Document · PDF

Bijlage 3 - Bijlagen bij de ETFAL onderbouwing (BOPA motivering) Werststeeg

Raadsvergadering Sint-Michielsgestel 19 juni 2025, gemeente boxtelBij agendapunt: Raadsvoorstel Bindend advies zonnepark Werststeeg20.227 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

In de ETFAL wordt verwezen naar de volgende bijlagen:

Bijlage B Ontwerp

Bijlage D Landschap & Beplantings- en Beheersplan

Bijlage E Ecologie

Bijlage F Rapportage Archeologie

Bijlage G Veiligheid Advies zonnepark

Bijlage H Rapportage Milieu

Bijlage I Rapportage Water

Bijlage J Afmetingen en dwarsdoorsneden bouwtechnische elementen

Bijlage K Technisch Ontwerp

Zonnepark Werststeeg, Berlicum

BIJLAGE 3

S S

Natuuroever

Struweelhaag 4m breed rondom het zonnepark

Gaspijpleiding Geen panelen, enkel pad & kruidenrijk grasland onbegraasd t.b.v. steenuilen Keverbank Rondom het zonnepark 2m onbegraasd laten om keverbanken te ontwikkelen t.b.v. steenuilen Begrazing Extensief ecologisch maaibeheer met schapen

U B

O B

Jachtpost

Sloot

Ruimte

Knotessen

J S

1m diep met 3m talud

1,5-2m hoog t.b.v. steenuilen 3m onderhoudstrook langs alle sloten rondom het zonnepark Afstand tot woningen houden voor uitzicht, inrichten als kruidenrijk grasland In kleine groepjes t.b.v. steenuilen

Inkoopstation tbv Enexis

Trafostation (uitgaande van 2) Batterij container

G J

Onderhoudspad van menggranulaat

B U

Apparatuur container

Knotessen (laag beheer) S

Aan dit ontwerp kunnen geen rechten worden ontleend.

Profiel O: Natuuroever

Natuuroever

Kruidenzone

Aan dit ontwerp kunnen geen rechten worden ontleend.

Profiel S: Onderhoudstrook sloten

Onderhoud sloot

Struweel

Keverbank

Kruidenzone

Aan dit ontwerp kunnen geen rechten worden ontleend.

Profiel G: Gaspijpleiding

Keverbank

Interne weg

Keverbank

Aan dit ontwerp kunnen geen rechten worden ontleend.

Profiel H: Struweelhagen

Struweel

Keverbank

Kruidenzone

Aan dit ontwerp kunnen geen rechten worden ontleend.

BIJLAGE D

Landschapsplanning Coöperatie U.A. Kasteel Daelenbroeckstraat 60 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl info@landschapsplanning.nl Kamer van Koophandel: 62860682

ZONNEPARK BERLICUM – ST. MICHIELSGESTEL

KRONOS SOLAR

Een voorstel voor landschappelijke inpassing Landschap en cultuurhistorie (zie bijlagen) Het betrokken terrein betreft een agrarisch bedrijf dat van oorsprong op de rand van het oude bouwland ten oosten van St Michielsgestel het meest oostelijk ontginningspunt vormde. De zuidwestelijk van de toen solitaire boerderij gelegen terreinen zijn oude bouwlanden, hoge zwarte enkeerdgronden, ontstaan door eeuwenlange organische bemesting. De noordoostelijk aansluitende terreinen zijn lagere beekeerdgronden met van oorsprong een iets hogere grondwaterstand. In beide gevallen betreft het zwak lemige fijne zanden. De topografische kaart 1850 laat in zijn oorsprong rondom een vrij regelmatige blokverkaveling zien die later, mogelijk door vererving, is opgedeeld in smalle stroken met hagen op de grenzen. Dit zeer kleinschalig patroon komt hier veelvuldig voor rond de oudste nederzettingen die met hun eerste grootschaliger bouwlanden op de ruggen tussen de beekdalen lagen. Berlicum is hiervan een voorbeeld. Eerst na de oorlog, in de vijftiger jaren is dit patroon door de ruilverkaveling volledig opgeruimd voor een zeer grootschalige indeling; eerst toen werden ook de wegen rond het gebied verhard, waarbij de wegbeplantingen dienden als vervanging voor de beplanting op de perceelsgrenzen. Tevens werden aan de Werststeeg en de Werstkant boerderijen gebouwd.

In de tachtiger jaren werd aan de noordkant de weg Koolhof aangelegd en de ontwatering nogmaals aangepast door de noordelijke Loopgraaf te vervangen door een noord-zuid wetering aan de westkant. Zo kwam de huidige nog grootschaliger verkaveling tot stand. In de loop van de tijd werd door de intensivering ook de bebouwing op de erven aanzienlijk uitgebreid. Helaas werd de wegbeplanting, met name direct voor de boerderijen, uitgedund. Het voorgenomen zonneveld grenst in het zuidwesten aan de Werststeeg en in het noordoosten aan de Werstkant. De Werststeeg wordt druk bereden, zonder fiets of voetpaden; hier liggen aan de overzijde van de weg enkele woningen en naast het terrein een agrarisch erf. Aan de Werstkant grenst een voormalig agrarisch erf aan het terrein van het zonneveld en in de oksel van Werststeeg en Werstkant een groot erf met intensieve veehouderij. Het terrein wordt vrijwel geheel omgeven door sloten, die als B waterlopen op de legger staan, deels zijn verland en afwateren op de westelijk gelegen A- waterloop. Bestaande natuur Het terrein is altijd agrarisch intensief in gebruik geweest en zwaar bemest; natuurwaarden zullen naar verwachting niet voorkomen. De zuidwestelijk gelegen voormalige oude bouwlanden zijn wel van potentiële betekenis. De lagere beekeerdgronden aan de noordoostzijde kunnen eventueel ook voor retentie van hemelwater worden ingezet.

Uitgangspunten De Gemeente St. Michielsgestel heeft voor de ontwikkeling van zonnevelden duidelijke richtlijnen opgesteld, waarbij ook het GOB een belangrijke rol speelt. Zo dient dubbel ruimtegebruik voor landbouw of natuur het uitgangspunt te zijn en mag de bezetting door

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 2

panelen van het totale project niet meer dan 75% bedragen. Daarnaast wordt zo mogelijk ingezet op retentie van hemelwater. Voor het geheel geldt een goede landschappelijke inpassing, die tevens de visuele impact zoveel mogelijk beperkt. Lokaal kunnen elementen voor specifieke natuur, recreatie of voorlichting een bijdrage leveren. Planopzet (zie bijlagen) Het terrein van het zonneveld is sterk verweven met het landschap ter plaatse. Het grenst slechts op twee plekken en over beperkte lengte aan de openbare weg en leunt aan de dorpszijde tegen nieuw aan te leggen bos. Erf- en wegbeplantingen rondom geven een extra dichtheid waardoor het zonneveld, met ook een eigen kader, goed in het bestaande landschap kan worden opgenomen. Er als het ware enerzijds in verdrinkt, anderzijds het geheel versterkt. Om te beginnen zullen ten behoeve van een goede inpassing de paneelrijen een lichte afwijking van de zuidopstelling vertonen door ze loodrecht op de bijna oostelijke begrenzingen te situeren, zodat rondom strakke grenzen ontstaan met nauwelijks snijverliezen. De ontsluiting voor het beheer met toegang tot de trafo’s vindt plaats vanaf de Werststeeg, voor het oostelijk deel over of langs het achtererf van de bijbehorende boerderij.

De gasleiding, die diagonaal door het gebied snijdt moet worden vrijgehouden en zal voor de biodiversiteit worden ontwikkeld tot bloemrijk grasland en verbinding tussen de natuurpoelen op de inefficiënte overhoeken aan beide uiteinden. Het plan grenst aan twee openbare wegen, de Werststeeg en de Werstkant; hier zullen achter brede natuurbermen stevige houtwallen worden aangebracht, vóór het afschermende grofmazig hekwerk. De drie aan het zonneveld grenzende grote erven liggen op ruime kavels en hun woonhuizen liggen aan de Werststeeg en de Werstkant, afgekeerd van het zonneveld. Een beplanting met een vrij uitgroeiende struweelhaag, als voorzien op alle overige kavelgrenzen, zal ook hier worden doorgetrokken. Het vrijkomende perceel langs de toegangsweg naar de boerderij vanaf de Werstkant zal worden benut als landschappelijke entree naar het erf met natuur en water. Ook de toegang vanaf de Werststeeg met bestaande beplanting wordt benut voor de indeling en landschappelijke inpassing. De bestaande verkaveling in het lagere noordwestelijk deel wordt benut door de sloten te gebruiken voor de indeling en geschikt te maken voor retentie door het aanbrengen van regelstuwtjes. De sloten rondom het project zullen in overleg met het waterschap aan de zijde van het zonneveld worden voorzien van een natuuroever.

De beplanting buitenom, houtwallen en struweelhagen, worden op lichte verhogingen geplant met grond uit de aanliggende natuuroevers en de kruidenstrook rondom; deze laatste worden zo tevens verschraald voor natuur. Nader onderzoek Het betrokken erf met zijn voorterrein zal worden gerenoveerd door beplanting, waarbij zal worden onderzocht in welke mate en onder welke voorwaarden, bijvoorbeeld die van Ruimte voor Ruimte, de woonfunctie van dit voormalig agrarisch bedrijf kan worden uitgebreid en storende bebouwing geamoveerd of hergebruikt. Ook zal worden onderzocht of een voetpad vanaf het dorp rond het zonneveld en het nieuwe bos mogelijk is, dit zou alleen kunnen met medewerking waterschap en enkele eigenaren. Natuur Uiteraard brengen de randbeplantingen voor inpassing en de natuurvriendelijke oevers natuurwaarden met zich mee. Het terrein wordt zodoende ook een leefgebied voor struweelvogels, vleermuizen, patrijs, geelgors en kleine marterachtigen. Vlinders en insecten krijgen ruim baan. Chemische middelen worden niet meer toegepast. De belangrijkste biodiversiteit zal worden ontwikkeld op het panelenveld zelf. Om hier

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 3

voldoende lichttoetreding voor kruidenrijk grasland mogelijk te maken worden paneelrijen van maximaal 4 m breed toegepast met een hoogte van circa 100 naar circa 200 cm, gesitueerd met een tussenruimte van minimaal 150 cm. De panelen hebben per meter een vrijliggende naad waardoor hemelwater naar de grond kan afstromen. Deze opstelling geeft op het panelenveld zelf al een bedekking van maar 73%. Voor het totale project, met kruidenrijke randstroken en de beplantingen, komt de bezetting op minder dan 65%, de entree naar de huiskavel nog niet meegeteld. Echter kruidenrijk grasland kan zich op deze bemeste gronden alleen ontwikkelen na verschraling, 4 à 5 jaar maaien en afvoeren, uitgaande van braak om natuurvervalsing te voorkomen. Daarna volgt drukbegrazing met schapen door een professionele herder; na beëindiging van het zonneproject is de grond geschikt voor zowel natuur als dan moderne (natuurvriendelijke ) landbouw. Dit beheer zal in een beheerplan worden vastgelegd, jaarlijks gemonitord en in overleg met de gemeente zo nodig bijgesteld. De minimaal 3 m brede randstroken tussen zonnevelden en hekwerk / beplantingen worden in dit beheer meegenomen; alleen langs wegen en paden wordt voor het publiek kruidenrijk graszaad ingezaaid.

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 4

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 5

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 6

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 7

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 8

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 9

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 10

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 11

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 12

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 13

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 14

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

11-01-2023 Zonnepark Berlicum onderwerp 15

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

KS NL43 B.V. (Kronos Solar) Inrichtings- en beheerplan zonnepark Werststeeg Berlicum – St. Michielsgestel Concept

Projectnummer 202501 10 januari 2025

Ir. Ben Taken btaken@landschapsplanning.nl T. 06 50 20 70 37

Landschapsplanning Coöperatie U.A. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl • info@landschapsplanning.nl • KvK 62860682

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 2

Inhoudsopgave 1.

Uitgangspunten ....................................................................................................................................... 3

Inrichtingsplan ......................................................................................................................................... 5

Beheerplan ............................................................................................................................................... 6

Beplantingslijsten ................................................................................................................................... 9

Bijlagen 1. Inrichtingsplan Kronos zonnepark Werststeeg Berlicum 2. Profielen zonnepark Werststeeg Berlicum

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 3

1. Uitgangspunten Situatie Het betrokken terrein betreft een agrarisch bedrijf dat van oorsprong op de rand van het oude bouwland ten oosten van St Michielsgestel het meest oostelijk ontginningspunt vormde. De zuidwestelijk van de toen solitaire boerderij gelegen terreinen zijn oude bouwlanden, hoge zwarte enkeerdgronden, ontstaan door eeuwenlange organische bemesting. De noordoostelijk aansluitende terreinen zijn lagere beekeerdgronden met van oorsprong een iets hogere grondwaterstand. In beide gevallen betreft het zwak lemige fijne zanden. Het voorgenomen zonneveld grenst in het zuidwesten aan de Werststeeg en in het noordoosten aan de Werstkant. De Werststeeg wordt druk bereden, zonder fiets of voetpaden; hier liggen aan de overzijde van de weg enkele woningen en naast het terrein een agrarisch erf. Aan de Werstkant grenst een voormalig agrarisch erf aan het terrein van het zonneveld en in de oksel van Werststeeg en Werstkant een groot erf met intensieve veehouderij. Het terrein wordt vrijwel geheel omgeven door sloten, die als B waterlopen op de legger staan, deels zijn verland en afwateren op de westelijk gelegen A- waterloop. Bestaande natuur Het terrein is altijd agrarisch intensief in gebruik geweest en zwaar bemest; natuurwaarden zullen naar verwachting niet voorkomen. De zuidwestelijk gelegen voormalige oude bouwlanden zijn wel van potentiële betekenis.

De lagere beekeerdgronden aan de noordoostzijde kunnen ook voor retentie van hemelwater worden ingezet. Achtergrond De gemeente St Michielsgestel heeft voor de ontwikkeling van zonnevelden duidelijke richtlijnen opgesteld, waarbij ook het GOB een belangrijke rol speelt. Zo dient dubbel ruimtegebruik voor landbouw of natuur het uitgangspunt te zijn en mag de bezetting door panelen van het totale project niet meer dan 75 % bedragen. Daarnaast wordt zo mogelijk ingezet op retentie van hemelwater. Voor het geheel geldt een goede landschappelijke inpassing, die tevens de visuele impact zoveel mogelijk beperkt. Lokaal kunnen elementen voor specifieke natuur, recreatie of voorlichting een bijdrage leveren. Naar aanleiding van inspraak is sterk de nadruk gelegd op een territorium voor roofvogels. Daartoe worden in randzones veel ruigtes en extensief beheerde graslanden ontwikkeld en jachtposten voor steenuilen geplaatst. Om afstand te houden tot de Wertsteeg en de naastliggende woning wordt hier een perceelgedeelte vrijgehouden van panelen en door verschraling tot kruidenrijk grasland ontwikkeld. Planopzet Het terrein van het zonneveld is sterk verweven met het landschap ter plaatse. Het grenst slechts op twee plekken en over beperkte lengte aan de openbare weg en leunt aan de dorpszijde tegen nieuw aan te leggen bos.

De gasleiding, die diagonaal door het gebied snijdt moet worden vrijgehouden en zal naast de interne toegangsweg worden voorzien van ruigtestroken als biotoop voor roofvogels. Het plan grenst aan twee openbare wegen, de Werststeeg en de Werstkant; hier zullen achter brede natuurbermen stevige houtwallen worden aangebracht, vóór het afschermende grofmazig hekwerk. Bij de drukke Werststeeg op ruime afstand. Alle overige buitengrenzen worden voorzien van een struweelhaag. Houtwal en struweelhaag worden voorzien van een lichte verhoging met grond uit de FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 4

ruigtestroken. De twee interne sloten in het noordwestelijk lager gelegen gebied krijgen een natuuroever en worden op peil gehouden door een regelstuwtje. Nieuwe natuur Uiteraard brengen de randbeplantingen voor inpassing en de natuurvriendelijke oevers natuurwaarden met zich mee. Het terrein wordt zodoende ook een leefgebied voor struweelvogels, vleermuizen, patrijs, geelgors en kleine marterachtigen. Vlinders en insecten krijgen ruim baan. Chemische middelen worden niet meer toegepast. Echter kruidenrijk grasland kan zich op deze bemeste gronden alleen ontwikkelen na verschraling, 4 à 5 jaar maaien en afvoeren. Daarna volgt drukbegrazing met schapen door een professionele herder; na beëindiging van het zonneproject is de grond geschikt voor zowel natuur als dan moderne (natuurvriendelijke) landbouw. Dit beheer is, behalve op het panelenveld, alleen voorzien in een 3m brede onderhoudsstrook rond het panelenveld, langs de twee interne sloten en op het natuurgrasland aan de Werststeeg. Alle overige randzones zijn middels verruiging afgestemd op roofvogels. Een en ander wordt in dit beheersplan vastgelegd, jaarlijks gemonitord en in overleg met de gemeente zo nodig bijgesteld.

Op het panelenveld zelf zal middels drukbegrazing met schapen in compartimenten naar verschraling en natuurontwikkeling worden gestreefd; middels mobiele rasters kunnen op termijn de dan verschraalde randzones hierin worden meegenomen.

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 5

2. Inrichtingsplan 2.1 Voorbereiding Het opschonen van het terrein langs de nieuwe toegangsweg door verwijderen artificiële elementen en egalisatie terrein; waardevolle bomen handhaven. 2.2 Grondwerken Het licht verlagen van de ruigtezones en de uitkomende grond gebruiken voor ophogen tot 50 cm van de houtwal en de struweelhagen. Opgehoogde grond niet berijden, verlaging afschrapen met gladde bak. 2.3 Beplantingen

Leveren en aanbrengen beplantingen volgens plan profielen 1 t/m 5, zie beplantingslijsten. Plantmateriaal 80/ 100, bossig/ 1+2, volgens rassenlijst Sl (autochtoon), moet voldoen aan NEN 7312 en geleverd onder keurmerk HBN. Planten profielen in driehoeksverband, afstand tussen de rijen volgens profiel. Afstand in de rij houtwal 2 m en struweelhaag 1 m. Bomen met paal en band, veren met bamboestok. 2.4 Inzaaien

Terrein niet inzaaien; uitgaan van spontane ontwikkeling. Indien weidevoedsel voor schapen gewenst dan inzaai met schraal mengsel zonder raaigrassen. 2.5 Wegen

Leveren, verwerken en verdichten max. 30 cm menggranulaat op kunststofdoek voor interne weg; tonrondte 3 cm per m. Zo nodig cunet van maximaal 20 cm, grond zijdelings verwerken in ruigtezone. 2.6 Rasters

Leveren en plaatsen hoge hek (180 cm + mv), houten palen met schapengaas, met de nodige poorten en hekken. 2.7 Divers

Leveren en plaatsen in nader overleg vast te stellen aantal T-palen 3,5 m +mv t.b.v. roofvogels (evt. te combineren met camerapalen).

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 6

3. Beheerplan 3.1 Smalle houtwal, profiel A Streefbeeld Het gewenste eindbeeld is een compacte strook struweel van minimaal 3 en maximaal 5 m hoog met een rijke bloei- en vruchtdracht. Dit komt, naast de afscherming naar de openbare weg, vooral ten goede aan de ecologische betekenis. Samen met de ruigte en de kruidenzone aan de binnenkant is het een geschikt leefgebied voor veel diersoorten, waaronder hazelworm, hagedis, struweelvogels, patrijs en kleine marterachtigen, vlinders, bijen en veel insectensoorten. Onregelmatig verdeeld enkele hogere elzen, die zo nodig kunnen worden geknot. Maatregelen • Planten in najaar en plantrijen 2 groeiseizoenen zwart houden of mulchen met afkomend materiaal, bij langdurige droogte water geven. • Eerste najaar inboeten dode plantsoen, tweede najaar idem, in overleg directie eventueel vervangende soorten. • Vijfde najaar agressieve struiken terugzetten, elzeveren opkronen en stok verwijderen; na 10 à 15 jaar eventueel per jaar een rij terugzetten en de elzen zo nodig knotten. • Eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie eventueel maatregelen bijstellen.

3.2 Struweelhaag, profiel S en N Streefbeeld Het gewenste eindbeeld is een compacte vrij uitgroeiende haag van 3 a 4 m hoog, die periodiek wordt teruggezet tot 1,50 hoog bij een breedte van 1 m. Een rijke bloei en vruchtdracht is naast nestgelegenheid van belang voor struweelvogels. Maar ook is de betekenis voor de natuur aanmerkelijk groter door de samenhang in het profiel met de ruigte-strook en de kruidenstrook. Maatregelen • Planten in najaar en plantrijen 2 groeiseizoenen zwart houden en/of mulchen met afkomend materiaal; bij langdurige droogte water geven. • Eerste najaar inboeten dode plantsoen; tweede najaar idem, in overleg directie eventueel vervangende soorten. • Tweede najaar scheuten op eventuele knoten uitdunnen tot 8 à 12 stuks; daarna om de 5 à 6 jaar de pruik verwijderen. • Iedere 5 jaar haag terugzetten tot 1,50 hoog en 1 m breed. • Eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie eventueel maatregelen bijstellen.

3.3 Ruigterand en kruidenzone, alle profielen. Streefbeeld Het gewenste eindbeeld na 5 jaar is bloemrijk en schraal grasland met een ruigtevegetatie op de grens met het hekwerk en aan beide zijden van de interne ontsluiting op de leidingenstrook. De hele zone is van groot belang voor dagvlinders, libellen en andere insecten, maar door de aansluitende ruigte ook voor vogels en kleine zoogdieren. De soortenrijkdom kenmerkt zich door knoopkruid, FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 7

wilde peen, margriet en ook pinksterbloem als de waterstand in de twee interne sloten wordt verhoogd; in de ruigte vinden valeriaan en boerenwormkruid. Maatregelen • Allereerst de waterstand op de beide interne sloten reguleren met twee eenvoudig regelbare stuwtjes. • Eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie eventueel maatregelen bijstellen. Kruidenzone: • Minimaal jaarlijks maaien (maaibalk 5-7 cm) en afvoeren; eerste jaren 2 maal (half juni/ half juli en september – oktober). Maaisel enkele dagen (< 10) laten liggen alvorens af te voeren. • In principe spontane ontwikkeling; maar na enkele jaren afvoer kan ter vergelijking een deel van deze zones worden ingezaaid met een geselecteerd soortenrijk mengsel. Ruigtezone: • Per 2-5 jaar maaien; selectief afhankelijk van de opslag, ook per zone variëren met wel en geen afvoer. Het maaien moet zeer gedoseerd om insecten te sparen en zaad gelegenheid te geven om te kiemen, waarbij ook met bodembroeders rekening wordt gehouden.

3.4 Kruidenrijk grasland naast entree Als kruidenzone bij 3.3

3.5 Panelenveld, begraasd grasland Streefbeeld Het gewenste eindbeeld bestaat uit kort gras met lokaal wat hoger kruidenrijk gras. Referentiebeeld is een kamgrasweide, de vegetatie die hoort bij begrazing van matig voedselrijke bodem, te bereiken door een vrij intensieve begrazing, die op termijn extensiveert. Maatregelen • Niet inzaaien maar spontane ontwikkeling; wel maaien en afvoeren gras / vegetatie voor aanbrengen panelen. • Indien voeder- opbrengst ten behoeve van begrazing gewenst een mager mengsel zonder raaygras in zaaien. • Begrazing met schapen via compartimentering om in te spelen in ruimte en tijd op behoefte aan enerzijds voedsel en anderzijds ontstaan kruidenvegetatie. • Eerste jaren ruigtekruiden desgewenst uitmaaien met bosmaaier. • Als productie afneemt begrazingsdruk verminderen naar uiteindelijk 1 GVE (5 schapen) per ha. • Bij jaarrondbegrazing bijvoeren in de winter, ook bij langdurige droogte in de zomer. • Bijmesten met organische mest om mineralentekort te voorkomen. • Eventueel aanleg drinkpoel. • Controle/ bestrijden invasieve en ongewenste soorten (2x per jaar)- Schapenraster nalopen en zonodig repareren (2x per jaar).

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 8

• Eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie eventueel maatregelen bijstellen

3.6 Knotessen, solitair in rij langs oprit woning. Streefbeeld Het gewenste eindbeeld zijn knotbomen, waarvan de pruik op 3 m begint en waarvan de holtes geschikt zijn als broed en schuilplaats voor verschillende dieren,waaronder roofvogels. Ook kan zich op de wortelpruik vegetatie ontwikkelen. Maatregelen • Planten in najaar en boomspiegel 2 seizoenen zwart houden of mulchen. • In eerste jaren pruik uitdunnen tot maximaal 10 scheuten; om en om knoten om de 5 á 10 jaar.

3.7 Hekwerk Streefbeeld Het gewenste eindresultaat is een deels begroeid hekwerk, waarvan de klimplanten kamperfoelie, hop en klimop als waardplanten en stuifmeelleveranciers belangrijk zijn voor insecten en vlinders. Maatregelen • Planten in najaar, plantplek 2 groeiseizoenen zwart houden of mulchen; bij langdurige droogte water geven. • Eerste najaar planten invlechten in gaaswerk en inboeten dode planten; tweede najaar idem; in overleg directie evt. vervangende soorten. • Na enkele jaren zo nodig sterk bijsnoeien. • Eerste 5 jaar logboek bijhouden en in overleg directie evt. maatregelen bijstellen.

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 9

4. Beplantingslijsten Alle beplantingen mengen per 1/5 van percentage (20 stuks) en maximaal in groepen van 3 per soort.

4.1 Profiel A • • • • • • • •

3 rijen op 1 m uit elkaar, in de rij op 2 m 50% Crataegus monogyna 20% Rhamnus frangula 10% Prunus padus (alleen in middelste rij) 10% Corylus avellana (alleen in middelste rij) 5 % Viburnem opulus (alleen in buitenste rijen) 5 % Rosa canina (alleen in buitenste rijen) Alnus glutinosa, veren met bamboestok, in middelste rij op onregelmatige afstanden van 3 per 100 m, op termijn zo nodig te knotten.

4.2 Profiel S en N • • • • • •

2 rijen op 1 m uit elkaar, in de rij 1,50 m 60% Crataegus monogyna 20% Rhamnus frangula 10% Viburnum opulus 10% Rosa canina Alnus glutinosa, veren met bamboestok, tussen de rijen op onregelmatige afstanden van 3 per 100 m, op termijn zo nodig te knotten.

4.3 Profiel O • 1 Wilgenstek (voetstoof Salix) per gemiddeld 10 á 20 m

4.4 Hekwerk 180 cm • • • •

1 plant per gemiddeld 20m hekwerk 80% Lonicera caprifolium 20% Humulus lupus spontane opslag klimop

4.5 Knotessen langs oprit woning • 10 á 20 stuks Fraxinus excelsior, bacterievrije selectie, aantal in uitvoeringsfasa vast te stellen.

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 10

Bijlagen 1. Inrichtingsplan Kronos zonnepark Werststeeg Berlicum

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 11

2. Profielen zonnepark Werststeeg Berlicum

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

Kronos Solar München Inrichtings- en beheerplan zonnepark Werststeeg Berlicum – St. Michielsgestel

Projectnummer 202501 10 januari 2025

Ir. Ben Taken btaken@landschapsplanning.nl T. 06 50 20 70 37

Landschapsplanning Coöperatie U.A. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.landschapsplanning.nl • info@landschapsplanning.nl • KvK 62860682

FF ADVIES • Goudeseune • OPG Landscape bv • PaulvanKan Natuur & Landschap • Taken bv • Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw

10 januari 2025 Projectnummer 202501 Zonnepark Werststeeg Berlicum 2

Inhoudsopgave 1.

Uitgangspunten....................................................................................................................................... 3

Inrichtingsplan ......................................................................................................................................... 5

Beheerplan ............................................................................................................................................... 6

Beplantingslijsten ................................................................................................................................... 9

Bijlagen 1. Inrich*ngsplan Kronos zonnepark Werststeeg Berlicum 2. Proﬁelen zonnepark Werststeeg Berlicum