CConstaterende datboxtel
Koppel je AI →
Document · PDF

BOPA bindend adviesrecht Clarissenstraat 35 Boxtel - Bijlage 1F Aeres Milieu AM24584 ARCH-BO V3.0 12-03-2026 (1408641)

Raadsvergadering Boxtel 16 juni 2026, gemeente boxtelBij agendapunt: Bindend adviesrecht BOPA woningbouwontwikkeling Clarissenstraat 35 Boxtel11.016 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RAPPORT Archeologisch bureauonderzoek Clarissenstraat 35 te Boxtel (Gemeente Boxtel) AM24584 Pagina | 2 RAPPORT Archeologisch bureauonderzoek Clarissenstraat 35 te Boxtel (Gemeente Boxtel) Aeres Milieu Projectnummer : AM24584 Status rapport : Definitief ISSN Nummer : 2214-5656 Datum : 12 maart 2026 Opdrachtgever : Movares Willemsplein 2 5211 AK 's-Hertogenbosch Opsteller rapport : drs. D. Hagens Actorregistratienrs. : 26962666 Paraaf : Redactie : L. Kruithof MSc. Actorregistratienr. : 68991569 Paraaf : Vrijgave : L. Kruithof MSc. Actorregistratienr. : 68991569 Paraaf : Aeres Milieu B.V. Noordhoven 4 6042 NW ROERMOND (t) 0475 – 320 000 e-mail: info@aeres-milieu.nl www.aeres-milieu.nl 4002 Disclaimer Het onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden (opzet conform de geldende richtlijnen en protocollen). Aeres Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Aeres Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de voor het bureau onderzoek noodzakelijke informatie (mede) afhankelijk is van externe bronnen. Voor Aeres Milieu is niet te verifiëren of deze bronnen a ltijd volledig en zonder fouten zijn.

Hierdoor kan Aeres Milieu niet instaan voor de juistheid en volledigheid van de verzamelde historische informatie. In het kader van de AVG wordt in onze rapportages niet gewerkt met handtekeningen en/of parafen.

AM24584 Pagina | 3 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING ......................................................................................................................................................... 4 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ............................................................................................................................. 6 1. INLEIDING ......................................................................................................................................................... 7 2. WERKWIJZE ................................................................................................................................................... 10 2.1 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................. 10 3. BUREAUONDERZOEK ................................................................................................................................ 11 3.1 Landschappelijke situatie - geomorfologie ..........................................................................................................................................

11 3.2 Landschappelijke situatie - bodem .......................................................................................................................................................... 12 3.3 Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht .................................................................................................................................. 13 3.4 Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden ........................................................................................................................ 16 3.5 Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal ....................................................................................................................... 24 4. VERWACHTINGSMODEL ........................................................................................................................... 29 5. AANBEVELINGEN ........................................................................................................................................ 32 LITERATUURLIJST ................................................................................................................................................... 33 Bijlagen: 1 Topografische ligging onderzoeksgebied 2 Archeologische gegevens cf.

Archis 3 3 Archeologische Beleidskaart gemeente Boxtel 4 Overzicht geomorfologische kaart 5 Overzicht bodemkaart 6 Reliëfkaart AM24584 Pagina | 4 SAMENVATTING In januari 2026 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Clarissenstraat 35 te Boxtel, in de gelijknamige gemeente. De aanleiding hiertoe betreft een Omgevingsplanactiviteit (BOPA) ten behoeve van de (her)ontwikkeling van de locatie. De huidige bebouwing, woonhuis met achterbouw Clarissenstraat 35, zal worden gesloopt waarna er 3 woningen zullen worden gerealiseerd. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend . Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Boxtel (2013) deels in een zone Categorie 2 (gebieden van zeer hoge archeologische waarde en historisch geografische objecten met een archeologische relevantie) en deels in een zone Categorie 3 (gebieden van hoge archeologische waarde). Binnen het bestemmingsplan Centrum Boxtel (2020) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde – Archeologie 2 en Waarde – Archeologie 3 met dezelfde ondergrenzen. De gemeente heeft middels deze kaart aangegeven dat er een archeologische onderzoeksplicht geldt.

Op basis van het uitgevoerde archeologische bureauonderzoek geldt voor het grootste deel van het plangebied (dekzand) een (middel)hoge archeologische verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het (laat-)paleolithicum tot en met het mesolithicum en voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor het zuidelijk deel (beekdal) geldt een lage archeologische verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het (laat-) paleolithicum tot en met het mesolithicum en voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen . Voor off site resten geldt een middelhoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd geld een hoge verwachting . Ter plaatse kunnen resten aanwezig zijn van het voormalige Clarissenklooster, bestaande uit funderingsresten, muurwerk van het klooster of bijgebouwen, resten van tuinen, begravingen e.d. Conform de insteek zoals beschreven in hoofdstuk 1 ‘Aanleiding’ zal een vervolgonderzoek worden uitgevoerd in en de vorm van een karterend booronderzoek. Dit gezien de ligging in de historische kern van Boxtel en de ligging tussen twee oude meanders van de Dommel.

Middels een karterend booronderzoek kan nader in kaart worden gebracht wat de hoogteligging van een potentieel sporenniveau in de zone tussen deze twee waterlopen zal zijn. Deze informatie is van belang voor het bepalen van de mate van bedreiging door de geplande nieuwbouw (aard en diepte van de fundering) maar ook voor het bepalen van de locatie en aanlegdiepte van een eventueel proefsleuvenonderzoek. Er wordt uitgegaan van het zetten van twee boorraaien langs de zuidelijke rand (circa 40 meter) en de oostelijke rand (circa 50 meter) om de beide waterlopen nader in kaart te brengen, waarbij om de 10 meter een boring wordt gezet. Daarnaast wordt ook in het overige deel van het plangebied een aantal boringen gezet. AM24584 Pagina | 5 Selectieadvies gemeente Boxtel1 De ligging van het plangebied op een oudtijds omgraven terrein aan de Dommel, rechtvaardigt de hoge archeologische verwachting en noodzaak tot een vervolgonderzoek. De gemeente onderschrijft de historische relevantie van het terrein vanwege de relatie met het voormalige Clarissenklooster en het riddergoed Cronenbrugh. De binnen-Dommel, later vertakt in de Oude en Nieuwe Stroom vormen samen met de Dommel een belangrijke factor in de vormings- en gebruiksgeschiedenis van het terrein.

Om die reden is het inderdaad zinvol om het verkennend booronderzoek te combineren met een karterend onderzoek naar de loop van verschillende fasen van de binnen-Dommel. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. 1 Selectieadvies archeologische monumentzorg Gemeente Boxtel: Clarissenstraat 35 te Boxtel, d.d. 12 februari 2026. AM24584 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Administratieve gegevens onderzoekgebied Projectnaam | AM24584 OM-nummer | 5880077001 Soort onderzoek | Bureauonderzoek Provincie | Noord-Brabant Gemeente | Boxtel Plaats | Boxtel Adres | Clarissenstraat 35 te Boxtel Toponiem | Clarissenstraat 35 Kadastrale registratie | Boxtel, sectie K, nummer 2779 (gedeeltelijk) Centrum: | 150.701; 400.162 NW: | 150.677; 400.178 x, y-coördinaten | NO: | 150.702; 400.192 ZW: | 150.693; 400.144 ZO: | 150.729; 400.147 Aanleiding onderzoek | Omgevingsplanactiviteit (OPA) Oppervlakte plangebied | Circa 1.402 m2 Huidig grondgebruik | Bebouwd met tuin Opdrachtgever | Movares Bevoegde overheid | Gemeente Boxtel Archeologisch adviseur | Erfgoed ’s-Hertogenbosch, dhr.

Johan Verspay Opslag documentatie en materiaal | N.v.t./Noordhoven | 4 | te | Roermond | tot | deponering | bij | provinciaal | depot bodemvondsten Noord-Brabant te ‘s-Hertogenbosch/E-depot Uitvoering datum | Januari 2026 Pagina | | 6 AM24584 1. | INLEIDING In opdracht van Movares heeft Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de locatie: Adres onderzoekslocatie | : Clarissenstraat 35 te Boxtel Gemeente | : Boxtel Oppervlakte | : Circa 1.402 m2 Huidig gebruik van de locatie | : Bebouwd met tuin Toekomstig gebruik | : Woningbouw Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van de BRL SIKB 4000 (protocol 4002 | versie | 4.2). Het archeologische onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek naar de historie en bodemgesteldheid van de onderzoekslocatie. Aanleiding De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een Omgevingsplanactiviteit (BOPA) ten behoeve van de (her)ontwikkeling van de locatie. De huidige bebouwing, woonhuis met achterbouw Clarissenstraat 35, zal worden gesloopt waarna er 3 woningen zullen worden gerealiseerd. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de voorgenomen nieuwbouw zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord.

Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Boxtel (2013) deels in een zone Categorie 2 (gebieden van zeer hoge archeologische waarde en historisch geografische objecten met een archeologische relevantie) en deels in een zone Categorie 3 (gebieden van hoge archeologische waarde). Voor Categorie 2 geldt een onderzoeksplicht geldt bij elke bodemingreep dieper dan 40 cm beneden maaiveld én groter dan 50 m | 2 en bij Categorie 3 geldt een onderzoeksplicht geldt bij elke bodemingreep dieper dan 40 cm beneden maaiveld én groter dan 50 m | 2.2 Binnen het bestemmingsplan Centrum Boxtel (2020) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde | – Archeologie 2 en Waarde – Archeologie 3 met dezelfde ondergrenzen.3 De gemeente heeft middels deze kaart aangegeven dat er een archeologische onderzoeksplicht geldt. Gezien de ligging in de historische kern van Boxtel en de ligging in een eerder door ArcheoPro uitgevoerd booronderzoek binne | n een deel van de onderzoekslocatie, is | in november 2024 | contact opgenomen met | Erfgoed ’s-Hertogenbosch. | Deze heeft aangegeven dat er een bureauonderzoek met een karterend booronderzoek uitgevoerd dient te worden.

Dit gezien de ligging in de historische kern van Boxtel en de ligging tussen twee oude meanders van de Dommel. Middels een karterend booronderzoek kan nader in kaart worden gebracht wat de | hoogteligging van een potentieel sporenniveau in de zone tussen deze twee waterlopen zal zijn. Deze informatie is van belang voor het bepalen van de mate van bedreiging door de geplande nieuwbouw (aard en diepte van de fundering) maar ook voor het bepalen van de locatie en aanlegdiepte van een eventueel proefsleuvenonderzoek.4 2 Archaeo,2013, Gemeente Boxtel, Beleidskaart Archeologie. 3 www.omgevingswet.overheid.nl 4 E-mail Stefan Molenaar (Erfgoed ’s-Hertogenbosch) d.d. 22 november 2024. Pagina | | 7 AM24584 Pagina | 8 Gezien de mogelijke ligging ter plaatse van het voormalige Clarissenklooster is aanvullend aangegeven dat eerst een afzonderlijk bureauonderzoek dient te worden opgesteld: ‘ Gelet op de rijke voorgeschiedenis van dit terrein en de directe omgeving en de mogelijke complexiteit van de aanwezige archeologie, raad ik aan eerst het bureauonderzoek uit te voeren en op basis daarvan een toegesneden aanpak uit te werken voor de boringen.5 Doel Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor de locatie.

Dit verwachtingsmodel wordt op basis van historische kaarten en bekende landschappelijke en archeologische gegevens gevormd. Dit verwachtingsmodel zal vervolgens leiden tot een aanbeveling over het behoud in-situ of eventueel vervolgonderzoek. Plangebied Het plangebied ligt aan de Clarissenstraat in de dorpskern van Boxtel. Momenteel is het plangebied deels bebouwd (woonhuis met bijgebouw Clarissenstraat 35) en verder in gebruik als tuin (zie figuur 2). In het westen wordt het plangebied begrensd door tuin, in het noorden door het woonhuis met tuin Molenpad 1, in het noordoosten door het woonhuis met tuin Clarissenstraat 37, in het oosten door de Clarissenstraat en in het zuiden door het woonhuis met tuin Clarissenstraat 33 (Figuur 2). Figuur 1. Plantekening met de weergave van de toekomstige inrichting, aangegeven met het rode kader. Het tuindeel (westelijke deel) blijft behouden. Tekening d.d. 29-08-2025 (Bron: Aangeleverd door de opdrachtgever). 5 E-mail Johan Verspay (Erfgoed ’s-Hertogenbosch) d.d. 24 november 2025.

AM24584 Pagina | 9 Figuur 2. Ligging van het plangebied. Het plangebied is aangegeven met het rode kader (Bron: Luchtfoto Actueel Ortho 8cm RGB).

AM24584 Pagina | 10 2. WERKWIJZE 2.1 Inleiding Bij het uitvoeren van het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Deze bronnen geven inzicht in bekende, of te verwachten archeologische resten binnen het onderzoeksgebied. Daarnaast zijn deze bronnen van belang voor het opstellen van de landschapsgenese. Archeologische bronnen • Archeologische Monumentenkaart (AMK) • Archeologisch Informatiesysteem (Archis3) • Archeologische Beleidskaart van de gemeente Boxtel • Specifieke lokale informatie (heemkundekring, amateurarcheologen) Bodem- en geomorfologische kaarten • Geologische kaart van Nederland (2021) • Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis3) • Bodemkaart (Alterra) • Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN5) Historische kaarten • Hendrik Verhees (1803) • Historisch kadastraal minuutplan (1800-1832) • Historische topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978) • Moderne topografische kaart (tot 2025) De bovenstaande bronnen worden aangevuld door mogelijke informatie afkomstig van lokale archeologische verenigingen en werkgroepen. De overige aanvullende informatie is terug te vinden in de literatuurlijst. Heemkunde Boxtel, is op 20 januari 2026 per e-mail gecontacteerd met de vraag om aanvullende informatie betreffende het plangebied. De heer D.

Bol van de Heemkunde Boxtel heeft aanvullende gegevens aangeleverd die verwerkt zijn op pagina 23.6 6 Reactie D. Bol, e-mail d.d. 20 januari 2026. AM24584 3. | BUREAUONDERZOEK 3.1 | Landschappelijke situatie - geomorfologie Het plangebied ligt in het zuidelijke zandgebied van Nederland, in de Roerdalslenk. De ondergrond wordt doorsneden door een aantal zuidoost-noordwest georiënteerde breuken, die de Roerdalslenk en het Kempenblok begrenzen. De | Roerdalslenk | is opgevuld met een zandpakket van soms meer dan 15 meter dik. Het dekzand is gevormd tijdens de laatste ijstijd (Weichselien; circa 115.000 | – 11.700 jaar geleden), aan het eind van het Pleistoceen. Het huidige landschap is voor een groot deel | in die periode | gevormd. Er ontstond een steeds kouder en droger klimaat.7 In deze periode (circa 115.000 | – | 11.700 jaar geleden) breidde het landijs zich sterk uit in Europa. Gedurende het grootste deel van het Weichselien was de bodem bevroren. Tijdens perioden dat er sprake was van dooi, werd door sneeuwsmelt | - en regenwater veel sediment verspoeld, waarbij fluvioperiglaciale afzettingen zijn gevormd en dalen ontstonden. De fluvioperiglaciale afzettingen zijn zeer divers in textuur. Ze bestaan uit fijn en grof zand, soms met grind, leemlagen en plantenresten en worden tot de For | matie van Boxtel gerekend.

| 8 Deze afzettingen zijn in het plangebied in de diepere ondergrond aanwezig. In de koudste en droogste perioden van het Weichselien, met name tijdens het Laat | -Pleniglaciaal (circa 26.000 | – 14.700 jaar geleden) en in sommige perioden van het Laat | -Glaciaal (circa 14.700 | – 11.700 jaar geleden), is de vegetatie grotendeels verdwenen, waardoor op grote schaal verstuiving optrad. De rivierafzettingen en de fluvioperiglaciale afzettingen raakten bedekt met dekzand.9 Dit dekzand is kalkloos, fijnkorrelig (150 | – 210 μm) en arm aan grind. Het dekzand wordt tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel gerekend. Het reliëf dat tijdens de dekzandafzetting is ontstaan, wordt gekenmerkt door vlaktes met depressi | es en dekzandruggen of dekzandkoppen. | Het dekzand werd in verschillende fasen en omstandigheden afgezet, zo is het oude dekzand lemig en het jonge dekzand niet. | 10 Het klimaat werd tijdens het Holoceen warmer en vochtiger. Door het warmere klimaat smolten de in het Weichselien gevormde ijskappen en steeg de relatieve zeespiegel snel. Het landschap in de regio is door geologische processen weinig meer veranderd. Het dekzand werd door de toenemende vegetatie vastgelegd en de beken sneden zich in. Hierbij volgden ze de natuurlijke laagten, zoals de eerder gevormde dalen.

Als gevolg van ontbossingen door menselijke activiteiten heeft vanaf het neolithicum opnieuw verstuiving plaatsgevonden van het dekzand. Systematische ontbossingen vanaf de (late) middeleeuwen heeft grootschalige verstuivingen veroorzaakt. Hierdoor ontstonden landduinen. Deze stuifzanden worden tot het Laagpakket van Kootwijk van de Formatie van Boxtel gerekend en worden gekenmerkt als reliëfrijke zones in het landschap. Op circa 2,0 km ten noorden van het plangebied zijn dergelijke lage landduinen aanwezig. Volgens de oppervlakte geologiekaart komen ter plaatse van het plangebied in de bodem | dekzand en overige periglaciale afzettingen (code BX4) voor. Deze afzettingen behoren tot het Laagpakket van Wierden, onderdeel van de Formatie van Boxtel. 7 Berendsen 2019, 150; Stouthamer, Cohen en Hoek 2020, 205. 8 Berendsen 2019, 189. 9 Berendsen 2011, 190. 10 Stouthamer 2020, 202. Echter wordt dit onderscheid tussen Jong en Oud dekzand tegenwoordig niet meer gemaakt en worden deze beiden tot de Formatie van Boxtel gerekend. Pagina | | 11 AM24584 Pagina | 12 Op de Geomorfologische kaart (Bijlage 4 ) is het plangebied niet gekarteerd gezien de ligging in de bebouwde dorpskern van Boxtel.

Rondom de bebouwde zone komen verschillende geomorfologische eenheden voor, zoals dekzandruggen (code 10B53yc), dekzandwelvingen (code 3L51yc) en vlakten van ten dele verspoelde dekzanden of löss (code 2M53) en lokaal enige landduinen (code 11L54) . De genoemde dekzandruggen en –welvinden wordt doorsneden door een beekdalbodem met meanderruggen en geulen (code 22R46 ). Het betreft het beekdal van de rivier de Dommel. Op basis van extrapolatie van de geomorfologische eenheden en het gegeven dat de Dommel direct ten westen van het plangebied stroomt, is het aannemelijk dat het plangebied deels of geheel binnen dit beekdal is gesitueerd. Op het kaartbeeld van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN5, Bijlage 7) is te zien dat het plangebied relatief hoog in het landschap ligt. Richting de dekzandruggen in het oosten loopt het maaiveld op. De zuidoostelijk gelegen dekzandkop is als lichte verhoging te herkennen. Met name de grotere dekzandruggen ten oosten en noordoosten en ook verder ten westen van het plangebied zijn als hooggelegen zones te herkennen. De hoogtes binnen het plangebied variëren tussen de 6,80 meter en 7,20 meter +NAP. 3.2 Landschappelijke situatie - bodem Ook op de bodemkaart (Bijlage 6) is het plangebied niet gekarteerd vanwege de ligging in de bebouwde kom van Boxtel.

Gezien de verwachte ligging binnen het beekdal van de Dommel worden binnen het plangebied beekeerdgronden in lemig fijn zand verwacht (code pZg23). Rondom deze beekeerdgron den en ter plaatse van de dekzandruggen en dekzandwelvingen worden hoge zwarte enkeerdgronden in lemig zijn zand (code zEZ23) verwacht. Hoge zwarte enkeerdgronden Bij enkeerdgronden is sprake van een eerdlaag of eerddek. Dit (eerd)dek is ontstaan doordat in sommige gevallen al vanaf de late middeleeuwen op grote schaal het systeem van potstalbemesting werd toegepast. Om de grond vruchtbaarder te maken, werden plaggen met de mest van het vee vermengd en op de akkers uitgespreid. In de loop der tijd is hierdoor een plaggendek op de oorspronkelijke bodem ontstaan. De totale dikte van het plaggendek is bij de enkeerdgronden meer dan 50 cm. De bouwvoor (Aap -horizont) is grijsbruin tot zwart van kleur. Hieronder liggen oudere niveaus/lagen van het plaggendek (Aa - horizont), die meestal wat lichter van kleur zijn. Dergelijke cultuurdekken kunnen een beschermende werking hebben voor de potentieel aanwezige archeologische lagen. De hoge enkeerdgronden betreffen de oudste opgehoogde gronden, die over het algemeen op de hogere dekzanden liggen. De lage enkeerdgronden werden pas later in gebruik genomen vanwege de lagere ligging in het beekdal.

Door de hogere grondwaterstand was de sterke ophoging met plaggen niet alleen noodzakelijk voor de bemesting maar ook om de nattere gronden toegankelijk te maken. De kans bestaat dat er onder het plaggendek nog een restant van het oorspronkelijke wordt bodemprofiel wordt aangetroffen. Dit hoeft echter niet zo te zijn zoals vaker blijkt bij archeologisch onderzoek in bijvoorbeeld het oosten van Brabant. Indie n sprake is geweest van een snelle ophoging, dan zou men onder het eerddek nog een intacte A -horizont kunnen vinden. Deze laag onderscheidt zich door een hoger humusgehalte en een meer donkere kleur. Echter, door verploeging zijn vaak de oorspronkelijke A- en E-horizont meestal reeds opgenomen in het eerddek. Indien de oorspronkelijke bodem bestaat uit een podzolbodem kunnen op een dieper niveau nog (restanten van) een B - en/of BC- horizont voorkomen. AM24584 Pagina | 13 Beekeerdgronden Beekeerdgronden zijn kenmerkend voor lagere gronden en dalen, waar vanwege de hoge grondwaterstand geen podzolering kan plaatsvinden. Door de aanvoer van organische stof ontstaat na verloop van tijd een bodem met een matig dik humeus dek (15-30 centimeter). De bovengrond van de beekeerdgrond (A-horizont) is circa 20-30 centimeter dik en zwart van kleur, en van natuurlijke oorsprong.

De samenstelling van de ondergrond loopt sterk uiteen van zeer sterk lemig, zeer fijn zand tot leemarm , grindhoudend, matig fijn tot plaatselijk matig grof zand. De beekeerdgronden bevatten roestvlekken tot in de bovengrond. De aanwezigheid van roestvlekken duidt op een (zeer) slechte ontwateringstoestand van de ondergrond van deze bodem. Grondwatertrap De mogelijk aanwezige beekeerdgronden worden gekenmerkt door een gemiddeld lage grondwaterstand, te weten grondwatertrap IIIb danwel Vb. Bij de hoge zwarte enkeerdgronden geldt de grondwatertrap VI. Dit zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de bodemkaart staan aangegeven . Bij een grondwatertrap IIIb/ Vb ligt de gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen de 25 en 40 centimeter beneden maaiveld. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt tussen de 80 en 120 centimeter (bij grondwatertrap IIIb) danwel dieper dan 120 centimeter beneden maaiveld (bij grondwatertrap Vb). Voor grondwatertrap VI betekent dit dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen de 40 en 80 cm beneden maaiveld ligt. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt dieper dan 120 cm beneden maaiveld. Deze lage grondwaterstand zorgt voor slechte bewaringsomstandigheden voor eventuele organische resten. 3.3 Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht De bestudeerde en beschikbare bronnen hebben het volgende beeld kunnen schetsen over de geschiedenis van Boxtel.

Er zijn relatief weinig sporen bekend van kampementen of nederzettingen van jager -verzamelaars uit de steentijd binnen de gemeentegrenzen van Boxtel. De sporadische vondsten die uit het mesolithicum en neolithicum bekend zijn, werden gevonden op de flanken van de zandruggen, direct bij de waterlopen zoals de Dommel. Op basis van archeologische vondsten blijkt dat in Boxtel en directe omgeving permanente bewoning plaatsvindt vanaf de ijzertijd.11 Na de Romeinse periode raakte het gebied vanaf de 4 e – 5e eeuw grotendeels ontvolkt. De eerste middeleeuwse ontginningsactiviteiten in het gebied vinden dan plaats vanaf de 8 e – 9e eeuw, waarbij in de regel dezelfde bewoningslocaties als tijdens de ijzertijd en Romeinse tijd werden gekozen. De bevolking groeide in de late middeleeuwen sterk, en men had behoefte aan nieuwe landbouwgronden. De traditionele gemeenschappelijke akkers volstonden niet meer.12 De nederzetting Boxtel is in de middeleeuwen ontstaan op een hoger gelegen dekzandrug bij een doorwaadbare plaats bij de rivier de Dommel. De nederzetting ontstond op de locatie waar de Dommel de weg tussen ’s -Hertogenbosch en Eindhoven kruiste.13 11 Coenen 2004, 6, 9 en 10. 12 Kortlang en Leenders 2006, 19. 13 Kolman e.a. 1997, 97. AM24584 Pagina | 14 In de vroege middeleeuwen (omstreeks 800) is al melding van de nederzetting Becoloth.

Het is niet met zekerheid vast te stellen dat het hierbij om het huidige Boxtel gaat. In de vroeg 12e eeuw is melding van Buchestelle in een akte betreffende de bezittingen van de abdij van Echternach.14 Latere middeleeuwse vermeldingen zijn Bocstella, Bucstel en Bouxstele. De naam is een samenstelling van stelle, een verbastering van het Germaanse stalja, ‘verblijf- of vindplaats’, en bok ‘beuk’ of buk ‘reebok’.15 In de middeleeuwen was Boxtel een heerlijkheid, in bezit van de heren van Boxtel. De eerste heren van Boxtel waren Gerard van Boxtel en Willem van Boxtel. Zij woonden niet op het kasteel Stapelen, direct ten zuidwesten van de dorpskern van Boxtel, maar woo nden vermoedelijk op een residentie waar nu de Sint Petruskerk staat, gelegen op een omgrachte, kunstmatig opgeworpen heuvel. Kasteel Stapelen werd vanaf omstreeks 1300 wel de residentie van de Heren van Boxtel. 16 De ronde, hooggelegen heuvel ter plaatse van de Sint Petruskerk was de kern van het middeleeuwse Boxtel en raakte vanaf de 13 e eeuw bebouwd (figuur 3). Op het AHN staat deze heuvel dan ook als hooggelegen zone aangegeven (bijlage 7). Tijdens de Tweede wereldoorlog zijn volgens de gegevens enkele tientallen woningen (licht) beschadigd en/of verwoest in Boxtel.

In december 1940 werden een aantal gebouwen tegenover het station verwoest.17 Volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) zijn geen meldingen of gegevens bekend.18 Volgens de Explosievenkaart zijn meerdere ruimingen door de EODD bekend, waaronder een direct ten oosten van de kerk. Ook zijn in en bij het dorp in de jaren 1942, 1943 en voornamelijk in 1944 meerdere vliegtuigen gecrasht. Een crash vond plaats bij de kruising Prins Hendrikstraat – Rechterstraat, op circa 200 meter ten zuidwesten van het plangebied. 19 De andere crashes vonden hoofdzakelijk plaats in het buitengebied, met name ten noorden van Boxtel. 20 Er zijn geen aanwijzingen dat binnen het plangebied oorlogsgerelateerde verwoestingen of crashes hebben plaatsgevonden, maar dit is niet uit te sluiten. Clarissenklooster (14e eeuw – 1717) Op 17 januari 1472 werd door de bisschop van Luik toestemming verleend tot de stichting van een klooster voor devote vrouwen volgens de leefregels van de Derde Orde van Sint Franciscus.21 Leden van deze orde worden ook wel tertiaressen genoemd. De eerste vermelding van het klooster dateert uit 1468 in een schepenoorkonde van Boxtel.22 Het klooster werd gesticht vanuit en binnen het van oorsprong 14-15e -eeuwse Huis Cronenburgh. De kloosterorde had hiervoor namelijk het riddergoed Cronenborch gekregen van de familie Van Cronenborgh.

De familie was door huwelijk verwant aan de familie Van Merheim, de heren van de heerlijkheid Boxtel. Het klooster krijgt in 1471 de naam Sint-Elisabethsdal. In de jaren daarna groeit het aantal kloosterlingen van 40 naar 60 mensen in 1485.23 In 1499 werd de kloosterkerk gewijd. Naast activiteiten in het klooster verrichten de kloosterlingen ook werkzaamheden in en voor de gemeenschap, buiten de kloostermuren. In het jaar 1513 veranderd dit als de vrouwen in het klooster gaan leven volgens de regel van Sint Clara. Vana f dan worden de kloosterlingen Clarissen genoemd. Het werd daarmee een gesloten klooster. 14 www.heemkundeboxtel.nl. 15 Van Berkel en Samplonius 2006, 73. 16 www.heemkundeboxtel.nl. 17 Van Blankenstein 2006, 76. 18 www.ikme.nl 19 www.explosievenkaart.nl 20 Auwerda en Grimm 2008 (Verliesregisters 1939 tot en met 1945); www.bhic.nl. 21 Coenen 2004, 100-101. 22 De Visser 2021, 53. 23 De Visser 2021, 53 en 61. AM24584 Pagina | 15 Ze leggen zich dan toe op een beschouwend leven waarbij deze c ontemplatieve orde wordt gekenmerkt door een strikt gemeenschapsleven in gebed, stilte en bezinning.24 In het jaar 1540 vindt er een grote brand plaats waarbij alle gebouwen worden verwoest en slechts een kippenhok overblijft. Kort daarna vind er nieuwbouw plaats van het kloostercomplex.

Gedurende Tachtigjarige Oorlog vinden de Clarissen tussen 1580 en 1611 onderdak binnen de stadsmuren van ’s -Hertogenbosch. Na het einde van de oorlog worden door de Staten - Generaal in 1648 aan het klooster opgelegd dat er geen nieuwe novicen meer worden aangenomen. Dit met als doel dat de orde in Boxtel zou uitsterven en daa rmee het kloostercomplex in handen van de staat zou vallen. Dit zouden de Clarissen nog lang kunnen rekken.25 In 1717 moest het klooster uiteindelijk gesloten worden en werd het later afgebroken.26 Locatie van het goed en klooster Het oorspronkelijke riddergoed Cronenborch lag aan de Dommel. Daarlangs werd het klooster met kerk gebouwd in de tweede helft van de 15 e eeuw. Na een schenking van een naastgelegen terrein (met huis en vijver), kon het klooster verder worden uitgebreid. Deze moet ook vrij dicht of direct aan de Dommel hebben gestaan. De Visser geeft aan dat de schenking ‘Cronenborch’ bestaat uit een huis met hofstede en een hof met bezittingen. Deze liggen ter plaatse van de huidige huizenblok Clarissenstraat huisnummers 9 tot 31 en tegenover de toren van de Sint Petruskerk.27 Figuur 3: Boxtel op de kaart van Hendrik Verhees uit 1803 met de kenmerkende ronde, omgrachte heuvel waarop de Sint Petrusker k ligt. De kaart is westgericht (het noorden bevindt zich aan de linkerzijde).

Het plangebied aan de Stationsstraat valt net buiten het ingetekende kaartbeeld. De rode cirkel geeft aan waar het plangebied zich bij benadering bevindt. 24 De Visser 2021, 53. 25 Coenen 2004, 100-101, 182–185. 26 De Visser 2021, 53. 27 De Visser 2021, 57.

AM24584 Pagina | 16 De Visser heeft mede op basis van een artikel uit 1949 28 een reconstructie gemaakt van de ligging van het klooster. Dit zal uit een kloostergebouw met bijgebouwen (boerderij) en een kerk met begraafplaats hebben bestaan alsook tuinen. Ook was onder meer een wasserij en brouwerij aanwezig waarvan niet duidelijk is of het een los gebouw betrof. Het geheel zal zijn ommuurd en deels voorzien van een heg. In 1728 werd het klooster en de kerk verkocht en daarna afgebroken. Ter plekke hiervan werden drie rijen huizen gebouwd. Onder de huizen werden op enkele locaties funderingsresten aangetroffen. Ook werden in de tuinen zware muurfunderingen aangetroffen. Deze liepen vaak door tot aan de Dommel. Ook werden kloostermoppen en stukken leisteen gevonden. Deze werden toegeschreven aan het klooster. In een ander tuinperceel werden botresten en een zerk gevonden, behorend bij de begraafplaats van het klooster. Bij Clarissenstraat 9, t egenover de Oude Kerkstraat, staat nog altijd het oude poortgebouw van het klooster dat vermoedelijk toegang gaf tot de tuin.29 Op basis van de vermelding van het klooster op de kaart van Hendrik Verhees uit 1803 staat de locatie van het dan al 86 jaar geleden gesloopte klooster als symbool aangegeven ter hoogte van de Sint Petruskerk en gelegen tussen de dan aanwezige gebouwen aan de Clarissenstraat en de Dommel (zie Figuur 3 en 6).

Dommel Het plangebied grensde aan het kloosterterrein in enge zin en maakt deel uit van een terrein dat in 1486 uit een moerassig gebied. De Koppel, de straat gelegen ten noorden van de kerkheuvel, werd afgezonderd met de aanleg van een ‘nieuwe stroom‘in dat jaar.30 De ‘oude stroom’ vormde de zuidgrens van het perceel en liet de Kerkweijer, gevoed door de Binnendommel, afwateren op de Dommel. Bij de nieuw stroom w erd een losplaats gebouwd, waarvan Leenders vermoed dat deze aan de noordzijde van deze loop -de molenzijde - zal hebben gelegen. Dit is nog ni et nader bevestigd. I n 1503 werden nieuwe voorzieningen aangebracht om de erosie van het Dommelwater tegen te gaan door middel van de aanleg van een dam. Deze dam liep van even ten zuiden van het klooster tot aan de nieuwe stroom.31 3.4 Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden Op de leidende Archeologische Beleidskaart van de gemeente Boxtel (2013) ligt het plangebied deels in een zone Categorie 2: ‘Gebieden van zeer hoge archeologische waarde en historisch geografische objecten met een archeologische relevantie’ en deels in een zone Categorie 3: ‘G ebieden van hoge archeologische waarde (Bijlage 3) .32 Categorie 2 betreft het historische dorpshart met de kerkheuvel met de Sint Petruskerk en enkele buffers van vindplaatsen. Categorie 3 betreft de historische kern van Boxtel.

Deze valt samen met het AMK-terrein 16.803 (zie onder). In de omgeving van het plangebied (binnen een straal van 500 meter) zijn volgens de gegevens uit Archis3 één archeologisch monument en zijn meerdere archeologische waarnemingen en onderzoeksmeldingen bekend (Bijlage 2 en Tabel 1). Monumentnummer 16.803 De oude dorpskern van Boxtel staat aangegeven als een monument van hoge archeologische waarde. Binnen deze contouren kunnen in de bodem resten van vroegmoderne en waarschijnlijk ook van laatmiddeleeuwse bewoning aangetroffen worden. 28 Artikel ‘Wat er van het Clarissenklooster thans rest’ in ‘Historische verrekijker, Brabants Centrum, 5e jaargang april en mei 1949. 29 De Visser 2021, 66. 30 De Visser 2021, 76-77. 31 Schriftelijke mededeling 10 december 2025, dhr. J. Verspay (Erfgoed ’s-Hertogenbosch). Afkomstig uit boek De Visser p. 77. 32 Archaeo,2013, Gemeente Boxtel, Beleidskaart Archeologie. AM24584 Pagina | 17 Ook sporen van oudere bewoning kunnen aanwezig zijn. De grenzen zijn voornamelijk gebaseerd op historisch kaartmateriaal uit de 19e en de vroeg 20e eeuw. Het plangebied ligt binnen de begrenzingen van het monument. Onderzoeksmelding in het plangebied Zaakidentificatie 225154100 In 2009 is door ArcheoPro een booronderzoek uitgevoerd ter plaatse van de kerkheuvel en de omliggende zones.

Het onderzoek werd uitgevoerd met name als doel om duidelijkheid te geven omtrent de geologische betekenis van de kerkheuvel. De resultaten van de 46 zandgutsboringen laten duidelijk zien dat de kerkheuvel een natuurlijke dekzandhoogte vormt die oorspronkelijk ruim anderhalve meter boven het omliggende dekzandlandschap uitstak. De Petruskerk staat op het hoogste deel van deze dekzandhoogte. Met name in westelijke-, noordwestelijke- en zuidelijke richting, liep deze dekzandhoogte vrij steil af. Dit kwam door de aanwezigheid van een oude Dommelloop die zich tot tegen de dekzandhoogte had ingesneden. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat dez e Dommelloop de natuurlijke heuvel voor ruim twee -derde omsloot. Dit kwam vooral doordat ten noorden en ten zuiden van de kerkheuvel oude meanderbochten of bochtinsnijdingen lagen. Het huidige plangebied ligt voor een groo t deel binnen het onderzoeksgebied van ArcheoPro . Hier werden boringen 3 en 4 gezet. In dit deel van het plangebied ligt een voormalige meanderbocht van de Dommel (Figuur 4).33 In de boringen 1 en 5 (aan weerszijden van het plangebied) werden kleilagen aangetroffen. Het betreft hier waarschijnlijk afzettingen die zijn gevormd tijdens een verlandingsfase van de oude loop van de Binnendommel. Als sprake zou zijn van een continue stromende rivier , dan zou slechts zand zijn afgezet.

Gedurende perioden met een hoge watera fvoer in de hoofdstroom van de toenmalige Dommel, werd in deze verlandende loopzand afgezet. In de perioden waar sprake was van verminderde wateraanvoer, kwamen hier meegevoerde plantenresten tot bezinking. Met behulp van deze boorgegevens is een voormalige oude Dommelloop gereconstrueerd met twee afgesneden meanders of bochtinsnijdingen (Figuur 4 en 5). 33 Exaltus en Orbons 2009, 36 (ArcheoPro rapport nr. 964). AM24584 Pagina | 18 Figuur 4. Boorpuntenkaart met de oude loop van de Dommel en oude bochten. Het huidige plangebied is aangegeven met het zwarte kader. Hierbinnen liggen boringen 3 en 4 (Bron: Exaltus en Orbons 2009, 36 (ArcheoPro rapport nr. 964)).

AM24584 Pagina | 19 Donkerblauw: ligging Binnendommel ‘nieuwe stroom’ uit 1503 op basis van kadastrale minuutplan. Lichtblauw: Vermoedelijke ligging van de afgesneden meanders op basis van de boringen ArcheoPro 2009. Figuur 5. Reconstructie van de Dommelloop. Het plangebied is aangegeven met het zwarte kader (Bron: Dijstelbloem en Van der Eerden 2011, 27). Onderzoeks- en vondstmeldingen in de omgeving van het plangebied Onderzoeksmelding Afstand Soort onderzoek Omschrijving 3293788100 Direct ten zuiden van het plangebied Bureauonderzoek door Buro de Brug in 2015 De zeer hoge archeologische verwachting, vanwege de ligging binnen de historische kern van Boxtel en in het bijzonder vanwege de veronderstelde aanwezigheid van het Clarissenklooster - zoals beschreven in het gemeentelijke advies - wordt niet bevestigd doo r het bureau- en booronderzoek. Het terrein is zeer arm aan vondstmateriaal en de bodem kent geen archeologisch relevante gelaagdheid die verband zou kunnen houden met bewoning in de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Geconcludeerd kan worden dat er op het terrein geen klooster heeft gestaan. Daarmee vervalt de zeer hoge archeologische en cultuurhistorische verwachting uit de beleidsadvieskaart voor het plangebied.

Vanwege het natte karakter is de verwachting ten aanzien van eventuele off site sporen, zoa ls schuurtjes, die verband kunnen houden met het (mogelijk elders aanwezige) klooster, zeer laag. 2003504100 Circa 40 m ten zuidoosten van het plangebied IVO-p door RCE in 1994 Er is geen nadere informatie beschikbaar in Archis of DANS datastation archaeology

AM24584 Onderzoeksmelding | Afstand | Soort onderzoek | Omschrijving 3264716100 | Circa 60 m | Particuliere vondst in | In januari 2011 heeft de Gemeente Boxtel in de Oude Kerkstraat in Boxtel ten zuiden | 2011 | ten westen van de toren van de St. Petruskerk een aantal nieuwe van het | parkeerplaatsen laten aanleggen van z | ogenaamde | 'Van Hees-keitjes', plangebied | afkomstig uit het wegbed van de oude steenweg naar 's | -Hertogenbosch. Tijdens deze werkzaamheden het vlak en de zandstort afgezocht op oogvondsten. Saillante vondsten zijn een fragment van een Badorf reliëfbandamfoor, fragmenten van Ande | nne aardewerk en vijf fragmenten van bekapte tufstenen steenblokken. Oms | treeks dezelfde tijd op deze locatie detectorvondsten gedaan uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Opvallend is dat een deel van deze vondsten afkomstig is uit een periode voorafgaand aan de bouw van de St. Petruskerk. Mogelijk was op deze locatie toentertijds bewoning aanwezig van een geheel andere aard (een mottekasteel of een moated site?). 3229132100 | Circa 60 m | Van Lierop in 2008 | Tijdens metaaldetectie is in een wegens uitbreiding van de Protestantse ten | kerk in Boxtel gegraven bouwput op een diepte van 70 cm -mv een in zuidoosten | deze contreien zeer zeldzame laatmiddeleeuwse munt: een Dubbele Mijt van het | van Brogel op naam van Jan van Bunde (1420-1456) | gevonden.

De plangebied | Belgische numismaticus Paul Lucas weet in zijn standaardwerk te melden dat er in Bunde zelf mogelijk ook muntslag heeft plaatsgevonden op naam van Jan van Bunde, heer van Brogel en Bocholt. De toeschrijving is gebaseerd op het voorkomen van de naam BVNDE op munten. De archeologische context van de munt is waarschijnlijk een nederzettings- context, die van het laat-middeleeuwse stadje Boxtel. 2905165100 | Circa 70 m | Melding "Oud Archief".Op de verwijzing in het CAA naar bovenstaand ten | archief staat de tekst: '150.825/400.100 Kleine bronzen lanspunt uit zuidoosten | heuvel | (St. | Petruskerk | staat | op | deze | heuvel)'. | Onder | genoemde van het | coördinaten is in het Oud Archief niets teruggevonden. In Felix 1945 (zie plangebied | Literatuur) is een dergelijk object uit Boxtel beschreven; waarschijnlijk gaat het om hetzelfde exemplaar als hier bedoeld is. De omschrijving in Felix 1945 luidt: 'Lanzenspitze mit smalemBlatt, wie Abb. 298. Leiden, 1937/7.1' (voor dit RMO-inventarisnummer dient de lettercode 'k' van Noord-Brabant te worden toegevoegd). 5263197100 | Circa 105-170 | Proefsleuvenonderzoek | Het betreft een gemeenschapsarcheologisch onderzoek aan de hand van m ten zuiden | door Universiteit van | proefputten naar het ontstaan en | de ontwikkeling van Boxtel. Op van het | Amsterdam.

| verschillende locaties werden samen met vrijwilligers proefputjes van 1 plangebied | x 1 meter gegraven. Onder meer werden meerdere aardewerkscherven gevonden. In de proefputten aan de Clarissenstraat (wp 5, 6 & 7) werd Elmpt, | Paffrath-, Pingsdorf- en Zuid-Limburgs aardewerk aangetroffen, wat goed aansluit bij de vroegste fase van het dorp. 3288466100 | Circa 60 m | Particuliere vondst in | In 2005 heeft de vinder/vondstmelder tijdens metaaldetectie bij het ten oosten | 2005 | protestantse kerkje in de Clarissenstraat in Boxtel een laatmiddeleeuwse van het | riemgesp met een enkelvoudige ronde beugel en een angel over de plangebied | gehele breedte gevonden. Pagina | | 20 AM24584 Onderzoeksmelding | Afstand | Soort onderzoek | Omschrijving 3192820100 | Circa 70 m | Particuliere vondst in | In mei 2004 | werden | tijdens graafwerkzaamheden op het belendend ten oosten | 2004 | perceel ten behoeve van de bouw van een woning materiaal verzameld van het | dat bij het aanleggen van de bouwput | tevoorschijn | kwam tot op een plangebied | diepte van circa 3 meter onder het maaiveld. Het blijkt hier te gaan om (voornamelijk | grote aardewerkfragmenten uit een | laatmiddeleeuwse afvalkuil en enig materiaal van secundaire aard uit de bovengrond. Opvallend is hier de aanwezigheid in de afvalkuil van een aanzienlijke hoeveelheid 13e | en 14é -eeuws aardewerk.

| Waaronder randfragmenten van | laatmiddeleeuws | Pingsdorf en Brunssum-Schinveld tuitpotten, een archeologisch bijna complete roodbakkende Zuid | -Limburgse kan en een zandstenen vijzel. 2248499100 | Circa 230 m | BO door Becker en Van | Er is geen nadere informatie beschikbaar in Archis of DANS | datastation ten | de Graaf in 2009 | archaeology. noordoosten van het plangebied 2128797100 | Circa 230 m | Booronderzoek door | Het westelijk deel van het plangebied is afgetopt en bedekt met een ten | BILAN in 2006 | opgehoogd met een 70 | – 170 cm dik recent ophoogpakket. In het zuidoosten | oostelijk | deel | is | oorspronkelijke | beekeerdgrond | nog | gedeeltelijk van het | aanwezig. Er is een archeologische begeleiding geadviseerd. plangebied 5796356001 | Circa 460 m | Bureauonderzoek door | Het plangebied is gesitueerd in het Brabantse dekzandlandschap, ten ten | KSP Archeologie in | oosten van de oude bebouwingskern van Boxtel en het beekdal van de zuidoosten | 2025 | Dommel. Binnen het plangebied worden dekzandruggen al dan niet met van het | een oud bouwlanddek verwacht. De oorspronkelijke dekza | ndbodem is plangebied | vermoedelijk afgedekt door een humusrijk akkerdek met een dikte van 55 tot 60 cm. De kans is groot dat de bodem (deels) verstoord is geraakt tot 70-80 cm -mv als gevolg van de grootschalige herinrichting van het gebied in de jaren 70 van de vorige eeuw.

Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een middelhoge archeologische verwachting | geldt | voor | archeologische | resten | daterend | vanaf | het Neolithicum. Vanwege de afwezigheid van landschappelijke kopjes of gradiëntzones of de directe nabijheid van open water geldt een lage verwachting voor nederzettingen van jagers-verzamelaars. Daarnaast geldt een hoge verwachting voor sporen van een verdedigingslinie uit de 19e eeuw in het plangebied. 4720878100 | Circa 500 m | Booronderzoek door | Op | basis | van | de resultaten | van | het | booronderzoek | kan | de | hoge ten | ArchePro in 2019 | archeologische verwachting voor (behoudenswaardige) resten uit het zuidoosten | neolithicum en jongere perioden worden bijgesteld naar middelhoog. van het | Geadviseerd wordt dan ook om bij grootschalige graafwerkzaamheden plangebied | dieper dan 50 cm – mv aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren. 4579525100 | Circa 310 m | Begeleiding door Den | Tijdens | de | archeologische | begeleiding | is | waargenomen | dat | de ten | Ouden Bodac bv in | bodemopbouw bestond uit een bouwvoor en (sub)recent ophoogpakket zuidoosten | 2017 | tot ongeveer 110/120 cm beneden maaiveld (ongeveer 7 m +NAP).

Pagina | | 21 AM24584 Onderzoeksmelding | Afstand | Soort onderzoek | Omschrijving van het | Daaronder is een zwarte A-horizont aangetroffen (ook deels gevormd plangebied | door ophoging). Uit het booronderzoek blijkt dat deze laag, samen met een AC-menglaag reikt tot ongeveer 6m +NAP, waarna de overgang naar de C-horizont volgt. De civiele werkzaamheden reikt | en nergens tot de onderzijde | van | de | A-horizont, | de | diepst | roerende | werkzaamheden (rioolsleuf) reikte tot maximaal 6,5 m +NAP. Tijdens het onderzoek zijn, naast de boven genoemde bodemlagen, drie spoornummers uitgedeeld. Spoor 1 betreft een zone met veel ba | ksteenpuin ter plaatse van een boerderij die op de kadastrale minuut is ingetekend en was herkenbaar in de A-horizont, onder het ophoogpakket. Deze boerderij was begin 20 | e eeuw reeds gesloopt, zoals blijkt uit de bonnekaart. De sporen 2 en 3 betroffen banen van bouwzand en vormen mogelijk de archeologische neerslag van gedempte sloten. Spoor 3 lijkt overeen te komen met een perceelsscheiding op de kadastrale minuut, spoor 2 | loopt hieraan min of meer | evenwijdig. | Indien | beide | gedempte | sloten | zijn | betreft | het waarschijnlijk sloten uit de nieuwe tijd die in de tweede helft van de 20 | e eeuw gedempt zijn, mogelijk voorafgaand aan de uitbreiding van het gemeentehuis.

In het (sub)recente ophoogpakket is een vijftal fragmenten aardewerk waargenomen, maar niet verzameld (vanwege de context). Het betreft materiaal uit de (late | -) nieuwe tijd en heeft geen waarde voor het dateren van archeologische waarden. 4633065100 | Circa 155 m | Begeleiding door BAAC | Tijdens de begeleiding van de herinrichting zijn | sporen | aangetroffen ten zuiden | BV in 2018 | behoren | tot | een | behoudenswaardige | vindplaats. | Het | betreft | de van het | bewoningsresten van het historische Boxtel daterend van de 12e tot het plangebied | begin van de 20 | e eeuw. Het gaat om een gestratificeerde vindplaats waarbinnen ten minsten vijf fasen zijn te onderscheiden. Aangezien tijdens het onderzoek slechts een klein deel van de vindplaats is aangesneden, | zullen | de | sporen | buiten | de | onderzochte | delen | ook aanwezig zijn. Derhalve kan aan het gehele gebied | van de Markt en omgeving een hoge archeologische waarden worden gegeven. 2051919100/ | Circa 150 m | Booronderzoek en IVO- | BO/IVO-o: Tijdens het booronderzoek is een ophogingslaag uit de 14e – 2062976100 | ten zuiden | p door BAAC in 2005 | 15e | eeuw aangetroffen. Hierdoor blijft de hoge verwachting voor de van het | periode late middeleeuwen – | nieuwe tijd gehandhaafd. Er is een plangebied | proefsleuvenonderzoek geadviseerd. IVO-p: De bovenste meter van het gehele terrein is verstoord.

De aangetroffen vondsten dateren uit de 13e tot 18e | eeuw. Er zijn geen aanwijzingen voor bebouwing uit de 13e eeuw aangetroffen. Er is een greppel met beschroeiing waartegen veel vondstmateriaal is afgezet. Op het hoge terrein is in de 17e eeuw een looihuis gebouwd. 2208679100 / | Circa 450 m | Bureauonderzoek en | Verspreid | over | Boxtel | is | door | RAAP | op | meerder | locaties | een 2384165100 / | en 200 m | archeologische | archeologische begeleiding uitgevoerd. Hieruit bleek dat vindplaats 5 2410902100 / | (vindplaats 4) | begeleiding door RAAP | bestaat uit een deel van de fundering van een fabrieksgebouw uit de 2208687100 / | ten noorden | in 2008-2010 | tweede helft van de 19e eeuw die redelijk goed bewaard is gebleven. 2384027100 / | en 200 m en 490 m ten Pagina | | 22 AM24584 Onderzoeksmelding | Afstand | Soort onderzoek | Omschrijving 2208695100/ | zuidoosten | De vindplaatsen 1, 2, 3 en 4 bestaan uit vondsten waarvan de context niet 2384310100 | van het | kon | worden | achterhaald | omdat | zij | in | een | verstoorde | laag | zijn plangebied | aangetroffen.

De vindplaatsen 6 en 7 betreffen (afval)dumps uit de late (vindplaats 5) | middeleeuwen en nieuwe tijd waarvan de vondsten bestaan uit een relatief | grote | hoeveelheid | gebroken | aardewerk, | glazen | flessen, stenenkruiken, een ingedeukte koperen ketel, | een fragment van een koperen kandelaar, Engelse geweermunitie, een Nederlandse helm en een Duitse Karabijn uit de tweede wereldoorlog. De vondsten bevonden zich tussen winkelkarretjes en oude fietsen. Dit betekent dat de vondsten niet meer in hun oorspronkelijke positie lagen. 2262681100 | Circa 230 m | Bureauonderzoek door | Er is geen nadere informatie beschikbaar in Archis of DANS data station ten westen | Sweco in 2009 | archaeology van het plangebied 5627349100 | Circa 150 m | Booronderzoek door | Volgens de eerste bevindingen is de bodem deels verstoord en ligt direct ten westen | BAAC in 2024 | op de C-horizont op meer dan een meter beneden maaiveld. Soms een van het | begraven beekeerd. plangebied 2148974100 | Circa 360 m | Booronderzoek door | Er zijn geen directe aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van ten westen | ADC in 2007 | archeologische waarden in het plangebied. Wel is een intact esdek van het | aangetroffen. plangebied 5875890001 | Circa 320 | Booronderzoek door | Volgens de eerste bevindingen bestaat | het aangetroffen bodemprofiel uit meter ten | Aeres Milieu in 2026 | een AC-profiel.

Op basis van de kleur van de dekzandafzettingen kan westen van | worden gesteld dat in het plangebied langdurig nat is geweest. het plangebied 2368598100 | Circa 300 m | Booronderzoek door | De natuurlijke veldpodzolgrond is in het hele plangebied verstoord door ten | Synthegra in 2012 | ploegwerkzaamheden. | In | de | boringen | zijn | geen | archeologische zuidenwesten | indicatoren aangetroffen die concreet wijzen op de aanwezigheid van een van het | archeologische vindplaats. Het plangebied ligt in de | historische kern van plangebied | Boxtel en in de directe omgeving is een Romeinse weg aangetroffen. Daarom kunnen binnen het plangebied resten en sporen uit deze perioden vooralsnog niet worden uitgesloten. 2326144100 | Circa 300 m | Bureauonderzoek door | Gezien de ligging van het plangebied in de historische kern van Boxtel is ten | ADC in 2011 | de kans op het aantreffen van resten uit de | late middeleeuwen groot. De zuidwesten | kans op het aantreffen van resten uit de Nieuwe tijd is kleiner aangezien van het | het gebied in deze periode voornamelijk in gebruik was als bouwland. plangebied | Met name uit de Romeinse tijd worden resten verwacht vanwege de vondst van een weg uit deze | periode circa | 270 m ten oosten van het plangebied.

Binnen het plangebied moet rekening worden gehouden met een (deels) verstoorde bodem als gevolg van agrarische activiteit, de huidige ligging van het riool, kabels en leidingen of andere (sub)recente grondroerende activiteiten. Pagina | | 23 AM24584 Onderzoeksmelding | Afstand | Soort onderzoek | Omschrijving 2272214100 | Circa 480 m | Booronderzoek door | Er is geen nadere informatie beschikbaar in Archis of DANS data station ten | Becker en Van de Graaf | archaeology zuidwesten | in 2009 van het plangebied 5475790100/ | Circa 480 m | Bureau- en | In totaal zijn zes boringen uitgevoerd. In twee boringen werden diepe 5536686100 | ten | booronderzoek door | verstoringen waargenomen, hieronder resteerde enkel nog de C-horizont. noordwesten | Geonius in 2023/2024 | Ter plaatse van de reeds aanwezige buffer bleek de oorspronkelijke van het | bodem afgegraven te zijn tot op de C-horizont. Enkel in boring 5 leek nog plangebied | een | restant | van | een | BC-horizont | aanwezig | te | zijn. | Er | is | geen vervolgonderzoek geadviseerd. Tabel 1. Overzicht van Archismeldingen binnen een straal van één km rond het plangebied. De heer D. Bol van de Heemkunde Boxtel heeft aanvullend nog de volgende gegevens aangeleverd34: -Ter plaatse van de voormalige garage (Clarissenstraat 31) direct ten zuiden van het huidige plangebied werd in 1958 een smeerput gegraven.

Deze werd in circa 2010 uitgegraven, waarbij aan de kopsekant (westen) een gewelf werd gevonden van circa 180 centimeter hoog en 120 centimeter breed. Op basis van een reconstructie betrof het mogelijk een bruggetje dat over de Binnendommel was gesitueerd. -In de bouwput van de nieuwbouw van Clarissenstraat 31 werden meerdere aardewerkresten gevonden uit de late middeleeuwen. Onder meer werd roodbakkend aardewerk uit de late middeleeuwen, nieuwe tijds aardewerk, tegeltjes, botresten en dergelijke aangetroffen. -Ter hoogte van Clarissenstraat 29 werden meerdere vondsten gedaan. Onder andere werden daktegels uit de periode 1280- 1310 aangetroffen, Andenne en Maaslands aardewerk uit 1075-1275, kogelpot, Paffrath, grijs gedraaid, roodbakkend aardewerk uit de late middeleeuwen. Op basis van de gegevens van de vorige bewoner van het plangebied bevonden zich mogelijk begravingsresten van het Clarissenklooster in de tuin. Dit dient nog te worden nagevraagd. 3.5 | Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal In het kader van het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. Op de kaart van Hendrik Verhees uit 1803 (Figuur 6) is te zien dat het plangebied aan de al bestaande Clarissenstraat ligt. De arm van de Binnendommel (‘nieuwe stroom’) is te zien, maar lijkt hier meer schematisch dan waarheidsgetrouw te zijn ingetekend.

Aan de Clarissenstraat is een aaneengesloten bebouwing te zien. Het gaat om de woonhuizen Clarissenstraat 9 – 33, direct ten zuiden van het plangebied, waar volgens de gegevens het Clarissenklooster aanwezig was. Het plangebied zelf is onbebouwd. Direct ten oosten van het plangebied is de Sint Petruskerk en de kerkheuvel duidelijk als zodanig te herkennen. Op het minuutplan uit het begin van de 19e eeuw (Figuur 7)35 is een soortgelijke situatie te zien. Op deze kaart is nu wel duidelijk de loop van de Binnendommel te zien. Deze loopt door het hele oostelijke deel van het plangebied (zie ook Figuur 4 en 5). Direct 34 Mededelingen per e-mail, waarvoor hartelijk dank! 35 www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl Gemeente Boxtel, sectie K, blad 1. Minuutplans zijn de oorspronkelijke kadastrale kaarten die zijn | vervaardigd | vanaf | 1811 | en | 1812 | in | navolging | van | de | Fransen | o.l.v. | Napoleon | Bonaparte. | Het | zijn | grondbeschrijvingen (kadasters) van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. Pagina | | 24 AM24584 Pagina | 25 ten oosten daarvan en binnen de oostrand van het plangebied is de Molendijk te zien, hier aangegeven als het Molenpad. Deze loopt verder richting de verder noordwestelijk gelegen watermolen aan de Dommel.

Direct ten zuiden staat de bebouwing aan de Clarissenstraat ingetekend, waarbij direct ten zuiden, ter hoogte van het woonhuis huisnummer 33 ook een gebouw staat ingetekend. Verder zuidelijk ligt een aaneengesloten bebouwingszone Clarissenstraat 9 tot en met 31 (niet aanwezig op deze kaartuitsnede). Het plangebied is nog steeds onbebouwd. Volgens de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)36 behorende bij het minuutplan, is het perceel tussen de Dommelarm in gebruik als moestuin. Deze is in bezit van de bewoners van gebouw ten zuiden van het plangebied. De Binnendommel (’nieuwe stroom’) en het Molenpad staan niet in de OAT’s genoemd, maar zijn respectievelijk in gebruik als water en als pad. Direct ten zuidwesten van het plangebied is een bruggetje ingetekend aan de rivierarm. Op de kaarten uit 1900 en 1925 (Figuur 8) is een soortgelijke situatie te zien als in de 19e eeuw. Het plangebied is onbebouwd en waarschijnlijk als moestuin in gebruik. De loop van de Binnendommel lijkt nog onveranderd en loopt ten zuiden van het plangebied en door het oostelijke deel. De bebouwingszone blijft ook onveranderd. Op de kaart uit 1950 is het huidige woonhuis aan de Clarissenstraat 35 aanwezig in het zuidoostelijke deel van het plangebied. Op basis van de gegevens uit het Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) dateert het woonhuis met winkel uit 1932.

37 Op de kaa rt uit 1980 is ook het bijgebouw te zien in het zuidelijk deel van het plangebied. Het zal gaan om de huidige kas. Ten zuiden is nu ook de voormalige garage te zien. 36 OAT = Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op de betreffende percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede het grondgebruik en de oppervlakte. 37 www.bagviewer.kadaster.nl. AM24584 Pagina | 26 Figuur 6. Uitsnede van de kaart van Hendrik Verhees uit 1803 (zie ook figuur 3) met in het rood bij benadering het plangebied aangegeven.

AM24584 Pagina | 27 Figuur 7. Uitsnede van het kadastraal minuutplan uit 1811-1832, met in het rood bij benadering het plangebied aangegeven (Bron: www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl).

AM24584 Pagina | 28 Figuur 8. Uitsneden van historische kaarten uit de perioden 1900, 1925, 1950 en 1980. Het plangebied is aangegeven met het rode kader (Bron: www.topotijdreis.nl).

AM24584 Pagina | 29 4. VERWACHTINGSMODEL Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en mesolithicum hebben als woon - en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen. Bij voorkeur in de buurt van (open) water. Nabijgelegen watervoorzieningen waren belangrijk voor drinkwater en de aanwezige biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel. De omgeving van het plangebied ligt op de overgang van een hoger gelegen dekzandrug naar het lagergelegen beekdal van de Dommel. Op basis hiervan is er spraken van een gradiëntzone in het plangebied (overgang van droog naar nat). Op basis van het eerder uitgevoerde booronderzoek van ArcheoPro (zaakidentificatienummer 2251454100) kan worden gesteld dat vermoedelijk het zuidelijk deel van het plangebied in een voormalige meanderbocht van de Dommel ligt. Het grootste deel van het plangebied ligt op een dekzandrug. Jager-verzamelaars zullen met name de hoger gelegen gronden direct bij watervoorzieningen hebben gekozen. Het grootste deel van het plangebied kan een aantrekkelijke bewoningslocatie zijn geweest. Er zijn tot op heden geen steentijdvondsten bekend i n de omgeving van het plangebied. Ondanks dat geldt er toch een hoge verwachting voor vindplaatsen uit het laat -paleolithicum tot en met het mesolithicum.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://boxtel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/018830ea-1adf-4530-a2c7-d421373136cd?agendaItemId=7ea7c69b-9822-45ab-bdae-501fbb76e72a