CConstaterende datboxtel
Koppel je AI →
Document · PDF

BOPA bindend adviesrecht Clarissenstraat 35 Boxtel - Bijlage 1F Aeres Milieu AM24584 ARCH-BO V3.0 12-03-2026 (1408641)

Raadsvergadering Boxtel 16 juni 2026, gemeente boxtelBij agendapunt: Bindend adviesrecht BOPA woningbouwontwikkeling Clarissenstraat 35 Boxtel11.016 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Binnen het plangebied worden enkeerd - of beekeerdgronden verwacht. Enkeerdgronden hebben een opgebracht antropogeen dek (eerdlaag) dat een conserverende werking kan hebben op eventueel aanwezige archeologische resten. Mogelijk aanwezige resten uit de periode laat-paleolithicum en mesolithicum worden onder de verwachte eerdlaag of onder de Aap -horizont of in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit tijdelijke bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen. In het zuidelijk deel van het plangebied dat in het voormalige beekdal van de Dommel ligt, kunnen mogelijk off site sporen van vuursteenplaatsen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum worden aangetroffen, zoals onder andere visfuiken, dumps en andere jacht gerelateerde voorwerpen. De verwachting voor off site vondsten is middelhoog voor dit deel van het plangebied. Vanaf het (laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire nederzettingen. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd waren. Vanaf deze perioden heeft m en nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden. De relatief hogere ligging van het plangebied nabij het beekdal van de Dommel zal voor de latere landbouwende samenlevingen aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest.

In de omgeving van het plangebied zijn tot op heden nauwelijks vindplaatsen uit het neolithicum, bronstijd, ijzertijd of uit de Romeinse tijd bekend. Toch kan zeker niet uitgesloten worden dat het plangebied als vestigingslocatie zijn gekozen. Op basis van deze gegevens wordt voor het grootste deel van het plangebied een middelhoge verwachting toegekend voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot de vroege midde leeuwen. In het beekdal kunnen wel off-site verschijnselen (zoals voorden, afvaldumps, rituele deposities, etc.) worden aangetroffen. Hiervoor geldt een middelhoge verwachting. Resten worden onder de verwachte eerdlaag of onder de Aap -horizont of in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen. Het plangebied ligt aan de Clarissenstraat in de historische kern van Boxtel. Het ligt direct ten noordwesten van de omgrachte, kunstmatig opgeworpen kerkheuvel waar de Sint Petruskerk staat en waar sinds de 13 e eeuw of eerder mogelijk de residentie van de heren van Boxtel aanwezig was. Direct ten zuiden lag sinds circa 1472 een kloostercomplex. Het klooster werd gesticht vanuit en binnen het van oorsprong 14-15e -eeuwse Huis Cronenburgh dat hier al langer aanwezig was . In 1513 werd in het klooster geleefd volgens de regel van Sint Clara.

Uiteindelijk werd het klooster in 17 28 of kort daarna gesloopt en werd ter plaatse de gebouwen aan de Clarissenstraat gerealiseerd. AM24584 Pagina | 30 Het is niet duidelijk waar het ommuurde kloostercomplex zich precies bevond. Doorgaans wordt uitgegaan van de ligging ter plaatse van de huidige huizenblok Clarissenstraat huisnummers 9 tot 31 dat aan de westzijde doorloopt tot aan de Dommel. Het complex bestond uit een kloostergebouw, kerk met begraafplaats en mogelijke bijgebouwen (wasserij, brouwerij) en tuinen. In het verleden zijn ter hoogte van de genoemde huisnummers funderingsresten aangetroffen die waarschijnlijk toebehoorden aan het klooster. Direct ten zuiden zijn de resten van een gewelf aangetroffen die mogelijk ook hiermee verband houden met het klooster. Op basis van historische kaarten vanaf 1803 was het plangebied onbebouwd en als (moes)tuin in gebruik. Echter maakt het plangebied deel uit v an een zone die is omringd door de Binnendommel (‘nieuwe stroom’). Direct ten zuiden is een brug aanwezig. Al zijn er geen aanwijzingen hiervoor, toch is het aannemelijk dat mogelijk ook resten van het klooster, danwel van losse bijgebouwen of kloosterommu ringen aanwezig kunnen zijn binnen het huidige plangebied. Ook kan sprake zijn van een tuinzone (moestuin) behorend bij het kloostercomplex.

Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. Mogelijk kunnen ook off site resten worden aangetroffen (sporen van agrarische activiteiten, moestuin). Mogelijk aanwezig resten worden vanaf het maaiveld verwacht en kunnen bestaan uit onder andere losse vondsten, fragmenten aardewerk en sporen van agrarische activiteiten. Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Wegens de verwachte aanwezigheid van beekeerdgronden in het plangebied zouden sporen zich vrij ondiep onder het maaiveld bevinden en kunn en vondsten en sporen door bijvoorbeeld ploegen snel aangetast worden. Er kunnen eventueel ook enkeerdgronden in het plangebied voorkomen. Deze gronden worden gekenmerkt door een eerdek waardoor archeologische resten beschermd zijn tegen latere invloeden. Over het algemeen kunnen (anorganische) vondsten en sporen onder zo’n dek in goede toestand worden aangetroffen. Mogelijke vuursteenvindplaatsen kunnen echter verstoord zijn geraakt bij de aanleg van het plaggendek en de eerste bewerking ervan. Hierdoor is vaak de top van de natuurlijk bodem opgenomen in het bovenliggende opgebrachte dek. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk hoe diep het grondwater zit.

Bij beekeerdgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organi sche resten minder goed: door de relatief lage grondwaterstand (GWT III). Mogelijk liggen de oostelijke delen van het plangebied op hoge enkeerdgronden gekenmerkt door een gemiddeld lage grondwaterstand (GWT VI). Hier kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven. Periode Verwachting Verwachte kenmerken vindplaats Diepteligging sporen Laat- paleolithicum - mesolithicum Dekzand: hoog Beekdal (Z): laag Beekdal (Z): middelhoog Resten van kampementen, fragmenten vuursteen, natuursteen, gebruiksvoorwerpen Off site sporen: losse vuursteen artefacten, visfuiken, dumps, andere voorwerpen te relateren aan jachtactiviteiten In de oorspronkelijke bodem, onder de eerdlaag of onder de Aap-horizont Vanaf de Aap-horizont, in de top van de beekafzettingen (laat)- neolithicum – vroege middeleeuwen Dekzand: middelhoog Beekdal (Z): laag Beekdal (Z): middelhoog Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk, natuursteen, gebruiksvoorwerpen Off-site: verschijnselen (zoals voorden, afvaldumps, rituele deposities) In de oorspronkelijke bodem Vanaf de Aap-horizont, in de top van de beekafzettingen Vanaf de Aap-horizont, in de top van de beekafzettingen AM24584 Pagina | 31 Periode Verwachting Verwachte kenmerken vindplaats Diepteligging sporen Late middeleeuwen – nieuwe tijd

Hoog Funderingsresten, muurwerk, cultuurlagen, waterputten, resten begravingen, gebruiksvoorwerpen, sporen van agrarische activiteiten, restanten wegen/paden Vanaf het maaiveld Tabel 2. Archeologische verwachting per periode. Bodemverstoring Ter plaatse van de huidige bebouwing binnen het plangebied zal de bodem tot zekere diepte verstoord zijn geraakt. Op basis van de gegevens uit het Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) dateert het woonhuis met winkel uit 1932.38 Op basis van het bouwdossieronderzoek blijkt dat de bouwtekeningen uit 1933 dateren. Er is geen sprake van een onderkeldering. Er is sprake van een fundering op een gewapende betonplaat (bovenkant op 40 centimeter -peil). Er is geen funderingsmaat aangegeven (Figuur 9). Er wordt uitgegaan van een aanlegdiepte van circa 1 meter beneden maai veld. In 1968 vind een uitbreiding plaats van de winkel. In 1950 is een bouwdossier bekend van de bouw van de kas in de tuin achter het perceel. Hiervan is geen bouwtekening aanwezig. Mogelijk hebben verstoringen plaatsgevonden van oudere archeologische niveaus van vóór de late middeleeuwen ten tijde van de aanleg van de Dommelarm ‘nieuwe stroom’ en -indien ooit aanwezig- als gevolg van de bouw en inrichting ten tijde van de middeleeuwen. Figuur 9. Voorgeven en dwarsdoorsneden pand Clarissenstraat 35 op de bouwtekening uit 1933 (Bron: www.bhic.nl).

38 www.bagviewer.kadaster.nl.

AM24584 Pagina | 32 5. AANBEVELINGEN Op basis van het uitgevoerde archeologische bureauonderzoek geldt voor het grootste deel van het plangebied (dekzand) een (middel)hoge archeologische verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het (laat-)paleolithicum tot en met het mesolithicum en voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor het zuidelijk deel (beekdal) geldt een lage archeologische verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het (laat -) paleolithicum tot en met het mesolithicum en voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor off site resten geldt een middelhoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd geld een hoge verwachting. Ter plaatse kunnen resten aanwezig zijn van het voormalige Clarissenklooster, bestaande uit funderingsresten, muurwerk van het klooster of bijgebouwen, resten van tuinen, begravingen e.d. Conform de insteek zoals beschreven in hoofdstuk 1 ‘Aanleiding’ zal een vervolgonderzoek worden uitgevoerd in de vorm van een karterend booronderzoek. Dit gezien de ligging in de historische kern van Boxtel en de ligging tussen twee oude meanders van de Do mmel.

Middels een karterend booronderzoek kan nader in kaart worden gebracht wat de hoogteligging van een potentieel sporenniveau in de zone tussen deze twee waterlopen zal zijn. Deze informatie is van belang voor het bepalen van de mate van bedreiging doo r de geplande nieuwbouw (aard en diepte van de fundering) maar ook voor het bepalen van de locatie en aanlegdiepte van een eventueel proefsleuvenonderzoek. Er wordt uitgegaan van het zetten van twee boorraaien langs de zuidelijke rand en de oostelijke rand om de beide waterlopen nader in kaart te brengen, waarbij om de 10 meter een boring wordt gezet. Daarnaast wordt ook in het overige deel van het plangebied een aantal boringen gezet. Selectieadvies gemeente Boxtel39 De ligging van het plangebied op een oudtijds omgraven terrein aan de Dommel, rechtvaardigt de hoge archeologische verwachting en noodzaak tot een vervolgonderzoek. De gemeente onderschrijft de historische relevantie van het terrein vanwege de relatie met het voormalige Clarissenklooster en het riddergoed Cronenbrugh. De binnen-Dommel, later vertakt in de Oude en Nieuwe Stroom vormen samen met de Dommel een belangrijke factor in de vormings- en gebruiksgeschiedenis van het terrein. Om die reden is het inderdaad zinvol om het verkennend booronderzoek te combineren met een karterend onderzoek naar de loop van verschillende fasen van de binnen-Dommel.

Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt. 39 Selectieadvies archeologische monumentzorg Gemeente Boxtel: Clarissenstraat 35 te Boxtel, d.d. 12 februari 2026. AM24584 Pagina | 33 LITERATUURLIJST Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, Den Haag. Bakker, de, H., 1966: ‘ De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland ’, in Boor en spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen. Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2010: Fysisch-geografisch onderzoek, Assen. Berendsen, H.J.A., 2011: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen. Berendsen, H.J.A./E.

Stouthamer/K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2019: Landschap in delen. De fysisch-geografische regio’s, Utrecht. Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma). Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist. Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Coenen, J.C, 2004: Baanderheren boeren & burgers, een overzicht van de geschiedenis van Boxtel, Liempde en Gemonde, Boxtel. Dijstelbloem, M./ H. van der Eerden, 2011: Een motte op de Kerkheuvel. Meer dan een hypothese, Boxtel (Heemkunde Boxtel). Exaltus, R./ J. Orbons, 2009: Kerkheuvel, Boxtel Gemeente Boxtel Inventariserend Veldonderzoek (IVO -O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek, Maastricht (ArcheoPro rapport nr. 964). Hiddink, H./ H. Renes, 2007: ‘De oude akkercomplexen in de oostelijke helft van Noord -Brabant en het noorden en midden van Limburg’, in: Van Doesburg e.a. (red.), 2007: Essen in zicht: Essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en beleid, Amersfoort (RCE). Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003 (red.): De ondergrond van Nederland . Groningen/Houten. Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M. Kosian/ H. Feiken/ B.I.

Smit, 2019: Archeologische Landschappenkaart van Nederland , versie 3.0, Amersfoort. SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda. Stiboka (Stichting voor Bodemkartering), 1985: Toelichting bij de kaartbladen 50 Oost Tilburg en 51 West Eindhoven, Wageningen. Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2020: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht. TNO, 2021: Geologische overzichtskaart van Nederland, Den Haag (www.dinoloket.nl). AM24584 Visser, H. de, 2021: | Elisabethsdal: Zusters Clarissen in Boxtel 1468 | -1717, Heemkunde Boxtel, Nederlandse orde van Kapucijnen, Tilburg. Zonneveld, J.I.S., 1981: | Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie | , Utrecht. Digitale bronnen: www.allemolens.nl | Database van bestaande en verdwenen molens in Nederland www.archis.cultureelerfgoed.nl | RCE, Archis3 (zoeken & vinden) www.bagviewer.kadaster.nl | Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl | Kadastraal minuutplan www.cultureelerfgoed.nl | Bronnen en kaarten www.heemkundeboxtel.nl | Heemkundekring van Boxtel www.pdok.nl | Basisregistratie Grootschalige Topografie (2019), kadaster.

www.ruimtelijkeplannen.nl | Bestemmingsplan www.topotijdreis.nl | Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland www.omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart | Omgevingsloket Archeologische kaarten en databestanden | : Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 | -2019). AHN4 en AHN5 (Geraadpleegd via www.arcgis.com, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data). Alterra | 2023: | Bodemkaart | van | Nederland, | schaal | 1:50. | 000, | blad | 51 | West, | Wageningen | UR | (Geraadpleegd | via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Alterra | 2023: | Geomorfologische | kaart | van | Nederland, | schaal | 1:50.000, | Wageningen | UR | (Geraadpleegd | via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Archeologische Monumenten Kaart (AMK), | Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Archeologisch Informatie Systeem II (Archis3), | Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Archaeo, 2013: Gemeente Boxtel, Beleidskaart Archeologie, Eindhoven. Maas, G. J./ W.M. van der Meij/ S. P. J. v. Delft/ A. H. Heidema, 2019. Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland, schaal | 1: | 1:50 | 000 | (2019).

| Wageningen, | Wageningen | Environmental | Research | (geraadpleegd | via https://legendageomorfologie.wur.nl/ | ). Pagina | | 34 aeres milieu AM24584 Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied

aeres milieu AM24584 Bijlage 2 Archeologische gegevens cf. Archis 3

aeres milieu AM24584 Bijlage 3 Archeologische beleidskaart gemeente Boxtel

aeres milieu AM24584 Bijlage 4 Overzicht geomorfologische kaart

aeres milieu AM24584 Bijlage 5 Overzicht bodemkaart

aeres milieu AM24584 Bijlage 6 Reliëfkaart

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://boxtel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/018830ea-1adf-4530-a2c7-d421373136cd?agendaItemId=7ea7c69b-9822-45ab-bdae-501fbb76e72a