Vaststelling bp De Ruiting 3, 3a, 4, 4a, 5 en 7 (1299851)- Bijlage 2b Toelichting A Algemeen deel ontwerp 28 juli 2022.pdf
Tekst van het document
Crijns Rentmeesters BV
Witvrouwenbergweg 12
BESTEMMINGSPLAN DE RUITING 3, 3A, 4, 4A, 5 EN 7 TOELICHTING DEEL A NL.IMRO.0757.BP01RUITINGESCH-OTW1
Crijns Rentmeesters bv 28 juli 2022
5711 CN Someren T: 0493 – 47 17 77 E: info@crijns-rentmeesters.nl I: www.crijns-rentmeesters.nl
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
2
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING________________________________________________________ 5 1.1
Aanleiding __________________________________________________________ 5
1.2
Doel van het bestemmingsplan _________________________________________ 6
1.3
Leeswijzer___________________________________________________________ 6
2. BELEIDSKADER __________________________________________________ 7 2.1
Rijksbeleid __________________________________________________________ 7
2.1.1
Nationale Omgevingsvisie ___________________________________________________ 7
2.1.2
Ladder duurzame verstedelijking ______________________________________________ 7
2.2
Provinciaal beleid ____________________________________________________ 8
2.2.1
Brabantse Omgevingsvisie __________________________________________________ 8
2.2.2
Interim omgevingsverordening Noord-Brabant ___________________________________ 8
2.3
Gemeentelijk beleid __________________________________________________ 15
2.3.1
Vigerend bestemmingsplan _________________________________________________ 15
2.3.2
Structuurvisie Haaren _____________________________________________________ 16
2.3.3
Woonvisie 2017-2021 _____________________________________________________ 18
2.3.4
Afsprakenkader kwaliteitsverbetering landschap _________________________________ 19
3. MILIEUHYGIËNISCHE- EN PLANOLOGISCHE ASPECTEN _______________ 20 3.1
Water ______________________________________________________________ 20
3.1.1
Inleiding ________________________________________________________________ 20
3.1.2
Relevant beleid Waterschap De Dommel ______________________________________ 20
3.1.3
Relevant gemeentelijk waterbeleid ___________________________________________ 23
3.1.4
Kwaliteit van te lozen en infiltreren hemelwater __________________________________ 23
3.1.5
Beekherstel Essche Stroom_________________________________________________ 23
3.1.6
Oppervlaktewater_________________________________________________________ 24
3.1.7
Huidige en toekomstige oppervlakte verharding _________________________________ 25
3.1.8
Huidige situatie detailafwatering plangebied ____________________________________ 25
3.1.9
Beoogde situatie detailafwatering plangebied ___________________________________ 26
3.1.10
Vuilwater _______________________________________________________________ 28
3.2
Ecologie ___________________________________________________________ 29
3.2.1
Inleiding ________________________________________________________________ 29
3.2.2
Gebiedsbescherming ______________________________________________________ 29
3.2.3
Soortenbescherming ______________________________________________________ 31
3.3
Cultuurhistorie en archeologie ________________________________________ 31
3.3.1
Cultuurhistorie ___________________________________________________________ 31
3.3.2
Archeologie _____________________________________________________________ 32
3.4
Agrarische bedrijvigheid _____________________________________________ 33
3.4.1
Inleiding ________________________________________________________________ 33
3.4.2
Gemeentelijke geurverordening ______________________________________________ 34
3.4.3
Artikel 3, tweede lid Wet geurhinder en veehouderij ______________________________ 35
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
3
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
3.4.4
Veehouderijen in de omgeving van het plangebied _______________________________ 35
3.4.5
Woon- en leefklimaat ______________________________________________________ 37
3.4.6
Belangenafweging ________________________________________________________ 39
3.5
Niet-agrarische bedrijvigheid __________________________________________ 39
3.5.1
Inleiding ________________________________________________________________ 39
3.5.2
Bedrijven in de omgeving __________________________________________________ 39
3.5.3
Bedrijven binnen plangebied ________________________________________________ 40
3.6
Geluid _____________________________________________________________ 40
3.7
Luchtkwaliteit _______________________________________________________ 40
3.7.1
Inleiding ________________________________________________________________ 40
3.7.2
Regeling Niet in betekenende mate ___________________________________________ 40
3.7.3
Fijn stof ________________________________________________________________ 40
3.7.4
Endotoxine ______________________________________________________________ 42
3.8
Bodemkwaliteit _____________________________________________________ 43
3.9
Externe veiligheid ___________________________________________________ 43
3.9.1
Inleiding ________________________________________________________________ 43
3.9.2
Toetsing ________________________________________________________________ 45
3.10
Verkeer en parkeren _________________________________________________ 46
3.10.1
Verkeer ________________________________________________________________ 46
3.10.2
Parkeren _______________________________________________________________ 47
3.11
M.E.R.- beoordeling __________________________________________________ 47
3.11.1
Inleiding ________________________________________________________________ 47
4. JURIDISCHE VORMGEVING ________________________________________ 49 4.1
Inleiding ___________________________________________________________ 49
4.2
Algemene toelichting verbeelding ______________________________________ 49
4.3
Algemene toelichting regels___________________________________________ 49
5. UITVOERBAARHEID ______________________________________________ 51 5.1
Economische uitvoerbaarheid _________________________________________ 51
5.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid ______________________________________ 51
6. PROCEDURE ____________________________________________________ 52 6.1
Inspraak ___________________________________________________________ 52
6.2
Omgevingsdialoog __________________________________________________ 52
6.3
Overleg ex artikel 3.1.1. Bro ___________________________________________ 52
6.4
Procedure __________________________________________________________ 52
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
4
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
1.
INLEIDING
1.1
Aanleiding
Onderhavig bestemmingsplan is opgesteld voor de herontwikkeling van de locaties De Ruiting 3 en 3A (De Roudonck), De Ruiting 4 en 4A (De Jofrahoeve), De Ruiting 5 (De Antoniushoeve) en De Ruiting 7 (Landgoed De Ruiting) te Esch, gemeente Boxtel, tezamen ‘plangebied’ genoemd. Beoogd wordt de veelal voormalige agrarische locaties te herontwikkelen naar zorg, wonen met recreatieve dan wel maatschappelijke nevenfuncties, recreatie en natuur. Onderstaand is de ligging van het plangebied weergegeven op luchtfoto. Het plangebied is hierbij rood omkaderd.
De Ruiting 4, 4a
De Ruiting 3, 3A De Ruiting 5
De Ruiting 7
Figuur 1: Luchtfoto plangebied en omgeving
Met de beoogde herontwikkeling vindt een gebiedsontwikkeling plaats met een vergaande functiewijziging in het gebied. Nieuwe natuur wordt gecreëerd, bestaande natuur wordt verbeterd, nieuwe verbindingen worden gerealiseerd voor recreanten en voor de natuur, nieuwe recreatieve functies worden ingepast, landbouwactiviteiten verschuiven van productie naar kwaliteit, bestaande bebouwing wordt verwijderd, nieuwe bebouwing wordt toegevoegd en de ontwatering wordt aangepast aan het nieuwe gebruik. ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
5
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Met de sloop van stallen (De Ruiting 4 en 5a en De Ruiting 5) in samenhang met de realisatie van enkele nieuwe (bij- en bedrijfs)gebouwen zal de oppervlakte bebouwing in totaal binnen het totale plangebied afnemen met ruim 3.700 m².
1.2
Doel van het bestemmingsplan
Het bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 5 en 7’ heeft de herontwikkeling van de locaties De Ruiting 3 en 3A, De Ruiting 4, De Ruiting 5 en De Ruiting 7 en het opstellen van een eenduidige en uniforme planologisch-juridische regeling voor het toegestane gebruik en de toegestane bebouwing binnen het plangebied tot doel. Het bestemmingsplan bestaat uit regels, een verbeelding, bestaande uit 4 kaartbladen en een separate legenda, onderhavige toelichting en bijbehorende bijlagen.
1.3
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 van onderhavige bestemmingsplantoelichting (deel A) geeft een overzicht van de relevante beleidskaders met betrekking tot de beoogde herontwikkeling. Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van alle relevante milieu- en planologisch relevante aspecten. Deze aspecten worden in deel B van onderhavige bestemmingsplantoelichting per deellocatie nader toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de juridische vormgeving van het plan. In hoofdstuk 5 komt de uitvoerbaarheid van het project aan de orde en in hoofdstuk 6 wordt tenslotte het overleg, de inspraak en de procedure verwoord. Deel B van onderhavige toelichting bevat de inhoudelijke toets voor de vier planlocaties.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
6
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
2.
BELEIDSKADER
2.1
Rijksbeleid
2.1.1
Nationale Omgevingsvisie
Het Rijk heeft de Nationale Omgevingsvisie opgesteld voor de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk. Sommige belangen en opgaven overstijgen het lokale, regionale en provinciale niveau en vragen om nationale politiek-bestuurlijke aandacht. De nationale belangen zijn in veel gevallen sectoraal. De opgaven die voortkomen uit de nationale belangen van het Rijk zijn vertaald in vier integrale prioriteiten. Deze vier integrale prioriteiten betreffen: -
Klimaat & Energie: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;
-
Duurzame ecnomie: duurzaam economisch groeipotentieel;
-
Stad & Regio: sterke en gezonde steden en regio’s;
-
Landelijk gebied: toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
In deze vier prioriteiten komen complexe, omvangrijke en dringende opgaven samen, die voortkomen uit of samenhangen met grote transities. Politieke en maatschappelijke keuzes zijn vooral daar nodig, om op deze prioriteiten voortgang te boeken op een manier die draagvlak heeft en bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving. Centraal in te maken afwegingen tussen belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving in zijn volledige omvang (boven- en ondergrond). Het belangrijkste spanningsveld in die afwegingen is dat tussen beschermen en ontwikkelen. Om aan dit afwegingsproces richting te geven worden drie afwegingsprincipes gehanteerd. Deze zijn: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. Afwentelen wordt voorkomen.
2.1.2
Ladder duurzame verstedelijking
Sinds 1 oktober 2012 is het op grond van artikel 3.1.6, tweede lid, Bro, verplicht om in het geval dat een bestemmingsplan een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, in de toelichting de zogenoemde ladder voor duurzame verstedelijking op te nemen. Per 1 juli 2017 is een wijziging van de Ladder voor duurzame verstedelijking’ in werking getreden. Doel van deze wijziging is het vereenvoudigen van de regeling. Waar de ‘Ladder’ voorheen bestond uit drie treden waaraan getoetst diende te worden, is de kern van de gewijzigde ‘Ladder’ nu terug gebracht tot de volgende tekst: ‘De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.’ Artikel 1.1.1 Bro definieert een stedelijke ontwikkeling als een “ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
7
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
stedelijke voorzieningen”. Uit de ‘Handreiking Ladder voor duurzame verstedelijking’ en de hierop gebaseerde jurisprudentie is af te leiden dat bij het toevoegen van een of enkele woningen geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling, waarmee toetsing aan de ladder niet noodzakelijk is.
2.2
Provinciaal beleid
2.2.1
Brabantse Omgevingsvisie
Op 14 december 2018 is de Brabantse Omgevingsvisie vastgesteld. De Omgevingsvisie bevat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de periode tot 2050. Dat gaat om ambities op gebied van de energietransitie, een klimaatproof Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. De Brabantse Omgevingsvisie vervangt als gevolg van de aankomende Omgevingswet tenminste de vier provinciale beleidsplannen over milieu en water (PMWP), verkeer en vervoer (PVVP), ruimtelijke ordening (Structuurvisie Ruimtelijke Ordening) en natuur (BrUG). De Brabantse Omgevingsvisie geeft aan hoe de Brabantse leefomgeving er in 2050 uit zou moeten zien. En waar Brabant in 2030 tenminste moet staan om die lange termijndoelen te halen. De visie noemt een vijftal hoofdopgaven: 1. De basis op orde: veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit zijn van essentieel belang om goed te kunnen wonen, werken en leven in Brabant. 2. Brabantse energietransitie: om Brabant op termijn energieneutraal te maken moeten we minder energie gebruiken en meer duurzame energie op gaan wekken. 3. Slimme netwerkstad: de manier waarop we ons verplaatsen verandert en we stellen andere eisen aan steden. Dit heeft gevolgen voor het netwerk van steden en dorpen. 4. Klimaatproof Brabant: als gevolg van klimaatverandering krijgen we meer extremen in temperatuur en neerslag.
Hoe gaan we deze gevolgen aanpakken? 5. Concurrerende, duurzame economie: Brabant wil top kennis- en innovatieregio blijven, waarbij de omslag naar een circulaire economie nodig is en digitalisering steeds belangrijker wordt. De Brabantse Omgevingsvisie wordt uitgewerkt in de Brabantse Omgevingsverordening.
2.2.2
Interim omgevingsverordening Noord-Brabant
2.2.2.1
Inleiding
De Interim omgevingsverordening geeft bindende regels die bij ruimtelijke ontwikkelingen in acht genomen moeten worden. De provincie Noord-Brabant wil met haar regels aansluiten op de werkwijze van de Omgevingsvisie en de Omgevingswet. Daarom is ervoor gekozen om de verschillende provinciale verordeningen voor de fysieke leefomgeving samen te voegen tot een Interim omgevingsverordening. De Interim omgevingsverordening is beleidsneutraal van karakter. Dat betekent dat er alleen inhoudelijke wijzigingen zijn doorgevoerd als die rechtstreeks voortvloeien uit vastgesteld beleid, zoals bijvoorbeeld het diep, rond en breed kijken van de omgevingsvisie. De regels voor ruimtelijke ontwikkelingen zijn ontleend aan de Verordening ruimte.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
8
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
2.2.2.2
Ligging plangebied in Interim omgevingsverordening
Hierna wordt de ligging van het plangebied in de Interim omgevingsverordening per thema weergegeven. Het plangebied is aangeduid met zwarte bolletjeslijn.
Figuur 2: Aanduiding plangebied op themakaart 3: stedelijke ontwikkeling en erfgoed
Figuur 3: Aanduiding plangebied op themakaart 4: natuur en stiltegebieden
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
9
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Figuur 4: Aanduiding plangebied op themakaart 5: grondwaterbescherming, waterveiligheid en -berging
Figuur 5: Aanduiding plangebied op themakaart 6: basiskaart Landelijk gebied
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
10
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Figuur 6: Aanduiding plangebied op themakaart 7: specifieke gebieden voor agrarische ontwikkelingen
Figuur 7: Aanduiding plangebied op themakaart 8: watersystemen, -veiligheid en -berging
In de volgende subparagrafen worden de binnen het plangebied aanwezige structuren, aanduidingen en rechtstreeks werkende regels nader toegelicht. In deel B van onderhavige toelichting worden de regels van de Interim omgevingsverordening welke worden gesteld aan de beoogde herontwikkeling van het plangebied per planlocatie nader toegelicht.
2.2.2.3
Artikel 3.6 Zorgvuldig ruimtegebruik
Het doel van de provincie is om bestaand bebouwd gebied zo goed mogelijk te benutten. Het optimaal benutten van de bestaande bebouwde omgeving draagt bij aan het behoud van de openheid en kwaliteit van het buitengebied en aan hergebruik van leegkomende- of bebouwingslocaties in zowel stedelijk als landelijk gebied. Het voorkomen van onnodig nieuw ruimtebeslag in het landelijk gebied ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
11
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
door nieuwvestiging is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Het voorkomen van onnodig nieuw ruimtebeslag krijgt ook vorm door eerst de mogelijkheden binnen bestaande bebouwde omgeving optimaal te benutten. Dat betekent niet dat alle fysieke ruimte benut moet worden voordat nieuw ruimtebeslag mogelijk is. Binnen stedelijk gebied is vanuit kwaliteitsoverwegingen bijvoorbeeld ook ruimte nodig voor groenvoorzieningen en voldoende opvang van water. Een ander aspect van zorgvuldig ruimtegebruik is het uitgangspunt dat gebouwen, bouwwerken en andere permanente voorzieningen worden geconcentreerd binnen het bouwperceel.
2.2.2.4
Artikel 3.9 Kwaliteitsverbetering landschap
Vanuit het bereiken van een goede omgevingskwaliteit geldt in Brabant sinds 2014 de regeling Kwaliteitsverbetering landschap. Artikel 3.9 van de Interim omgevingsverordening stelt dat een ruimtelijke ontwikkeling binnen het Landelijk gebied gepaard dient te gaan met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Een verbetering van de landschappelijke kwaliteit kan mede de volgende aspecten omvatten: de op grond van deze verordening verplichte landschappelijke inpassing, het toevoegen, versterken of herstellen van landschapselementen die een bijdrage leveren aan de versterking van de landschapsstructuur of de relatie stad-land, het behoud of herstel van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing of terreinen, het wegnemen van verharding, het slopen van bebouwing, de realisering van het Natuur Netwerk Brabant en ecologische verbindingszones en het aanleggen van extensieve recreatieve mogelijkheden. De vormgeving van de ruimtelijke kwaliteitsverbetering wordt door een gemeente nader uitgewerkt. De voormalige gemeente Haaren heeft als uitwerking van de regels voor kwaliteitsverbetering van het landschap een eigen beleidskader vastgesteld. Dit beleidskader wordt nader uitgewerkt in paragraaf 2.3.5.
2.2.2.5
Artikel 3.15 Bescherming Natuur Netwerk Brabant
Een gedeelte van het plangebied is in de Interim omgevingsverordening aangewezen als gelegen binnen het Natuur Netwerk Brabant (NNB). Het Natuur Netwerk Brabant betreft volgens de verordening “het samenhangend netwerk van natuurgebieden van nationaal en internationaal belang met als doel de veiligstelling van ecosystemen met de daarbij behorende soorten bestaande uit de meest waardevolle natuur- en bosgebieden en andere gebieden met een belangrijke aanwezige en te ontwikkelen natuurwaarden”. Voorbeelden van dergelijke gebieden in Brabant zijn de bossen, de heide en vennen, de stuifduinen, de schraalgraslanden en wateren zoals rivieren en beken. De leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantensoorten. Om de populaties gezond te houden en de genetische uitwisseling te bevorderen, moeten de gebieden groot genoeg zijn en de mogelijkheid bieden voor migratie tussen de gebieden. Ontwikkelingen binnen het Natuur Netwerk Brabant dienen te strekken tot het behoud, herstel of de duurzame ontwikkeling van de ecologische waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden. De ecologische waarden en kenmerken van de onderscheiden gebieden dienen te worden beschermd, waarbij rekening wordt gehouden met de overige aanwezige waarden en kenmerken, waaronder de cultuurhistorische waarden en kenmerken.
Een deel van de gronden binnen het plangebied aan De Ruiting die worden omgevormd naar natuur zijn niet begrepen in het NNB en dus ook niet als zodanig aangeduid op de themakaart ‘natuur en landschap’. Voornamelijk de planlocatie De Ruiting 4 biedt kansen binnen de flexibilisering van het
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
12
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
NNB. Onder andere door het bestaande netwerk uit te breiden en tevens daarmee delen van erven en tuinen die uit het NNB worden gehaald, te compenseren. Aanpassingen van de begrenzing van het NNB zijn relevant bij de planlocaties De Ruiting 5 en De Ruiting 7.
2.2.2.6
Artikel 5.3 Wijziging grenzen van werkingsgebieden
Artikel 5.3 van de Interim omgevingsverordening biedt de mogelijkheid om grenzen van een werkingsgebied zoals gesteld in de verordening te wijzigen, in dezen het NNB, teneinde de ecologische samenhang te verbeteren of het NNB duurzaam in te passen in de provinciale structuurvisie. De oorspronkelijke kwalitatieve en kwantitatieve ambities van het NNB dienen te worden behouden of versterkt, en vast dient te staan welk onderdeel van het NNB verdwijnt en waar dit onderdeel opnieuw ingezet wordt. Het verdwenen deel hoeft niet opnieuw te worden ingezet zolang er sprake is van een overbegrenzing. De natuurstrook ter plaatse van de planlocatie De Ruiting 4 zal binnen de flexibilisering van het NNB een belangrijke rol vervullen ter versterking van de verbinding tussen de Natte natuurparels Essche Stroom en Helvoirts Broek. Het NNB zal worden uitgebreid. Er wordt meer gevarieerde nieuwe natuur toegevoegd aan het NNB dan eraan wordt onttrokken om foutieve aanduidingen op de beleidskaarten recht te zetten. Voor een nadere detaillering van het NNB en de daar bij behorende herbegrenzing wordt verwezen naar het Inrichtingsplan (P15 (stads)landschappen) welke als bijlage bij onderhavige toelichting is gevoegd.
2.2.2.7
Afdeling 3.6 Vitaal platteland
In afdeling 3.6 van de Interim omgevingsverordening zijn de ontwikkelingsmogelijkheden geschetst voor het Landelijk gebied. Het Landelijk gebied is onderverdeeld in het Gemengd landelijk gebied en de
Groenblauwe
mantel.
In
veel
gevallen
bestaan
er
voor
beide
zones
gelijke
ontwikkelingsmogelijkheden. In die gevallen wordt in de verordening simpelweg gesproken over het Landelijk gebied.
2.2.2.8
Artikel 3.26 Attentiezone waterhuishouding
Doel van de attentiezone is om ontwikkelingen die een negatieve invloed hebben op de binnen de attentiezone gelegen natte natuurparels tegen te gaan. Stromingen in het grondwatersysteem kunnen veranderen door veranderingen van bodemopbouw of het dorboren van lagen (bij grondverzet of diepploegen). Voor activiteiten die een negatief effect op de (grond)waterstand in een natte natuurparel kunnen hebben, is een vergunning nodig. bij het toelaten van functies die een negatief effect kunnen hebben op de waterhuishouding, geldt dat overleg met het waterschap nodig is.
2.2.2.9
Artikel 3.27 Behoud en herstel van watersystemen
Binnen deze gebieden is het beleid vanuit een regionaal belang gericht op behoud, verbetering en herstel van het natuurlijke watersysteem. Binnen de gebieden zijn of worden maatregelen uitgevoerd op het gebied van de morfologie, zoals het laten hermeanderen van beken, het aanleggen van plasdraszones en het herstel van kwel. Daarom is ook ruimte naast de waterloop nodig om de maatregelen goed uit te kunnen voeren. Veel van de maatregelen zijn ook een verplichting die voortvloeit uit de Europese Kaderrichtlijn Water.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
13
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
2.2.2.10 Artikel 3.35 Regionale waterberging De instructieregels binnen de Regionale waterbergingsgebieden zijn gericht op het beperken van functies en activiteiten die ten koste kunnen gaan van het waterbergend vermogen. Binnen de regionale waterberging gelden strike beperkingen omdat deze concreet nodig zijn om wateroverlast tegen te gaan. De beperkingen hebben betrekking op het oprichten van gebouwen en voorzien in een vergunningstelsel voor het ophogen van gronden en het aanbrengen of wijzigen van kaden. Het oprichten van gebouwen ten dienste van de waterberging is toegestaan tot een hoogte van maximaal 2 meter. Het oprichten van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, is mogelijk als blijkt dat dit niet ten koste gaat van het waterbergend vermogen van het gebied. Het waterschapsbestuur dient daartoe te worden gehoord.
2.2.2.11 Artikel 3.36 Reservering waterberging De instructieregels binnen het Reserveringsgebied voor waterberging zijn gericht op het beperken van functies en activiteiten die ten koste kunnen gaan van het waterbergend vermogen van het gebied. Binnen de reserveringsgebieden is een afweging wel mogelijk. Bij het opnemen van een regeling in het bestemmingsplan geldt dat betrokkenheid van de waterschappen, als primair verantwoordelijk bestuursorgaan voor de inrichting van de waterschapsgebieden, nodig is.
2.2.2.12 Artikel 3.51 Beperkingen veehouderij Binnen de aanduiding ‘Beperkingen veehouderij’ wordt de uitbreiding van, de nieuwvestiging van en de omschakeling naar een veehouderij niet toegestaan.
2.2.2.13 Artikel 3.52 Staldering Binnen het ‘Stalderingsgebied’ gelden extra voorwaarden voor de ontwikkeling van veehouderijen gericht op het voorkomen van een verdere regionale concentratie van vee en het tegengaan van (verdere) leegstand. De toename van de oppervlakte dierenverblijf binnen een bouwperceel is alleen mogelijk als er elders dierenverblijven verdwijnen; het zogenaamde stalderen.
2.2.2.14 Artikel 3.67 Sanerings- en verplaatsingslocatie – RBV Bij het verlenen van subsidies in het verleden bij onder andere de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken (RBV) is de voorwaarde opgenomen dat op de locatie een passende herbestemming wordt gelegd die voorkomt dat de gesaneerde functie terugkomt. Op dergelijke locaties is dan ook een specifieke aanduiding opgenomen met daaraan gekoppeld rechtstreeks werkende regels welke zijn opgenomen in artikel 2.76 van de Interim omgevingsverordening. Artikel 2.76 geeft een verbod op het oprichten van bebouwing ten behoeve van een veehouderij of een glastuinbouwbedrijf.
2.2.2.15 Artikel 3.68 en 3.69 Wonen in Landelijk gebied Binnen het Landelijk gebied worden in principe enkel bestaande burgerwoningen en bedrijfswoningen toegestaan. Zelfstandige bewoning van bedrijfsgebouwen, recreatiewoningen en andere niet voor bewoning bestemde gebouwen wordt in artikel 3.68 uitgesloten. In artikel 3.69 van de Interim omgevingsverordening geeft een aantal uitzonderingen op het uitgangspunt dat alleen bestaande burgerwoningen zijn toegestaan. Het gaat daarbij om vervangende bouw binnen het bouwperceel als overtollige bebouwing wordt gesloopt en de bestaande woning feitelijk en juridisch wordt opgeheven, ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
14
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
de vestiging of splitsing van een of meer woonfuncties in cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en om bestemmingswijziging van een voormalige bedrijfswoning naar burgerwoning. Vestiging van of splitsing in meerdere wooneenheden binnen cultuurhistorisch waardevolle bebouwing wordt toegestaan indien dit is gericht op het behoud of herstel van deze waardevolle bebouwing. Bij omzetting van voormalige bedrijfswoning naar reguliere burgerwoning dient overtollige bebouwing te worden gesloopt. Overtollige bebouwing betreft volgens de Interim omgevingsverordening dat er geen concrete gebruiksfunctie voor de bebouwing aanwezig is die gerelateerd is aan de woonfunctie. In het geval er tevens sprake is van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing is het beleid gericht op behoud van de bebouwing en is sloop niet gewenst.
2.2.2.16 Artikel 3.73 Vestiging niet-agrarische functie in Landelijk gebied Artikel 3.73 van de Interim omgevingsverordening stelt dat binnen het Landelijk gebied onder voorwaarden kan worden voorzien in de vestiging van een niet-agrarische functie op een bestaand bouwperceel. De vestiging dient binnen de ontwikkelingsrichting van het gebied te passen, er mag geen splitsing plaatsvinden van het bouwperceel, overtollige bebouwing dient te worden gesloopt en er mag geen sprake zijn van een kantoor met baliefunctie, lawaaisport of mestbewerking. De ontwikkeling dient ook op langere termijn te passen binnen de ontwikkelingsrichting. Bedrijvigheid moet passen binnen een gemengde omgeving waardoor het niet doelmatig is om deze te vestigen op een bedrijventerrein, bij detailhandelsvoorziening mag sprake zijn van een verkoopvloeroppervlak van maximaal 200 m² en bij voorzieningen ten dienste van vrije-tijd en zorg mag sprake zijn van een omvang van de bebouwing van maximaal 1 hectare.
2.2.2.17 Artikel 3.75 Aanvullende regels voor vrije-tijds voorziening Artikel 3.75, tweede lid van de Interim omgevingsverordening stelt dat in geval een bestemmingsplan de vestiging van verblijfsrecreatie, waaronder de bouw van een recreatiewoning toestaat, in aanvulling op artikel 3.73 geborgd dient te worden dat het terrein en de woningen bedrijfsmatig worden beheerd, en dat permanente bewoning is uitgesloten.
2.2.2.18 Artikel 4.6 Normvrij gebied In hoofdstuk 4 van de Interim omgevingsverordening worden regels gesteld aan waterschappen als waterbeheerder. De maatregelen die nodig zijn om de bergings- en afvoercapaciteit van de regionale wateren aan de in de verordening vastgelegde norm te laten voldoen, neemt de beheerder op in het beheerplan. Het plangebied is aangewezen als gelegen binnen een ‘Normvrij gebied’, waarbij geen verplichting geldt voor het waterschap om een genormeerd beschermingsniveau te bieden.
2.3
Gemeentelijk beleid
2.3.1
Vigerend bestemmingsplan
De gemeenteraad van de voormalige gemeente Haaren heeft op 24 september 2020 het bestemmingsplan ‘Buitengebied, herziening 2020’ vastgesteld. In deel B van onderhavige toelichting wordt per planlocatie het vigerende bestemmingsplan nader toegelicht.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
15
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
2.3.2
Structuurvisie Haaren
2.3.2.1
Inleiding
De gemeenteraad van de voormalige gemeente Haaren heeft op 22 januari 2015 de Structuurvisie Haaren vastgesteld. De structuurvisie beschrijft de mogelijkheden voor woningbouw, bedrijven, recreatie en toerisme. Ook gaat de visie in op de toekomstperspectieven voor agrarische ontwikkeling, milieu, water, cultuurhistorie en verkeer. De structuurvisie levert geen directe rechten of verboden op, zoals een bestemmingsplan. De visie is gericht op de langere termijn: 2025 - 2030. De structuurvisie bestaat uit 3 delen: A.
De visie (weergave van strategieën, keuzes en afwegingskader);
B.
Het uitvoeringskader (Haarens Kwaliteitsmenu en structuurvisiekaart);
C.
De atlas (achtergrond).
In de volgende subparagrafen wordt ingegaan op deel A en deel B van de structuurvisie.
2.3.2.2
Deel A
In deel A van de structuurvisie zijn de gemeentelijke ambities wat betreft ‘omgevingskwaliteit’ verwoord. De beoogde herontwikkeling ter plaatse van het plangebied heeft invloed op de omgevingskwaliteit. In de structuurvisie is aangegeven dat kleinschalige initiatieven die bijdragen aan het landschap specifieke aandacht van de gemeente vragen. Onder andere wordt ingegaan op de punten ‘Wonen en woonomgeving’ en ‘Omgevingskwaliteit’. Voldoende woningaanbod In een landelijke regio als de gemeente Haaren geldt de algemene regel dat zoveel woningen gebouwd mogen worden als nodig is voor de natuurlijke bevolkingsgroei. In de periode 2011 - 2020 geldt een behoefte aan circa 850 nieuwe woningen om toe te voegen aan de bestaande woningvoorraad. Uitgangspunt is dat de bouw van woningen aansluit bij de actuele behoefte. De gemeente Haaren ziet, naast het bereiken van een evenwicht tussen woningvraag en woningaanbod voor alle inwoners, voor zichzelf ook een taak weggelegd ten aanzien van het actief versterken van het dorpse karakter door het bouwen van woningen op de juiste locaties. Vrijkomende agrarische bebouwing In de structuurvisie is aangegeven dat circa 60% van de agrariërs in de gemeente Haaren het agrarische bedrijf voor 2020 voorziet te beëindigen, een gedeelte daarvan kan of wil zijn agrarische bedrijfsomgeving niet meer aanpassen.
Deze trend heeft tot gevolg dat veel bebouwing die in gebruik was voor het agrarische bedrijf in onbruik raakt. Vanuit de strategie ‘groen groener maken’ wordt gepoogd het buitengebied in samenhang met deze ontwikkeling te ontstenen; mede om oneigenlijk gebruik en verval van resterende bebouwing te voorkomen. Op basis van het functionele beleid is het daarom mogelijk om op VAB-locaties Nieuwe Economische Dragers (NED’s) of woonfuncties te vestigen. Door de gemeente worden de volgende voorwaarden gesteld voor de vestiging van NED’s of woonfuncties:
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
16
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Relatie met voorzieningenniveau in kernen; de vestiging van een NED is een kans als die geen negatief effect heeft op het voorzieningenniveau van de kernen. Slechts als sprake is van een specifieke formule wijken we hiervan af.
Relatie met bedrijventerreinen; de vestiging van een NED is een kans als die naar aard en omvang in het buitengebied thuishoort. NED’s die qua aard en omvang op een bedrijventerrein thuishoren worden geweerd, anders wordt het uitgiftebeleid voor die terreinen ondermijnd.
Aard en maat bebouwing; de vestiging van een NED of woonfunctie is een kans als de aard, maat en verschijningsvorm van de bebouwing past in het buitengebied. Daarnaast moet sprake zijn van een kwaliteitsverbetering.
De mate van verstoring van de ontwikkelingsmogelijkheden van agrariërs die willen schaalvergroten of intensiveren. De vestiging van een NED is in principe overal in het agrarische buitengebied mogelijk. In het agrarisch ontwikkelingsgebied mag de vestiging van een NED niet ten koste gaan van de ontwikkelingsmogelijkheden van agrariërs die willen schaalvergroten of intensiveren. Vanuit dit oogpunt laat de gemeente Haaren geen activiteiten toe die een belemmering voor agrariërs kunnen vormen. Daarnaast zijn ook uitsluitend activiteiten toegestaan die niet veel grond claimen, zodat er voldoende ruimte blijft voor de landbouw. Nieuwe activiteiten moeten zich in dit gebied dus beperken tot het voormalige agrarische bouwvlak.
Ter plaatse van het plangebied vindt een gebiedsontwikkeling plaats waarbij nieuwe natuur wordt gecreëerd, bestaande natuur wordt verbeterd, nieuwe verbindingen worden gerealiseerd voor recreanten en voor de natuur, nieuwe recreatieve functies worden ingepast, landbouwactiviteiten verschuiven van productie naar kwaliteit, bestaande bebouwing wordt verwijderd, nieuwe bebouwing wordt toegevoegd en de ontwatering wordt aangepast aan het nieuwe gebruik. De beoogde herontwikkeling ter plaatse, waar veelal sprake is van (voormalige) agrarische bedrijfslocaties, past binnen de visie van de voormalige gemeente Haaren.
2.3.2.3
Deel B
In deel B van de structuurvisie wordt ingegaan op de drie verschillende groepen instrumenten die de voormalige gemeente Haaren hanteert om aan de beleidsuitgangspunten invulling te geven. In de structuurvisie wordt aan één van de procesinstrumenten invulling gegeven door het ontwikkelen van het Haarens Kwaliteitsmenu. Onderdeel van deel B is tevens de structuurvisiekaart. Onderstaande figuur geeft een uitsnede van de structuurvisiekaart weer.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
17
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Figuur 8: Uitsnede structuurvisiekaart met daarop het plangebied aangeduid
Het plangebied is gelegen binnen het Beekdal Essche Stroom. In de beekdalen van de Leij, de Beerze en de Dommel zijn al verschillende beekherstelprojecten uitgevoerd. Het werk is echter nog niet af: voor substantiële delen van het bekensysteem, met name bij de Essche Stroom, is het essentieel dat het beekherstel voltooid wordt. De inrichting die vooral gericht was op het zo snel mogelijk afvoeren van water naar de Maas wordt getransformeerd naar een brede ecologische zone met een meanderende beek. De gebiedsontwikkeling van de Essche Stroom wordt niet door de gemeente zelf geïnitieerd, maar wel gefaciliteerd. De gebiedsontwikkeling is passend in de door de gemeente geformuleerde omgevingskwaliteiten van het gebied. Gebiedsontwikkeling De Ruiting maakt onderdeel uit van Gebiedsontwikkeling Essche Stroom. De plannen bestaan uit het verbeteren van het landschap ter plaatse van De Ruiting in combinatie met het realiseren van een duurzame oplossing voor het ontwikkelen van woon- en werkfuncties in het buurtschap.
2.3.3
Woonvisie 2017-2021
De voormalige gemeente Haaren heeft op 1 juni 2017 de ‘Woonvisie 2017 – 2021’ vastgesteld. Deze woonvisie is opgesteld om vraag en aanbod op de woningmarkt, ook in de toekomst, zo optimaal mogelijk op elkaar af te stemmen. Om doelen te bereiken wordt de focus in het woonbeleid gelegd op het creëren van een woonvoorraad die aansluit aan de woonbehoeften van de inwoners. Binnen de gemeente leiden demografische ontwikkelingen tot veranderende woonbehoeften. Volgens de provinciale bevolkingsprognose daalt het aantal inwoners op termijn, maar blijft het aantal huishoudens vooral op korte termijn groeien. De piek ligt op circa 5.750 huishoudens in 2022, een groei van +/- 350 huishoudens ten opzichte van 2017. De huishoudensontwikkeling is een goede voorspeller van de woningvraag. Het bedienen van de huishoudensgroei van +/- 350 huishoudens, vergt een toevoeging van gemiddeld 60 woningen per jaar tot en met 2022. Ook de vraag naar woningen in het hogere segment neemt toe.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
18
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
In 2017 heeft de Provincie Noord-Brabant haar bevolkings- en woningbehoefteprognose geactualiseerd. Met het actualiseren van de prognose zijn de toegestane woningbouwaantallen, ook voor de voormalige gemeente Haaren, opnieuw vastgesteld. In de nieuwe prognose wordt voor de gemeente Haaren een lichte bevolkingsgroei voorspeld tot 0,25% in de periode tot 2024. Tot 2024 is de prognose gesteld dat voormalig gemeente Haaren zo’n 285 tot 370 woningen dient toe te voegen aan haar bestaande voorraad. De beoogde herontwikkeling heeft geen effect op de geprognotiseerde woningbouwaantallen.
2.3.4
Afsprakenkader kwaliteitsverbetering landschap
Op 16 november 2017 is de regeling ‘Afsprakenkader kwaliteitsverbetering landschap incl. bijlage specifieke voorwaarden gemeente Haaren’ in werking getreden. Dit betreft een uitwerking van de verplichte kwaliteitsverbetering van het landschap uit de provinciale Verordening ruimte, thans de Interim omgevingsverordening. In de regeling is vastgelegd bij welke ontwikkelingen deze van toepassing is en wat de toetsingscriteria zijn. De notitie bevat een categorie-indeling voor de nietplanmatige ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied en de bijbehorende tegenprestatie. Bij nietplanmatige ontwikkeling wordt de tegenprestatie gerelateerd aan de impact van de ontwikkeling:
-
Categorie 1: geen impact: geen tegenprestatie Categorie 2: beperkte impact: landschappelijke inpassing op basis van een goedgekeurd landschapsplan en borging van uitvoering en beheer
-
Categorie 3: grote impact: berekende kwaliteitsverbetering van het landschap, waarbij uitgegaan wordt van minimaal 20% van de grondwaardevermeerdering.
Een specifieker categorie-indeling met concreet benoemde ontwikkelingen is opgenomen in de bijlage bij de beleidsnotitie. Ook is een tabel opgenomen met normbedragen voor de berekende kwaliteitsverbetering van het landschap. In de beleidsnotitie is tevens een specifieke gemeentelijke voorwaarde voor sloopverplichting opgenomen. Op het moment dat de ontwikkeling betrekking heeft op het (her)bouwen en/of gebruiken van meer dan 200 m² gebouwen (uitgezonderd woningen) voor niet-agrarische activiteiten dan dient (een gedeelte van) de berekende investering betrekking te hebben op het slopen van voormalige agrarische bedrijfsgebouwen. Dit kan door in het plangebied zelf bebouwing te slopen of door een bijdrage te storten in het sloopfonds (de bestemmingsreserve Sloop vrijkomende agrarische bebouwing). In deel B van onderhavige toelichting wordt per planlocatie de benodigde tegenprestatie bekeken en nader toegelicht hier hieraan invulling wordt gegeven.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
19
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
3.
MILIEUHYGIËNISCHE- EN PLANOLOGISCHE ASPECTEN
3.1
Water
3.1.1
Inleiding
Het doel van de watertoets is te waarborgen dat waterhuishoudkundige doelstellingen expliciet en op evenwichtige wijze in beschouwing worden genomen bij alle waterhuishoudkundig relevante plannen en besluiten. De watertoets is in het leven geroepen omdat met name het waterbeleid een wezenlijk andere oriëntatie heeft gekregen: van reageren naar anticiperen. Water heeft een aantal specifieke kwantitatieve en kwalitatieve eigenschappen waar de ruimtelijke ordening rekening mee moet houden. Een watertoets maakt de mogelijke negatieve invloeden van de oprichting van de woning binnen het plangebied inzichtelijk. Tevens geeft de watertoets oplossingsrichtingen aan waarmee mogelijke optredende negatieve invloeden beperkt of ongedaan gemaakt kunnen worden. Het waterschap heeft een aantal principes gedestilleerd, die van belang zijn als vertrekpunt van het overleg tussen initiatiefnemer en waterbeheerder. Het plangebied valt onder het beheer van Waterschap De Dommel. Opgemerkt wordt dat alle plannen betrekking hebbende op de aanleg, het dempen of wijzigen van waterlopen of de daar bij behorende ingrepen per definitie gerealiseerd worden in afstemming met en daarmee in samenspraak met Waterschap De Dommel.
3.1.2
Relevant beleid Waterschap De Dommel
3.1.2.1
Inleiding
Op 26 februari 2015 heeft het dagelijks bestuur van Waterschap De Dommel in zijn vergadering vastgesteld de ‘Keur Waterschap De Dommel’, de algemene regels behorende bij de ‘Keur Waterschap De Dommel 2015’, de beleidsregels voor Waterkering, Waterkwantiteit (inclusief hydrologische uitgangspunten voor afvoeren van hemelwater), de beleidsregel Agrarische beregening uit grondwater bij schaarste, de beleidsregel Actualiseren grondwatervergunningen, het model bedrijfswaterplan en de passende beoordeling beregeningsbeleid. De keur, de algemene regels en de beleidsregels zijn met ingang van 1 maart 2015 in werking getreden. 3.1.2.2
Keur 2015
Waterschap De Dommel beheert het grond- en oppervlaktewater (zoals rivieren en beken) en waterkeringen met bijbehorende kunstwerken (bijvoorbeeld stuwen en gemalen). Om het grond- en oppervlaktewater en de waterkeringen goed te kunnen beheren en beschermen zijn er regels nodig, vastgelegd in een verordening, de ‘Keur Waterschap De Dommel 2015’. In de Keur staan algemeen geformuleerde geboden en verboden. Naast deze geboden en verboden is er een groot aantal algemene regels opgesteld. Daarnaast zijn in veel gevallen activiteiten in en rondom kleine waterlopen helemaal vrijgesteld van regels. Op de volgende figuur is een uitsnede weergegeven van de keurkaart van Waterschap De Dommel ter plaatse van het plangebied.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
20
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
Figuur 9: Uitsnede Keurkaart ter plaatse van plangebied
3.1.2.3
Waterbeheerprogramma 2022-2027
Het water- en bodemsysteem is onontbeerlijk voor een gezonde en leefbare ruimtelijke inrichting van Noord-Brabant. Meer dan ooit is het belangrijk om rekening te houden met het concept van de lagenbenadering om een toekomstbestendige leefomgeving te waarborgen. Door klimaatverandering en ruimtelijke druk, staat immers de veerkracht van het water- en bodemsysteem onder druk. De lagenbenadering beschrijft de ruimte in drie lagen. De eerste laag bestaat uit de fysieke ondergrond, het water- en bodemsysteem. De tweede laag bevat netwerken van infrastructuur met onder meer wegen, spoorlijnen en waterwegen. Tot slot de derde laag met de menselijke activiteiten zoals wonen, werken en recreëren en de fysieke neerslag daarvan. Ruimtelijke planning en gebiedsontwikkeling is een proces waarin continu keuzes worden gemaakt. De lagenbenadering helpt in dit keuze- en afwegingsproces en dient als kwaliteitskader voor alle (ruimtelijke) plannen. Elke laag draagt bij aan de ontwikkeling. De lagenbenadering betekent wel dat een onderliggende laag voorwaarden stelt aan andere lagen. Zeker vanuit een perspectief van duurzame ontwikkeling zijn veerkracht en omkeerbaarheid van ingrepen belangrijke gegevenheden. Met het Waterbeheerprogramma 2022-2027 (WBP5) start Waterschap De Dommel met de ‘watertransitie’: op weg naar een toekomstbestendige waterhuishouding.
Uiterlijk in 2050 is de waterhuishouding in ons hele beheergebied toekomstbestendig. Dit betekent een waterhuishouding die in een goede waterkwaliteit voorziet. En een waterhuishouding die robuust, wendbaar en in balans is met de omgeving. Zowel in het bebouwde als het landelijke gebied en van de beekdalen tot en met de hoge zandruggen. Het grond- en oppervlaktewatersysteem kan de grotere weersextremen opvangen
door
maximaal
gebruik
te
maken
van
de
dempende
sponswerking
van
de
bodem/ondergrond en de natuurlijke hoogteverschillen voor het vasthouden van water. Het waterschap hanteert drie principes die inhoudelijke sturing geven aan de watertransitie:
-
Elke druppel vasthouden en infiltreren waar deze valt
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
21
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
-
Functies passen zich aan het bodem- en watersysteem aan Wat schoon is moet schoon blijven
We moeten ons, nog meer dan voorheen, aanpassen aan de veranderende leefomgeving en op zoek gaan naar nieuwe oplossingen en antwoorden. Juist de voor Midden-Brabant zo karakteristieke verwevenheid van bebouwing, landbouw en natuur is een kans om de wateropgaven slim in te passen. Dit vereist een integrale, gebiedsgerichte aanpak samen met alle partijen. Een gebiedsgerichte aanpak is alleen succesvol als naast de wateropgaven ook de opgaven vanuit natuur, stikstof, economie, landbouwtransitie, energietransitie, biodiversiteit, mobiliteit en woningbouw onderdeel van de aanpak zijn. Niet sectoraal, maar integraal. Alleen dan gaan we oplossingen vinden voor een leefbaar Midden-Brabant met een duurzaam en toekomstbestendig watersysteem dat goed is voor inwoners, bedrijven, landbouw en natuur. De grote uitdaging zit hem vooral in de vraag hoe we dit gaan bereiken. Meer dan voorheen gaan we daarbij:
-
van beekdalgericht naar gebiedsgericht; onze aandacht gaat naast het beekdal ook uit naar de flanken, de hoge zandruggen en bebouwd gebied.
-
van sectoraal naar integraal; samen met overheden en gebiedspartners maken we keuzes
-
van water afvoeren naar elke druppel telt; maximaal water conserveren, minder grondwater
over meerdere opgaven in een gebied. gebruiken en slimmer sturen. 3.1.2.4
Beleidsregel Hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater, Brabantse waterschappen
De drie Brabantse waterschappen, Aa en Maas, De Dommel en Brabantse Delta hanteren sinds 1 maart 2015 dezelfde (beleids)uitgangspunten voor het beoordelen van plannen waarbij het verhard oppervlak
toeneemt.
Deze
(beleids)uitgangspunten
zijn
geformuleerd
in
de
‘Beleidsregel
Hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater, Brabantse waterschappen’. Bij een toename en afkoppelen van het verhard oppervlak geldt het uitgangspunt dat plannen zoveel mogelijk hydrologisch neutraal worden uitgevoerd. De waterschappen maken bij het beoordelen van plannen met een toegenomen verhard oppervlak onderscheid tussen grote en kleine plannen. Hoewel er relatief veel kleine plannen zijn veroorzaken deze op deelstroomgebiedsniveau nauwelijks een toename van de maatgevende afvoer. Het waterschap maakt grofweg onderscheid in projecten met een toename van verhard oppervlak van maximaal 500 m², 500 m² - 10.000 m² en meer dan 10.000 m². Op basis van de Keur en de ‘Beleidsregel Hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater, Brabantse waterschappen’ wordt geen compensatie vereist voor plannen met een toename van verhard oppervlak van minder dan 500 m². Het hemelwater afkomstig van het toegenomen verhard oppervlak mag naar bestaand oppervlaktewater worden afgevoerd. Op vrijwillige basis is de aanleg van een infiltratievoorziening toegestaan, mits daarbij in voldoende mate met de omgeving rekening gehouden wordt en geen wateroverlast op eigen terrein of bij derden ontstaat.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
22
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
3.1.3
Relevant gemeentelijk waterbeleid
3.1.3.1
Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024
In 2019 heeft de gemeente Boxtel haar Verbreed Gemeentelijk rioleringsplan 2020-2024 (VGRP) vastgesteld. Het VGRP laat zien hoe de gemeente Boxtel wil vooruitkijken en met respect voor het verleden verder bouwen aan een robuust en flexibel watersysteem. Naast de rioleringszorg behandelt het VGRP ook de zorgplichten hemelwater en grondwater. Het VGRP is een beleidsplan dat op hoofdlijnen de invulling van de gemeentelijke watertaken weergeeft. Ook geeft het verplichtingen mee aan de burger. Het beleid stelt onder anderen dat, net als de Waterwet, perceelseigenaren bij nieuwen herbouw zelf het regenwater op het eigen perceel moeten verwerken.
3.1.4
Kwaliteit van te lozen en infiltreren hemelwater
Om de kwaliteit van het hemelwater te garanderen dienen onderdelen welke met regenwater in aanraking kunnen komen, te worden vervaardigd of te bestaan uit niet-uitloogbare bouwmaterialen zoals kunststoffen of gecoat staal of aluminium (in plaats van lood of asfalt etc.). Door het gebruik van niet-uitlogende materialen komen geen verhoogde concentraties verontreinigende stoffen (DuBomaatregelen) voor in het te infiltreren water. Infiltratie van afgekoppelde verhardingen zoals opritten, parkeerplaatsen en terrassen mag niet verontreinigd zijn met chemische bestrijdingsmiddelen, olie, agressieve reinigingsmiddelen of andere verontreinigende stoffen.
3.1.5
Beekherstel Essche Stroom
Het plangebied van de gebiedsontwikkeling sluit zowel aan de oost- als zuidzijde aan op de Essche Stroom. Deze kleine rivier -die vroeger hier ook wel de Run werd genoemd- ontstaat ten oosten van Oisterwijk uit de samenvloeiing van de Voorste en Achterste Stroom. Bij Halder stroom de Essche Stroom in de Dommel. Over een lengte van 7 kilometer neemt de Essche stroom het water op van zijriviertjes en beken als de Nemer, Rosep en Aa. In 1965 werd de Essche Stroom genormaliseerd (dat wil zeggen verdiept, rechtgetrokken en tussen kades gelegd). Vroeger was het water ernstig vervuild door afvalwater van de (textiel)industrie in Tilburg, Goirle en Oisterwijk. Als resultaat van de normalisatiewerken is de Essche Stroom nu een onaantrekkelijke traag stromende beek, die een onopvallende bijrol in het landschap speelt. Bovendien kunnen er in situaties van extreem hoogwater gebieden onder water komen te staan op plekken waar dat niet wenselijk wordt geacht. Waterschap De Dommel (WDD) zoekt oplossingen voor de afvoer tijdens extreem hoogwater en wil daarnaast de Essche Stroom aanpassen, herinrichten en verbeteren. WDD wil de Essche Stroom en het omringende gebied opnieuw inrichten om zo de rivier weer beleefbaar te maken.
Het waterschap zoekt, nadrukkelijk samen met de bewoners van het gebied, naar een uitgekiende balans tussen een positieve beleving, cultuurhistorie, natuur en veilig wonen, werken en recreëren. Er is een achttal deelprojecten opgesteld voor het gehele stroomgebied. Daarvan zijn nu reeds deelprojecten De Nemer, Kasteel Nemelaar, Landgoed Eikenhorst, Halsche Beemden en Levendig Bleijendijk gerealiseerd. Deelprojecten 3 (Kleine Aa) en 5 (Kom Esch - De Ruiting) zijn nu in voorbereiding. Deze deelprojecten omvatten de hermeandering van de Essche Stroom tussen de Nemer en de Halsche Beemden, hermeandering van de Kleine Aa en verandering van de aansluiting ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
23
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
op de Essche Stroom, aanleg van nieuwe kades bij de kom van Esch in combinatie met een vispassage, hoogwatergebieden en realisatie van nieuwe natuur in samenwerking met particulieren en Stichting Het Brabants Landschap. Het beekherstel van de Essche Stroom zorgt ervoor dat delen van het plangebied vaker overstromen vanuit de beek. Om dit effect te voorkomen, legt Waterschap De Dommel op verschillende plekken in het plangebied nieuwe steilranden of maaiveldverhogingen aan. Die voorkomen dat de bewoners langs De Ruiting vaker te maken krijgen met wateroverlast vanuit de beek dan nu het geval is. De maatregelen geven geen extra bescherming ten opzichte van de huidige situatie. Het gebied blijft onderdeel uit maken van regionale waterberging dan wel reserveringsgebied waterberging en de functionaliteit van het waterbergingsgebied verandert niet. Er is in het kader van deze gebiedsontwikkeling meermaals overleg geweest met WDD om een en ander op elkaar af te stemmen en in input te leveren voor hun planvorming.
3.1.6
Oppervlaktewater
Oppervlaktewater is op en rondom De Ruiting aanwezig als sloten en in de vorm van plassen en poelen. Het grootste deel van het aanwezige oppervlaktewater bevindt zich aan de randen van het plangebied in de vorm van brede en smalle sloten. Het plangebied van de gebiedsontwikkeling grenst bij Landgoed De Ruiting en bij de visplas van De Roudonck direct aan de Essche Stroom of aan de daarlangs geplande natuurzone. Plaatselijk valt het plangebied voor de gebiedsontwikkeling ook binnen het NNB. Enkele van de oppervlaktewateren zijn zogenoemde A-wateren. Dit zijn telkens de hoofdwaterlopen zoals de Essche Stroom (ES) en de Broekleij (BL). De overige watergangen en oppervlaktewateren vallen onder de B- en C-categorieën. B-water speelt een belangrijke rol in de detailafwatering van een gebied. Hieronder is een uitsnede van de Legger van WDD opgenomen met daarop de A- en B-wateren (respectievelijk in blauw en magenta weergegeven).
Figuur 10: Uitsnede uit de Leggerkaart van het waterschap met daarop de A- en B-wateren. Het plangebied voor de gebiedsontwikkeling is weergegeven in grijs
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
24
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
3.1.7
Huidige en toekomstige oppervlakte verharding
Als gevolg van de beoogde herontwikkeling binnen het plangebied tezamen zal de hoeveelheid oppervlakteverharding
in
totaal
afnemen.
Dit
betekent
dat
de
belasting
van
het
(oppervlakte)watersysteem niet zal toenemen. Navolgende tabel geeft een overzicht aan huidige en toekomstige verharding per deellocatie.
Tabel 1: Oppervlakteverharding voor en na herontwikkeling
De deellocaties Jofrahoeve watert af in noordelijke richting naar het Helvoirts Broek; de overige deellocaties wateren af in oostelijke richting naar de Essche Stroom. Omdat de gevolgen van herontwikkeling hydrologisch op een ander deel van de detailafwatering invloed hebben is deze tweedeling ook voor de navolgende tabel aangehouden. De verharding en bebouwing op deellocaties Jofrahoeve neemt af met 2.387 m². Ook voor de drie overige deelgebieden samen is er sprake van een afname van in totaal 654 m².
3.1.8
Huidige situatie detailafwatering plangebied
De huidige afwatering is vooral gericht op de Essche stroom. De vele sloten wateren af naar een verzamelsloot achter de huidige kade langs de Essche Stroom. Deze verzamelsloot water bij de brug uit in de Essche Stroom. De afwatering is nu vooral gericht op landbouwkundig gebruik. Water wordt afgevoerd vanuit de laaggelegen terreindelen langs de hoger gelegen delen. Soms zijn daarbij hoogtes doorgraven. De afwatering van het zuidelijke deel van het plangebied (bij Landgoed De Ruiting) wordt over de kade in de Essche stroom gepompt; dus niet via natuurlijke afstroming. Een deel van de afwatering wordt afgewikkeld in noordelijke richting naar het Helvoirts Broek. Deze afwateringsrichting geldt grosso modo voor de gronden ten noorden van de weg De Ruiting. De vele sloten binnen en aansluitend op de deellocatie De Jofrahoeve wateren af richting Broekleij. De Broekleij, die De Essche Stroom en het Helvoirts Broek verbindt via Setersheike, is een gegraven waterlossing waarvan de stroomrichting geregeld kon worden, zodat het water of verder stroomde naar het Helvoirts Broek of kon afwateren naar de Essche Stroom. Nu watert de Broekleij af in noordelijke richting via het Helvoirts Broek.
De voorliggende gebiedsontwikkeling biedt een uitgelezen kans de bestaande afwateringsstructuur op punten te herzien en aan te sturen op kwaliteitsverbetering van het oppervlaktewater in en rondom het gebied. Aanpassing van de detailafwatering geldt in meerdere of mindere mate voor iedere deellocatie binnen het plangebied.
ONTWERP Crijns Rentmeesters bv
25
Bestemmingsplan ‘De Ruiting 3, 3A, 4, 4A, 5 en 7’ Toelichting deel A
3.1.9
Beoogde situatie detailafwatering plangebied
De aanpassing van de detailafwatering in het totale plangebied heeft deels te maken met de beoogde functiewijzigingen van de gronden binnen de Gebiedsontwikkeling, maar ziijn ook deels het gevolg van de beoogde aanpassing van de Essche Stroom in het kader van het beekherstel. Het is de bedoeling dat de Essche stroom over de volledige lengte weer een bochtig beloop krijgt. De historische slingerloop wordt hierbij vanwege bodemverontreiniging overigens niet overal gevolgd. Aanpassing van de Essche Stroom houdt ook in dat de kade, die de waterloop nu nog aan beide zijden insluit, over een groot deel van de lengte zal worden verwijderd. Daarmee vervalt ook de achter de kade liggende verzamelsloot. Dit is ook het geval ter plaatse van het plangebied van de gebiedsontwikkeling.
Verder
wordt
de
huidige
stuw
verwijderd
en
vervangen
door
een
verdeelwerk/overstromingsdrempel met een vispassage naast een hoofdstroom ter hoogte van de bebouwde kom van Esch. Aan de zijde van de kom van Esch wordt de bestaande kade versterkt. Als gevolg daarvan zullen de natuurgronden rondom de hersteld slingerende Essche Stroom vaker onder water lopen. Dit biedt kansen voor natuurontwikkeling en een veerkrachtiger watersysteem. De beoogde situatie wat betreft de detailafwatering binnen het plangebied dient opgedeeld te worden in de gronden boven en de gronden onder de straat De Ruiting. De ontwatering van de gronden noordelijk van de straat blijft in grote lijnen ongewijzigd alleen worden ter plaatse van de deellocatie De Jofrahoeve enkelijke sloten aangepast en nieuw oppervlaktewater gegraven vanuit de nieuwe functies. Aan de zuidzijde van de straat vervalt de kade met achterliggende verzamelsloot. De ontwatering dient dus aangepast te worden. In overleg met WDD is een drietal basisingrepen uitgewerkt. De eerste ingreep betreft de aanpassingen bij Landgoed De Ruiting. De tweede ingreep betreft de afwatering rondom De Roudonck. De oude meander op de grens van Landgoed De Ruiting wordt weer aangesloten op de hoofdstrook, de kade vervalt hier en de pomp in de zuidwesthoek komt te vervallen. Dit betekent dat de huidige diepingegraven sloot naar de pomp niet langer noodzakelijk is.
Deze sloot wordt daarom gedempt en vervangen door natuurpoelen. De afwatering rondom het Huis De Ruiting wordt achter De Antioniushoeve richting De Roudonck geleid. Ten zuidwesten van het nieuwe natuurwater zal de grond moeten worden opgehoogd om hetzelfde beschermingsniveau als de huidige kade te bieden. De afwatering bij De Roudonck voert water deels in de oude visplas en deels langs deze plas richting de verzamelsloot. De visplas krijgt een natuurfunctie. Met het vervallen van de verzamelsloot en kade zal het systeem worden aangepast zodat de sloten via de (natuur)plas richting Nieuw Koolwijk (separaat plan) en het Huis Zwanenburg afwateren richting de Essche Stroom. Deze nieuwe waterlossing vanuit de natuurplas sluit bij de nieuwe kade aan op de vispassage. Plaatselijk zal de grond aansluitend op de plas moeten worden opgehoogd om hetzelfde beschermingsniveau als de huidige kade te bieden. De gronden van de locatie Nieuw Koolwijk zijn voorheen deels opgehoogd. Er geldt daarom een verplichting met betrekking tot waterberging. De huidige afwatering gaat via een verzamelsloot in zuidoostelijke richting. Deze sloot sluit aan op de verzamelsloot achter de huidige kade. Met de aanleg van een vispassage komt de verzamelsloot achter de kade te vervallen en zal er een nieuwe kade ONTWERP Crijns Rentmeesters bv