Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit Boxtel- Bijlage 2 verzameling input stakeholders
Tekst van het document
Participatie Programma Natuur
,
Landschap en Biodiversiteit Boxtel
Ter advisering is een externe klankbordgroep opgezet met daarin belangrijke stakeholders waaronder waterschap Natuurmonumenten Brabants Landschap ZLTO landgoed eigenaren natuurverenigingen en heemkundekringen. ,
,
,
,
,
,
De klankbordgroep is tweemaal bij elkaar gekomen tijdens twee werkateliers. Het eerste werkatelier stond in het teken van het ophalen van gebiedskennis. De geleverde input is verwerkt in het concept beleidskader en was een inspiratiebron voor de uitvoeringsagenda. Het doel van het tweede werkatelier was om feedback op het concept beleidskader te ontvangen. De geleverde input is vervolgens verwerkt in het ontwerpprogramma NLB. Vervolgens is het ontwerpprogramma voor feedback naar alle leden van de klankbordgroep aangeboden voor schriftelijke feedback. Tijdens het proces is input mondeling maar ook schriftelijk aangeleverd. In navolgend document is alle schriftelijke input verzameld weergegeven. ,
Verzameling schriftelijke input ontwerpprogramma NLB Juni 2025 Relatie Waterschap De Dommel Stichting Het Groene Woud BPG Vereniging landelijk Brabant Brabantse Milieu Federatie Natuurmonumenten Brabants Landschap ZLTO Margraff stichting Landgoed Velder Landgoed Den Eikenhorst Staatsbosbeheer Natuurwerkgroep Boxtel Natuurwerkgroep Liempde
Toegezonden
Schriftelijk gereageerd
x
x
x x x x
x
x x x x x x x x
x
Reacties Waterschap de Dommel augustus 2025 Beste meneer van Dinther
,
Wij hebben het concept van het “Programma natuur landschap en biodiversiteit 2024 – 2040 van de gemeente Boxtel ontvangen in het kader van vooroverleg. ,
In de eerste plaats vinden wij het een helder stuk. Wij zien de belangrijke rol die water speelt in de kansen en randvoorwaarden voor natuur landschap en biodiversiteit goed in het plan terug. Dit in het bijzonder door het toekennen van een eigen deelgebied ‘beekdalen’. ,
Echter wij hebben nog wel een aantal opmerkingen of aanbevelingen we graag onder de aandacht brengen: Beleidsagenda 6. Uitgangspunten en doelstellingen per deelgebied Graag zouden wij in het plan beschreven zien dat koppen en flanken ook belangrijk zijn vanuit het watersysteem. En het waterschap de flanken als meest geschikt zien voor de landbouw en de koppen voor woningbouw of (droogtebestendige) natuur. Kader 3 In de tekst is opgenomen dat de flanken grotendeel voor de landbouw bedoeld zullen blijven. In de keuzes in de deelgebieden is dit ook van belang. Focusgebieden en bufferzone GGA In de tekst wordt gesproken over een bufferzone. Het is niet duidelijk of deze gelinkt is aan de attentiezone of de nieuwe overgangsgebieden. 6. 2 Beekdalen Hier wordt in de tekst aangegeven dat er aangesloten wordt op het beleid van het waterschap. Wij vinden dit een positief uitgangspunt. 6. 2 Beekdalen Graag zien wij hier beschreven dat een ander goed argument is om de beekdalen expliciet als deelgebied te benoemen omdat ze echt sturend zijn in wat er (niet) kan gezien de overstromingsrisico's. ,
6. 2. 1 Onderdelen Het is niet duidelijk of de gemeente hier de bedoeling heeft om ook een ambitie uit te spreken. Hierbij ons voorstel voor een ambitie: “Ga in de beekdalen voor passend landgebruik zoals weilanden en natte natuur in plaats van akkers en teelten die gronden met ontwatering nodig hebben. ,
,
Essche Stroom: Heeft de gemeente ook een eigen ambitie voor het beekdal voor ogen? Nu zijn alleen de natuurambitietypen van het Natuur Netwerk Brabant opgenomen.
Dommel: Naast libellen en beekvissen is de Dommel is ook het leefgebied van de bever.
ü
Blauwhoefse
Loop:
Het
is niet
duidelijk
welke ambitie
de
gemeente
heeft
voor
deze
watergang. 6.2.2 Ambities
ü
uitgangspunten
en
In de tekst wordt aangegeven dat de gemeente inzet op Graag zouden wij hier een meer concrete uitspraak zien
gaat bijdragen ü Daar
door
bijvoorbeeld landgebruik
6.5.2 Ambities
over
van
hoe de
de waterkwaliteit.
gemeente
daaraan
wij graag
het
te beïnvloeden.
uitgangspunten
en
het in de tekst
waar
verbetering
het beekdal
over
deelgebied dorpen explicieter gekoppeld
De
van
aan
het
Dommel
gaat
deelgebied
zien
beekdalen.
Uitvoeringsagenda ü
1.2
Tabel
Leeswijzer
1 Nr. 6: Dit is
met de
gemeente
Tabel
1 Nr:
een
Sint
8: Deze
positieve ontwikkeling. Michelsgestel.
EVZ
is door de
bij
de
ü
3.3
Besteding overige middelen
4: Er ontbreekt
gaat ü
Deze
EVZ
ü
een
Visie Groene
inschatting
4.8 Realisatie is
verwachten 4.14
bij ons dat de
aan
EVZ niet
er
opnemen
met
(geanonimiseerd) Planvormer landelijk gebied 548
Ik werk op ma,
initiatief
di,
do
ligt volgens
ons
—
Dommel
door
passend landgebruik
en
Boxtel:
Wij vermoeden
dat
is.
voor
deze en
betrokken
4.15
en
ook niet opgenomen
op
EVZ
het initiatief zal gaan
nemen.
Groenblauwe
willen worden
onze
Legger. Wij
verbindingen
versterken
bij deze projecten
in verband
zijn naar aanleiding van het bovenstaande (geanonimiseerd) via onderstaande contactgegevens. BEN
nog vragen
vriendelijke groet,
618
dit te combineren
om
Blauwhoefseloop
gemeente
waterschap zou graag Actieplan Biodiversiteit.
0411
lage
kant
geprogrammeerd
Het
Met
de
Levensader
Basiskwaliteit natuur
Mochten
Het
project dat natuurinclusieve landbouw bijvoorbeeld de beekdalen.
4.6 Herzien deze
ü
in
handig
Boxtel.
gemeente
stimuleren
is het
gemeente aangedragen.
daarom
Tabel
Misschien
dan
kunt
u
met
contact
het
(geanonimiseerd) Deze e-mail Mocht
en
Bosscheweg 56 5283 WB
f
Postbus 10.001 5280 DA Boxtel
Boxtel
©
in
U
@
bijlagen zijn vertrouwelijk en alleen bedoeld
je deze per ongeluk ontvangen, gescand op virussen.
neem
0411 618 618 __dommel.nl
contact op met
voor
de
geadresseerde.
(geanonimise rd) Mosonmel.n.
Dit bericht is
Natuurwerkgroep Liempde augustus 2025
e
Een zwak punt in het programma is hoe de gemeente denkt de natuurgebieden beter te verbinden. Gaat de gemeente daarvoor gronden aankopen, of gaat de gemeente daarvoor partijen (ARK, Brabants Landschap) in de gelegenheid stellen? Dat hier de financiën in de
opmerkelijk. Want alleen met inzetten van grond kunnen de doelstellingen om de kwaliteit van de natuur/ biodiversiteit in de deelgebieden te vergroten, gerealiseerd worden. Dit is nog niet uitgewerkt. Verder ontbreekt het aan een concreet project rondom het verhogen van de grondwaterstand. Hierin ligt ook een duidelijke taak van de gemeente Boxtel, immers in Boxtel zijn een aantal belangrijke zgn. Natte Natuurparels (NNP) aanwezig, die ook beschreven worden in o.a. doelstelling 5. Het is dan meer dan logisch dat deze doelstelling omgezet worden in één of meerder acties. Daarbij liggen de NNP’s in Boxtel niet alleen in de beekdalen. Van belang is ook dat in de verschillende gebiedsprocessen (bij project 5,6 etc.) goed geregeld wordt dat natuur ook een stem krijgt in dat proces zelf. _ Gezien de actuele discussie over de lelieteelt (en andere bollenteelten met een zeer hoog pesticiden gebruik) in de omgeving en ook in Boxtel lijkt het ons van belang dat ook hieraan aandacht besteed wordt, bijvoorbeeld bij hoofdstuk 4.21 (basiskwaliteit natuur, dorpen) omdat de pesticiden ook een hoog gezondheidsrisico vormen. Nu ontbreekt dit actuele thema nagenoeg geheel.
_ Het programma natuur, landschap en biodiversiteit 2025-2040 wil veel zaken realiseren, het lijkt ons ook goed om via dit programma een aantal functies uit te sluiten, bijvoorbeeld het tegengaan van bebouwing in de buurt van NNB en in de beekdalen. tabellen ontbreken is erg
e
e
e
e
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimise rd)
Lc: Martijn
van
Dinther
15 juli Natuurmonumenten, (geanonimiseerd) BE,
2025.
Opmerkingen op Programma natuur, landschap
en
biodiversiteit 2025-2040
Algemeen: De
natuur in Boxtel
boerenland.
Goed
vaststellen,
met
Er staan veel De
staat onder
aantal
graag
Er ontbreken Er wordt
natuurgebieden als in het en landschap gaat Programma uitvoeringsagenda, om het tij te keren; natuur
en
goede
voornemens
in het programma;
zijn soms nog
niet erg
doelen
is de
naar
in
ogen enkele
onze
een
tijdhorizon
doelen
voren
de
een
beleidskader
aantal
een
zowel binnen
een
ambities/doelen
Voor
grote druk, gemeente Boxtel
dat de
SMART;
te ruim
genomen; 2040 is nog
ver
weg,
halen.
belangrijke doelen
projecten.
en
op verschillende
plaatsen in het stuk gesproken over een programma Vitaal landelijk gebied, dat naast het onderhavige programma wordt opgesteld. Gezien de urgentie van druk op de natuur, verzoeken wij uU om zoveel mogelijk kaders en doelen/ambities al in het onderhavige programma op te nemen. Wij geven u in overweging om de praatplaat/artist impression die door de natuurorganisaties gemaakt is voor de overgangszone van N2000-gebieden en klimaatrobuuste beekdalen, en perfect van toepassing op de Kampina en de Beerze, in het programma Bovenstaande
op te
punten komen,
nemen.
met concrete
suggesties,
hieronder
hoofdstuksgewijs terug.
Beleidskader: De
relatie met de
dat
u
GGA
(oa Koersdocument) is in onze ogen nog te dun. Wij begrijpen programma Vitaal landelijk gebied gaat opstellen, maar dat doet
ook nog een aan de noodzaak
niets af
onderhavige programma, de natuur.
nu
al de koers
zeker
waar
verzoeken
u
het
uit de GGA
gaat
om
over
om
doelen
in elk
in de
te
in het
nemen
die
noodzakelijk zijn voor overgangs(of buffer-)zone
wij geval Kampina als doel op te nemen: verbod op gebruik chemische gewasbeschermingsmiddelen, verwijderen van drainage, verbod op beregening uit grondwater, verhogen van waterpeil en terugdringen van stikstofuitstoot (oa vermindering mestaanwending en intrekken latente ruimte veehouderijen). Deze maatregelen zijn onmisbaar om de zo mooi geformuleerde doelen van behoud en versterking van natuur in het N2000gebied Kampina, te realiseren. rond
Concreet
om
de
Par 2.1
p. 13: in de eerste zinnen wordt de natuur als decor beschreven,
natuur heeft ook
een
intrinsieke waarde
én
als basis
van
ons
bestaan.
maar
de
Graag
toevoegen; Par
2.3, p. 13:
Par
3.1, klankbordgroep: svp
Par 4.1 in de
Natura
2000
toevoegen; Natuurmonumenten
p. 17: naast de grote beken zoals Dommel
vorm
van
kleine
zijbeekjes
Blauwhoefseloop toevoegen;
zoals
de
toevoegen; en
Beerze
svp ook de haarvaten
redelijk gaaf ingesneden
en
meanderende
-
Par 4. 1 p. 19: het cultuurhistorisch waardevolle landschap van de Donders/Dékker ontbreekt ten onrechte op de kaart svp toevoegen; ,
-
4.2 p. 20: Bij Natura 2000 toevoegen in de tekst: de drukfactoren (stikstof verdroging recreatie) noemen en de aanpak in GGA-verband om die drukfactoren aan te pakken; ,
,
,
-
-
-
-
-
Kader 2 p. 21: bij Stikstofdepostie toevoegen dat stikstof ook verzurend in de bodem werkt (dus niet alleen vermesting); 5 p. 23: GGA Kampina noemen; 5. 1: bij ‘verbeteren van leesbaarheid van het landschap toevoegen: en aantrekkelijkheid; 6 p. 25: svp een deelgebied toevoegen conform de kaart Omgevingsvisie: buffer(of overgangs-)zone rond de Kampina. Daar liggen misschien wel de belangrijkste opgaven voor de natuur en de biodiversiteit in Boxtel; ,
6. 1 p. 30: bij doelstelling 6 toevoegen: naast aanplant van bomen ook hagen/struiken. Idem dito bij de andere deelgebieden; 6. 1 p 31: bij Natuurgebieden zijn beter met elkaar verbonden staat 2040 als deadline. Dat is veel te laat graag wijzigen naar 2030. De evz’s in Boxtel hebben de hoogste prioriteit op de Provinciale kaart en moeten in 2030 af zijn. Op p. 42 staat gelukkig wel 2030; ,
-
-
-
6. 1 p 31: toevoegen doel 12: in natuurgebieden die in eigendom zijn van de gemeente wordt het beheer met onmiddellijke ingang afgestemd op de aanwezige en potentiële natuurwaarden; 6. 1 p. 32: het lijkt alsof het focusgebied groene dooradering stopt waar de bufferzone Kampina begint. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Juist in die bufferzoen is het van groot belang om een zo dicht mogelijke groene dooradering te realiseren. Graag hele bufferzone toevoegen aan het focusgebied groene dooradering; 6. 1 p32: er staat dat recreatie wordt bevorderd in de bufferzone. Misschien goed bedoeld maar niet handig opgeschreven want zo kan recreatie nog steeds pal naast het N2000gebied ruimte krijgen terwijl dit juist op enige afstand van het N2000 zou moeten plaatsvinden. Zin toevoegen tekstvoorstel: “Recreatie kan op enige afstand van het N2000gebied (1 km) ruimte krijgen om te ontwikkelen”; ,
,
,
-
6. 2. 1 p. 40: bij Blauwhoefseloop tekst corrigeren in: “Momenteel ziet de beek er grotendeels uit als een smal landbouwslootje en op enkele delen heeft er natuur/beekdalontwikkeling plaatsgevonden”; ,
-
-
6. 2. 2 p. 42: bij 8 evz’s: de evz’s concreet benoemen hier: Blauwhoefseloop Sparrenrijk-Kapina en de evz bij Esch;
,
afmaken
6. 2. 2 p. 42: bij 12 landbouw: er staan mooie voorbeelden maar de essentie ontbreekt: gewasbeschermingsmiddelen in beekdal stoppen en ook mestaanwending verminderen; ,
,
-
6. 3. 1 p 45:Kampina: het boek Kampina (2024 literatuurlijst svp toevoegen; ,
,
J. vd Straaten ea) ontbreekt ook in de ,
-
-
-
6. 3. 1. p. 45: Kampina: GGA wordt terecht vermeld svp toevoegen dat er ook een grote verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente om de doelen uit het Koersdocument dichterbij te brengen; ,
6. 3. 2 p. 50: schrappen: ‘het meest kwetsbare deel van’; 6. 3. 3 p 53: doelstelling 18 aanscherpen svp het staat er nu wel erg ambitieloos (‘waar nodig’ en ‘uiterlijk in 2040’. Ik zou er van maken: we gaan als gemeente met onmiddellijke ingang de natuurgebieden die we in eigendom hebben koesteren en het beheer maximaal afstemmen op de aanwezige en potentiële natuurwaarden’; ,
6. 3. 3 p. 53: bij 19: toevoegen: het het natuurvriendelijker maken van het agrarisch gebruik”;
-
6. 3. 3 p. 53: 2040 is wel erg laat svp daar 2030 van maken;
-
6. 4. 3 p 63”bij 15 faunaknelpunten: van 2040 svp 2030 maken;
-
,
6. 5. 2 p. 68: ‘ nieuwe wandelpaden langs de Dommel’. Nog meer?! Er zijn er al veel en het is belangrijk om op de laatste plekken waar nog geen wandelpaden langs de Dommel lopen de natuur te beschermen. Anders verdwijnen straks de ijsvogels in de bebouwde kom! Het gaat er meer om dat er wandelpaden door het boerenland komen waarbij op een enkele plek een contactpunt met de Dommel kan worden gemaakt; ,
-
9 p 79: boek Kampina toevoegen;
-
Bijlage 2: GGA toevoegen als relevante ontwikkeling/beleid.
Uitvoeringsagenda -
-
Onduidelijk is hoeveel geld er nu al beschikbaar is vanuit de bestaande budgetten en vanuit de regeling kwaliteitsverbetering landschap/groenfonds. Graag inzicht hierin; Planning: a) svp start realisatie Blauwhoefseloop naar voren halen 2026 starten ipv 2028. De gemeente heeft eerder toegezegd met deze evz te beginnen zodra de Grote Waterloop klaar is. B) beheerplan gemeentelijke natuurpercelen zou er in 2024 e al liggen graag alsnog in 2 helft van 2025 jaar opleveren. Is cruciaal om te voorkomen dat de beemd van de gemeente bij de Grote Beemd nog verder achteruit gaat. ,
,
Schriftelijke reacties volgend op Tweede werkatelier 21 juni 2024
Relatie
Aanwezig
Waterschap De Dommel
x
Stichting Het Groene Woud
x
BPG Vereniging landelijk Brabant
x
Schriftelijk
x
Brabantse Milieu Federatie Natuurmonumenten
x
x
Brabants Landschap
x
x
ZLTO
x
x
Margraff stichting Landgoed Velder Landgoed Den Eikenhorst Staatsbosbeheer
x
Natuurwerkgroep Boxtel
x
Natuurwerkgroep Liempde
x
x
ZLTO Juli 2024 ZLTO Opmerkingen betreffende Concept beleidskader Programma Natuur Landschap en Biodiversiteit. ,
1. 1Wat worden de normen of criteria voor kwaliteitsverbetering/ landschapversterking bij ruimtelijke ontwikkelingen op een agrarisch bouwblok. 1. 3. 2 Er moet in het nog op te stellen programma Vitaal landelijk gebied maar ook in zijn algemeenheid plaats en kansen blijven voor Toekomstgerichte landbouw tuinbouw en agrarische bedrijven naast de kansen van natuurontwikkeling het versterken van het landschap en het vergroten van de biodiversiteit. ,
,
2. 1 Als ZLTO maar ook TBO’s constateren wij dat op veel plaatsen de al bestaande landschapselementen maar ook het gemeentelijk groen alsmede de opstand bomen mede door geld gebrek achterstallig onderhoud hebben. Het lijk ons dat dit onderhoud de eerste prioriteit heeft voordat er geld word besteed aan nieuwe landschapselementen. Bij nieuwe plannen dient het onderhoud voor meerdere jaren financieel geborgd te worden. 4. 3 Het is goed om te lezen dat de Soortendiversiteit binnen de kilometerhokken zich in de hogere categorieën bevinden. Ook is de het percentage natuur inde gemeente Boxtel t. o. v. agrarische grond fors hoger dan de gemiddelde Brabantse gemeente. Als ZLTO begrijpen wij dat het realiseren van NNB en de EVZ’s van belang zijn als verbindingszones tussen deze natuurgebieden. 4. 3 Kader 2 Er wordt gesteld dat het bodemleven verdwijnt door gif grondbewerking en. het aanplanten van verkeerde planten en dat door overbemesting bodems te voedselrijk worden. Als ZLTO zijn er van overtuigd dat er tegenwoordig veel minder gewasbeschermingsmiddelen gebruikt worden steeds meer duurzame grondbewerking zoals bijv. niet ploegen onderzaai (bodembedekking en mineralen vastlegging) bij mais en boomteelt wordt toegepast.
Daarnaast is er van overbemesting geen sprake meer sterker nog bij de huidige mestwetgeving en regels mogen er steeds minder mineralen (mest) worden gebracht dan er door de teelt onttrokken worden. Evenwichtsbemesting (kringloop) is nodig voor goede balans van bodemleven organische stof en het water bufferend vermogen van de grond. ,
,
,
,
,
5. 2 Het VAB beleid is een leidraad voor het saneren en herbestemmen van de locatie op de bedrijfskavel/ bouwblok. Als ZLTO zien wij graag dat de evt. aanwezig grond rondom de locatie beschikbaar blijft voor omliggende toekomstbestendige en duurzame agrarische bedrijven. Dit omdat er in Boxtel al een grote gronddruk is en er ook nog grond nodig is voor extensivering van agrarische bedrijven. 6. 2. 2 - Natuur inclusieve landbouw dient verandert te worden in Toekomstbestendige landbouw. - In het GGA Kampina proces is geconstateerd dat er aan de zijde van Oisterwijks door recreatie en toerisme de natuur overbelast wordt. Als ZLTO maar ook de TBO’s willen er voor waken dat dit aan de Boxtelse kant ook gaat gebeuren. - Hoe breed wordt een eventuele bufferzone en welke gewassen zijn hier nog mogelijk? Wie gaat de afwaardering van grond in een bufferzone compenseren. - De beekdalen en flanken zijn van oudsher goede vruchtbare gronde die decennia beteelt zijn. Goede duurzame land en tuinbouw moet mogelijk blijven. Respecteer de nog vast te stellen grenzen van de beekdalen en flanken en maak het beekdal niet onnodig groot.
-
In beekdalen
,
flanken
bijv. waterberging, opleveren.
voor
bufferzones moet een dubbelfunctie mogelijk zijn van de grond Biobased teelten en energieopwekking. Dit kan win win situaties en
6.2.3 Naast
alle bestaande
6.2.3 Kader
3
natuur
landschapselementen, natuurdoelstellingen in beekdalen, EVZ's, bufferzones en NNB vinden niet acceptabel dat er ook nog 5-10% extra groen dooradering aangelegd moet worden. ( Dit kan prima in de bestaande /nog aan te leggen bufferzones en EVZ's) Er is al weinig betaalbare grond voor extensivering. Het Boxtels buitengebied heeft al een relatief kleine kavelgrote met veel al bestaande landschapselementen en omliggende natuur. en
Op landelijk, provinciaal en waterschaps niveau als zowel in de GGA Kampina is men o.a. bezig met (grond) water peilverhoging en realiseren van meanderende beken, waterbuffering en verbindingszones aanlegden. Dit heeft al grote gevolgen voor het landelijk dus ook het Boxtels grondgebied. Gezien de gronddruk vinden wij het niet wenselijk dat gemeente Boxtel nog extra bovenwettelijke eisen en beperkingen wil instellen rondom de beekdalen en flanken.
6.3.2
Het
is algemeen
bij hevige regenval gevolgen dat het oppervlakte water vaak ernstig vervuild wordt door chemische stoffen vanuit medicijnresten en dergelijke. Breng deze beter in kaart en tracht te zorgen dat deze overstorten niet meer nodig zijn door ander innovatieve oplossingen en waterberging in het stedelijke. Innovatieve ontwikkelingen betreffende bouwwerken of verharding in beekdalen kunnen ervoor zorgen dat dit geen negatieve gevolgen heeft en moet dit mogelijk blijven. overstromen
met
bekend
dat riool overstorten
watervervuiling
Met
vriendelijke Groet, (geanonimiseerd) ZLTO afdeling Dommel
en
Aa
als
gevolg.
steeds vaker
Dit heeft als
Staats
Bos
Beheer juli 2024
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) vrijdag 5 juli 2024 15:27 Aan: (geanonimiseerd) | Orbis (geanonimiseerd) EN WM eorbis.n= < (geanonimiseerd) CC: (geanonimiseerd) BN e viinGemeenteDichteiin!= RE: Natuur, Onderwerp: Programma Landschap en Biodiversiteit Michielsgestel Verzonden:
gemeente
Sint-
(geanonimiseerd) en MN. (geanonimiseerd) WM
Hallo
Helaas
bij
-
kon
ik niet
aanwezig zijn bij het werkatelier voor de gemeente Boxtel,
nog
even
op de
deze
Voor beide
stukken
passend bij Complimenten,
beleidskaders
voor
beide
maar
ik reageer
gemeenten.
geldt dat het mooie plannen zijn die een mooie ambitie verwoorden, landschap en de hoogwaardige natuur in beide gemeenten.
het fraaie
Voor van
dus!
natuurgebieden en verbindingszones binnen beide gemeenten belang dat de omringende buffer- en verbindingszones bijdragen aan
is het
onze
robuust
De
systeem.
geformuleerde
aandacht
ambities t.a.v.
die
er
daarvoor is in de beide
een
beleidskaders
groene
t.a.v. de
beekdalen
benoemd.
zijn geen
acties of
doelstellingen aan
‘water
bodem
wat
en
bestaande
verzuring Zoals
sturend’
natuurgebieden een
halt
Er is wel
meer
de
in het werkatelier
van
kader opgenomen over waterkwaliteit, maar daar verbonden. Voor de bufferzones zou het principe van een
aandacht
te behouden
toegeroepen
voor
herstel
en
het natuurlijk dooradering watersysteem dragen daar zeker aan bij. Het aspect water wordt wel wat specifiek alleen en
de ruimte
natuurlijk natuurlijk en
moet
mogen krijgen. Om de kwaliteit van de het proces van verdroging, eutrofiering
en
worden.
al
besproken zouden de kaarten wat meer detaillering mogen hebben met de verbindingszones, waar welk percentage groenblauwe dooradering, landschapstypes, etc. De ontbrekende EVZ naar Wijboschbroek kan dan ook opgenomen
worden. Voor Boxtel
wellicht
zou
Savendonksestraat conform zeer
nog ergens kort het bosreservaat in de Geelders ten zuiden
vermeld
kunnen
worden.
Hier vindt sinds
1995
geen
bosbeheer
landelijke (ministerie LNV) afspraken (Rijks Bosreservatenprogramma).
strikte reservaten die geen
Het
van
de
plaats, betreft
beheer kennen.
T.a.v. de ambitie
‘toegankelijker en beter beleefbaar maken van de natuurgebieden… door goede spreiding van recreatie’ gaan wij graag met de gemeente in overleg waar dat ook onze eigendommen betreft. een
Succes
met de
afronding!
Met
vriendelijke groet, (geanonimiseerd) provinciaal adviseur Staatsbosbeheer team E M
Advies &
nm —
Projecten
-
specialisten (NB) | provinciale
(geanonimiseerd) staatsbosbeheer.nl (geanonimiseerd)
eenheid
Noord-Brabant
Natuur Beste
Monumenten
juli 2024
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) EN
Hierbij mijn
reactie
op het
concept-beleidskader/Programma Natuur, Landschap
en
biodiversiteit 2024-2040. Onderstaande
aanvulling op mijn mondelinge inbreng dd 21 juni jl. over het opnemen in de visie van oa overgangszones uit GGA, de Dommelvisie (‘Groene Levensader’), Blauwhoefse Loop, het belang van een integrale inventarisatie van kleine landschapselementen en het belang van beheer/onderhoud. 1.3.2:
reactie
is ín
staat ‘houden
provinciaal en nationaal beleid’, maar dat is te zwak geformuleerd. gemeente uitvoering geven aan de structurerende keuzes en onontkoombare doelen uit rijks- en provinciaal beleid (NPLG/BPLG); er
rekening
De
met
moet ook mede
4.1
Landschap: op de kaart op p. 14 ontbreekt het Dommedal in de bebouwde kom (lagere delen tussen Liempdseweg en Dommel, Dommelbimd en Dommeldal bij waterschapsgebouw) en cultuurhistorisch waardevolle beekdalen van de Beerze/Kleine Aa en Blauwhoefseloop; 4.2 Natuur: -
Er staat dat de beekdalen
maar
dat is
-p. 15: de
onjuist.
Wél
duinpieper
Dommel
van
de
Rosep
komt
niet
en
de
en
de Achterste
op de
voor
Essche
Stroom
tot de
Kampina
behoren
Stroom.
Kampina
5.1:
bij de Opgaven staan twee bullits, daar ontbreekt een derde: biodiversiteit in het (en in het stedelijke gebied) versterken. Deze staat wel genoemd in de Visie (p. dus 9-11), mag niet ontbreken bij de Opgaven; boerenland
5.2 p. 18: svp toevoegen bij Duurzame mobiliteit: autoluw maken van de overgangszones de natuurgebieden. Overigens staat er de aanleg van nieuwe fietspaden, maar er lopen
van
al veel verharde fietsers 6.1
(oa
kaart
Natuur:
beschrijving
ook meest
over
6.1.1.3: svp
de de
van
biodiverse
beek
de
kunst is
om
die
veiliger te maken
het boek
Kampina
is wel
heel
én vermaarde
over
het waardevolle
summier. binnen
Dit is niet alleen
de
van
het
de
de
beekdal
voor
Blauwhoefseloop toevoegen
gemeente natuurgebied Kampina uit, tot die tijd kan geput worden de Kampina in het boek “Natuurgebieden in Noord-Brabant”)
(binnenkort komt hoofdstuk
buitengebied, verbieden/ontmoedigen);
Deelgebied
6.1.1.1: de maar
wegen door het
auto’s
grootste
Boxtel. uit het
Blauwhoefseloop toevoegen;
6.1.2 Ambities:
-3° bullit: ‘“Toegankelijker en beter beleefbaar maken van natuurgebieden’. De meeste natuurgebieden zijn juist al heel goed beleefbaar en bv op de Kampina gaat de recreatiedrukte inmiddels ten koste delen
moeten
worden
van
de
natuur
en
zullen
eerder routes door
kwetsbare
afgesloten. Juist het boerenland is afgelopen decennia steeds meer ontoegankelijk geworden door opruimen en verharden van zandpaden e.d. De uitdaging ligt juist in het aantrekkelijker en toegankelijker maken van het boereland! Zie ook de GGA en het pleidooi van Wandelnet voor boerenlandpaden in plaats van nog meer paden in natuurgebieden. Tekst svp aanpassen;
e
als 5 bullit toevoegen: de drukfactoren op de natuur verminderen (zie oa Natuurdoelanalyse Kampina) door het extensiveren van het gebruik in de zone rond natuurgebieden; -
ook hier staat ten onrechte weer dat natuurgebieden ‘zoveel mogelijk toegankelijk worden gemaakt en beter te beleven’. Svp tekst aanpassen zie opm hierboven; -
,
staat ‘recreatie spreiden binnen de verschillende natuurgebieden’ maar dat is niet de juist manier om de druk op de natuur te verminderen. Je creërt dan weer nieuwe drukke plekken binnen het overbelaste natuurgebied. Graag tekst wijzigen (voorstel: de recreatieve druk wordt afwaarts van de kwetsbare natuurgebieden verplaatst zodat de drukfactor recreatie op de natuur wordt verminderd; -
er
,
stikstof terugdringen: met inzetten op natuurinclusieve landbouw komen we er niet. Er zullen ook piekbelasters beëindigd moeten worden en ook verkeer en industrie moet stikstof reduceren; -
‘waar mogelijk gaat de grondwaterstand omhoog’. Svp wijzigen in: ‘waar nodig gaat de grondwaterstand omhoog’. Het gaat hier om onontkoombare doelen uit rijks- en provinciaal beleid; -
6.1.3 p. 24: ecologische verbindingszones gerealiseerd of in uitvoering in 2035: het gaat in Boxtel nog maar om een paar evz’s dat moet echt veel eerder kunnen de urgentie vanuit de natuur is groot! Svp van maken: de evz’s zijn gerealiseerd of in uitvoering in 2027! -
,
,
-
,
6. 2. 1. 1: toevoegen in tekst en kaart: het beekdal van de Blauwhoefseloop;
6. 2. 1. 2: meidoorn: die is heel belangrijk voor insecten vogels en het landschap. De dreiging van bacterievuur is grotendeels achterhaald het verbod dus ook. Positiever beschrijven svp; -
,
,
6. 2. 2: svp toevoegen bij uitgangspunten voor landelijk gebied: ‘de resterende kleine landschapselementen en cultuurhistorische kavelpatronen worden beschermd’; -
e
6. 2. 2: bij 2 bullit: bij recreatie in een bufferzone toevoegen: ‘afwaarts van het natuurgebied’ (want anders kan straks alles pal tegen het N2000gebied aan komen; -
6. 2. 3: p. 30: ‘In 2030 zijn de zandpaden en bermen geïnventariseerd’: dan pas?! De inventarisatie van zandpaden en andere kleine landschapselementen heeft hoge prioriteit eht zijn soms de laatste groene linten in een steeds natuurarmer en kaler geworden boerenalnd. Inventarisatie svp binnen twee jaar! (want daarna pas goed beschermd);
,
6.3.2 p. 36 helemaal bovenaan (uitgangspunten voor deelgebied stedelijk: hier een bullit toevoegen svp: “De Dommelvisie (“Groene Levensader”) blijft uitgangspunt van gemeentelijk beleid’; ,
Ik hoop dat je uit de voeten kunt met mijn bovenstaande aanvullingen en verbetervoorstellen en zie graag de gewijzigde versie tegemoet.
Natuurwerkgroep Liempde
juli 2024
Beleidskader Programma Natuur Landschap en Biodiversiteit 2024-2040 ,
We hebben als Natuurwerkgroep een aantal aanvullingen opmerking etc…. op dit beleidskader ,
1 Aanvulling op “Ambitie” blz. 9 Er wordt over onderstaande gesproken sterke en robuuste natuurgebieden met waardevolle ecologische verbindingen tussen die natuurgebieden; •
een tussenliggend landelijk gebied met hoge landschappelijke en cultuurhistorische waarde waar verschillende functies (zoals wonen landbouw bedrijvigheid en recreatie samenkomen •
,
•
een
,
hoge biodiversiteit in zowel landelijk als stedelijk gebied.
Graag het volgende toevoegen; In het tussenliggend landelijk agrarisch gebied graag ook ecologische waarden maw een dooradering van het landschap (lokaal ecologisch raamwerk) zowel groene als blauwe typen vanwege een van diverse typen landschapselementen bijdrage aan de waterproblematiek (verdrogingsbestrijding en waterkwaliteitsverbetering) ,
,
2 Hoofdstuk 4 , Gebiedsbeschrijving blz. 13 mooi beschreven (welke gemeentelijke acties) om dit zo te houden ?
,
wat gaan we doen
maar
Liempde met zijn bolle en historische akkercomplexen is gekwalificeerd als een cultuurhistorisch super ensemble mooie woorden maar wij vinden dat we gemeente ( gemeenschap) in moeten spelen op ontwikkelingen die nu gaande zijn zoals recent de teelt van asperges met allerlei ongewenste voorzieningen op akkers aan Rosenhofstraat/Brukelsestraat. Ook de opkomende intensieve bollen cq lelieteelt met chemische bestrijdingsmiddelen is erg zorgelijke die de gezondheid van dier en mens in gevaar brengt ,
,
3 Tav cultuurhistorische waardenkaart blz. 14. op het kaartbeeld ontbreken grote vlakken “kleinschalig cultuurlandschap” zie onderstaand beelden/ screenshots 2 Zie onderstaand beeld wat overgenomen is van de kaartbank van de provincie Brabant ©https://noordbrabant. maps. arcgis. com/apps/webappviewer/index. html?id=b6414403ef5e4e9aa8875a7c36 6209c6 4 hoofdstuk 4 blz. 16 in de werkateliers hebben we aangegeven over het eerder uitgevoerde lokaal ecologisch raamwerk van de gemeente Boxtel een voorbeeld van beleid waar echt iets meegedaan is en dat zou ook in dit huidig terug moeten komen en verder doorgevoerd moeten worden. 3 ,
,
5 daarnaast hebben we aangegeven dat het wenselijk is dat gemeente haar eigen gronden binnen het Natuurnetwerk (NNN/ NNB) actief gaat inzetten ten behoeve van NNB-realisatie oa percelen Goossen Bunder Vleutstraat Met name percelen : LDE02 G 394 G 406 G 391 G 392 G 393 G 403 G 404 en G472 ,
,
,
,
,
,
6 hoofdstuk 6 kaart deelgebied Natuur blz. 19 wij ontvangen graag de “grotere versie “van de ‘overzichtskaart van de deelgebieden’ vooraf aan de vaststelling omdat met name de van de locatie/begrenzing van de beekdalen niet duidelijk is ,
,
,
.
7 hoofdstuk 6
6. 1. 2 Ambities en uitgangspunten
,
,
blz 23
Er wordt gesproken het “Toegankelijker en beter beleefbaar maken van de natuurgebieden met respect voor natuur en biodiversiteit door een goede spreiding van recreatie. ” Als je boxtelse /liempdse natuurgebieden bekijkt zijn deze al ruim voldoende ontsloten. Tbv de natuur en biodiversiteit moet zouden de openbare zandwegen binnen de natuurgebieden afgesloten moeten voor met name voor het gemotoriseerd verkeer met name de overlast van crossmotoren/auto’s. Om de verspreiding van de recreatie te bevorderen zou je ook het agrarisch gebied meer beleefbaar moeten maken voor fietser en wandelaar wat mooi kan icm landschapsontwikkeling je slaat dan 2 vliegen in 1 klap. Namelijk investeren in landschapskwaliteit én ontsluiting. De kwetsbare Liempdse natuurgebieden zijn wellicht al te goed ontsloten soms staat de ontsluiting op gespannen voet met de hoofddoelstelling namelijk bevorderen van de biodiversiteit. Het creëren van rustgebieden en het “opschonen” van het routenetwerk is nodig. ,
,
,
8 hoofdstuk 6
,
,
6. 1. 3 Ambities en uitgangspunten
,
blz 24 met name de doelstelling; ,
“Alle ecologische verbindingszones zijn gerealiseerd of in uitvoering in 2035. ” vinden wij dat dit wel ver “naar achteren geschoven” voor een gemeente als Boxtel zou dit toch 2030 zijn vinden wij .
Zo ook bij de faunaknelpunten “ In 2026 zijn alle faunaknelpunten geïnventariseerd wel een echt een ‘dooddoener’ naar ons idee zijn deze knelpunten nu al wel bekend
,
…….
” Is
,
En “in 2040 is er bij 80% van de knelpunten bij de gemeentewegen een faunavoorziening gerealiseerd of in uitvoering” getuigt niet van een echt ‘actief beleid’ Hetzelfde geldt voor het gestelde op bz. 29/30 ; 4
“In 2030 zijn de bestaande zandpaden en aanliggende bermen geïnventariseerd gewaardeerd en beschermd. In 2040 is 50% van de bestaande openbare zandpaden (in eigendom van de gemeente) en aanliggende bermen hersteld. ” ,
Dit oogt ook al als erg vertragend. Het naar achteren schuiven past volgens ons niet bij het beleid van de altijd zo groene gemeente Boxtel .
Brabants
Landschap
juni
2024
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) EN
Beste
Hierbij onze schriftelijke opmerkingen op het Beleidskader Natuur en Landschap St. Michielsgestel. Eén en ander is ook toegelicht door m'n collega's op 20 juni tijdens het werkatelier Succes Met
met het verwerken
mochten
en
er
zijn dat weet je ons
vragen
te vinden.
vriendelijke groet,
(geanonimiseerd) Districtsbeheerder Midden-Brabant Brabants
Landschap
Kasteellaan 4
—
— 0477 622775
EI
Doel:
5076RE Haaren
uitvoeringsprogramma
vullen
Boxtel
en
Sint
Michielsgestel
Algemene opmerkingen Ik mis
gehele beleidskader de aanpak om bepaalde ambities en doelen te beschrijving wat jullie verstaan onder bijvoorbeeld groene dooradering. Hoe gaan jullie die ambities dan behalen? Ga je alles zelf uitvoeren? Zijn er andere stakeholders? Komt dit terug in het uitvoeringsprogramma? .
behalen
in het
en
Stimuleren
.
hebben
zij
veel
.
Algeheel
.
We
eigen inwoners/boeren komt niet terug grondpositie en een rol in stedelijk gebied! mis
zouden
meewerken
aan
van
de
ik visie
van
eigen gronden
van
de
in de
visie, uiteindelijk
gemeente!
graag zien dat de gemeente ook op haar realisatie
van
pachtgronden actief gaat Vanwege pachtafspraken in het medewerking hierbij van de gemeente.
het natuurnetwerk.
verleden
In zijn wij als NNB trekker afhankelijk van van de wordt de realisatie van het NNB wel als één van haar gemeente collegeakkoord doelen benoemd. In haar omgevingsvisie wordt door de gemeente verder als doel gesteld om een ecologische verbinding te maken tussen de Dommel en het Aa-dal via De Scheeken. Hiervoor vormen een aantal pachtpercelen een belangrijke schakel. het
Dan .
nog
een
paar
pagina specifieke opmerkingen:
Pagina 17, ontbreekt bescherming van het landschap (beheer)
van
landschapselementen
en
aandacht
voor
kwaliteit
Pagina 24, ambitie: niet alleen beter verbinden door natuurontwikkeling, door ontsnippering dmv verbindingszones/faunapassages .
maar
ook
Pagina 24 doelstellingen: geldt de EVZ opgaven enkel voor het gemeentelijk deel of ook het waterschapsdeel? ,
Enkel de EVZ die als prioriteit op de kaart staan of ook met een lagere prioriteit (geen subsidies). Komen er nieuwe EVZ’s bij of worden nieuwe verbindingen geïnventariseerd? Pagina 24 doelstellingen: hoe gaan jullie knelpunten inventariseren en wordt er onderscheid gemaakt in doelsoorten? •
,
Pagina 26/27: herhaling dat natte delen gebruikt werden als hooiland. Let op uniformiteit. Onder beekdal benoem je eerst karakteristieke soorten en daarna kenmerken bij essen-en kampen landschap doe je het andersom. •
,
Pagina 27: omschrijving grondgebruik essen & kampenlandschap klopt niet. In het verleden werden grasland gebruikt als hooiland en graasde de koeien in het bos. Gras (als hooi) was een kostbaar goed en erg belangrijk voor het vee om de winter door te komen. ‘de lager gelegen gebieden veelal beekdalen’ •
,
Bij de beekdalen staat wel hooiland als landgebruik beschreven. Wel een beetje krom want onder ‘essen- en kampenlandschap’ staat het volgende: De lager gelegen gebieden veelal in beekdalen werden gebruikt als weidegebied voor vee. Dit strookt niet met de beschrijving onder beekdalen. ,
,
,
•
Pagina 28 kenmerken: struweelraden en hagen?
•
Pagina 28 karakteristieke soorten: kleine marterachtigen?
,
,
Pagina 28 karakteristieke soorten worden niet op aparte regel benoemd alinea’s wel. •
,
,
vorige
•
Pagina 29 uitgangspunten: wat bedoel je met verbinding tussen dorpen?
•
Pagina 29 doelstellingen: waarom alleen focus op groene dooradering en geen
,
,
blauw? Pagina 30 wordt bij het passend gebruik ook beperkingen opgelegd t. a. v. mest- en spuit beleid? •
,
Pagina 30: een visie over het beekdal van de Dommel ontbreekt. è meer ruimte voor de beek/rivier •
Pagina 37: binnen NNB is er een monitoringsprogramma (SNL door terreinbeheerders) provinciaal natuur meetnet en natuurlijk zij er erg veel vrijwilligers actief die hun gegevens in de NDFF invoeren. •
,
Het
Groene
Woud
juni
2024
(geanonimiseerd) Das EEN. Je vroeg
reacties op de
om
notitie
concept
beleidskader natuur
Bij deze nog een belangrijk punt namens HGW, opbouw van het verhaal. Dat zit als volgt. We
hebben
kort stil
die
en
landschap.
mogelijk wel gevolgen
gestaan bij de indeling natuur-landelijk gebied-stedelijk,
heeft
die
voor
nu
de
in het stuk
de
opbouw bepaalt. Een andere en volgens mij betere indeling is die van de landschapskenmerken hoge ruggen-beekdalen en flanken. Het waterschap is dat ook aan het aanbrengen in hun beleid en de provincie neemt deze indeling over in het Brabants Programma Landelijk Gebied. Zoals (geanonimiseerd) BM …! zei we maken dit niet voor de korte termijn maar voor de komende 15 jaar dus mag het ook uit gaan van de nieuwste ontwikkelingen. Boden
en
Vertaald
water
sturend
je voor wat nu natuur is en landelijk gebied een verder onderscheid moeten maken naar ruggen-flanken-beekdalen. Je krijgt dan meer specifieke doelen die samenhangen met de eigenschappen van het gebied in plaats van wat wij ooit natuur hebben genoemd. Dus:
-
-
de notitie
is dat.
naar
natuur op ruggen
andere doelen
landelijk gebied op
Stedelijk gebied bepalend. Het
zou
lijkt misschien
zou
de flanken ik
meer
zo
dan
in beekdalen
idem
laten als het
werk dan
het
nu
is daar
is, maar
de
zijn de landschapskenmerken
niet
notitie
en
gaat
er
zeker op vooruit
zal dit zeker steunen. Ik zal De
er
in de
giskaart
Hoop
dat
Groeten
bestuursvergadering
met
indelingen
je er wat
(geanonimiseerd)
mee
kan
HGW
is via het en
ook nog
aandacht
voor
waterschap verkrijgbaar.
gaat doen,
vragen
bij haar.
(geanonimiseerd)
gemeente boxtel
programma natuur, landschap en biodiversiteit 2025-2040 beleidskader
Opdrachtgever Gemeente Boxtel 0411 655911 www.boxtel.nl Auteur Orbis Moorland 4 5688 GA Oirschot Juni, 2025
2
Voorwoord PM
3
Leembos in de Scheeken, nabij Liempde
4
Inhoudsopgave 1.
Inleiding.....................................................................6
6.
Deelgebieden........................................................... 25
1.1
Aanleiding
6
6.1
Overkoepelende ambities en doelstellingen
30
1.2
Begrippen
6
6.2
Beekdalen
34
1.3
Verbinding beleidskaders en ontwikkelingen
8
6.3
Natuur
45
1.4
Opbouw programma
12
6.4
Landelijk gebied
55
1.5
Leeswijzer
12
6.5
Stedelijk gebied
65
2.
Visie, ambitie en doelstelling................................ 13
7.
Van ambitie naar uitvoering..................................73
2.1
Onze visie
13
7.1
Realiseren
73
2.2
Onze ambitie
13
7.2
Samenwerken
73
2.3
Onze algemene doelstelling
13
7.3
Sturen in beheer
73
3.
Participatie................................................................ 15
7.4
In regels vastleggen
73
3.1
Externe klankbordgroep
15
7.5
Stimuleren en faciliteren
74
3.2
Bewoners
15
8.
Monitoring................................................................ 75
3.3
Gemeenteraad
15
9.
Risicoparagraaf........................................................ 77
4.
Gebiedsbeschrijving............................................... 17
10.
Bibliografie.................................................... ............ 79
4.1
Landschap
17
11.
Fotografen................................................................ 81
4.2
Natuur
20
12.
Verklarende woordenlijst....................................... 83
4.3
Biodiversiteit
20
Bijlage 1.
Uitvoeringsagenda
5.
Opgaven.................................................................... 23
Bijlage 2.
Klankbordgroep
5.1
Opgaven natuur, landschap en biodiversiteit
23
Bijlage 3.
Doelstellingen en bijdrage een
5.2
Aansluiting bij andere opgaven
23
ambities en uitgangspunten Bijlage 4.
Groenstructuurkaart
5
Cultuurhistorisch waardevol zandpad in de Kampina
6
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
In het beleidsakkoord 2021-2026 ‘Samen aan de slag‘ zet de gemeente Boxtel1 onder andere in op versterking van de natuur ten behoeve van de biodiversiteit. Het huidige beleid voor natuur en landschap is versnipperd en bovendien verouderd. Daarom is het wenselijk een vernieuwde visie op natuur en landschap op te stellen en deze concreet te maken. Dit doen we in dit Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit en bijbehorend uitvoeringsagenda. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie is de Structuurvisie Verfrissend Boxtel 2011 in 2024 vervangen door de Omgevingsvisie 2040, ‘Boxtel, het groenblauwe, verbonden en ondernemende hart van de regio’. Deze omgevingsvisie geeft aan hoe de gemeente Boxtel de totale fysieke leefomgeving voor een lange periode wil inrichten, waarbij onder andere gekeken wordt naar bouwen, mobiliteit, gezondheid, water, bodem, landschappen, natuur en erfgoed. Vanuit de omgevingsvisie worden programma’s uitgewerkt om tot uitvoering van de ambities en visie te komen, waaronder voorliggend programma. De omgevingsvisie is leidend en biedt kaders voor het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit (beleidsdocument en uitvoeringsagenda). Een initiatiefnemer moet bij ruimtelijke ontwikkelingen in het landelijk gebied voldoen
aan artikel 5.11 (kwaliteitsverbetering van het landschap) uit de Omgevingsverordening van de provincie. In de uitwerking hiervan ‘De ambitie van Boxtel – Beleidsregel kwaliteitsverbetering voor het buitengebied’ moeten initiatiefnemers in het landelijk gebied maatregelen uitvoeren die het landschap versterken. Dit gebeurt bij voorkeur met een fysieke bijdrage aan ruimtelijke of landschappelijke kwaliteit op de locatie zelf, maar als hier geen of onvoldoende ruimte voor is, kan de initiatiefnemer een financiële bijdrage storten in het groenfonds van de gemeente. De gemeente zet deze middelen vervolgens in voor ruimtelijke of landschappelijke kwaliteitsverbetering. In de uitvoeringsagenda Natuur, Landschap en Biodiversiteit zijn de projecten opgenomen waaraan deze middelen besteed worden. Hiermee wordt de inzet van deze middelen geborgd en verantwoord. Het college stelt het Ontwerpprogramma Natuur, Landschap en Biodiversiteit vast. Hierna wordt het programma voor wensen en bedenkingen aangeboden aan de raad. Na ontvangst van advies van de raad en een eventuele verwerking hiervan in het programma stelt het college het programma vast.
1.2
Begrippen
De gemeente Boxtel gebruikt de volgende definities van de termen natuur, landschap en biodiversiteit.
1.2.1
Natuur
Het begrip natuur omvat alle levende organismen, hun habitat, het ecosysteem waarvan zij deel uitmaken en de daarmee verbonden uit zichzelf functionerende ecologische processen, ongeacht of ze voortkomen onder invloed van menselijk handelen, met uitsluiting van de cultuurgewassen en de landbouw- en huisdieren.
1.2.2 Landschap Het landschap is een grootschalige ruimtelijke eenheid die gekenmerkt wordt door een bepaalde structuur, dynamiek en samenhang van de verschillende landschapselementen, ontstaan vanuit geologische, ecologische en cultuurhistorische processen en ontwikkelingen. Natuur is een belangrijk onderdeel van het landschap, maar beschouwen we in dit programma afzonderlijk.
1
Gemeente Boxtel. (2021). Samen aan de slag - Beleidsakkoord 2021-2026. Boxtel: Gemeente Boxtel. 2 Wageningen University & research. (2022, Oktober 31). Longread Biodiversiteit. Opgehaald van Wageningen University & research: https://www.wur. nl/nl/show-longread/Biodiversiteit-longread.htm
7
1.2.3 Biodiversiteit ‘Biodiversiteit is de verscheidenheid aan en omvat alle soorten planten, dieren, schimmels en microorganismen, maar ook de enorme genetische variatie binnen die soorten en de variatie aan ecosystemen waarvan ze deel uitmaken. Dit is van moeras tot weiland, van beek tot sloot en van bos tot woonwijk. Het gaat dus lang niet alleen over bloemen, bomen en aaibare beesten. Het begrip omvat het totaal aan levende organismen en systemen binnen een bepaald gebied – en de interacties daar tussen.’ 2 Over het algemeen geldt dat hoe hoger de biodiversiteit, hoe robuuster en veerkrachtiger de natuur, of dit nu bijvoorbeeld op niveau van soort of ecosysteem is. We kijken in dit programma naar de biodiversiteit in de gehele gemeente; in natuurgebieden, landelijk gebied en de bebouwde kom. Zie ook de kaders 1, 2 en 4.
1.3 Verbinding beleidskaders en ontwikkelingen 1.3.1
Omgevingsvisie
Het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit is een uitwerking van de visie, ambities en uitgangspunten voor natuur, landschap en biodiversiteit uit de omgevingsvisie3 van de gemeente Boxtel. De ambities en uitgangspunten uit de omgevingsvisie komen voort uit de trends en ontwikkelingen van de vier thema’s waaruit de omgevingsvisie is opgebouwd, de dromen van bewoners en betrokkenen voor Boxtel in 2040
8
en de kwaliteiten die behouden moeten worden. De belangrijkste ambities en uitgangspunten op het vlak van natuur, landschap en biodiversiteit staan hieronder beschreven. Met het programma dragen we bij aan deze ambities. Deze ambities zijn vastgesteld door de raad (2022) in het kader van de totstandkoming van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is vastgesteld op 4 februari 2025. In de kaders op de komende pagina’s worden de ambities en uitgangspunten waar het programma aan bijdraagt per thema beschreven. In de omgevingsvisie is de fysieke omgeving opgedeeld in 7 deelgebieden die allen verschillende gebiedspecifieke uitgangspunten hebben. In hoofdstuk 6 staat beschreven hoe het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit aansluit bij deze gebiedsindeling, met daarbij de gebiedspecifieke uitgangspunten. Het beleid uit de omgevingsvisie is getoetst door middel van een milieueffectrapport, waarbij is gekeken naar de hele leefomgeving. Dit omgevingseffectrapport (OER) vormt de basis voor de monitoring (hoofdstuk 8).
3
Gemeente Boxtel. (2024, maart). Ambities. Opgehaald van Omgevingsvisie Boxtel: https:// ovisie-boxtel.ireporting.nl/ambities/ambities/
Thema Aangenaam leven
Thema Krachtige economie
Ambitie 5: ‘Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.’4
Ambitie 1: ‘Het landelijk gebied is vitaal en het gebruik van het land is in balans met natuurlijke systemen (bodem, water en lucht).’7
Groenstructuren en erfgoed, bijvoorbeeld oude bomenrijen en sloten, zijn versterkt en met elkaar verbonden. Dat geldt ook voor natuurgebieden en het groen binnen en buiten de bebouwde kom. Het gaat hierbij om de hoeveelheid en de kwaliteit van het groen en water. Er is meer aandacht voor het behouden, uitbreiden, beschermen en verbeteren van de kwaliteit van de natuurgebieden, landgoederen, monumenten en beekdalen. Dit is zowel voor de natuur (biodiversiteit) als voor de toegankelijkheid en beleving van inwoners. Het toevoegen van bijvoorbeeld hagen, bosjes en poelen, verbetert de biodiversiteit en de beleving. Bedrijven, inwoners en de gemeente werken samen om het groen te onderhouden.5
Zo kunnen onze boeren aanvullende functies hebben zoals natuurbeheer, een zorgboerderij of recreatie. De cirkels bij de kringloop zijn zo klein als het kan en zo groot als noodzakelijk. Waar mogelijk combineren we de ontwikkelingen binnen duurzame landbouw met andere opgaven zoals klimaat, water, energie en natuur. Ook is er meer aandacht voor streekproducten en de kwaliteit van voedselproductie.7
Uitgangspunten: De natuur en groene kwaliteit van Boxtel wordt behouden en versterkt. Dit gaat om het groen binnen de dorpen, het groen buiten de dorpen en de verbinding daartussen. De groene kwaliteit wordt hoog gewaardeerd door de inwoners en draagt bij aan een aangenaam leven. Bodem en water zijn sturend bij ontwikkeling.6 Nieuwe ontwikkelingen houden rekening met de identiteit van de plek. Er zijn veel plaatsen met een rijke cultuurhistorie, zoals de landgoederen en de historische gebouwen in de dorpen. Deze worden gekoesterd en een nieuwe ontwikkeling staat in dienst van het behoud van de cultuurhistorische waarde. Voor andere gebieden kan ontwikkeling juist leiden tot nieuwe kwaliteiten, zoals woningen of zonnevelden in combinatie met de ontwikkeling van nieuwe natuur of de aanleg van waterberging.6
4
Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P. 13) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/ 5 Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P. 14) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/ 6 Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P.28) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/ 7 Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P.15) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/
9
Thema Inclusieve duurzaamheid Ambitie 1: ‘Er is sprake van een goede kwaliteit van de bodem en het water.’8 De ondergrond (de bodem en watersystemen) speelt een belangrijke rol bij het maken van keuzes voor de inrichting van de leefomgeving. We houden rekening met de effecten van ontwikkelingen op de kwaliteit van de bodem en het watersysteem. Denk hierbij aan het beperken van het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen en het zo min mogelijk verstoren van kwetsbare ondergrond. We stemmen het bovengronds-gebruik beter af op de (on)mogelijkheden die de ondergrond biedt. Er is geen nieuwe ernstige bodemverontreiniging bij gekomen en kansen worden benut om bestaande bodemverontreiniging op te lossen bij nieuwe ontwikkelingen.8 Uitgangspunten: Water en bodem zijn sturend voor het gebruik van gronden en voor nieuwe ontwikkelingen. De beken krijgen de ruimte, en de kwaliteit van het water verbetert. De beekdalen en de meest natte gebieden komen niet in aanmerking voor ontwikkeling, zoals woningbouw. De meest vruchtbare gronden blijven zoveel mogelijk beschikbaar voor duurzame landbouw zoals kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. Verstoring van de bodem wordt zoveel mogelijk voorkomen.9 Klimaatadaptieve maatregelen, zoals het beter vasthouden van water en vergroening, zijn randvoorwaarden voor ontwikkeling in de kernen en het landelijk gebied.
Deze gaan gepaard met maatregelen om de biodiversiteit te verbeteren. Er wordt ingezet op de sponswerking van het landelijk gebied, om water te kunnen vasthouden in tijden van droogte. Binnen de kernen worden maatregelen genomen om water beter vast te houden en te bergen. Bijvoorbeeld door hemelwater niet in het riool te laten gaan, maar in de bodem te infiltreren en door groene daken.9
1.3.2 Basiskwaliteit Natuur en Aanvalsplan Landschap
10
Met dit programma sluiten we aan bij de programmatische aanpak Basiskwaliteit Natuur (BKN) en het Aanvalsplan landschap10.
aan de slag te gaan met het herstellen van de omgeving. De BKN is een combinatie van condities (abiotiek, inrichting en beheer) die algemene soorten nodig hebben om niet achteruit te gaan. Elk landschapstype vraagt zijn eigen aanpak.
De basiskwaliteit natuur (BKN) is een minimumniveau voor biodiversiteit in het landelijk en stedelijk gebied dat nodig is om een gezonde leefomgeving en een veerkrachtige natuur te bereiken. Het is de basis om met belanghebbenden
Voor de BKN is het Kennisdocument Basiskwaliteit Natuur5 opgesteld. Dit is een stappenplan om met de BKN aan de slag te gaan. Het brengt kennis bijeen en stelt een methodiek voor om de Basiskwaliteit Natuur in een gebied in kaart te
8
Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P.15) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/ 9 Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P.32) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/ 10 Meesters, H., Biesmeijer, K., Edixhoven, F., Grashof-Bokdam, C., Hofhuis, H., Wallis de Vries, M., Zollinger, R. (2024). Kennisdocument Basiskwaliteit Natuur. Wageningen: Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel.
brengen en te beoordelen. Dit is een methodiek die lokaal nog een verfijning nodig heeft. Met dit kennisdocument gaat de gemeente aan de slag om een Basiskwaliteit Natuur te realiseren. In het Klimaatakkoord 2019 is afgesproken om een Aanvalsplan landschap op te stellen. De ambitie hierin is om een significante bijdrage te leveren aan het behalen van Europese verplichtingen rondom biodiversiteit en schoon water. Het Aanvalsplan zet in op 10% gebiedseigen groenblauwe dooradering van het landelijk gebied. Met groenblauwe dooradering bedoelen we een netwerk van natuurlijke elementen die onder andere zorgen voor verbindingen tussen natuurgebieden maar ook voor een hogere biodiversiteit en landschappelijke waarde in het agrarische gebied. Dit zijn zowel droge als natte elementen, zoals bomenrijen, hagen, ecologisch beheerde bermen, beken en sloten met natuurvriendelijke oevers en poelen. Direct en indirect helpt het behouden, versterken en uitbreiden van de groenblauwe dooradering met wel twintig groenblauwe diensten11, zie figuur 1. Deze diensten helpen niet alleen mee aan het behalen van de ambities voor natuur, landschap en biodiversiteit maar ook aan andere opgaven zoals klimaatadaptatie (bijvoorbeeld CO2 vastlegging en waterberging), recreatie en een aantrekkelijke leefomgeving. De BKN en Aanvalsplan landschap gaan hand in hand, ze dragen bij aan elkaars doelen. 11
Programma Mooi Nederland. (2024). Handreiking groenblauwe dooradering, naar verweven landbouw en natuur. Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties.
Figuur 1: Groenblauwe diensten11
11
1.3.3. Overige ontwikkelingen en beleidskaders Naast de omgevingsvisie werken we mee om de doelen te behalen vanuit het provinciaal en nationaal beleid en regelgeving zoals de provinciale omgevingsvisie en verordening, het Beleidskader Natuur 2030 en de Aanpak Landelijk Gebied, het vervolg van het Brabants Programma Landelijk gebied (BPLG). Daarnaast sluiten we met het programma ook aan op andere ontwikkelingen en beleidskaders. Belangrijk zijn de Strategie Klimaatadaptatie, Visie Bezoekerseconomie en het programma Volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg 20232027 en de op een later moment nog vast te stellen programma’s Duurzaamheid, Klimaatadaptatie en water, Gezondheid en Recreatie en toerisme. Ook de nog op te stellen gebiedsgerichte programma’s, zoals Vitaal landelijk gebied, bieden kansen voor natuurontwikkeling, het versterken van het landschap en het vergroten van de biodiversiteit. We werken vanuit het beleidsveld natuur en landschap samen met partijen uit de omgeving die zich richten op de thema’s natuur en landschap of plattelandsontwikkeling. We zoeken aansluiting op het programma voor Van Gogh Nationaal Park, Het Groene Woud en de Groenblauwe gebiedsgerichte aanpak (GGA) Kampina en Oisterwijkse vennen. We
12
benutten kansen om vanuit deze samenwerkingen projecten in gang te zetten en (financieel) te ondersteunen. Tot slot zorgen we ervoor dat ons programma aansluit op het deelprogramma Natuur en landschap (Programma Vitale Leefomgeving) van de Regio Noordoost-Brabant (RNOB) en de groenblauwe structurenkaart die in dit kader is opgesteld. Zie voor een lijst van ontwikkelingen en beleidskaders en hoe dit programma daarop aansluit bijlage 1.
1.4
Opbouw programma
Het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit bestaat uit twee delen; dit beleidskader en de uitvoeringsagenda. In het beleidskader beschrijven we de ambities en uitgangspunten van het programma en zijn raakvlakken met andere beleidsvelden opgenomen. Het beleidskader loopt van 2025 tot en met 2040 en wordt binnen de beleidscyclus op basis van de uitkomsten van de monitoring indien noodzakelijk herijkt. In de uitvoeringsagenda worden de projecten beschreven die een bijdrage leveren aan de ambities uit de omgevingsvisie (zie paragraaf 1.3.1) en hiermee aan de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit in de gemeente. Bij de projecten nemen we (indien mogelijk) een tijdspad van de
uitvoering en de wijze van financiering op. De uitvoeringsagenda wordt jaarlijks bijgewerkt.
1.5
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de visie, ambities en doelstellingen vanuit de omgevingsvisie die specifiek gericht zijn op, of een samenhang hebben met landschap, natuur en/of biodiversiteit. Een korte beschrijving over participatie is te vinden in hoofdstuk 3. In hoofdstuk 4 beschrijven we kort het landschap, de natuur en de biodiversiteit in de gemeente. De opgaven waaraan het programma bijdraagt benoemen we in hoofdstuk 5. In hoofdstuk 6 volgt een specifiekere beschrijving van landschap, natuur en biodiversiteit per deelgebied en de ambities en doelstellingen die specifiek bij het deelgebied horen. In hoofdstuk 7 geven we aan hoe de uitvoeringsagenda is opgebouwd en in hoofdstuk 8 hoe we de projecten, maar ook de ambities, gaan monitoren.
2. Visie, ambitie en doelstellingen 2.1
Onze visie
‘Het groenblauwe, verbonden en ondernemende hart van de regio In de gemeente Boxtel is het prettig wonen én goed werken. De gemeente heeft een rijke cultuurhistorie, prachtige natuurgebieden en een landelijk gebied met karakteristieke lintdorpen, die grotendeels met elkaar verbonden zijn door de meanderende Dommel, de Essche Stroom en de Beerze. Ook zorgt het rijke en diverse verenigingsleven voor veel saamhorigheid. Deze belangrijke kwaliteiten willen we in de toekomst behouden en versterken. Tegelijkertijd bieden we ruimte aan belangrijke trends en ontwikkelingen die op ons afkomen. De uitstekende ligging van de gemeente midden in de stedendriehoek Den Bosch, Tilburg en Eindhoven willen we hierbij nog beter benutten. Het ondernemershart van de gemeente Boxtel moet ook in de toekomst blijven kloppen.’ 12
2.2
Onze ambitie
In de gemeente Boxtel is in 2040 het geheel van bodem, water, biodiversiteit, en landschap versterkt in landelijk en stedelijk gebied en is er een robuust netwerk van natuur in Sint-Michielsgestel waar mensen en dieren van profiteren.
Het programma geeft een nadere uitwerking van de uitvoering van projecten en activiteiten die bijdragen aan de visie, ambities en doelstellingen uit de omgevingsvisie (zie paragraaf 1.3.1 en 2.1) op het vlak van natuur, landschap en biodiversiteit. Hiermee realiseren of bevorderen we:
• •
•
sterke en robuuste natuurgebieden met waardevolle ecologische verbindingen tussen die natuurgebieden; een tussenliggend landelijk gebied met hoge landschappelijke en cultuurhistorische waarde waar verschillende functies (zoals wonen, landbouw, bedrijvigheid en recreatie) samenkomen; een hoge biodiversiteit in de hele gemeente.
2.3
voor klimaatadaptatie en de Kader Richtlijn Water (KRW). De integrale afweging van functies vindt op hoofdlijnen plaats in de omgevingsvisie. Daarin wordt duidelijk in welk gebied op welke functie(s) de focus komt te liggen. De verdere uitwerking hiervan vindt plaats in de programma’s. We stimuleren bovendien de inwoners, ondernemers, verenigingen en andere organisaties in de gemeente Boxtel om ook met het versterken van natuur en landschap en het vergroten van biodiversiteit aan de slag te gaan. De verdere doorvertaling in eventuele noodzakelijke regels vindt uiteindelijk plaats in het Omgevingsplan.
Onze algemene doelstelling
De belangrijkste doelstelling van het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit is het versterken van natuur en landschap en het vergroten van de biodiversiteit binnen de gemeente. Het programma richt zich op het landelijk gebied en op het stedelijk gebied. We zoeken naar de samenhang met andere functies, zoals wonen, landbouw, bedrijvigheid, recreatie, beleving, gezondheid en verkeer. We werken hiervoor zoveel mogelijk gebiedsgericht aan de ambities en doelstellingen en combineren deze zoveel mogelijk met andere opgaven en ambities binnen de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan de transitie van de landbouw, de opgave
12
Gemeente Boxtel. (2025). Omgevingsvisie Boxtel (P.27) Royal Haskoning DHV. https://ovisie-boxtel. ireporting.nl/
13
Kader 1. Verhogen van biodiversiteit op het land
bodem en dieren. Hierdoor zijn de planten sterk en het meest nuttig voor onze fauna.
Waarom is het verhogen van de biodiversiteit belangrijk? Met een hogere biodiversiteit worden ecosystemen veerkrachtiger. Ecosystemen zijn bij een hogere biodiversiteit beter bestand tegen verstoringen, zoals ziektes en (potentiële) plagen. Ecosystemen zorgen voor bepaalde diensten die cruciaal zijn voor mensen. Denk aan bestuivers die ervoor zorgen dat planten kunnen voortplanten, waardoor wij voedsel hebben en bacteriën die organisch materiaal afbreken tot voedingsstoffen, waardoor bomen kunnen groeien die de lucht zuiveren. Hoe meer soorten binnen een ecosysteem, hoe groter de kans dat een soort de taak van een andere soort kan overnemen wanneer deze verdwijnt. Maar ook hoe groter de kans dat een soort niet verdwijnt.