Nota reserves en voorzieningen 2023 Sint-Michielsgestel (1322326)

Nota reserves en voorzieningen 2023 gemeente Sint-Michielsgestel

1

Inhoud 1.

Inleiding ............................................................................................................................................ 3

2.

Wettelijk kader en toegepaste uitgangspunten ................................................................................ 4 Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ........................................................................................ 4 Reserves .............................................................................................................................................. 5 Voorzieningen ...................................................................................................................................... 7

3.

Doorlichting van reserves en voorzieningen op basis van de jaarrekening 2022 ............................ 9 Overzicht reserves Sint-Michielsgestel per 31-12-2022 ...................................................................... 9 Algemene risico reserve ................................................................................................................... 9 Bestemmingsreserves ...................................................................................................................... 9 Overzicht voorzieningen Sint-Michielsgestel per 31-12-2022 ........................................................... 16

4.

Samenvatting beslispunten en uitkomsten actualisatie ................................................................. 18 Samenvatting beslispunten ................................................................................................................ 18 Reserves: ....................................................................................................................................... 18 Voorzieningen: ............................................................................................................................... 18 Uitkomsten actualisatie ...................................................................................................................... 19

Bijlage 1 Reserves ................................................................................................................................. 21 Algemene reserve: ............................................................................................................................. 21 Bestemmingsreserves ....................................................................................................................... 22 Op basis van een bestedingsfunctie .............................................................................................. 22 Op basis van een egalisatiefunctie ................................................................................................ 25 Dekkingsreserve afschrijvingslasten (afgeronde) investeringen .................................................... 27 Bijlage 2: Voorzieningen ........................................................................................................................ 28 Voor verplichtingen en verliezen ........................................................................................................ 28 Voor kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt ........................................... 29 Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is ................................................... 30

2

1. Inleiding In de financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet van de gemeente Sint-Michielsgestel is vastgelegd (art. 11 lid 1) dat het college periodiek een nota reserves en voorzieningen aanbiedt aan de gemeenteraad en dat in deze nota de bestaande reserves en voorzieningen worden doorgelicht. Met de komst van een nieuw gemeentelijk bestuur in 2022 in Sint-Michielsgestel is het tijd voor een nieuwe nota reserves en voorzieningen. Voor sommige onderwerpen geldt dat wettelijk is bepaald hoe te handelen indien een bepaalde situatie zich voordoet. In andere gevallen heeft een gemeente vrijheid bij de instelling en toepassing van een reserve of voorziening. Met de inzet van reserves en voorzieningen hebben gemeenten de mogelijkheid om beleid te realiseren. Binnen de kaderstellende en controlerende taak van de gemeenteraad is het van belang dat er goed zicht bestaat op de financiële positie van de gemeenten. Dit zicht moet niet beperkt blijven tot de jaarlijkse baten en lasten in de exploitatiebegroting, maar is tevens van toepassing op de reserves, voorzieningen en het weerstandsvermogen. Reserves en voorzieningen maken een integraal onderdeel uit van de financiële positie van de organisatie. Het regelgevend kader over de reserves en voorzieningen ligt vast in wettelijke voorschriften. Deze wetgeving wordt in het volgende hoofdstuk kort beschreven.

Het algemene uitgangspunt is terughoudendheid bij het instellen van reserves en voorzieningen, zowel qua aantal als omvang. Voorkomen moet worden dat de aanwezigheid van veel bestemmingsreserves leidt tot uitholling van het bestuurlijk afwegingsproces. Vermeden moet worden dat bestemmingsreserves te lang blijven bestaan of onvoldoende duidelijk worden gedefinieerd waarmee financiële middelen worden gealloceerd en dus niet beschikbaar zijn voor integrale afweging.

Samenvatting en leeswijzer Met deze nota actualiseren we het doel en nut van de bestaande reserves en voorzieningen. Na beschrijving van het wettelijk kader en een overzicht van de huidige reserves en voorzieningen per 31 december 2022 met de voorgestelde aanpassingen volgt een hoofdstuk met een samenvatting van de beslispunten en de uitkomsten van de actualisatie. Ten slotte is een overzicht toegevoegd van standaardgegevens in bijlage 1 voor elke reserve en in bijlage 2 voor elke voorziening ná verwerking van de voorgestelde aanpassingen. Op 6 juli 2023 is een geactualiseerde financiële verordening vastgesteld. Daarin is opgenomen dat een nieuwe nota reserves en voorzieningen aan de raad wordt aangeboden wanneer daar aanleiding toe is. Dus niet meer het uitgangspunt van eens in de 4 jaar. Tussentijdse wijzigingen kunnen aan de raad worden voorgelegd via de P&C-documenten. Bij de instelling van een nieuwe reserve of voorziening zal ook het format worden gevuld (conform bijlagen 1 en 2).

3

2. Wettelijk kader en toegepaste uitgangspunten Het kader voor reserves en voorzieningen wordt gevormd door artikel 42 tot en met 45 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Daarnaast heeft de commissie BBV via notities, stellige uitspraken en richtlijnen het kader verder ingevuld.

Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Artikel 42 1 Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. 2 Het in het eerste lid bedoelde resultaat wordt afzonderlijk opgenomen als onderdeel van het eigen vermogen. Artikel 43 1 In de balans worden de reserves onderscheiden naar: a. de algemene reserve; b. de bestemmingsreserves. 2 Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Artikel 44 1 Voorzieningen worden gevormd wegens: a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; b. op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c. kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren; d. de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.

2 Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b. 3 Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Artikel 45 Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan. Voor een goed begrip is het van belang eerst in te gaan op het onderscheid tussen reserves en voorzieningen. In onderstaande tabel is kort het onderscheid tussen de reserves en de voorzieningen samengevat.

4

Reserve

Voorziening

Verantwoordelijkheid

De raad is bevoegd

Het college is bevoegd

Wijziging bestemming

Mogelijk

Niet mogelijk

Onderdeel van het

Eigen vermogen

Vreemd Vermogen

Mutaties

Goedkeuring door raad

Verplicht obv vereiste omvang

Reserves Binnen de reserves zijn dus 2 soorten te onderscheiden 1. Algemene reserve Aan deze reserve is geen concrete bestemming gegeven. De reserve dient om risico’s in algemene zin op te vangen (bufferfunctie). 2. Bestemmingsreserves Dit zijn reserves waar de raad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Wij maken hierbij onderscheid in de volgende onderverdeling: Bestemming op basis van: a) een bufferfunctie voor risico’s op een specifiek benoemd terrein; b) een bestedingsfunctie waarbij gespaard wordt voor iets dat specifiek benoemd is; c) een egalisatiefunctie om baten en lasten gelijkmatig te verdelen over de jaren; deze reserves maken het mogelijk maken dat niet bestede, specifiek benoemde budgetten aan het einde van het jaar niet vrijvallen (egalisatie op basis van de uitkomsten van de jaarrekening) d) dekkingsreserve ter dekking van afschrijflasten van investeringen. Onttrekkingen aan en stortingen in reserves hebben in het algemeen een incidenteel karakter. Een gouden regel bij goed financieel beleid is dat structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Dus niet door een incidentele inkomst zoals een beroep op een reserve. In een enkel geval hebben onttrekkingen in reserves echter een structureel karakter. Dit is het geval bij de dekkingsreserve kapitaallasten.

Toevoegingen en onttrekkingen aan elk van de bestemmingsreserves kunnen worden verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting(swijziging) door de raad is goedgekeurd voor de betreffende bestemmingsreserve. Een uitzondering op deze regel vormen de raadsbesluiten die regelen dat specifiek benoemde saldi, ongeacht hun omvang, bij de jaarrekening altijd ten gunste of ten laste van de specifieke bestemmingsreserve worden gebracht. Voorbeelden hiervan zijn bestemmingsreserves met een egalisatiefunctie. Voor de dekkingsreserve afschrijflasten geldt dat de looptijd per onderdeel gelijk is aan de afschrijvingstermijn van de betreffende investering. Voor de overige bestemmingsreserves geldt dat er geen beperkingen gesteld hoeven te worden aan de looptijd van reserves, maar dat het gelet op de functie van integrale afweging van de gemeenteraad wel verstandig is om dit periodiek te doen. Hierbij kan gedacht worden aan éénmaal per bestuursperiode. Indien het niet gewenst is om een einddatum van een reserve te bepalen wordt dit expliciet aangegeven. De gemeenteraad is bevoegd een reserve in te stellen en op te heffen en autoriseert vooraf de mutaties in de reserves. Dat kan via een concrete begrotingswijziging of via een besluit zoals 5

hierboven genoemd om bij de jaarrekening specifiek benoemde saldi, ongeacht hun omvang, altijd ten gunste of ten laste van de specifieke bestemmingsreserve te brengen. Geadviseerd wordt om alleen als het gaat om een (toekomstig) substantieel bedrag de instelling van een nieuwe bestemmingsreserve toe te staan. In deze nota reserves en voorzieningen heeft zijn verder de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

• • • •

geen structurele toekomstige mutaties met uitzondering van de afschrijvingslasten dekkingsreserve. Feitelijk zijn deze jaarlijkse afschrijvingslasten eindig, nl. tot dat de afschrijvingstermijn van de betreffende investering is verstreken; de dekkingsreserve kapitaallasten beperkt zich tot de afschrijvingslasten van afgeronde investeringen. De rentelasten lopen niet via deze dekkingsreserve; voor alle bestemmingsreserves wordt in overeenstemming met het beoogde doel een maximale omvang vastgelegd; voor de Algemene reserve en voor bestemmingsreserves met een bufferfunctie voor risico’s op een specifiek benoemd terrein wordt een gewenste minimale omvang bepaald; aan de reserves wordt geen rente toegevoegd.

Per 31 december 2022 zijn de volgende reserves opgenomen in de jaarrekening van de gemeente Sint-Michielsgestel: Naam

Stand per 31-12-2022

Algemene reserve: Algemene risico reserve

5.654.952

Totaal algemene reserve

5.654.952

Bestemmingsreserves voor: b. een bestedingsfunctie waarbij gespaard wordt voor iets dat specifiek benoemd is Vrije reserve Groenfonds Cultuurzaken Onderwijs gebouwelijk Realisatie Kulturhusconcept gebouwelijk Toekomstige investeringen c. een egalisatiefunctie om baten en lasten gelijkmatig te verdelen over de jaren Egalisatie MGD budgetten IV/ICT/Veranderprogr's Egalisatie Loonkostenontwikkeling MGD Wegbeheer Sociaal Domein Egalisatiereserve P&O Gemeentelijke subsidies Egalisatiereserve bouwvergunningen d. dekking afschrijvingen afgeronde investeringen Egalisatiereserve afschrijvingen

3.335.172 1.118.654 213.191 3.686.363 0 2.162.900

563.757 167.256 656.539 3.593.520 188.849 50.939 49.684 3.952.977

Totaal bestemmingsreserve

19.739.799

TOTAAL RESERVES

25.394.751

6

In het volgende hoofdstuk worden deze reserves doorgelicht en in hoofdstuk 4 worden de hiermee samenhangende uitkomsten aan u voorgelegd. In bijlage 1 wordt een overzicht gegeven van de reserves na besluitvorming over de beslispunten genoemd in het hoofdstuk ‘Samenvatting beslispunten en uitkomsten actualisatie’. Voor elke reserve zijn in bijlage 1 enkele standaardgegevens vermeld.

Voorzieningen Binnen de voorzieningen zijn dus 5 soorten te onderscheiden: • • • • •

Voor verplichtingen en verwachte verliezen Voor bestaande risico’s Voor egalisatie van (onderhouds) kosten Voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is

Voorzieningen moeten naar beste schatting dekkend zijn voor de achterliggende verplichtingen en risico’s. Ze mogen niet groter of kleiner zijn dan de verplichtingen of risico’s waarvoor ze zijn ingesteld, rekening houdend met een periode van minimaal 4 jaar. Als het verwachte verlies of risico verandert, dient de voorziening gemuteerd te worden. Bij het egaliseren van kosten via een voorziening gaat het om (toekomstige) lasten waar de gemeente niet ‘onderuit’ kan. Hierbij valt met name te denken aan het cyclisch (terugkerend) onderhoud van kapitaalgoederen zoals bijvoorbeeld wegen, riolering en gebouwen. Er moet een causale relatie zijn tussen de toekomstige kosten en de gebeurtenis in het lopende/voorafgaande jaar. Voorzieningen die worden gevormd om de onderhoudslasten van een kapitaalgoed te egaliseren kunnen (vorming van een voorziening op grond van art. 44 lid 1c is niet verplicht maar facultatief) alleen worden ingesteld en gevoed op basis van een beheer-/onderhoudsplan van het desbetreffende kapitaalgoed. Dit onderhoudsplan dient actueel te zijn - niet ouder dan 5 jaar- en door het gemeentebestuur, de gemeenteraad, te zijn vastgesteld. Mutaties in voorzieningen krachtens art 44 lid 1c worden door de provincie als toezichthouder aangemerkt als vallende onder de structurele baten en lasten.

(Dit in tegenstelling tot de bestemmingsreserves met een egalisatiefunctie voor onderhoudskosten waar de mutaties als incidenteel kwalificeren). De accountant toetst of het beheerplan, de stand van de voorziening en de dotaties op elkaar aansluiten. Er zijn twee belangrijke gronden op basis waarvan voorzieningen moeten worden gevormd voor van derden verkregen middelen waarvan de bestemming gebonden is. Dat geldt voor schenkingen en legaten met een specifieke bestedingsverplichting en voor tariefegalisatie van heffingen van derden met een restitutieplicht, zijnde afvalstoffen- en rioolheffing. Aan de voorzieningen wordt geen rente toegevoegd. De gemeenteraad stelt een voorziening in, heft ze op en besluit tot dotaties daarin. Omdat voorzieningen een verplichtend karakter hebben, m.u.v. die van art. 44 lid 1c (toekomstige lasten), heeft de raad hierbij echter weinig keuzes. De voeding van de voorziening vindt plaats via de exploitatie. De gemeenteraad besluit niet over de onttrekkingen aan voorzieningen. Aanwendingen worden rechtstreeks op de voorziening geboekt, zonder begrotingswijziging. 7

Per 31 december 2022 zijn de volgende voorzieningen opgenomen in de jaarrekening van de gemeente Sint-Michielsgestel: Naam Voorzieningen voor: verplichtingen en verwachte verliezen (art. 44 lid 1a) APPA bestuurders Wachtgeld voormalige bestuurders egalisatie van (onderhouds)kosten (art. 44 lid 1c) Onderhoud accommodaties (geen scholen) Civieltechnische kunstwerken middelen van derden waarvan de besteding gebonden is (art. 44 lid 2) Afvalverwerking Rioolbeheer TOTAAL VOORZIENINGEN

Stand per 31-12-2022

2.573.108 214.171 1.160.054 185.000 1.203.755 9.924.673 15.260.761

In het volgende hoofdstuk worden deze voorzieningen doorgelicht en in hoofdstuk 4 worden de hiermee samenhangende uitkomsten aan u voorgelegd. In bijlage 2 wordt een overzicht gegeven van de voorzieningen na besluitvorming over de beslispunten genoemd in het hoofdstuk ‘Samenvatting beslispunten en uitkomsten actualisatie’. Voor elke voorziening zijn in bijlage 2 enkele standaardgegevens vermeld.

8

3. Doorlichting van reserves en voorzieningen op basis van de jaarrekening 2022 Hieronder worden de reserves en voorzieningen per 31-12-2022 van Sint-Michielsgestel doorgelicht. En worden voorstellen gedaan voor een mogelijke opheffing of een andere mutatie (verschuiving naar andere reserve bijvoorbeeld). In aanvulling op het wettelijk kader heeft de gemeenteraad van Sint-Michielsgestel voor geen enkele reserve een nadere norm bepaald voor de gewenste, minimale omvang van de betreffende reserve. De raad heeft eerder voor de volgende reserve een maximale omvang bepaald: •

reserve Egalisatie loonkostenontwikkeling MGD norm: het aandeel van Sint-Michielsgestel in 10% van het structurele personeelsbudget van MGD.

Overzicht reserves Sint-Michielsgestel per 31-12-2022 Algemene risico reserve De Algemene risico reserve dient primair ten behoeve van het afdekken van risico's opgenomen, in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarvoor geen bestemmingsreserve of voorziening is gevormd. Feitelijk is dit de Algemene (risico)reserve. De omvang van de Algemene (risico)reserve dient derhalve op enig ogenblik minimaal gelijk te zijn aan de omvang van deze gekwantificeerde risico’s. Zoals in hoofdstuk 2 is voorgesteld bepalen we voor de Algemene (risico)reserve een gewenste, minimale omvang en dat wordt 5% van begrotingsomvang + 5% (van vaste activa – totale reserves). Als we deze norm toepassen op de Algemene (risico)reserve van Sint-Michielsgestel resulteert op basis van de uitkomst van jaarrekening 2022 de volgende uitkomst: 0,05 x € 71.785.000 zijnde begrotingsomvang + 0,05 x (€ 38.962.000 zijnde vaste activa - € 26.904.000 zijnde totale reserves) = € 3.589.250+ € 602.900= € 4.192.150. Exclusief het resultaat van de jaarrekening 2022 is de stand van de Algemene (risico)reserve per ultimo 2022 € 5.654.952, waarmee geconstateerd kan worden dat Sint-Michielsgestel voldoet aan deze norm. Advies 1. Benaming van Algemene risico reserve veranderen in Algemene (risico)reserve. Voortaan gebruikmaken van de voorgestelde norm voor de gewenste minimale omvang.

Bestemmingsreserves 1. met een bufferfunctie voor risico’s op een specifiek benoemd terrein Sint-Michielsgestel heeft geen reserve Grondexploitatie, maar kwantificeert de risico’s van de grondexploitatie in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing bij elke begroting en jaarverslag. Dit betekent dat de Algemene (risico)reserve de risico’s van de grondexploitatie moet kunnen opvangen. Zoals hierboven aangegeven is de stand van de Algemene (risico)reserve per einde 2022 van € 5.654.952 hiervoor voldoende van omvang.

9

Als het gaan om grondexploitaties met een verwacht verlies, stellen we voor om in overeenstemming met de voorgeschreven verantwoording voor nieuwe complexen te gaan werken met verliesvoorzieningen. Advies 2. De bestaande situatie m.b.t. grondexploitatie handhaven en daarom geen bestemmingsreserve grondexploitatie instellen. Voor nieuwe grondexploitaties met een verwacht verlies te gaan werken met verliesvoorzieningen. 2. met een bestedingsfunctie waarbij gespaard wordt voor iets specifieks benoemd Er zijn twee reserves waarbij gespaard wordt voor toekomstige investeringen, één voor toekomstige investeringen onderwijshuisvesting en één voor de overige toekomstige investeringen. Intern zal een nadere onderverdeling worden bijgehouden van de verschillende investeringen die ten laste komen van deze reserve. Op het moment dat een investering in uitvoering komt en kapitaallasten gaan optreden, wordt het investeringsbudget overgeboekt naar de dekkingsreserve voor afschrijvingslasten van afgeronde investeringen. - reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting Voor deze toekomstige investeringen zijn en worden investeringskredieten door de raad vastgesteld waarvoor deze reserve als dekking beschikbaar is. In de komende jaren (tot en met 2025) worden hiervoor nog bedragen gereserveerd.

De benaming van deze reserve passen we aan van reserve Onderwijs gebouwelijk naar reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting. Verder wordt, zoals is aangegeven in de raadsinformatiebrief inzake onderwijshuisvesting, hier aan toegevoegd ontwikkeling Heidelust tot een bedrag van € 650.000 (afkomstig vanuit Vrije reserve). - reserve Toekomstige investeringen niet zijnde onderwijshuisvesting Hieronder gaan vallen bijdragen voor: • • • •

sporthal De Run tot een bedrag van € 650.000 (afkomstig vanuit Vrije reserve); verkeerskundige projecten tot een bedrag van € 484.798 (afkomstig vanuit Vrije reserve); ontwikkeling Heidelust tot een bedrag van € 650.000 (afkomstig vanuit Vrije reserve); het in 2022 hiervoor gereserveerde bedrag van € 2.162.900.

- Vrije reserve Het betreft nu het sparen voor nog uit te voeren investeringen van sporthal de Run (€ 650.000), verkeerskundige projecten (€ 484.798)) en ontwikkeling Heidelust (€ 1.300.000). Voorgesteld wordt de bedragen voor De Run en verkeerskundige projecten over te brengen naar de reserve Toekomstige investeringen en het bedrag voor Heidelust voor 50% over te brengen naar de reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting en voor 50% over te brengen naar de reserve Toekomstige investeringen. Een nadere bestudering van de Vrije reserve leert dat in de meerjarenbegroting diverse structurele stortingen en structurele ontheffingen zijn opgenomen. We hanteren als uitgangspunt geen structurele toekomstige mutaties in reserves met uitzondering van de dekkingsreserves ter afdekking van kapitaallasten en de jaarlijkse spaarbedragen voor investeringen onderwijshuisvesting. Voorgesteld wordt de structurele mutaties van de Vrije reserve uit de meerjarenbegroting te halen. Daarnaast zijn incidentele mutaties begroot. Voorgesteld wordt de t/m 2027 begrote incidentele mutaties over te brengen naar de Algemene (risico)reserve. De Vrije reserve kan dan opgeheven worden en het resterende saldo wordt overgezet naar de Algemene (risico)reserve.

10

- reserve Groenfonds Hierbij wordt gespaard voor projecten ter versterking van de recreatieve functie van de gemeente en ter vergroting van de natuurlijke en landschappelijke waarden van het buitengebied, Gestel Groene Gemeente. De reserve wordt gevoed vanuit anterieure overeenkomsten waarbij (per m2 oppervlak) een bijdrage aan de reserve Groenfonds is opgenomen en vanuit ontvangen bijdragen voor Ruimte voor Ruimte. Nadere bestudering leert dat er 2 structurele onttrekkingen ten laste van de reserve worden gedaan (voor werkbudget Linie 1629 en Zuidwaterlinie en voor beheer bomenziekte buiten de kom. Voorgesteld wordt de structurele mutaties van de reserve Groenfonds per 2027 uit de meerjarenbegroting te halen. De term Groen kan verwarring oproepen omdat in de omschrijving niet gedoeld wordt op het beheer van openbaar groen waarvan de baten en lasten zijn opgenomen onder het product Groenbeheer. Het zijn vooral projecten die vallen onder het product Plattelandsvernieuwing die ten laste komen van deze reserve. Voorgesteld wordt de reserve Groenfonds per 31-12-2022 op te heffen en het saldo van deze reserve en de toekomstige begrote mutaties over te zetten naar de nieuw te vormen reserve Plattelandsvernieuwing. - reserve Cultuurzaken Het specifiek benoemde spaardoel is financiering van kunstobjecten.

De reserve wordt gevoed vanuit anterieure overeenkomsten waarbij (per m2 oppervlak) een bijdrage aan de reserve Cultuurzaken is opgenomen. Er is een structurele onttrekking begroot die uit de begroting gehaald wordt. De reserve handhaven we. - reserve Lokaal onderwijsbeleid De stand van de reserve Lokaal onderwijsbeleid is al vanaf 1-1-2020 € 0 en er zijn in de komende jaren geen mutaties meer begroot. Feitelijk is de reserve al opgeheven. Voorgesteld wordt de reserve hierbij formeel op te heffen. - reserve Onderwijs gebouwelijk De reserve Onderwijs gebouwelijk is bedoeld ter dekking van toekomstige investeringen in onderwijsgebouwen. Door bedragen aan deze reserve toe te voegen wordt gespaard voor deze toekomstige investeringen. De stand van de reserve per 1-1-2023 is € 3.686.363. Voorgesteld is de benaming van de reserve Onderwijs gebouwelijk te veranderen in de reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting. - reserve Realisatie Kulturhusconcept Via deze reserve wordt gespaard voor dekking van lasten (geen afschrijvingslasten) met betrekking tot realisering van de kulturhusen, zijnde gemeenschapshuizen. In 2023 wordt de verkoop van de grond De Huif gestort in de reserve. Ten laste van deze reserve is een aflopende onttrekking begroot, nl. een dekking voor MFA (geen afschrijvingslasten).

Incidentele bijdragen 2023 ten laste van deze reserve worden verstrekt aan Meander en MFA en tzt aan De Stek. De stand van de reserve per 1-1-2023 is € 0. Reserve kan worden uitgefaseerd; dus opheffen nadat alle begrote bijdragen zijn verstrekt. Voorgesteld wordt de benaming van de reserve te veranderen in reserve Gemeenschapshuizen. Advies 3. Overzetten van de geoormerkte budgetten voor sporthal de Run en verkeerskundige projecten van de Vrije reserve naar de reserve Toekomstige investeringen en overzetten van het geoormerkte budget voor ontwikkeling Heidelust naar Toekomstige investeringen 11

onderwijshuisvesting (50%) en Toekomstige investeringen (50%). 4. Structurele mutaties van de Vrije reserve uit meerjarenbegroting halen, reserve opheffen en het saldo inbrengen in de Algemene (risico)reserve. 5. Structurele mutaties van de reserve Groenfonds uit meerjarenbegroting halen, reserve opheffen en het saldo inbrengen in de nieuwe reserve Plattelandsvernieuwing. 6. Structurele mutaties van reserve Cultuurzaken uit meerjarenbegroting halen. 7. De reserve Lokaal onderwijsbeleid opheffen. 8. De benaming van de reserve Onderwijs gebouwelijk veranderen in reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting. 9. De benaming van de reserve Realisatie Kulturhusconcept veranderen in reserve Gemeenschapshuizen.

3. met een egalisatiefunctie Dit betreft: * Egalisatiereserves MGD - reserve Egalisatie MGD budgetten IV/ICT/Veranderprogramma’s Na de vorming van MGD is besloten de voor IV, ICT en Veranderprogramma’s begrote budgetten die aan het eind van het jaar niet besteed zijn door MGD, te reserveren door beide gemeenten en beschikbaar te houden voor MGD. Benoemde veranderprogramma’s waren: Omgevingswet, Van buiten naar binnen en Digitaal. Daarvan is alleen Omgevingswet nog actueel en hier is inmiddels het project Doorontwikkeling MGD aan toegevoegd. Voorgesteld wordt om de norm voor de maximumstand van deze reserve te bepalen als zijnde het aandeel van Sint-Michielsgestel in 100% van het structurele ICT-budget van MGD. - Reserve Egalisatie loonkostenontwikkeling MGD Bij de eerste bestuursrapportage 2020 is besloten om vanaf 2020 te gaan werken met gemeentelijke egalisatiereserves loonkostenontwikkeling. Hierbij worden de resultaten die ontstaan op de personele budgetten van MGD na afloop van een jaar verrekend met de beide gemeentelijke egalisatiereserves. Op deze wijze is het mogelijk begrote budgetten beschikbaar te houden voor MGD. Hierdoor kan ook na afloop van een jaar de inzet van tijdelijke krachten doorlopen indien dat voor de voortgang van de werkzaamheden nodig is en/of om personele knelpunten te kunnen oplossen.

De norm voor de maximumstand is aandeel van Sint-Michielsgestel in 10% van het structurele personeelsbudget van MGD. Advies 10. De twee egalisatiereserves MGD handhaven en de maximumnorm voor de reserve Egalisatie MGD budgetten IV/ICT/Veranderprogramma’s te bepalen op aandeel van gemeente in 100% van het structurele ICT-budget van MGD.

* Egalisatiereserves onderhoudskosten Sint-Michielsgestel heeft nu één reserve voor het egaliseren van onderhoudskosten en wel de: - reserve Wegbeheer 12

De omschrijving van de reserve Wegbeheer is dat die wordt toegepast ten behoeve van het jaarlijks egaliseren van de uitgaven van wegbeheer en het afdekken van extra kosten veroorzaakt door weersen seizoensinvloeden. Dit is een ruime omschrijving en de praktijk is dat het jaarlijks egaliseren beperkt blijft tot de uitgaven van groot onderhoud van de wegen (incl. degeneratievergoedingen) . Hoewel in 2019 een beheerplan is opgesteld is er destijds niet voor gekozen om een onderhoudsvoorziening te vormen. In 2023 wordt een nieuw onderhouds-/beheerplan voor de wegen opgesteld. Voorgesteld wordt om per 31-12-2023 nadat het nieuwe beheerplan is vastgesteld te bepalen of een onderhoudsvoorziening wordt gevormd of dat we de huidige onderhoudsreserve handhaven. Advies 11. Na vaststelling nieuw onderhouds-/beheerplan voor de wegen bepalen of een onderhoudsvoorziening wegen wordt gevormd. * Dekkingsreserves afschrijvingen - reserve Egalisatie afschrijvingen Betreft een dekkingsreserve voor de jaarlijkse afschrijvingslasten van de volgende afgeronde investeringen: • • • • • •

gemeentehuis Geko kunstgras hockey Jong Nederland/Dupke renovatie toren (monument) Mercuriusplein

De benodigde omvang van de nieuwe reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen komt uit op € 6.478.728. Dit bedrag is de te dekken boekwaarde per 1 januari 2023 van de betreffende activa. Onderstaand een overzicht van deze activa, de jaarlijkse afschrijvingslast en te dekken boekwaarde ten laste van de reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen. Omschrijving

loopt tot jaarlijkse en met afschrijving jaar

Renovatie Toren Sint-Michielsgestel Kunstgrasvelden Zegenwerp HC Gem.huis bouwrijp en inr.kst. buitengeb.+bouwkst Verpl. Jong Nederland en `t Dupke Verplaatsen Geko Mercuriusplein TOTAAL

2032 2029 2042 2030 2035 2049

5.000 26.600 239.600 15.700 28.300 46.600 361.800

te dekken aandeel boekwaarde 47.111 160.543 4.614.779 106.458 336.436 1.213.400 6.478.728

Omdat de stand van de reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen per 1-1-2023 € 3.952.977 bedraagt, behoort deze reserve nu aangevuld te worden met € 2.525.751. In verband met de eerder al begrote toevoeging in 2024 van € 1.260.000 (€ 1.000.000 ten laste van Vrije reserve/Algemene (risico)reserve en € 260.000 ten laste van reserve Groenfonds/Plattelandsvernieuwing) kan dit dan teruggebracht worden naar € 1.265.751.

13

Advies 12. De benaming van de reserve Egalisatie afschrijvingen omvormen tot reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen en in 2023 aanvullen met € 1.265.751 (exclusief begrote toevoeging in 2024). * Overige egalisatiereserves - reserve Sociaal domein Op dit moment kent de reserve Sociaal domein een egalisatie- en een bestedingsfunctie. Egalisatiefunctie Volgens de jaarrekening worden de resultaten op de producten Inkomensvoorziening, Jeugdzorg, Participatie en Wmo verrekend met de reserve sociaal domein. Hiermee worden risico op afwijkingen op budgetten meerjarig geëgaliseerd en opgevangen. Bestedingsfunctie Daarnaast worden soms expliciet via een begrotingswijziging gewenste mutaties van de reserve Sociaal domein aan de raad voorgelegd. In 2022 is bij de jaarrekening per saldo een overschot gestort in de reserve Sociaal domein. Per einde 2022 kende de reserve Sociaal domein een stand van bijna € 3,6 mln. Een nadere bestudering leert dat in de meerjarenbegroting nog structurele mutaties zijn opgenomen. Voorgesteld wordt deze uit de meerjarenbegroting te halen. Dit geldt onder andere ook voor de stelpost prijsindexering op sociaal domeinprojecten. Deze stelpost gaan we net zoals anders stelposten begroten als exploitatielast. Voorgesteld wordt: -

-

Om de reserve Sociaal domein te splitsen in twee reserves en wel voor Egalisatie Sociaal Domein en voor Besteding Sociaal domein en de structurele mutaties uit de meerjarenbegroting te halen; Om de maximumnorm van beide reserves te bepalen op 10% van de uitgaven exclusief kostentoedeling van MGD in het laatste jaar van de meerjarenbegroting van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief het beheersproduct jeugd- en jongerenwerk, Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. Dit bekent een maximumbedrag van € 2,1 miljoen voor beide reserves.

De stand van de reserve Sociaal domein kent nu een stand van € 3.593.520 hetgeen hoger is dan de voorgestelde maximumstand. Daarom wordt voorgesteld de Egalisatiereserve Sociaal domein af te romen naar een stand van € 2,1 miljoen. Het verschil komt ten goede aan de Bestedingsreserve Sociaal domein. - reserve Egalisatie P&O Deze reserve is ten behoeve van het jaarlijks egaliseren van lasten van derden gerelateerd aan de rechtspositieregeling personeel, Arbo, personeelsvoorzieningen en opleidingskosten en het flexfonds. Met de komst van MGD is de oorspronkelijke doelstelling van deze reserve komen te vervallen. Voorgesteld wordt de reserve Egalisatie P&O op te heffen. De stand per 1-1-2023 bedraagt € 188.849. Het saldo wordt toegevoegd aan de Algemene (risico)reserve. - reserve Gemeentelijke subsidies De reserve Gemeentelijke subsidies is ingesteld ten behoeve van het jaarlijks egaliseren van kosten in verband met het gebudgetteerde subsidieplafond en realisatie van de opgelegde taakstelling. Er zijn geen mutaties meer voorzien ten laste of ten gunste van deze reserve. De stand van de reserve 14

Gemeentelijke subsidies per 1-1-2023 bedraagt € 50.939. De reserve kan worden opgeheven waarbij het saldo wordt toegevoegd aan de Algemene (risico)reserve. - reserve Egalisatie Bouwvergunningen De reserve Egalisatie bouwvergunningen vangt realisatierisico’s op ten aanzien van de hoogte van geraamde inkomsten van bouwleges in meerjarig perspectief. Via deze reserve worden uitsluitend de baten van de bouwvergunningen geëgaliseerd, niet de lasten. Indien meer is ontvangen dan begroot wordt gestort en indien minder is ontvangen dan begroot wordt aan deze reserve onttrokken. Via de tweede bestuursrapportage kan elk jaar de begrote opbrengst van leges omgevingsvergunningen (voorheen bouwvergunningen) worden aangepast. Daarom wordt voorgesteld de reserve Egalisatie Bouwvergunningen in Sint-Michielsgestel op te heffen. Er zijn vanaf 2023 geen mutaties meer voorzien ten laste of ten gunste van deze reserve. De stand van deze reserve per 1-1-2023 bedraagt € 49.684 en dit bedrag wordt toegevoegd aan de Algemene (risico)reserve. - nieuwe reserve Duurzame ontwikkeling Gelet op hetgeen in het bestuursakkoord 2022-2026 is opgenomen over de ambities op het terrein van duurzaamheid willen we graag de hiervoor beschikbare middelen behouden. Dat kan via een reserve met een jaarlijkse egalisatie van het saldo van het product Klimaatadaptatie en energietransitie exclusief de kostentoedeling MGD.

Concrete verzoeken voor aanwending zullen bij een komende begroting, bestuursrapportage of een afzonderlijk raadsvoorstel aan de raad worden voorgelegd. Voorgesteld wordt daarom om een nieuwe reserve Duurzame ontwikkeling in het leven te roepen. Advies 13. De reserve Sociaal domein te splitsen in twee reserves en wel voor Egalisatie Sociaal Domein en voor Besteding Sociaal domein en de structurele mutaties uit de meerjarenbegroting te halen. De maximumnorm voor beide reserves te bepalen op 10% van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief het beheersproduct jeugd- en jongerenwerk, Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. De reserve Sociaal domein af te romen tot de gedefinieerde maximumnorm, die nu uitkomt op € 2,1 miljoen voor Egalisatie Sociaal en domein en het overtollige deel toe te voegen aan de Bestedingsreserve Sociaal domein. 14. De reserves Egalisatie P&O, Gemeentelijke subsidies en Egalisatie bouwvergunningen opheffen en de vrijvallende saldi toevoegen aan de Algemene (risico)reserve. 15. Instellen van een nieuw te vormen reserve Duurzame ontwikkeling.

15

Overzicht voorzieningen Sint-Michielsgestel per 31-12-2022 In het voorgaande hebben we de volgende soorten voorzieningen onderscheiden: • • • • •

Voor verplichtingen en verwachte verliezen (art 44 lid 1a) Voor bestaande risico’s (art 44 lid 1b Voor egalisatie van (onderhouds) kosten (art 44 lid 1c) Voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven (art 44 lid 1d) Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is (art 44 lid 2).

Van de te onderscheiden 5 soorten voorzieningen heeft Sint-Michielsgestel voor 3 soorten voorzieningen in het leven geroepen. Voor de soort bestaande risico’s (art. 44 lid 1b) en voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen waarvoor een heffing wordt geheven (art. 44 lid 1d), heeft Sint-Michielsgestel geen voorzieningen. * Voor verplichtingen en verwachte verliezen (art. 44 lid 1a) Dit betreft de volgende 2 voorzieningen: - voorziening Pensioenverplichtingen bestuurders (APPA) Op basis van de regelgeving moet voor arbeidsgerelateerde verplichtingen van niet-gelijkblijvend volume een voorziening gevormd worden. Dit heeft Sint-Michielsgestel gedaan voor verplichtingen met betrekking tot ouderdoms- en nabestaandenpensioen van (ex)-wethouders. De voorziening wordt jaarlijks beoordeeld of deze toereikend is om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen. Waardering van de voorziening vindt plaats op basis van een door een extern bureau uitgevoerde actuariële waardeberekening, rekening houdende met de sterftekansen. - voorziening Wachtgeld voormalige bestuurders Afgetreden wethouders en wethouders die in de toekomst aftreden, kunnen een beroep doen op wachtgeld voor een periode van maximaal 3 jaar en twee maanden. Voormalige wethouders die nog niet pensioengerechtigd zijn worden door een extern bureau begeleid naar een nieuwe baan.

Op het moment dat zij hiervan inkomsten genieten wordt dit gekort op de door de gemeente te verstrekken wachtgelduitkering. De voorziening moet worden gevuld bij het ontstaan van de verplichting en jaarlijks moet het restant van de verplichting worden geactualiseerd op basis van de maximaal mogelijke aanspraak die nog resteert. Advies 1. De voorzieningen APPA-bestuurders en Wachtgeld voormalige bestuurders handhaven. * Voor egalisatie van (onderhouds) kosten (art 44 lid 1c) Dit betreft de volgende voorzieningen: - voorziening Accommodaties (geen scholen) De voorziening Accommodaties is ter egalisatie van de kosten voor groot onderhoud van gebouwen. In overeenstemming met de begroting en het meerjarige onderhoudsplan vinden stortingen in de voorziening plaats ten laste van de exploitatie. Onttrekkingen vinden plaats op basis van het onderhoudsplan. De mate van onderhoud wordt vastgelegd in dit onderhoudsplan. Het laatste onderhoudsplan accommodaties is vastgesteld door de gemeenteraad op 21 oktober 2021. Onderstaand de voor 2020-2025 begrote en gerealiseerde stortingen en onttrekkingen van de voorziening Accommodaties (b = begroting, r = rekening):

16

Bedragen x € 1.000 Storting in voorziening Accommodaties Onttrekking uit voorziening Accommodaties

b 2021

r 2021

b 2022

r 2022

b 2023

b 2024

b 2025

b 2026

347

351

345

345

318

302

311

320

3.045

2.707

652

21

509

201

446

400

Voorgesteld wordt de benaming van deze voorziening te wijzigen in Onderhoud gemeentelijk vastgoed. - voorziening Kunstwerken (ingesteld in 2021) Met ingang van 2021 is een voorziening Kunstwerken gevormd. Het beheerplan Civieltechnische kunstwerken Gemeente Sint-Michielsgestel 2021-2025 is vastgesteld door de gemeenteraad op 11 november 2021. Onderstaand de voor 2021-2025 begrote en gerealiseerde stortingen en onttrekkingen van de voorziening: Bedragen x € 1.000 Storting in voorziening Kunstwerken Onttrekking uit voorziening Kunstwerken

b 2021 150

r 2021 150

b 2022 35

r 2022 35

b 2023 36

b 2024 37

b 2025 38

b 2026 39

129

0

35

0

41

2

9

48

Voorgesteld wordt de voorziening Kunstwerken te handhaven en de naam te veranderen in Onderhoud civieltechnische kunstwerken. Advies 2. De benaming van de voorziening Accommodaties wijzigen in Onderhoud gemeentelijk vastgoed. 3. De benaming van de voorziening Kunstwerken wijzigen in Onderhoud civieltechnische kunstwerken. * Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is (art 44 lid 2) Onder deze soort vallen de voorzieningen voor egalisatie van de tarieven voor de afvalstoffen- en rioolheffing c.q. het matchingprincipe van de hiervoor bestemde baten en lasten. Voor afval en riolering geldt dat alle baten en lasten via de exploitatie lopen en dat het saldo ten bate/laste komt van de voorziening. Uitgangspunt voor beide heffingen is 100% kostendekkendheid op begrotingsbasis. - voorziening Afvalverwijdering en -verwerking Voorgesteld wordt de bestaande werkwijze m.b.t. de voorziening Afvalverwijdering en -verwerking te handhaven. Het resultaat van de exploitatie van het kostendekkende product afval wordt aan het eind van het jaar verrekend met deze voorziening. Verder wordt voorgesteld de naam van de voorziening te wijzigen in Afval.

- voorziening Rioolbeheer Voor riolering geldt dat de gemeenteraad in december 2019 het verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2020-2024 heeft vastgesteld waarbij toekomstige uitgaven voor groot onderhoud riolering en kapitaallasten voor vervangingsinvesteringen rioleringen in beeld zijn gebracht. De vervangingsinvesteringen zijn/worden door de gemeenteraad gevoteerd. Het resultaat van de exploitatie van het kostendekkende product riolering wordt aan het eind van het jaar verrekend met de voorziening Riolering. Voorgesteld wordt de naam van de voorziening te uniformeren en wijzigen in Riolering. Advies 4. Naam van de voorziening Afvalverwijdering en -verwerking wijzigen in Afval. 5. De naam van de voorziening Rioolbeheer wijzigen in Riolering.

17

4. Samenvatting beslispunten en uitkomsten actualisatie Alle wijzigingen die in deze notitie zijn voorgesteld, zijn vastgelegd in de 2e wijziging van de begroting 2023 en daarmee worden de structurele mutaties verwerkt in de Begroting 2024.

Samenvatting beslispunten In voorgaande hoofdstukken zijn de volgende beslispunten opgenomen:

Reserves: 1. Benaming van Algemene risico reserve veranderen in Algemene (risico)reserve. Voortaan gebruik maken van de voorgestelde norm voor de gewenste minimale omvang. 2. De bestaande situatie m.b.t. grondexploitatie handhaven en daarom geen bestemmingsreserve grondexploitatie instellen. Voor nieuwe grondexploitaties met een verwacht verlies te gaan werken met verliesvoorzieningen. 3. Overzetten van de geoormerkte budgetten voor sporthal de Run en verkeerskundige projecten van de Vrije reserve naar de reserve Toekomstige investeringen en overzetten van het geoormerkte budget voor ontwikkeling Heidelust naar Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting (50%) en Toekomstige investeringen (50%). 4. Structurele mutaties van de Vrije reserve uit meerjarenbegroting halen, reserve opheffen en het saldo inbrengen in de Algemene (risico)reserve. 5. Structurele mutaties van de reserve Groenfonds uit meerjarenbegroting halen, reserve opheffen en het saldo inbrengen in de nieuwe reserve Plattelandsvernieuwing. 6. Structurele mutaties van reserve Cultuurzaken uit meerjarenbegroting halen. 7. De reserve Lokaal onderwijsbeleid opheffen. 8. De benaming van de reserve Onderwijs gebouwelijk veranderen in reserve Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting. 9. De benaming van de reserve Realisatie Kulturhusconcept veranderen in reserve Gemeenschapshuizen. 10.

De twee egalisatiereserves MGD handhaven en de maximumnorm voor de reserve Egalisatie MGD budgetten IV/ICT/Veranderprogramma’s te bepalen op aandeel van gemeente in 100% van het structurele ICT-budget van MGD. 11. Na vaststelling nieuw onderhouds-/beheerplan voor de wegen bepalen of een onderhoudsvoorziening wegen wordt gevormd. 12. De benaming van de reserve Egalisatie afschrijvingen omvormen tot reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen en in 2023 aanvullen met € 1.265.751 (exclusief begrote toevoeging in 2024). 13. De reserve Sociaal domein te splitsen in twee reserves en wel voor Egalisatie Sociaal Domein en voor Besteding Sociaal domein en de structurele mutaties uit de meerjarenbegroting te halen. De maximumnorm voor beide reserves te bepalen op 10% van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief het beheersproduct jeugd- en jongerenwerk, Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. De reserve Sociaal domein af te romen tot de gedefinieerde maximumnorm, die nu uitkomt op € 2,1 miljoen voor Egalisatie Sociaal en domein en het overtollige deel toe te voegen aan de Bestedingsreserve Sociaal domein. 14. De reserves Egalisatie P&O, Gemeentelijke subsidies en Egalisatie bouwvergunningen opheffen en de vrijvallende saldi toevoegen aan de Algemene (risico)reserve. 15. Instellen van een nieuw te vormen reserve Duurzame ontwikkeling.

Voorzieningen: 1. De voorzieningen APPA-bestuurders en Wachtgeld voormalige bestuurders handhaven. 2. De benaming van de voorziening Accommodaties wijzigen in Onderhoud gemeentelijk vastgoed. 3. De benaming van de voorziening Kunstwerken wijzigen in Onderhoud civieltechnische kunstwerken. 4. Naam van de voorziening Afvalverwijdering en -verwerking wijzigen in Afval. 5. De naam van de voorziening Rioolbeheer wijzigen in Riolering.

18

Uitkomsten actualisatie Na verwerking van de adviezen c.q. beslispunten resulteert voor Sint-Michielsgestel het volgende overzicht van reserves en voorzieningen 2023: Naam Algemene reserve: Algemene risico reserve Totaal algemene reserve Bestemmingsreserves voor: b. een bestedingsfunctie waarbij gespaard wordt voor iets dat specifiek benoemd is Vrije reserve Groenfonds Cultuurzaken Onderwijs gebouwelijk Realisatie Kulturhusconcept gebouwelijk Toekomstige investeringen

c. een egalisatiefunctie om baten en lasten gelijkmatig te verdelen over de jaren Egalisatie MGD budgetten IV/ICT/Veranderprogr's Egalisatie Loonkostenontwikkeling MGD Wegbeheer Sociaal Domein Egalisatiereserve P&O Gemeentelijke subsidies Egalisatiereserve bouwvergunningen d. dekking afschrijvingen afgeronde investeringen Egalisatiereserve afschrijvingen Totaal bestemmingsreserve TOTAAL RESERVES

Stand per 31-12-2022 5.654.952

Stand na mutaties 4.579.046

5.654.952

Nieuwe naam Algemene (risico)reserve

4.579.046

3.335.172 1.118.654 213.191 3.686.363 0 2.162.900

0 0 213.191 4.336.363 0 3.947.698 858.654 1.493.520

reserve vervalt reserve vervalt Cultuurzaken Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting Gemeenschapshuizen Toekomstige investeringen Plattelandsvernieuwing Besteding Sociaal domein

563.757 167.256 656.539 3.593.520 188.849 50.939 49.684

563.757 167.256 656.539 2.100.000 0 0 0 0

Egalisatie MGD budgetten IV/ICT Egalisatie Loonkostenontwikkeling MGD Wegbeheer Egalisatie Sociaal domein reserve vervalt reserve vervalt reserve vervalt Duurzame ontwikkeling

3.952.977

6.478.728

Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen

19.739.799

20.815.705

25.394.751

25.394.751

19

Naam Voorzieningen voor: verplichtingen en verwachte verliezen (art. 44 lid 1a) APPA bestuurders Wachtgeld voormalige bestuurders egalisatie van (onderhouds)kosten (art. 44 lid 1c) Onderhoud accommodaties (geen scholen) Civieltechnische kunstwerken middelen van derden waarvan de besteding gebonden is (art. 44 lid 2) Afvalverwerking Rioolbeheer TOTAAL VOORZIENINGEN

Stand per 31-12-2022

Stand na mutaties

Nieuwe naam

2.573.108 214.171

2.573.108 214.171

Pensioenverplichtingen bestuurders (APPA) Wachtgeld voormalige bestuurders

1.160.054 185.000

1.160.054 185.000

Onderhoud gemeentelijk vastgoed Onderhoud civieltechnische kunstwerken

1.203.755 9.924.673

1.203.755 9.924.673

Afval Riolering

15.260.761

15.260.761

Structurele effecten De actualisatie van deze nota leidt er toe dat een aantal structurele onttrekkingen uit reserves ten gunste van de exploitatie vervalt. In principe betekent dit een nadeel van € 256.400. Dit nadeel wordt gedekt door een overeenkomstige verlaging van de structurele storting in de Algemene (risico)reserve voor versterking van de vermogenspositie. Per saldo is daarmee het resultaat voor de begroting budgettair neutraal. De mutaties voor de begroting 2023 verwerken we met de 2e wijziging op de begroting 2023 en de structurele mutaties maken deel uit van de begroting 2024.

20

Bijlage 1 Reserves Algemene reserve: Naam Team Soort reserve Doel Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate) Toegestane minimumstand

Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Algemene (risico)reserve Financiën & Administratie Algemene reserve Opvangen van alle niet afgedekte financiële risico’s Positieve resultaten van begrotingswijzigingen en jaarrekening Negatieve resultaten van begrotingswijzigingen en jaarrekening €0 Gewenste minimumstand: Raadsnorm (vast te stellen bij deze notitie): 5% van begrotingsomvang+5% van (vaste activa – totale reserves). Op basis van de cijfers van de jaarrekening 2022 5% van € 71,8 mln. +5% van (€ 39,0 - € 27,0) mln. = € 4,2 mln. Daarnaast dient de minimumstand jaarlijks te voldoen aan de uitkomst zoals weergegeven in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. (Geïnventariseerde risico’s in begrotingen 2020 t/m 2023 en jaarrekeningen 2019 t/m 2022 fluctueerden tussen € 2.688.000 en € 3.891.000). Geen Bestaande reserve € 4.579.046

21

Bestemmingsreserves Op basis van een bestedingsfunctie Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate) Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Toekomstige investeringen (niet zijnde investeringen onderwijshuisvesting) Financiën & Administratie Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Bekostigen van nog uit te voeren investeringen waarvoor (deels) gereserveerd wordt. Op dit moment zijn dat sporthal De Run, Verkeerskundige projecten, Ontwikkeling Heidelust (50%) en de nog in te vullen investeringen van de 2e burap 2022. Inbreng zoals in deze notitie aangegeven. Verder op basis van raadsbesluiten. Indien investering is gestart/afgerond en bedrag moet worden overgebracht naar reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen €0 Afhankelijk van toekomstige investeringen niet zijnde onderwijshuisvesting waartoe de raad heeft besloten 2022 (bij 2e burap 2022 vooruitlopend op deze nota reserves en voorzieningen) € 3.947.698

Toekomstige investeringen onderwijshuisvesting Financiën & Administratie Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Bekostigen van nog uit te voeren investeringen onderwijshuisvesting waarvoor (deels) gereserveerd wordt. Op dit moment is dat Ontwikkeling Heidelust (50%). Inbreng zoals in deze notitie aangegeven. Verder op basis van raadsbesluiten. Indien investering is gestart/afgerond en bedrag moet worden overgebracht naar reserve Afdekking afschrijvingslasten afgeronde investeringen €0 Afhankelijk van toekomstige investeringen onderwijshuisvesting (IHP) 2023 (bij deze nota reserves en voorzieningen) € 4.336.363

Cultuurzaken Maatschappelijke- en Economische Ontwikkeling Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Financiering en realisering van kunstobjecten in de openbare ruimte die gedekt kunnen worden vanuit afgesloten anterieure overeenkomsten Ontvangen bijdragen per m2 zoals opgenomen in de afgesloten anterieure overeenkomst (bijdragen per m2 voor groen en voor cultuur) Voor realisatie van een toekomstige investering zoals vastgesteld bij raadsbesluit €0 Afhankelijk van de afgesloten anterieure overeenkomsten 22

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Bestaande reserve € 213.191

Naam Team Soort reserve Doel

Plattelandsvernieuwing Ruimtelijke Ontwikkeling Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Per 2023 gereserveerde middelen in reserve Groenfonds beschikbaar houden voor bestedingen plattelandsvernieuwing waaronder die van Gestel Groene Gemeente. Reeds begrote incidentele stortingen voor uitbreiding omgeving Westakkers. Ontvangen bijdragen per m2 zoals opgenomen in de afgesloten anterieure overeenkomst (bijdragen per m2 voor groen en voor cultuur). Ontvangen bijdragen in het kader van de Ruimte voor Ruimte regeling. Verder op basis van nieuwe raadsbesluiten. Reeds begrote incidentele onttrekkingen voor Oude Aadal (€ 7.900), natuurplan N279 (€ 75.000), SLA Westakkers (€ 85.000), RvR Spekstraat (€ 75.000), vervanging bomen (€ 42.200), herinrichting openbare ruimte centrum (€ 123.500) en bijdrage aan Van Gogh nationaal park (€ 12.500) als mede de tot en met 2026 begrote onttrekkingen voor Linie 1629 en Zuidwaterlinie en voor beheer bomenziekte buiten de kom. Verder op basis van nieuwe raadsbesluiten €0 € 858.654 + nieuwe begrotingswijzigingen 2023 (bij deze nota reserves en voorzieningen) € 858.654

Storting (wijze en mate)

Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam reserve Team Soort reserve Doel Storting (wijze en mate)

Onttrekking (wijze en mate) Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam reserve Team Soort reserve Doel

Besteding Sociaal domein Sociale Beleids Ontwikkeling Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Sparen voor dekking van incidentele projecten op het terrein van sociaal domein. Afromen reserve Egalisatie Sociaal domein bij bereiken maximaal toegestane stand. Daarnaast inkomsten ten behoeve van incidentele projecten sociaal domein Reeds begrote incidentele onttrekkingen en voor nieuwe onttrekkingen op basis van nieuwe raadsbesluiten. €0 10% van de uitgaven exclusief kostentoedeling MGD in het laatste jaar van de meerjarenbegroting van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief het beheersproduct jeugd- en jongerenwerk, Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. Op basis van mjb 20232026 is dat € 2,1 mln. 2023 (bij deze nota reserves en voorzieningen) € 1.493.520

Gemeenschapshuizen Maatschappelijke- en Economische Ontwikkeling Bestemmingsreserve, bestedingsfunctie Sparen voor dekking van lasten (geen afschrijvingslasten) met betrekking tot realisering van gemeenschapshuizen.

23

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate) Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Reeds begrote incidentele stortingen voor verkoop grond De Huif. Verder op basis van nieuwe raadsbesluiten. Reeds begrote incidentele onttrekkingen voor Meander en MFA. Verder op basis van nieuwe raadsbesluiten. €0 € 0 + nieuwe begrotingswijzigingen Bestaande reserve €0

24

Op basis van een egalisatiefunctie * MGD Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate) Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Egalisatie MGD-budgetten voor IV/ICT Algemeen Management Team Bestemmingsreserve, egalisatiefunctie Het voor IV, ICT en specifieke programma’s (Omgevingswet) behouden van door MGD hiervoor begrote budgetten die aan het eind van het jaar niet besteed zijn door MGD Een overschot op deze MGD budgetten bij de jaarrekening. Dit wordt aangegeven in het jaarverslag van MGD. Een tekort op deze MGD budgetten bij de jaarrekening. Dit wordt aangegeven in het jaarverslag van MGD. Op basis van de door MGD expliciet begrote aanwendingen van de kosten voor IV, ICT en benoemde Veranderprogramma’s. €0 Aandeel van gemeente in 100% van het structurele ICT-budget van MGD. Op basis van het huidige structurele MGD-budget (in 2024) is dat een maximum van afgerond € 3,3 miljoen. Bij aandeel SintMichielsgestel van 44% is maximum dus € 1,45 miljoen. 2016 € 563.757

Egalisatie loonkostenontwikkeling MGD Algemeen Management Team Bestemmingsreserve, egalisatiefunctie De resultaten die ontstaan op de personele budgetten van MGD na afloop van een jaar verrekenen met deze gemeentelijke egalisatiereserve. Op deze wijze is het mogelijk deze begrote budgetten beschikbaar te houden voor MGD. Een overschot op deze MGD budgetten bij de jaarrekening. Dit wordt aangegeven in het jaarverslag van MGD. Een tekort op deze MGD budgetten bij de jaarrekening. Dit wordt aangegeven in het jaarverslag van MGD. Op basis van de door MGD expliciet begrote aanwendingen van personele knelpunten. €0 Aandeel van gemeente in 10% van het structurele personeelsbudget MGD. Op basis van het huidige structurele budget (in 2024) is dat een maximum van afgerond € 3,4 miljoen. Bij aandeel Sint-Michielsgestel van 44% is maximum dus € 1,5 miljoen. 2020 € 167.256

* overig Naam Team Soort voorziening Doel Storting (wijze en mate)

Onderhoud wegen Beheer en Uitvoering Bestemmingsreserve, egalisatie onderhoudskosten Egalisatie van de kosten voor groot onderhoud van wegen. Een overschot op de kosten van groot onderhoud wegen (incl. degeneratievergoedingen) bij de jaarrekening. 25

Onttrekking (wijze en mate) Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate)

Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Naam Team Soort reserve Doel

Storting (wijze en mate)

Onttrekking (wijze en mate)

Toegestane minimumstand Toegestane maximumstand

Startdatum Stand na 2e wijziging 2023

Een tekort op de kosten van groot onderhoud wegen (incl. degeneratievergoedingen) bij de jaarrekening €0 Stand per 31-12-2022 plus saldo kosten groot onderhoud wegen bij de jaarrekening 2023 Bestaande reserve € 656.539

Egalisatie Sociaal domein Sociale Beleids Ontwikkeling Bestemmingsreserve, egalisatiefunctie, overig Het behouden van niet bestede budgetten in het sociaal domein voor toekomstige aanwendingen in het sociaal domein. Of het afdekken van te veel bestede budgetten in het sociaal domein. Een positief resultaat exclusief categorie 63310 (inkomensoverdrachten GR MGD verdeling) aan het eind van het jaar van het totaal van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief jeugd- en jongerenwerk (beheersproduct 707), Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. Indien van toepassing conform vastgestelde begrotingswijziging Een negatief resultaat exclusief categorie 63310 (inkomensoverdrachten GR MGD verdeling) aan het eind van het jaar van het totaal van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief jeugd- en jongerenwerk (beheersproduct 707), Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. Indien van toepassing cf vastgestelde begrotingswijziging. €0 10% van de uitgaven exclusief kostentoedeling MGD in het laatste jaar van de meerjarenbegroting van de beleidsproducten Jeugdzorg exclusief het beheersproduct jeugd- en jongerenwerk, Inkomensvoorziening, Participatie en WMO. Op basis van mjb 20232026 is dat € 2,1 mln. Bestaande reserve € 2.100.000

Duurzame Ontwikkeling Maatschappelijke- en Economische Ontwikkeling Bestemmingsreserve, egalisatiefunctie, overig Het behouden van niet bestede budgetten duurzaamheid voor toekomstige aanwendingen duurzaamheid. Of het afdekken van te veel bestede budgetten duurzaamheid. Een overschot bij de jaarrekening op het product Klimaatadaptatie en energietransitie exclusief kostentoedeling MGD. Indien van toepassing conform vastgestelde begrotingswijziging. Een tekort bij de jaarrekening op het product Klimaatadaptatie en energietransitie exclusief kostentoedeling MGD. Indien van toepassing conform vastgestelde begrotingswijziging. €0 100% van de uitgaven exclusief kostentoedeling MGD in het laatste jaar van de meerjarenbegroting van het beleidsproduct Klimaatadaptatie en energietransitie. Op basis van mjb 2023-2026 is dat € 146.000. 2023 (bij deze nota reserves en voorzieningen) €0 26