeugd
-0,21
0,15
-0,06
1 Opgroeien
Mentale ondersteuning jeugd
0,13
0,13
1 Opgroeien
Activiteiten en ontmoetingen jeugd
0,09
0,09
1 Opgroeien
Continuïteit van zorg: Meerkosten Jeugd (ivm corona)
-0,03
0,25
0,22
1 Opgroeien
Vergoeding eigen bijdrage peuters, SMI en Voorschoolse educatie
-0,02
0,05
0,03
1 Opgroeien
Jeugd aan zet
0,01
0,01
1 Opgroeien
Nationaal Programma Onderwijs
0,76
0,76
1 Opgroeien
Perspectief Jeugd en jongeren
0,36
0,36
1 Betrokken zijn
Extra begeleiding kwetsbare groepen
0,37
0,37
1 Betrokken zijn
Bestrijden eenzaamheid ouderen
0,37
0,33
1 Betrokken zijn
Compensatie quarantainekosten
0,04
0,04
1 Betrokken zijn
Vaccinatieritten collectief vervoer wmo
-0,10
1 Betrokken zijn
Continuïteit van zorg: Meerkosten wmo (ivm corona) incl beschermd wonen
-0,14
0,38
0,24
1 Thuis
Meerkosten maatschappelijke opvang
-0,91
1,22
0,31
1 Thuis
Huiselijk geweld (inclusief meerkosten vrouwenopvang)
-0,03
0,20
0,16
1 Thuis
Extra begeleiding dak- en thuisloze mensen
-0,17
0,17
1 Leren, ontwikkelen en werken
Gemeentelijk schuldenbeleid (schuldhulpverlening)
-0,15
0,57
1 Leren, ontwikkelen en werken
Tozo
-9,62
9,62
1 Leren, ontwikkelen en werken
Tozo uitvoeringskosten
-0,90
0,90
1 Leren, ontwikkelen en werken
Heroriëntatie zelfstandigen
-0,01
0,06
0,06
1 Leren, ontwikkelen en werken
TONK
-1,13
3,23
2,11
1 Leren, ontwikkelen en werken
Re-integratie
-0,62
1,85
1,23
1 Leren, ontwikkelen en werken
Bijzondere bijstand
0,20
0,20
1 Leren, ontwikkelen en werken
Crisisdienstverlening
-0,47
2,10
1,63
1 Leren, ontwikkelen en werken
Participatie: Exploitatietekort Sociale Werkbedrijven (1 jan 1 okt)
-0,33
0,32
-0,01
1 Ontmoeten
Wijkplatforms, lagere uitgaven
0,16
0,16
1 Ontmoeten
Wijkgericht werken, lagere uitgaven
0,06
0,06
1 Ontmoeten
Breda Begroot, lagere uitgaven
0,04
0,04
1 Ontmoeten
Kwetsbare wijken lagere uitgaven
0,22
0,22
2 Stimuleren economische ontwikkeling in Breda
Temporiseren activiteiten economische visie bij projecten (nieuwe) bedrijventerreinen
0,18
0,18
2 Stimuleren economische ontwikkeling in Breda
Minder evenementen door kabinetsmaatregelen
0,42
0,42
2 Stimuleren economische ontwikkeling in Breda
Temporiseren (uitsel/afstel) activiteiten economische visie (verrassende stad / ondernemen met lef)
0,31
0,31
2 Dynamische stad
Cultuurpresentatie/lokale ondersteuning cultuur
Jaarstukken 2021
-0,03
-0,10
0,41
0,10
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
0,10
25
2 Dynamische stad
Lokale ondersteuning cultuur 2e helft 2021 (septembercirculaire 2021)
0,58
3 Bereikbaar Breda
Inkomstenderving parkeren
3 Bereikbaar Breda
Lagere lasten parkeren, zoals schoonmaak door lage bezetting
3 Breda is een duurzame en bestendige stad
Inkomstenderving boerderij Wolfslaar (incl. lagere kosten)
4 Veilig Breda
Extra toezicht- en handhavingskosten
4 Veilig Breda
Inkomstenderving evenementen / lagere kosten evenementen
4 Veilig Breda
Minder opbrengsten drank- en horecawet
-0,10
4 Veilig Breda
Extra uitgaven markten
-0,10
4 Dienstverlening
Extra kosten verkiezingen 2021
-0,51
-3,30
-0,84
0,58 -3,30
0,51
-0,33
-0,10 -0,10 0,51
4 Beheer van de openbare ruimte Openen 2e milieustation
-0,09
4 Beheer van de openbare ruimte Omzetderving vindingrijk
-0,25
4 Beheer van de openbare ruimte Minder onderhoud evenementkasten en minder kosten verkeer
0,12
4 Beheer van de openbare ruimte Reclame opbrengsten
-0,20
4 Beheer van het gemeentelijk vastgoed
Huurcompensatie gedurende gedwongen sluiting
-1,03
5 Een toekomstbestendige organisatie
Hogere lasten zoals ICT en schoonmaak, daling opbrengsten catering
-0,10
-0,10
5 Een toekomstbestendige organisatie
Hogere lasten personeelsactiviteiten, cadeaubonnen personeel
-0,25
-0,25
5 Een toekomstbestendige organisatie
Uitvoeren Covid sneltesten
-0,02
-0,02
5 Een toekomstbestendige organisatie
Advieskosten communicatie
-0,17
-0,17
5 Solide financiën
Inkomstenderving toeristenbelasting
-0,40
5 Solide financiën
Nagekomen inkomstenderving over 2020 (toeristenbel., parkeerbel. en kwijtsch.avs)
0,82
0,82
5 Solide financiën
Hogere kosten afvalverwerking en lagere inkomsten inzameling textiel 2020
0,30
0,30
5 Solide financiën
Uitstel opschalingskorting
1,63
1,63
28,69
7,92
Totaal
-20,77
-0,09 0,25 0,12 -0,20 0,52
-0,52
-0,40
Toelichting effecten Het totale effect van corona op de gemeentelijke financiën is € -20,77 miljoen. Dit effect is opgebouwd uit de volgende onderdelen en is exclusief de aanvullende uitgaven die we hebben gedaan in het kader van het lokale steunpakket coronaaanpak 2021: 1.
2.
Beleidsterreinen waar we meer kosten hebben gemaakt, zijn onder andere: o De uitvoering van de Tozo en de TONK. o De uitvoering van de vaccinatieritten binnen het collectief vervoer. o Het binnen de RIVM-richtlijnen uitvoeren van de Jeugdwet. o Het veilig laten verlopen van de Tweede Kamerverkiezingen. o Het openen van het 2e milieustation. o Toezicht en handhaving op de geldende maatregelen. Beleidsterreinen waar we minder kosten hebben gemaakt, zijn onder andere: o Evenementen: doordat er minder subsidies zijn verstrekt en minder toezichts- en handhavingskosten zijn gemaakt. o Economische zaken: door uitstel of afstel van geplande activiteiten binnen de uitvoeringsprogramma’s van de economische visie. Zo waren er geen (internationale) beurzen of netwerkbijeenkomsten én was er een gebrek aan uitvoeringscapaciteit bij digitaliseringsprojecten en de ontwikkeling van werklocaties.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
26
o
3.
Cultuur: doordat we later pas in 2021 nog aanvullende rijksmiddelen voor de lokale culturele voorzieningen hebben ontvangen. Deze worden ingezet voor onder meer het herstel en de herstart van de culturele programmering, om te innoveren binnen de culturele sector en om een accommodatiebeleid op te stellen. o Wijkaanpak: door minder activiteiten. Beleidsterreinen waarvoor we minder inkomsten hebben ontvangen, zijn onder andere: o Parkeerinkomsten: door minder bezoekers als gevolg van de sluiting van horeca en winkels. o Toeristenbelasting: door minder bezoekers en overnachtingen in de stad. o Huurinkomsten van de (sport)accommodaties vanwege gedwongen sluiting. o Omzetderving door de sluiting van Vindingrijk en Parels.
Naast deze effecten hebben we middelen ontvangen vanuit de Specifieke Uitkering Ventilatie in Scholen (SUViS), te weten € 3,3 miljoen. Deze middelen geleiden we door naar Building Breda en BreedSaam, die met de scholen werken om het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs te verbeteren. Bijdrage Rijk De totale bijdrage vanuit het Rijk voor 2021 is € 31,66 miljoen. Dit bedrag bestaat voor € 4,54 miljoen uit overgehevelde rijksmiddelen vanuit 2020 en voor € 27,12 miljoen aan rijksmiddelen vanuit 2021. In totaal is hiervan € 2,97 miljoen ingezet voor het lokale steunpakket. Daarmee resteert € 28,69 miljoen voor de overige effecten van corona. Daarnaast hebben we bij de decembercirculaire over 2021 € 1,9 miljoen ontvangen. Dit bedrag hevelen we, in lijn met besluitvorming over deze circulaire, over naar 2022. Onderwerp
Bedrag
Maatschappelijke opvang
1,41
Lokaal cultuuraanbod
0,49
Naar verwachting ontvangen we een aanvullende compensatie vanuit het Rijk vanwege de inkomstenderving in 2021. Meer informatie over dit proces verwachten we in de 1e helft van 2022. In lijn met de uitspraak van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording verwerken we deze compensatie in 2022.
CORONA-AANPAK '21 Effecten corona lokaal steunpakket lange termijn
Bedragen x € 1 miljoen Thema
Onderwerp
Begroot Werkelijk
Dekking bijdrage Rijk
Uit algemene reserve
Dekking Investering exploitatie
Arbeidsmarkt 1
Leren, ontwikkelen en werken
Jeugdwerkloosheid & jongerenloket
0,25
0,25
0,25
1
Leren, ontwikkelen en werken
Werkgeversondersteuning personeel
0,25
0,02
0,02
1
Leren, ontwikkelen en werken
Voedselbank Heuvel (tijdelijke locatie)
0,01
0,02
0,01
0,01
Ondernemen 2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Ondersteuningsmiddelen start ups / scale ups
0,08
0,07
2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Schrijnende gevallen
0,20
0,16
2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Specifieke sector Horeca
0,19
0,01
2
Dynamische stad
Specifieke sector Cultuur
0,19
0,10
0,10
2
Dynamische stad
Projectsubsidie cultuur
0,16
0,01
0,01
2
Dynamische stad
Faciliteren cultuurorganisaties
0,10
0,09
0,09
Jaarstukken 2021
0,07 0,15
0,01 0,01
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
27
2
Dynamische stad
Ondersteuning Cultuur vanuit ondernemerschap
0,15
0,02
0,02
2
Dynamische stad
Subsidieregeling corona 1e en 2e kwartaal 2021
0,55
0,56
0,56
2
Dynamische stad
subsidieregeling corona 4de kwartaal 2021
0,45
0,12
0,12
2
Dynamische stad
Ondersteuning lokale cultuur (overig)
0,08
2
Dynamische stad
Amateurkunst (subsidie)
0,10
0,01
0,01
2
Dynamische stad
Makersregeling (subsidie)
0,25
0,24
0,24
2
Dynamische stad
1 jarige subsidies cultuur (subsidie)
0,05
0,05
0,05
2
Leven
Specifieke sector sport; steunfonds
0,25
0,14
2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Challenges; nieuwe fase
0,04
2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Ondernemen en locaties
0,25
2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Randvoorwaardelijke onderst. maatregelen
0,10
4
Beheer van de openbare ruimte
Stopzetting afvalcontracten
0,10
2
Beroepsonderwijs en huisvesting onderwijs
Studenten binden
0,08
0,08
0,14
0,06
0,06
0,08
Recreëren 4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Richtlijnen op zwemmen in de stad
0,03
0,03
0,03
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Zandwinput inrichten als zwemplas (investering)
0,35
0,01
0,01
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Toegankelijk maken tijdelijke parken (investering)
0,43
0,40
0,40
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Voorzieningenniveau parken en plassen
0,55
0,44
0,44
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Peilen behoefte beweegplekken (extra)
0,20
0,17
0,17
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Onbekende groene plekken aangeven
0,05
0,05
0,05
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Inrichten groene straten en pleinen
0,08
0,08
0,08
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Inrichten groene straten en pleinen (investering)
0,38
4
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Goede voorzieningen kinderen (extra) (investering)
0,35
0,31
0,31
Ontmoeten 1
Ontmoeten
Wijk- en dorpscentra
0,40
0,21
1
Ontmoeten
Maatschappelijk initiatief 'omdenken'
0,04
0,03
2
Dynamische stad
Jongeren en (internationale) studenten
0,15
0,15
0,15
2
Dynamische stad
Stadsprogrammering
0,40
0,37
0,37
2
Dynamische stad
Regeling Kleine initiatieven Breda Buiten
0,10
0,08
0,08
2
Dynamische stad
Bij ons in Breda
0,05
0,05
0,05
1
Betrokken zijn
overbelaste mantelzorgers
0,07
0,06
Jaarstukken 2021
0,11
0,10 0,03
0,06
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
28
1
Betrokken zijn
campagne eenzaamheid
0,05
0,06
0,06
1
Betrokken zijn
extra begeleiding MOE landers
0,04
0,04
0,04
1
Betrokken zijn
extra begeleiding zorgwekkende zorgmijders
0,20
0,04
0,04
1
Betrokken zijn
Vrijwilligers (verenigingen)
0,05
0,02
0,02
Capaciteit projectleiding & control/financiën
0,40
0,15
8,21
4,73
Algemeen 2
Stimuleren economische ontwikkelingen in Breda
Totaal
0,15 2,03
1,67
0,30
0,72
Het bedrag in het oorspronkelijke plan 'lokaal steunpakket lange termijn' bedroeg € 8,63 miljoen. Hiervan is € 0,5 miljoen al in 2020 ingezet om de huurderving van het 4e kwartaal te dekken. Daarnaast was de rijksbijdrage voor cultuur € 0,08 miljoen hoger dan verwacht. Per saldo was voor het steunpakket corona-aanpak 2021 € 8,21 miljoen beschikbaar. Van dit bedrag is € 4,73 miljoen uitgegeven. Voor een aantal onderwerpen was niet het volledige bedrag nodig: •
Binnen het programma Ondernemend Breda, thema Dynamische stad was er € 2,78 miljoen beschikbaar voor lokale culturele voorzieningen. Eind 2021 was hier € 1,8 miljoen voor uitgegeven, onder andere: o € 0,5 miljoen voor Stadsprogrammering / Breda Buiten. o € 0,15 miljoen aan extra aandacht voor en ondersteuning van jongeren en (internationale) studenten. o € 1,1 miljoen aan subsidies.
Eind 2021 heeft de gemeenteraad besloten om de resterende rijksmiddelen van ruim € 0,9 miljoen over te hevelen naar 2022 voor het coronapakket 1e halfjaar 2022. •
Voor de maatregelen die vallen onder het thema 'Stimuleren economische ontwikkeling' was € 1,25 miljoen beschikbaar gesteld met een verdeling over 7 maatregelen. Uiteindelijk is er € 0,45 miljoen uitgegeven, waaronder: o € 0,16 miljoen als voorziening voor de uitstaande leningen aan de horeca. o € 0,15 miljoen voor projectondersteuning. o € 0,13 miljoen voor 'impact binnenstad en werklocaties' én 'ondersteuningsmiddelen start-ups / scaleups'.
•
Inrichten zandwinput als zwemplas: de zandwinputten zijn niet in eigendom, waardoor het proces vertraging heeft opgelopen. Daarnaast zijn er ook onderzoeken gedaan naar de waterkwaliteit, waardoor dit proces doorloopt in 2022. Daarom is het krediet doorgeschoven.
•
Tijdelijk stopzetten afvalcontracten: de extra kosten zijn opgevangen binnen de reguliere budgetten vanuit de begroting 2021.
Uiteindelijk hebben we voor € 1,67 miljoen een beroep gedaan op de algemene reserve. De overige kosten zijn gedekt door de compensatie vanuit het Rijk en vanuit de exploitatie. Voor de onderwerpen 'werkgeversondersteuning personeel', 'wijk- en dorpscentra' en 'extra begeleiding zorgwekkende zorgmijders' - in totaal € 0,26 miljoen - stellen we een onttrekking uit de algemene reserve voor in 2022.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
29
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
VITAAL EN SOCIAAL BREDA TERUGBLIK OP ONZE AMBITIE In sociaal opzicht was 2021 een jaar van volhouden en veerkracht. Het was het 2e jaar waarin corona haar stempel drukte op de Bredase samenleving. Als gemeente vertrouwden we op de (veer)kracht in de samenleving zelf en we zagen dit vertrouwen opnieuw bevestigd. Ondanks alle tegenslagen hielden de meeste mensen toch stand. Ze bleven naar elkaar omkijken en kwamen teleurstellingen te boven. Als overheid investeerden we in die kracht door extra initiatieven mogelijk te maken, door te investeren in doelgroepen die de klappen van corona het hardste voelden en door de vaste basis van inwoners en ondernemers veilig te stellen met tijdelijke financiering. Van vangnet tot vraagbaak Niet iedereen redde het op eigen kracht. Daarom stonden we als gemeente steeds klaar: soms als vangnet, soms als duwtje in de rug en soms gewoon als vraagbaak. Ook in 2021 hebben we vele tienduizenden Bredanaars kunnen helpen om werk te houden of om weer werk te krijgen, om nieuwe kansen te pakken, door hen tijdelijk te ontzorgen of om het hoofd boven water te houden in roerige tijden. Grote sociale opgaven De belangrijkste groei die we dit jaar hebben doorgemaakt, is dat onze taak in sociaal opzicht steeds duidelijker werd: bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en een gezond leven makkelijker maken.
Dit zijn grote sociale opgaven die vragen om een langetermijnvisie en -aanpak. Daarom zoeken we steeds meer de verbinding tussen Verbeter Breda en de reguliere inzet vanuit het sociale werkveld. Hokjes afbreken Die opgaven kunnen we alleen realiseren met inzet vanuit alle maatschappelijke partners en vanuit alle verschillende domeinen. We zien steeds scherper dat we hokjes moeten afbreken en bredere verbanden moeten gaan zien. Bestaanszekerheid gaat over werk en inkomen, maar ook over wonen, economie en onderwijs. Kansengelijkheid gaat over jeugd en onderwijs, maar net zo goed over veiligheid en wijkaanpak. Gezondheid gaat over maatschappelijke ondersteuning, maar ook over de openbare ruimte, ruimtelijke ontwikkeling en sport. Van moeten naar willen We zitten midden in een transitieproces dat in 2015 begonnen is: van wettelijke sociale taken uitvoeren naar een inhoudelijke visie die gebouwd wordt vanuit mensen en levenslijnen. We leren, stukje bij beetje, om onszelf zó te organiseren dat we beter aansluiten bij wat onze inwoners nodig hebben. Zo hebben we in 2021 flinke stappen gezet op het gebied van integraal werken en denken. In het brede sociale domein doorlopen we een strategisch programma dat is gericht op een betere onderlinge samenwerking en meer integrale dienstverlening aan inwoners. Dit programma loopt nog in heel 2022 door.
Veel incidentele middelen Binnen het programma Vitaal en Sociaal Breda hebben we deze beweging in 2021 goed kunnen maken binnen de begrote middelen. Daarbij hebben we wel veel incidentele middelen binnengekregen, variërend van subsidies voor specifieke projecten tot extra taakfinanciering en coronasteun. De thema’s binnen dit programma verschillen wel in de mate waarin we uitkomen met het begrote budget: •
Binnen het thema 'Opgroeien' komen we dankzij de incidentele extra rijksmiddelen voor jeugd uit op een beperkt tekort.
•
Binnen het thema 'Betrokken zijn' zien we duidelijk de financiële gevolgen van de jarenlange toename van het aantal cliënten voor huishoudelijke ondersteuning (als gevolg van het abonnementstarief) en van het aantal cliënten dat begeleiding nodig heeft (onder andere door de extramuralisering van de ggz en door de coronapandemie).
•
Het thema 'Thuis' laat een overschot zien, vooral door incidentele mutaties in de rijksbijdragen en door coronacompensatie.
•
Het grootste positieve resultaat is zichtbaar binnen het thema 'Leren, ontwikkelen en werken'. Dat komt deels door incidentele extra middelen vanwege corona en deels door positieve resultaten door het gunstige economische klimaat, waardoor er veel werk is.
•
Op de thema’s 'Leven' en 'Ontmoeten' zien we beperkte positieve resultaten, onder meer doordat bepaalde activiteiten afgelopen jaar niet konden worden uitgevoerd door corona.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
30
Thema Opgroeien WAT HEBBEN WE BEREIKT? Jeugd De kern van wat we willen bereiken op het gebied van jeugd, is opgenomen in het beleidsplan ‘Samen voor onze toekomst’, dat medio 2020 is vastgesteld. In 2021 zijn we gestart met de eerste volledige jaarschijf van het Uitvoeringsplan jeugd(hulp) 2020-2023. Natuurlijk had de coronapandemie ook hier haar weerslag op: al onze aandacht was gericht op de jeugdigen en hun gezinnen en het voortzetten van het onderwijs, de jeugdhulp en de (nood)opvang. Daarbij was het belangrijk om de kwetsbare jeugdigen en hun gezinnen in beeld te houden, om hen te kunnen blijven ondersteunen en daarnaast de belangrijkste beleidsonderwerpen op te pakken. Denk aan: de verbetering van de jeugdbeschermingsketen, geweld in afhankelijksrelaties en de problematiek 18-/18+. We hebben het Uitvoeringsplan jeugd(hulp) gestaag maar minder voortvarend gerealiseerd. Dat kwam onder meer door de toegenomen werkdruk bij de jeugdhulpaanbieders en het voorliggend veld als gevolg van Covid-19. Voor de uitvoering van dit plan hebben we al onze ketenpartners nodig. Door de beperkte mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, hebben we minder samen kunnen leren en ontwikkelen dan we gehoopt hadden. De zorg voor de jeugd is uiteraard gewoon doorgegaan. Een belangrijke pijler in ons beleid is dat kinderen gezond en veilig op kunnen groeien.
Zij moeten hun talenten kunnen ontwikkelen en gebruiken. Zo kunnen ze een waardevolle bijdrage leveren aan de maatschappij, nu en in de toekomst. Vanuit verschillende beleidsterreinen, zoals onderwijs, spelen, cultuur en veiligheid, besteden we hier aandacht aan vanuit het perspectief van de jeugdige. Met onze preventieve aanpak hebben we hier in 2021 extra aandacht aan besteed door activiteiten te organiseren met onze ketenpartners in het voorliggend veld. Onze aanpak is onder meer gericht op het voorkomen van specialistische jeugdhulp, instroom in de criminaliteit en schooluitval. Daarmee zorgen we voor een gezonde basis voor talentontwikkeling. Binnen onze preventieve aanpak bundelen en verbinden we activiteiten met andere beleidsterreinen. We werken bijvoorbeeld samen met het beleidsterrein Veiligheid. Samen zorgen we ervoor dat kwetsbare jeugdigen niet vatbaar zijn voor criminele carrières. We bieden daarvoor voorlichting, activiteiten en positieve rolmodellen aan. Daarnaast versterken we de jeugdigen, zodat ze beter in staat zijn om zelf de juiste keuzes te maken als het gaat om bijvoorbeeld wapenbezit, sexting en het veroorzaken van overlast. Het beleidskader voor jeugd en het meerjarenprogramma Veiligheid versterken elkaar door deze overlap.
Daarnaast hebben we onze krachten gebundeld voor het tegengaan van ongelijkheid in gezinnen en van achterstanden, zodat we een gezonde voedingsbodem creëren waarin de jeugdige kan opgroeien en zijn talenten kan benutten. Daarbij zijn we begonnen met de kwetsbare gebieden. Intussen passen we deze beproefde werkwijze in de hele stad toe. Daarmee leveren we ook een stevige bijdrage aan Verbeter Breda. Mede dankzij deze activiteiten en maatregelen blijven kinderen zich goed ontwikkelen en kunnen zij meedoen, ondanks de beperkende maatregelen van de afgelopen periode. Als het (even) niet goed gaat, ondersteunen we kinderen en hun opvoeders. Zo hebben we voorkomen dat kleine vragen uitmonden in grotere problemen. De volgende resultaten hebben we per thema bereikt: Familie 2018 2021
Percentueel verschil
Het aantal uithuisplaatsingen (reductie van 5% in 4 jaar tijd)
423
385
-8,9%
Het aantal plaatsingen in crisis, verblijfs- en gesloten jeugdhulp (afname van 5% in 4 jaar tijd)
199
168
-15,6%
De verblijfsperiode binnen verblijfszorg is verkort met 2% t.o.v. het jaar 2018
543
346
-36,3%
Totaal aantal pleeggezinnen in regio WBO
222
295
32,9%
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
31
Jeugdhulp 2018
2021
Percentueel verschil
Instroom in de specialistische jeugdhulp (reductie 5%)
1811
1409
-22,2%
Uitstroom van kinderen uit de specialistische jeugdhulp (toename 10%)
1304
1602
22,9%
Veiligheid Cijfers bij beleidsdoelstelling
2018
2021
Percentueel verschil
Het aantal kinderbeschermingsmaatregelen (reductie 7%)
426
540
26,8%
Het aantal kinderbeschermingsmaatregelen langer dan één jaar (reductie 25%)
126
177
40,5%
Het aantal jeugdreclasseringsmaatregelen (reductie 5%)
119
146
22,7%
Onderwijs De wettelijk verplichte resultaatafspraken tussen de gemeente, de voorscholen en het basisonderwijs zijn in 2021 op papier gezet. Daarmee hebben we afspraken gemaakt over de schakelmomenten en de doelstellingen van de voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Extern adviesbureau Sardes heeft een scan uitgevoerd die bevestigt dat VVE op de juiste plaatsen wordt aangeboden. Daarmee is de evaluatie van het spreidingsbeleid afgerond. Naast het VVE-aanbod in de voorscholen bevat het programma aanvullende interventies op het gebied van taal en laaggeletterdheid, video home training en peuterspel thuis. Ouders zijn zo nadrukkelijk betrokken bij de VVE. De invoering van de ouderbijdrage heeft overigens niet geleid tot een grote afname van het aantal gezinnen dat deelneemt aan de VVE. Dit is in lijn met de landelijke ervaringen. Verder zien we een toenemende complexiteit bij de VVE-gezinnen. Dit heeft zijn weerslag op de groepen. Thuis-nabij en een zo normaal mogelijke inzet blijven de basis vormen voor de VVE. Hoewel de cijfers van het schoolverzuim niet zijn verslechterd, vermoeden we dat de gevolgen van de coronapandemie voor het onderwijs de komende jaren zichtbaar worden. Uit onderzoek blijkt dat 2 op de 5 Bredase ouders medio 2021 vonden dat de schoolprestaties van hun jongste kind zijn verslechterd tijdens van de coronacrisis.
Hetzelfde geldt voor de contacten die de kinderen met leeftijdsgenoten hebben. Bijna 1 op de 3 ouders geeft aan dat zijn kind zich minder gelukkig voelt. De gemeente en het onderwijs werken samen om de onderwijsachterstanden zo veel mogelijk te beperken. Er is sprake van een constante, licht dalende lijn van schoolverzuim. Landelijk is dit circa 2,1% en voor Breda is dit 1,7%. Vanwege corona zijn de cijfers van de afgelopen jaren echter niet een-op-een vergelijkbaar. Jongerenparticipatie maakt steeds meer deel uit van ons reguliere werk. We stimuleren goede initiatieven als de Toekomststoel en leergemeenschappen, om jongeren te stimuleren om mee te denken en mee te bouwen aan hun toekomst. Gemeentebreed vragen we de mening van inwoners in het algemeen en van jongeren in het bijzonder.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN ? Jeugd In het eerste volle jaar van het Uitvoeringsprogramma jeugd(hulp) 2020-2023 zijn we aan de slag gegaan met een groot aantal concrete maatregelen. Hieronder noemen we de belangrijkste. Thema Familie Samen met het veld hebben we een plan van aanpak uitgevoerd om samenhangende ondersteuning te verzorgen binnen de projecten ‘Doelgroep 18-/18+’ en ‘Civiel Trajectberaad’. Binnen de projecten ‘Pleegzorg’ en ‘Complexe echtscheidingen’ werkten we samen met verwijzers en verbeterden we het aanbod van passende hulp voor deze doelgroep. Het gaat om meerjarige projecten die nu een plan van aanpak hebben en kunnen starten via onze ketenpartners. Voorbeelden zijn een betere coördinatie voor de plaatsing van jeugdigen in de pleegzorg en het bestendigen van de pilot 'Uniform hulpaanbod bij complexe scheidingen', die moet leiden tot een betere samenwerking met onder meer de rechtbank en de Raad voor de Kinderbescherming. Thema Onderwijs-Zorg We hebben gewerkt aan een betere ondersteuning, waardoor kinderen niet onnodig thuis komen te zitten en jongeren minstens een startkwalificatie behalen. Daarvoor hebben we binnen de projecten ‘Jeugdhulp in het onderwijs’ en ‘Plein 3’
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
32
geïnvesteerd in kwaliteit en expertise in het onderwijs. Na het eerste volledige jaar 'Plein 3' zien we dat onze investering een bestendige aanpak oplevert om jongeren aan het werk of op school te houden en daarmee een beter perspectief te bieden. Uit de resultaten blijkt bovendien dat de kosten voor alle betrokken beleidsterreinen afnemen. Thema Jeugdhulp We hebben onder meer geïnvesteerd in vakmanschap en samenwerking. In de toegang tot de jeugdhulp hebben we verder gewerkt aan een deskundige poortwachterfunctie die bijdraagt aan het normaliseren en versterken van specialistische expertise. De projecten ‘Verbeteren toegankelijkheid jeugdhulp’ en ‘Jeugdzorg en huisarts’ hebben daar in 2021 aan bijgedragen. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in onderzoek naar de transformatie die we in de contracten voor jeugdhulp (en daarmee in ons zorglandschap) willen bereiken. Daarvoor hebben we gekeken naar onze eigen lessen en ervaringen van de afgelopen jaren. Ook hebben we gesproken met alle betrokkenen in de regio WBO, bijvoorbeeld tijdens raadsbijeenkomsten, in gesprekken met collega-jeugdhulpregio’s, jeugdhulpaanbieders, onderzoekers van het AEF-rapport 'Stelsel in groei', ouders en jeugdigen, en de partners in het voorliggend veld.
In 2021 hebben we met alle betrokken partners samengewerkt om de significante stijging van het aantal hulpvragen en jeugdhulptrajecten in goede banen te leiden. We hebben daarvoor extra geïnvesteerd in onze maatschappelijke partners door middelen beschikbaar te stellen voor extra professionals en aanvullende opdrachten voor activiteiten. Daarnaast zien we een toename van het aantal unieke jeugdigen in zorg. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door de ambulante specialistische jeugdhulptrajecten. Het resultaat daarvan is dat de uitgaven voor jeugdhulp stijgen. Vooral isolement, de sluiting van het onderwijs en het wegvallen van perspectief hebben gezorgd voor een grotere hulpvraag bij jeugdigen. We hebben daardoor nóg meer waardering gekregen voor de inzet van de jeugdhulpprofessionals en de jeugdhulpaanbieders en voor de ondersteuning die zij het afgelopen jaar aan onze jeugdigen hebben gegeven. Thema Veiligheid In 2021 hebben we gewerkt aan 2 belangrijke opgaven: het verkorten van de doorlooptijd in de keten en het realiseren van een effectieve en efficiënte samenwerking om de gesignaleerde knelpunten op te lossen. Met het project ‘Regionale verbetering samenwerking jeugdbescherming’ hebben we gewerkt aan een betere samenwerking bij het toeleiden, het helpen en het afschalen.
Ook hebben we geïnvesteerd in het project 'Proeftuin ouder in detentie' om te komen tot een samenwerking met onder meer Avans Hogeschool, Exodus en de penitentiaire inrichting binnen het jeugdstrafrecht. Dit gesubsidieerde project loopt in 2022 en 2023. Daarnaast hebben we een plan van aanpak opgesteld dat is gericht op een betere uitvoering van crisisinterventies binnen de regio WBO. Samen met de deelnemers aan de thematafel Breda Opgroeien hebben we preventieve activiteiten georganiseerd. Dat heeft ook in 2021 voor een belangrijke basis gezorgd in de stad. Daar bovenop hebben we samen met maatschappelijke organisaties diverse activiteiten voor jongeren georganiseerd. Ook zijn we initiatieven gestart vanuit de preventieve aanpak Jeugd. De coronapandemie was een extra drijfveer om dit te doen. Hieronder vindt u een overzicht met een korte beschrijving per onderdeel: •
Superskillz We zijn gestart met het online programma ‘Superskillz’, dat de sociaal-emotionele ontwikkeling, de veerkracht en de mentale gezondheid van kinderen tussen de 6 en 13 jaar stimuleert. Op 2 basisscholen (De Parel en De Wisselaar) hebben we de eerste ervaringen opgedaan. Jongeren evalueren het programma na afloop. Bij positieve resultaten bekijken we of we nog meer scholen enthousiast kunnen maken om hiermee te gaan werken.
•
Innovatie BUas Vijf vierdejaars studenten van Breda University of applied sciences (BUas) werken, als onderdeel van de minor Experience Design & Innovations, aan een innovatie voor jongeren in de wijk Heuvel. Het onderwerp van de innovatie is het leren kennen en ontwikkelen van competenties. Ze hebben hier tot februari 2022 aan gewerkt en hebben jongeren, bewoners en maatschappelijke partijen bij hun activiteiten betrokken.
•
Versterking jongerenwerk, wijksport en jongereninitiatieven Wij hebben Breda Actief, Grote Broer Grote Zus en Surplus gevraagd om extra aandacht te geven aan jongerenwerk, (bewegings)activiteiten voor jongeren en eigen initiatieven van jongeren. Zo start Grote Broer Grote Zus in BredaZuidwest met hun werkwijze. In andere delen van de stad stimuleert Breda Actief met Citytrainers en Buurtheldenprojecten de organisatie van sportieve, educatieve en culturele activiteiten voor jongeren. Surplus zet extra jongerenwerk in en sluit aan bij activiteiten. We hebben afspraken gemaakt voor een jaar. Na een evaluatie van de activiteiten bepalen we of we voor langere tijd afspraken kunnen maken.
•
Project Comeback Project Comeback is een programma met gratis on- en offlineactiviteiten voor jongeren. Deze activiteiten zijn
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
33
gericht op het welzijn van de jongeren met de thema’s: persoonlijk, werk & opleiding, sociale contacten, en lichamelijke en mentale gezondheid. Bekende topsporters werken hieraan mee, omdat zij een belangrijk rolmodel voor jongeren kunnen zijn. Daarmee probeert het project jongeren te inspireren en een boost te geven aan hun welzijn. •
Verschillende activiteiten Tijdens diverse vakantieperiodes (maar ook daarbuiten) zijn op verschillende plekken in de stad activiteiten georganiseerd. Voorbeelden hiervan zijn: o Voetbalactiviteiten door de hele stad onder begeleiding van onder andere Grote Broer Grote Zus, Sterren van Morgen en WDS ’19. Deze activiteiten hebben ook een maatschappelijk karakter en geven een bijdrage aan de verschillende wijken. o Suppen onder begeleiding van Sterren van Morgen: een sportieve activiteit op het water. Tussen april en augustus hebben ongeveer 100 jongeren een sup-clinic gevolgd. Daarmee wilden we (kwetsbare) jongeren op een positieve manier in contact brengen met elkaar en met watersport, een activiteit die jongeren vaak niet zelfstandig kunnen financieren. Tijdens deze clinic was er aandacht voor de stad, de natuur, de oevers en het schoonmaken van de singels. o Muziek maken, kooklessen en creatieve activiteiten verzorgd door La Femme Vitaal. o Knutsel- en gameactiviteiten door Grote Broer Grote Zus. o Een bewustwordingsvideo rondom de ramadan in 2021 door Grote Broer Grote Zus, Surplus, Sterren van Morgen en een aantal positieve rolmodellen.
TEJO-huis TEJO (Stichting Therapeuten voor Jongeren) is een inloophuis voor jongeren. Het biedt jongeren tussen de 10 en 20 jaar on- en offline toegang tot laagdrempelige therapeutische hulp, anoniem en gratis, onmiddellijk, op het moment dat zij het nodig hebben en op een voor hen bereikbare plaats. Professionele therapeuten verlenen de hulp vrijwillig. JUZT In 2021 heeft stichting Juzt geprobeerd om zijn laatste locatie te verkopen, zodat we tot een finale vereffening konden komen. Ondanks een aantal serieuze mogelijkheden is dat niet gelukt. Daarom hebben we in december 2021 de uitstaande lening verlengd tot juli 2022. We kijken met stichting Juzt naar alternatieve opties om te komen tot een verkoop en daarmee tot een afwikkeling. Voor de financiële afwikkeling hebben we een voorziening. Op dit moment is er nog geen (voorlopig) koopcontract gesloten voor de locatie. Jeugdbescherming Brabant (JBB) In 2021 hebben de problemen rondom Gecertificeerde Instellingen (GI’s) in het algemeen en JBB in het bijzonder de nodige aandacht gevraagd en dit duurt nog steeds voort. Ons belangrijkste doel is om jeugdigen te voorzien van de juiste hulp en een verblijfplaats. In 2021 zijn we daar als regio WBO succesvol in geweest.
Daarbij stonden we als regio Brabant (met 5 jeugdhulpregio’s) onder verscherpt toezicht van de Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ), omdat niet elke regio daar effectief in is geweest. Dit duurt naar verwachting voort in een deel van 2022. Daarnaast hebben we in 2021 extra middelen beschikbaar gesteld voor JBB om de dienstverlening en de zorg voor jeugdigen op peil te houden. Naar verwachting zijn er in 2022 aanvullende bijdragen nodig om de continuïteit van deze zorg te kunnen waarborgen. Verordening Jeugd In 2021 is gebleken dat we de vastgestelde 'Verordening jeugdhulp gemeente Breda 2020' moesten aanpassen door een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. We hebben deze aanpassing voorbereid en hebben de verordening tot eind 2021 geëvalueerd. Dat heeft geleid tot de 'Eerste wijziging van de Verordening jeugdhulp gemeente Breda 2020', die in 2022 wordt behandeld. Ook hebben we de beschikkingen in overleg met de ouders aangepast. Gemeentelijk Plan Spelen In september hebben we het gemeentelijke plan Spelen vastgesteld. Op speelplekken kunnen verschillende leeftijdsgroepen elkaar ontmoeten, samen spelen en bewegen.
Onderwijs •
De gemeente, het onderwijs, de kinderopvang en maatschappelijke instellingen hebben in 2021 de doorgaande ontwikkelingslijnen versterkt, zodat peuters en kleuters optimale startkansen hebben.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
34
•
Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld aan scholen en de gemeente (Nationaal Programma Onderwijs). In 2021 hebben we een plan ontwikkeld dat zich de komende 2 jaar richt op hulpverlening, veiligheid en zorg op school, en aanvullende activiteiten.
•
In 2021 hebben we een volgende stap gezet voor het verbinden van het onderwijsbeleid, het jeugdbeleid en maatschappelijke organisaties. Zo hebben de thematafel Breda Leert en de thematafel Tegengaan Voortijdig Schoolverlaten ieder vele projecten uitgevoerd. Dit zijn enkele voorbeelden: o Het aanbod van VVE voor peuters en kleuters van 2½ tot 4 jaar is uitgebreid en de aansluiting op het basisonderwijs is versterkt. o De Nieuwe Veste, het primair onderwijs en andere partners hebben het project ‘Ontdek je talent’ uitgevoerd. o 'Taal 18+' heeft de taalbegeleiding uitgebreid van inwoners die daar behoefte aan hebben. o 'Voortijdig schoolverlaten' heeft ondanks corona vele kwetsbare jongeren individueel begeleid, waardoor het percentage schoolverlaten vrijwel gelijk is gebleven. o We hebben afspraken gemaakt met bedrijven voor stageplaatsen voor jongeren.
•
De Kindertrendrede is uitgesproken en heeft geleid tot vervolgafspraken met leden van de gemeenteraad. Er heeft een 3e editie plaatsgevonden van het project Gezond 100 met vo-scholieren en mbo- en hbo-studenten.
•
In 2021 hebben we voorbereidingen getroffen voor een nieuwe verordening voor het leerlingenvervoer. We hebben veel aandacht besteed aan de bezwaarschriften van ouders die een beroep deden op leerlingenvervoer. Intensieve gesprekken hebben geleid tot een lager aantal leerlingen in het leerlingenvervoer in het schooljaar 2021-2022. Dat is conform de intentie van de nieuwe verordening: het naar vermogen zelfstandig reizen van de leerling naar de school.
•
De gemeente, taalaanbieders en maatschappelijke organisaties hebben in 2021 het Actieplan Taal & Laaggeletterdheid verder uitgevoerd. Een mooie ontwikkeling binnen de NT1-aanpak is de televisieserie Gewone Helden. Daarin laten taalambassadeurs zien dat laaggeletterdheid niets is om je voor te schamen. Op het vlak van digitale inclusie is veel vraag naar Digimaatjes; 1-op-1-ondersteuning in digitale vaardigheden. Taal op de werkvloer is vanwege corona minder aan bod gekomen. Breda Eenvoudig heeft aandacht gevraagd voor eenvoudig communiceren, onder andere tijdens de Huh?-parade. Ook in onze eigen organisatie zijn we aan de slag gegaan om eenvoudig en duidelijk te communiceren. Collega’s met direct klantcontact volgen trainingen om helder te communiceren en om laaggeletterdheid te herkennen.
•
Niet alle doelstellingen van het actieplan zijn behaald. Door corona konden enkele projecten niet doorgaan en konden minder inwoners taalonderwijs volgen.
•
Corona heeft onmiskenbaar gevolgen gehad voor de schoolresultaten van leerlingen en studenten. Het Regionaal Bureau Leren heeft intensief gewerkt aan maatwerk; leerlingen zijn thuis bezocht en via Teams begeleid, en ook de scholen hebben sterk ingezet op individuele begeleiding.
•
FIKS is de Bredase en Zundertse variant van het landelijke programma Maatschappelijke Diensttijd (MDT). In 2021 zijn 3 groepen jongeren begeleid met in totaal 38 jongeren.
RISICO'S De risico's die we binnen dit thema zien, vindt u in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
INDICATOREN Thema-indicatoren Opgroeien Indicator: Deelname cultuur door kinderen (audit nr 1) Omschrijving: Percentage kinderen en jongeren van 6 tot en met 17 jaar dat een cultuuractiviteit doet in de vrije tijd. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
57
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
41
Zie toelichting
Het percentage in 2021 (41%) is aanzienlijk lager dan in 2020 (57%). Dit kan verschillende oorzaken hebben: allereerst is de vraag dit jaar gesteld aan ouders van kinderen vanaf 4 jaar (eerder onderzoek vanaf 6 jaar); daarnaast kan corona, meer nog dan in 2020 ertoe hebben geleid dat minder kinderen een activiteit konden volgen of hebben gevolgd. In de eerstvolgende herijking van de set (beleids)indicatoren passen we deze indicator aan aan de nieuwe leeftijdsgrens (4 tot 18 jaar in plaats van de huidige 6 tot 18 jaar).
Indicator: Deelname cultuur door kinderen - basisschoolleeftijd (audit nr 2)
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
35
Omschrijving: Percentage kinderen van 6 tot en met 11 jaar dat deelneemt aan cultuuractiviteiten. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
44
Zie toelichting
63
In de basisschoolleeftijd zien we in 2021 een fors lager percentage deelname aan culturele activiteiten dan in 2020. Dit kan verschillende oorzaken hebben: allereerst is de vraag dit jaar gesteld aan ouders van kinderen vanaf 4 jaar (eerder onderzoek vanaf 6 jaar); daarnaast kan corona, meer nog dan in 2020 ertoe hebben geleid dat minder kinderen een activiteit konden volgen of hebben gevolgd. In de eerstvolgende herijking van de set (beleids)indicatoren passen we deze indicator aan aan de nieuwe leeftijdsgrens (4 tot 12 jaar in plaats van de huidige 6 tot 12 jaar).
Indicator: Deelname cultuur door kinderen - middelbare schoolleeftijd (audit nr 3) Omschrijving: Percentage kinderen van 12 tot en met 17 jaar dat deelneemt aan cultuuractiviteiten. Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
52
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
35
Zie toelichting
De 35% cultuurdeelname van kinderen in het voortgezet onderwijs (12 tot 18) is in 2021 aanzienlijk lager uitgekomen dan in 2020 (52%). Op dit moment is niet direct duidelijk waardoor dit grote verschil komt. Mogelijk hangt het samen met het lange(re) termijn effect van corona, waardoor minder jongeren konden of wilden deelnemen aan een cultuuractiviteit.
Indicator: Beweegnorm (audit nr 4) Omschrijving: Percentage kinderen en jongeren van 6 tot en met 17 jaar dat voldoet aan de beweegrichtlijn (7 dagen per week minstens een uur matig intensieve inspanning) Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
12
30
42
Zie toelichting
27
Let op: realisatiecijfers vanaf 2021 zijn niet meer vergelijkbaar met voorgaande jaren in verband met wijzigingen in de landelijke beweegrichtlijnen (in 2020) en de onderzoeksopzet (2021). De streefwaarde in 2021 is behaald, deze streefwaarde is destijds nog wel gebaseerd op de 'oude definitie / onderzoeksopzet'. Deze indicator zal in de eerstvolgende herijkingsronde worden aangepast aan de nieuwe beweegrichtlijnen.
Indicator: Jongeren met jeugdbescherming (audit nr 5) Omschrijving: Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
0,9
0,9
0,9
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
0,8
Zie toelichting
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde. Er is sprake van een lichte daling vanaf 2015. In de periode 2015 - 2021 ligt het aandeel jongeren met jeugdbescherming in Breda steeds lager dan het aandeel in Nederland en het gemiddelde cijfer van gemeenten van vergelijkbare grootte.
Indicator: Jongeren met ambulante jeugdhulp (audit nr 6) Omschrijving: Aantal jongeren tot en met 23 jaar met ambulante zorg in natura jeugdhulp (ambulante begeleiding en/of ambulante behandeling). Bron: Gemeente Breda, Zorgportaal (berichtenverkeer jeugdhulp) Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
3.899
4.139
4.142
Meeteenheid: Aantal Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
4.503
Zie toelichting
Er is geen streefwaarde bepaald. Bij het doorontwikkelen van de monitor Jeugd kijken we of er een geschikter kerncijfer is dat we gebruiken als begrotingsindicator. Daarom is er voor 2021 nog geen streefwaarde bepaald. Productindicatoren Product Algemene voorzieningen jeugd Indicator: Kinderen in uitkeringsgezin (audit nr 7) Omschrijving: Percentage kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezinnen Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
36
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
7
6
6
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022 Zie toelichting
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde. Van 2009 t/m 2012 groeide 6% van de kinderen op in een gezin dat moet rondkomen van een bijstandsuitkering. In de periode 2013 t/m 2018 nam dit toe tot 7% en vanaf 2019 ligt het weer op 6%. De groep kinderen in een uitkeringsgezin in Breda is vergelijkbaar met het landelijke gemiddelde en iets lager (1%-punt verschil) dan gemeenten van vergelijkbare grootte. Realisatiecijfer voor 2021 is nog niet beschikbaar gesteld door VNG Realisatie.
Indicator: Jongeren met delict voor rechter (audit nr 8) Omschrijving: Percentage 12 tot en met 21-jarigen met delict voor de rechter van totaal aantal jongeren in deze leeftijd Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
1
1
1
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022 Zie toelichting
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar bepaalt hierop geen streefwaarde. Het cijfer voor 2020 is inmiddels wel bekend. Vanaf 2009 is sprake van een daling: van 3% naar 2% in 2012 t/m 2014 en naar 1% vanaf 2015. Dit is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van gemeenten van vergelijkbare grootte. Realisatiecijfer voor 2021 is nog niet beschikbaar gesteld door VNG Realisatie.
Indicator: Werkloze jongeren (audit nr 9) Omschrijving: Percentage 16 t/m 22-jarigen dat werkloos is (=als werkzoekende staat ingeschreven bij het UWV en geen baan heeft volgens de Polisadministratie) ten opzichte van het totaal aantal jongeren in deze leeftijd. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
2
2
2
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022 Zie toelichting