Landbouwvisie ZLTO Dommel en Aa juni 2022.pdf

Zonnedaken zijn nog steeds financieel interessant voor agrariërs. Er zijn wel enkele obstakels zoals het op korte termijn vervallen van de salderingsregeling, aanpassing van de zgn. postcoderegeling en de SDE++ regeling die in de nabije toekomst lagere vergoedingen gaat uitkeren. Deze ontwikkelingen werken schaalvergroting (grotere dakoppervlakten en/of zonnevelden) in de hand. Een andere bepalende factor is de netwerkbeschikbaarheid en de steeds hoger wordende aansluitkosten. Een integraal (zonne)dak wat goed geïsoleerd is, wordt steeds meer gemeengoed. Verwijdering van asbest kan juist versneld worden door toepassing van zonnedaken. Een gemiddeld zonnedak van 1000 m2 levert ongeveer een stroomhoeveelheid op wat overeenkomt met een verbruik voor 45 huishoudens.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

28

Ontwikkeling kleine windmolens

In windrijke gemeentes kunnen kleine windmolens (ashoogte tot 30 meter) interessant zijn. Juist in combinatie met een zonnestroominstallatie op het dak biedt het de mogelijkheid, vooral bij melkveehouderijbedrijven, om energieneutraal te worden. Daarnaast ontlast deze combinatie het elektriciteitsnetwerk, omdat geen netverzwaring nodig is en de bedrijven zelfvoorzienend worden. Afhankelijk van type en windbeschikbaarheid is de productie 35.000 tot 100.000 kWh/jaar wat overeenkomt met het verbruik voor 10 tot 35 huishoudens. De gemeente heeft lokaal de mogelijkheid om vergunningen te verlenen en toestemming te geven voor een hogere ashoogte (meer dan 22 meter). Ontwikkeling zonnevelden

Door de uitwerking van de RES en de nog gunstige SDE-regeling is de businesscase voor zonnevelden goed. De agrarische sector ziet dit als een bedreiging als dit ten koste gaat van de beschikbaarheid van goede landbouwgronden en ook door de achteruitgang van goede landbouwstructuur.

X

V

ZLTO blijft van mening dat zonnepanelen op daken thuishoren en niet op landbouwgrond.

Ontwikkeling windenergie (grote turbines)

In de RES-plannen zijn steeds meer zoekgebieden voor windturbines opgenomen. Bij realisatie van een windpark is het ook interessant om in hetzelfde gebied zonnepanelen te plannen in verband met de benutting van het netwerk en netwerkbeschikbaarheid. Realisatie van windprojecten vindt vooral plaats door projectontwikkelaars. Uitdaging is om lokaal draagvlak, lokaal verdienmodel en lokale samenwerking te organiseren om zo lokaal voordeel te halen. Windturbines op land worden steeds groter. 5MW of nog groter aan opgesteld vermogen/turbine is al geen uitzondering meer. Dan hebben we het over molens met tiphoogte hoger dan 200 meter welke per molen voor 4000 of meer huishoudens stroom kunnen leveren. Lokale energiebeschikbaarheid wordt steeds bepalender voor bedrijven door verhoging energiebelasting

In de nabije toekomst gaan grootverbruikers (bedrijven met meer dan 100.000 kWh stroomverbruik) meer energiebelasting en ODE betalen. Voor deze bedrijven wordt het steeds interessanter om zelf de stroomproductie te gaan regelen. Lokale duurzame energieproductie kan weleens bepalend gaan worden voor de vestiging van bedrijven. Netwerkbeschikbaarheid wordt steeds bepalender en gaat ook steeds meer sturend worden voor energieopslag en directe benutting van opgewekte energie op locatie of lokaal. Door de vele energie-initiatieven en de grote opgaves uit de RES-plannen lopen de elektriciteitsnetten vol. Netwerkbeschikbaarheid is erg bepalend, zowel lokaal als regionaal, voor de kansen en mogelijkheden voor de energietransitie. Daarnaast gaat energieopslag een deel van dit knelpunt wellicht ondervangen.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

29

Wegen

Schaalvergroting leidt tot inzet van grotere machines en meer transport over de openbare weg. Plattelandswegen zijn daar niet altijd op berekend en kunnen conflicteren met medeweggebruikers (bv. schoolgaande jeugd op de fiets). We willen als ZLTO met u kritisch kijken naar mogelijkheden zodat alle weggebruikers zich op een veilige manier kunnen verplaatsen.

5.3 Visie van ZLTO-afdeling Dommel en Aa op energie en infrastructuur 5.3.1 Gemeentes Boxtel, Sint-Michielsgestel en Vught •

•

•

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de betrokken partijen eerst kijken of zonnepanelen op gebouwen gelegd kunnen worden. Daarna pas op ongebruikte terreinen in bebouwd gebied. Buiten de bebouwde kom gaat de voorkeur uit naar het combineren van functies. Bijvoorbeeld zonnepanelen op vuilnisbelten en in bermen van spoor- en autowegen. Deze voorkeursvolgorde heet de ‘zonneladder’. De zonneladder moet voorkomen dat zonnepanelen op landbouw- en natuurgrond gelegd worden als dat niet nodig is. Toch is het in de praktijk zo dat zonnepanelen steeds vaker worden geïnstalleerd op vruchtbare landbouwgrond, de zogenoemde zonneparken. De zonneladder wordt niet toegepast, want er zijn nog vele daken van huizen en bedrijfspanden die in aanmerking komen voor het plaatsen van zonnepanelen. Om op tijd aan de klimaatdoelen te voldoen worden zonneparken aangelegd. Dat zijn immers grote oppervlaktes en deze kunnen snel tot stand komen. Vruchtbare landbouwgrond gaat hierdoor verloren. Dat is door 2 redenen zeer onwenselijk: 1) Het is een feit dat de wereldbevolking groeit en er dus meer voedsel (lees landbouwgrond) nodig is 2) De oorlog in Oekraïne herinnert ons eraan dat een zekere mate van zelfvoorziening in voedsel belangrijk is. Er wordt nu gesuggereerd dat de grond van zonneparken na 20 jaar weer opnieuw gebruikt kan worden voor landbouw of natuur.

In onze ogen is dat maar zeer de vraag en zou de grond na 20 jaar gebruikt te zijn voor zonneparken volledig geërodeerd kunnen zijn. Gemeentes moeten de piekafgifte van regenwater wat op zonnepanelen (op een zonnepark) valt in beschouwing nemen. De neerslagintensiteit per bui neemt toe. De neerslag die op de zonnepanelen valt, komt op een klein stuk grond neer, terwijl onder het zonnepaneel de zaak verdroogt. We roepen de gemeentes Boxtel, Sint-Michielsgestel en Vught dan ook op om dit zeker niet te vergeten en mee te nemen bij besluiten en akkoorden. Naar onze mening moet de politiek zich bezinnen en zich afvragen of de voor 2020 opgestelde Zonneladder en regels omtrent ruimtegebruik voor energieopwekking niet bijgesteld dienen te worden en terughoudend te zijn met tenders en vergunningen voor zonneparken op goede landbouwgronden. Wij zouden dus graag zien dat de gemeentes Boxtel, Sint-Michielsgestel en Vught (nog) meer energie steken in promoten, vergunnen en faciliteren van kleinschalige energieopwekking door slim ruimtegebruik (bijvoorbeeld in en rondom natuur) welke op korte termijn kan bijdragen aan de energietransitie.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

30

•

•

Daarnaast staat de techniek voor energieopwekking ook niet stil en is steeds meer mogelijk op een relatief kleine oppervlakte waardoor ook goede landbouwgrond gespaard kan worden. Ook zouden de gemeentes moeten kijken wat voor rol zij kunnen spelen in opslag van duurzame energie en bemiddeling hierin.

5.3.2 Gemeente Boxtel •

•

•

• •

• •

De verwachting nu (begin 2022) is dat er in de gemeente Boxtel pas rond 2031 extra capaciteit komt in het netwerk zodat opgewekte stroom door grootschalige zonnepaneleninstallaties pas dan aan het net geleverd kunnen worden. We willen de gemeente vragen te onderzoeken of zij of een externe partij een bepaalde HUB kan realiseren waarbij stroom rechtstreeks aan Boxtelse bedrijven geleverd kan worden. Ook moet er gezocht worden naar initiatieven en systemen waarbij stroom tijdelijk kan worden opgeslagen. Zodra er mogelijkheden voor opslag en/of er uitbreiding is in de capaciteit van het netwerk dienen grootschalige initiatieven op daken voorrang te krijgen op zonneparken op goede landbouwgrond. Vergunningen voor zonnevelden worden waarschijnlijk afgegeven als tijdelijke vergunningen (10-15-20 jaar). Wij vinden dat deze grond in principe beschikbaar moet blijven als landbouwgrond en mogelijk nieuw gevormde natuur mag niet als zodanig een status krijgen en dient na afloop van de vergunning verwijderd te worden. Een ontsluitingsweg van De Lang Spier naar Boxtel-Noord is wenselijk.

Zoals we in mei 2017 reeds aangegeven hebben door middel van een brief aan het college van de gemeente Boxtel met betrekking tot de verbindingsweg Ladonk – Kapelweg (VLK), pleiten wij ervoor om eerst een bredere visie te ontwikkelen waarbij de mogelijkheden van een Noordelijke ontsluitingsweg/ Ringweg worden onderzocht. Dit zou de toekomstgericht alternatieve oplossing kunnen worden waarbij de Noord-Zuid-as ontlast kan worden en mooi op plannen voor woningbouw rondom de Oksel en verkeersontwikkelingen rondom Esch kunnen aansluiten. Ook komt hiermee voor de landbouw een veilige 2 e route om van Oost naar West te gaan. Op veel plekken in het buitengebied zijn de bermen slecht. Daar zijn grastegels wenselijk. Er komt steeds meer toerisme. We stellen voor een parkeerroute te maken.

5.3.3 Gemeente Sint-Michielsgestel •

•

We maken ons zorgen over de bereikbaarheid van onze bedrijven en gronden doordat sommige wegen moeilijk begaanbaar zijn voor landbouwvoertuigen, bijvoorbeeld de Hoogstraat in Berlicum. Het streven is om wegen in de bebouwde kom te mijden. Dit is echter niet altijd mogelijk of gaat gepaard met grote omrijroutes. Het is belangrijk dat er goede routes zijn voor het landbouwverkeer en dat die ook zijn ingericht voor zwaarder en breder verkeer. Aanpassingen van de breedte en maximum toegestane tonnage van de Dungense Brug hebben gevolgen voor de land- en tuinbouwbedrijven die er gebruik van moeten maken voor hun werkzaamheden. ZLTO Dommel en Aa heeft met de gemeente Den Bosch om de tafel gezeten. Dat heeft erin geresulteerd dat het maximum toegestane tonnage 40 ton wordt in plaats van de voorgenomen 35 ton

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

31

•

•

•

en we hebben ook overeenstemming bereikt over de breedte waardoor de meeste landbouwvoertuigen toch gebruik kunnen blijven maken van de brug. Om de brug vanuit het noorden recht te kunnen benaderen zijn er nog aanpassingen nodig. De gemeente zou de bereikbaarheid van B-wegen door landbouwverkeer kunnen verbeteren door beter te snoeien bijvoorbeeld aan het Laar en de Werstkant. En waarom worden de bomen alleen aan de wegkant gesnoeid en niet aan de kant van de wei of de akker? Aan de Heiblomsedijk in Middelrode is dat enkele jaren geleden wel gebeurd. Ook de bomen zijn daarbij gebaat. Overhangende takken geven veel productiederving, maken het land bewerken lastig en bladafval is in consumptiegewassen en veevoer een groot probleem. Ook is het wenselijk sommige wegen breder te maken of de berm te verbeteren. Aan de Loofaert en de Heiblomsedijk is dit de afgelopen jaren al gebeurd. Voor wegen zoals Beekveld, Veedijk en Koesteeg is dit wenselijk. Het zou zeer wenselijk zijn als de gemeente in overleg met de provincie het mogelijk zou maken om de N617 toegankelijk te maken voor landbouwverkeer. Door de kentekenregistratie van landbouwverkeer en de verhoging van de maximale snelheid afgelopen jaar zou dit mogelijk moeten zijn. Dit zorgt voor een aanzienlijke ontlasting van het verkeer in de bebouwde kom van SintMichielsgestel en Den Dungen.

5.3.4 Gemeente Vught •

• •

Er zijn een aantal puinpaden (bijvoorbeeld op de Kruishoeveweg in Vught en (nabij) de Hoenderstraat te Helvoirt) moeilijk begaanbaar o.a. doordat water er niet weg kan. We stellen voor om de paden los te maken en opnieuw aan te leggen. Het is wenselijk betere ontsluitings- en verbindingswegen voor paarden te hebben. Het traject rond de ontwikkeling van de N65 heeft een grote impact op het gebied. Wij zijn van mening dat de ondernemers heel nauw betrokken moeten worden en er ook oog moet zijn voor de eventuele vervolgschade.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

32

6.

Samenwerking in het licht van de omgevingswet

Ondernemers maken individuele keuzes. De één kiest voor schaalvergroting om bijvoorbeeld in te spelen op marktontwikkelingen of een beter welzijn voor zijn/haar dieren te realiseren, de ander kiest voor verbreding door agrotoerisme, zorg, huisverkoop, levering van energie of door andere vormen. ZLTO vindt het ontzettend belangrijk om de diversiteit van de agrarische structuur te behouden. Conventioneel, biologisch, recreatief, alle diverse vormen hebben waarde. We vragen de gemeente: • Stimuleer ondernemerschap en zorg voor een vergelijkbare concurrentiepositie voor de bedrijven. • Sluit de agrarische ondernemers niet op in een keurslijf van strakke en hard afgebakende regels. Geef ook, in de geest van de nieuwe Omgevingswet, experimenteerruimte en ondersteuning aan koplopers. • Uitbreiding van agrarische bedrijven wordt steeds meer maatwerk. Geef ruimte voor inhoudelijk maatwerk, maar wees ook voorspelbaar in het proces. Dat klinkt tegenstrijdig maar dat is het in onze ogen niet. Voorspelbaarheid is in onze ogen; voer vooroverleg in met initiatiefnemers, geef de kansrijkheid aan en wees duidelijk over de voorwaarden, maar wees creatief en uitnodigend om samen met ondernemer tot oplossingen te komen. • Het is de verantwoordelijkheid van de ondernemer om op een goede wijze om te gaan met de buurt.

De buurt tijdig informeren over nieuwe ontwikkelingen of calamiteiten op het bedrijf is belangrijk. Ondernemers dienen aanspreekbaar te zijn als in de buurt overlast gevoeld wordt. • Probeer onnodige kosten in procedures en voor onderbouwingen te voorkomen. Voor niet elke ontwikkeling is een uitgebreide procedure of een stapel aan onderzoeken nodig. Welk onderzoek is nu echt nodig voor de vergunningverlening? Probeer de proceduretijd en -kosten te beperken, zeker bij kleinere ontwikkelingen. We vinden het belangrijk dat bij een procedure een gesprek plaatsvindt tussen de gemeente en de ondernemer over de bereidheid van de gemeente om mee te werken en wat van beide partijen gevraagd wordt. Het is de verantwoordelijkheid van ondernemers om de procedure goed voor te bereiden en documenten volledig in te dienen. Dit vraagt natuurlijk wel om voldoende ambtenaren die bekend zijn met de landbouw en verantwoordelijkheid durven te nemen. • Ontwikkelingen in de markt of op het gebied van technologie gaan steeds sneller. Agrariërs moeten daarop in kunnen spelen. Zeker met de komst van Omgevingsplannen in plaats van Bestemmingsplannen (geen actualisatieplicht) is het nodig om binnen het Omgevingsbeleid te werken met kaders die ruimte bieden voor het faciliteren van ontwikkelingen die gewenst zijn, maar bij het opstellen van het plan niet waren voorzien.

• Maak meer ontwikkelingen “binnenplans” mogelijk. • Stel een agrarisch bedrijfscontactfunctionaris aan. Deze persoon kan de verbinding zijn tussen de gemeente en ondernemers. • De land- en tuinbouw zorgt voor een moderne uitstraling in harmonie met het platteland. Een modern toekomstgericht agrarisch bedrijf past in zijn omgeving. Dat vereist een goede vormgeving van gebouwen en een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Hieraan mag de gemeente eisen stellen. In ruil hiervoor krijgt de ondernemer de ruimte waardoor hij zijn toekomstplan kan realiseren.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

33

Tot slot ZLTO-afdeling Dommel en Aa vertrouwt erop dat deze visie op de toekomst van de landen tuinbouw bijdraagt aan de totstandkoming van evenwichtig beleid en aan de groei van onze gemeentes Boxtel, Sint-Michielsgestel en Vught. Welvaart, welzijn en een goede toekomst zijn voor een groot deel afhankelijk van een aantrekkelijk en vitaal platteland. Boeren en tuinders voelen zich hier in hoge mate verantwoordelijk voor.

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa

34

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa @zltoonline @zlto

www.zlto.nl © ZLTO

Visie land- en tuinbouw ZLTO Dommel en Aa