Bijlage 2 - ETFAL onderbouwing (BOPA motivering) Werststeeg 17 april 2025

Evenwichtige toedeling van functies aan locaties Zonnepark Werststeeg, Sint-Michielsgestel 17-4-2025

Inhoud 1. Aanleiding en doel ....................................................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding ..................................................................................................................................... 5 1.2 Projectgebied ................................................................................................................................ 5 1.3 Omgevingsplan ............................................................................................................................. 7 1.4 Leeswijzer ..................................................................................................................................... 7 2. Beschrijving huidige situatie................................................................................................................................... 8 3. Voorgenomen ontwikkeling .................................................................................................................................... 9 3.1 Korte beschrijving aanvraag ......................................................................................................... 9 3.2 Beoogd programma ......................................................................................................................

9 3.2.1 Ontwerp ................................................................................................................................ 9 3.2.2 Meervoudig ruimtegebruik/Koppelkansen ......................................................................... 12 3.2.3 Technische onderdelen ....................................................................................................... 14 3.3 Bijdrage van het plan aan maatschappelijke ambities en doelen .............................................. 14 3.3.1 Deelgebieden ...................................................................................................................... 14 3.3.2 Thema’s ............................................................................................................................... 15 4. Voorbereiding ............................................................................................................................................................ 18 4.1 Vooroverleg met de gemeente................................................................................................... 18 4.2 Participatie omgeving ................................................................................................................. 18 4.2.1 Omgevingsanalyse ...............................................................................................................

18 4.2.2 Genomen stappen ............................................................................................................... 19 4.2.3 Opgehaalde belangen ......................................................................................................... 21 4.2.4 Financiële participatie ......................................................................................................... 23 5. Toetsing aan het omgevingsplan ........................................................................................................................ 24 5.1 Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden ................................................................................. 24 5.1.1 Bruidsschat .......................................................................................................................... 24 5.1.2 Ruimtelijke plannen ............................................................................................................ 24 5.2 Strijdigheden initiatief in relatie tot omgevingsplan .................................................................. 25 5.2.1 Bruidsschat .......................................................................................................................... 25 5.2.2 Ruimtelijke plannen ............................................................................................................ 25 6.

Beleid en regelgeving .............................................................................................................................................. 26 6.1 Rijksbeleid en rijksregels............................................................................................................. 26 6.1.1 Nationale Omgevingsvisie ................................................................................................... 26 6.2 Provinciaal beleid en provinciale regels ..................................................................................... 28 2

6.2.1 Omgevingsverordening Noord-Brabant .............................................................................. 28 6.2.2 Provinciale Zonneladder...................................................................................................... 28 6.3 Omgevingswaarden .................................................................................................................... 29 6.4 Regionaal beleid ......................................................................................................................... 30 6.4.1 RES 1.0 ................................................................................................................................. 30 6.4.2 RES Voortgangsrapportage ................................................................................................. 31 6.4.3 RES Noordoost-Brabant: Achtergronddocument landschap .............................................. 31 6.5 Beleid Waterschap...................................................................................................................... 31 6.6 Gemeentelijk beleid.................................................................................................................... 32 6.6.1 Omgevingsvisie Sint-Michielsgestel ....................................................................................

32 6.6.2 Visie zonne- en windenergie gemeente Sint-Michielsgestel .............................................. 32 6.6.3 Zonneladder ........................................................................................................................ 33 7. Aspecten fysieke leefomgeving ........................................................................................................................... 36 7.1 Milieueffectrapportage (M.E.R.)................................................................................................. 36 7.2 Ladder voor duurzame verstedelijking ....................................................................................... 36 7.3 Duurzaamheid ............................................................................................................................ 37 7.4 Gezondheid ................................................................................................................................. 37 7.4.1 Beschermen van gezondheid .............................................................................................. 38 7.4.2 Bevorderen van gezondheid ............................................................................................... 40 7.5 Energietransitie...........................................................................................................................

40 7.6 Klimaatadaptatie ........................................................................................................................ 40 7.7 Water en watersystemen ........................................................................................................... 41 7.8 Wegen, verkeer en parkeren ...................................................................................................... 41 7.9 Groen en natuur ......................................................................................................................... 42 7.10 Milieu ........................................................................................................................................ 42 7.10.1 Natuur – Soortenbescherming (flora en fauna) ................................................................ 42 7.10.2 Natuur – Gebiedsbescherming (stikstofdepositie) ........................................................... 44 7.10.3 Luchtkwaliteit .................................................................................................................... 44 7.10.4 Geluid door activiteiten..................................................................................................... 45 7.10.5 Wegverkeerslawaai ...........................................................................................................

45 7.10.6 Geur ................................................................................................................................... 46 7.10.7 Bedrijven en milieuzonering ............................................................................................. 46 7.10.8 Externe veiligheid .............................................................................................................. 47 7.10.9 Spuitzones ......................................................................................................................... 48 3

7.11 Bodemkwaliteit......................................................................................................................... 48 7.12 Archeologie ............................................................................................................................... 49 7.13 Cultuurhistorie .......................................................................................................................... 50 7.14 Landschap ................................................................................................................................. 51 7.15 Stedenbouw.............................................................................................................................. 52 8. Uitvoerbaarheid ........................................................................................................................................................ 53 8.1 Financiële haalbaarheid .............................................................................................................. 53 8.1.1 Kostenverhaal...................................................................................................................... 53 8.1.2 Bibob ...................................................................................................................................

53 8.1.3 Nadeelcompensatie ............................................................................................................ 53 9. Belangenafweging en conclusie .......................................................................................................................... 54 9.1 Is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties? ....................................... 54 9.1.1 Interne analyse haalbaarheid .............................................................................................. 54 9.1.2 Selectie en participatie ........................................................................................................ 54 9.1.3 Meervoudig ruimtegebruik ................................................................................................. 54 9.1.4 Toetsing aan beleid ............................................................................................................. 54 9.2 Conclusie..................................................................................................................................... 55 10. Bijlagen ....................................................................................................................................................................... 56

4

1. Aanleiding en doel 1.1 Aanleiding Kronos Solar wil een zonnepark realiseren aan de Werststeeg in de gemeente Sint-Michielsgestel. In januari 2023 is het principeverzoek voor “Zonnepark Werststeeg” ingediend voor de gemeentelijke selectieprocedure. In december 2023 heeft de gemeenteraad positief besloten op het principeverzoek. Na afwachten op groen licht van de gemeente is september 2024 het participatietraject gestart. Er is uitvoerig gesproken met omwonenden en andere belanghebbenden over de plannen. Ook zijn afspraken over een samenwerking gemaakt met de lokale energiecoöperatie Dommelstroom voor de inrichting van de financiële participatie. Nu al deze stappen zijn doorlopen wordt de ruimtelijke onderbouwing voor de vergunningaanvraag ingediend.

1.2 Projectgebied Het projectgebied is gelegen in het noordelijke buitengebied van de gemeente Sint-Michielsgestel, aan de Werststeeg en de Werstkant, net buiten Berlicum. Het bestaat uit drie kadastrale percelen die samen circa 9,7ha groot zijn.

Afbeelding 1: De projectlocatie (groen omlijnd) binnen de gemeente

5

Afbeelding 2: De projectlocatie (groen omlijnd) op satellietbeeld

Afbeelding 3: De projectlocatie (oranje omlijnd) in OpenStreetMap

De in dit document op afbeeldingen gehanteerde plangrenzen zijn indicatief en gebruikt voor toetsing aan beleids- en milieuaspecten.

6

1.3 Omgevingsplan Op dit moment geldt voor het plangebied in de gemeente het omgevingsplan ‘Buitengebied SintMichielsgestel’ (25-01-2013).

1.4 Leeswijzer • • • • • • • • •

7

In Hoofdstuk 1 staan de aanleiding en het doel In Hoofdstuk 2 staat een beschrijving van de huidige situatie In Hoofdstuk 3 wordt de voorgenomen ontwikkeling beschreven In Hoofdstuk 4 wordt de voorbereiding van het project toegelicht, waaronder de participatie In Hoofdstuk 5 wordt getoetst aan het omgevingsplan In Hoofdstuk 6 wordt getoetst aan het beleid In Hoofdstuk 7 worden de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving behandeld In Hoofdstuk 8 wordt de uitvoerbaarheid besproken In Hoofdstuk 9 volgt de afweging van belangen en de conclusie

2. Beschrijving huidige situatie De planlocatie ligt in de jonge zandontginningen van de gemeente Sint-Michielsgestel. Het terrein betreft een agrarisch bedrijf dat oorspronkelijk het meest oostelijke ontginningspunt vormde op de rand van het oude bouwland ten oosten van Sint-Michielsgestel. Het gebied heeft een variëteit aan bodemtypes, waaronder hoge zwarte enkeerdgronden ontstaan door eeuwenlange bemesting en lagere beekeerdgronden, allen van zwak lemige fijne zanden. De oorspronkelijke blokverkaveling uit 1850 is na de oorlog vervangen door grootschalige indelingen en verhardingen van wegen. Het voorgenomen zonneveld grenst aan drukke wegen zonder fietspaden en is omgeven door agrarische erven en intensieve veehouderij. Het terrein wordt ook bijna geheel omgeven door sloten. De ontginning van het gebied gebeurde van oorsprong in smalle percelen, en het landschap was in die tijd dan ook kleinschaliger. Inmiddels is van deze kleinschaligheid weinig meer terug te zien. Dit is het gevolg van ruilverkaveling en agrarische schaalvergroting. Hiermee is ook veel van de aanplant in de omgeving verdwenen. Als gevolg hiervan zijn ook de natuurwaarden op de locatie beperkt. De locatie wordt op dit moment agrarisch gebruikt, de laatste jaren als grasland. Over de locatie loopt een gasleiding van Gasunie.

Op het perceel ten westen van de locatie wordt in samenwerking met Brabants Landschap een nieuwe aanplant gerealiseerd als onderdeel van Plan Boom.

Afbeelding 4: Kaart van de huidige situatie met de gasleidingstrook en de nieuwe aanplant

8

3. Voorgenomen ontwikkeling 3.1 Korte beschrijving aanvraag Kronos Solar wil op de locatie aan de Werststeeg een natuurinclusief zonnepark aanleggen. Het zonnepark zal een productie hebben van rond de 9,9MWp, goed voor de energieproductie voor zo’n 2500 huishoudens. Deze opwek past bij de aansluiting van 6MVA op het elektriciteitsnetwerk. Het project heeft de gemeentelijke selectieprocedure voor zonneparken succesvol doorlopen. Vervolgens is in samenwerking met de gemeente en energiecoöperatie Dommelstroom het participatietraject doorlopen. De verschillende belangen die hierbij zijn opgehaald zijn gemotiveerd in de voorliggende plannen verwerkt. Dit heeft geleid tot verschillende aanpassingen in het ontwerp. Bij het zonnepark hoort ook de financiële participatie. Hierbij krijgt energiecoöperatie Dommelstroom de mogelijkheid om voor 50% mede-eigenaar van het project te worden. Inwoners van de gemeente kunnen lid worden van Dommelstroom en middels een aandeel of obligatie een rendement ontvangen op hun investering. Wanneer hiervoor geen interesse is zijn er verschillende terugvalopties om de financiële participatie te borgen. Op die manier komen niet alleen de lasten maar ook de lusten van het zonnepark bij de omgeving terecht. De gemeente Sint-Michielsgestel wil volgens het bestuursakkoord 2022-2026 in 2040 klimaatneutraal zijn.

Deze opgave wordt mede ingevuld met de geselecteerde zonneparkprojecten uit de gemeentelijke selectieprocedure. De zonneparken zijn nodig voor de opwekopgave van 0,04 TWh binnen de RES NOB. De vergunning wordt aangevraagd voor een periode van 25 jaar vanaf het moment van exploitatie van het zonnepark. Het gaat daarbij om een tijdelijke afwijking van het bestaande omgevingsplan/bestemmingsplan. Na deze periode zal het zonnepark worden opgeruimd, waarbij de onderdelen zoveel mogelijk worden gerecycled of hergebruikt. Dit is financieel geborgd middels een derdenrekening, welke gedurende de looptijd van het zonnepark wordt opgebouwd. Het perceel wordt vervolgens teruggebracht in de oorspronkelijke staat, met inachtneming van de landschappelijke elementen.

3.2 Beoogd programma 3.2.1 Ontwerp Om te zorgen voor een goede landschappelijke inpassing is door een onafhankelijke landschapsarchitect een landschapsplan opgesteld. Hierop is een ontwerp gemaakt, dat is ingediend bij de gemeentelijke selectieprocedure. Vervolgens is het participatietraject doorlopen en zijn de verschillende belangen die tijdens dit participatietraject zijn opgehaald waar mogelijk meegenomen in het finale ontwerp. De opgehaalde belangen worden beschreven in paragraaf 4.2. In de bijlage zijn het landschaps-, beplantings-, beheerplan en afmetingen van de technische elementen terug te vinden. In het beplantings- en beheersplan is uitgegaan van het nieuwe ontwerp. In de tabel hieronder zijn de verschillende elementen van het zonnepark en hun motivatie beschreven, met daarbij ook aangegeven naar aanleiding van wiens inspraak dit is opgenomen in het plan.

9

Element Struweelhaag 5m breed rondom Inheemse beplanting Kruidenzones rondom binnen hekwerk Hekwerk van houten palen en grofmazig gaas Hekwerk 180cm hoog Hekwerk op 10cm van de grond Zuid-opstelling zonnepanelen Zonnepanelen op maximaal 250cm hoogte Tussenruimte paneelrijen minimaal 150cm Interne weg, halfverhard

Technische ruimtes in gedekte kleuren Kiezelstroken rondom technische ruimtes Container reserveonderdelen Transformatoren niet te dicht bij woningen Batterijen (conform recente voorschriften beschreven in de PGS 371) Batterijen niet te dicht bij woningen Inkoopstation Enexis aan Werststeeg Toegang aan Werststeeg Beveiligingscamera’s Schapenbegrazing Verschralingsbeheer Corridors steenuilen

Motivatie Behoud en herstel landschappelijke structuren, zicht ontnemen Behoud en herstel landschappelijke structuren Biodiversiteit, interne toegankelijkheid Natuurlijke uitstraling, minder zichtbaarheid hekwerk Veiligheid, verzekering Biodiversiteit, behouden foerageergebied kleine zoogdieren Voldoende licht en water op de bodem, voldoende opwek Voldoende licht en water op de bodem, voldoende opwek Voldoende licht en water op de bodem, schaduwwerking, beheer Toegankelijkheid, water kan weglopen in de bodem Zichtbaarheid technische ruimtes tegengaan Veiligheid

Kronos Solar Ecoloog Kronos Solar, ecoloog, landschapsarchitect Gemeentelijk beleid, Kronos Solar Kronos Solar, landschapsarchitect Veiligheidsregio, Waterschap, Kronos Solar Kronos Solar Veiligheidsregio Kronos Solar Omwonenden

Netcongestie

Enexis

Geluid, straling Toegankelijkheid, veiligheid Toegankelijkheid Veiligheid, verzekering Biodiversiteit, lokale werkgelegenheid, natuurlijk maaibeheer Gezondere bodem, biodiversiteit Behouden foerageermogelijkheden steenuil

Omwonenden Enexis Kronos Solar Kronos Solar Kronos Solar, Landschapsarchitect Landschapsarchitect Ecoloog, Uilenwerkgroep Brabants Landschap Ecoloog, Uilenwerkgroep Brabants Landschap Omwonenden Ecoloog, Waterschap, Landschapsarchitect

Uitbreiding jachtgelegenheid steenuil

Vrijhouden zuidzijde Natuuroevers langs interne sloten

Zichtlijnen Werststeeg 34/36 Biodiversiteit, ecologische verbindingszone, waterkwaliteit, waterberging Nestgelegenheid scholekster

10

Kronos Solar, landschapsarchitect Landschapsarchitect

Onderhoud Geluid, straling

Jachtpalen steenuil

Kiezels op daken transformatoren

Inspraak Gemeente, omwonenden Gemeente

Ecoloog

Takkenrillen en/of dood hout onder de panelen

Biodiversiteit, nieuwe habitats

Afbeelding 5: Overzicht maatregelen ecologie (grote versie in bijlage)

11

Ecoloog

Afbeelding 6: Vergelijking oud en nieuw ontwerp (grote versie in bijlage).

In de bijlage zijn ook de dwarsdoorsneden van het ontwerp terug te vinden.

3.2.2 Meervoudig ruimtegebruik/Koppelkansen Omdat beschikbare ruimte schaars is, is de wens vanuit de overheid om hier zorgvuldig mee om te gaan en zoveel mogelijk in te zetten op dubbel ruimtegebruik. Bij een zonnepark zijn verschillende manieren van dubbel ruimtegebruik mogelijk, en sommigen, zoals ecologie, zelfs zeer voor de hand liggend. Hieronder worden de verschillende koppelkansen benoemd waar het meervoudig ruimtegebruik bij Zonnepark Werststeeg uit bestaat.

Koppelkans Ecologie De huidige agrarische situatie betekent dat de natuurwaarden op deze locatie zeer beperkt zijn. Het met rust laten van deze grond voor een periode van 25 jaar levert reeds een voordeel op, en samen met verschralingsbeheer door schapenbegrazing gecombineerd met maaien en afvoeren ontstaat hier een gezondere bodem met meer biodiversiteit. Daar bovenop wordt sterk ingezet op het realiseren van een natuurinclusief zonnepark met een ecologische opwaardering en het herstellen van de biodiversiteit gedurende de looptijd van het zonnepark. Langs de twee sloten die door het projectgebied lopen worden natuuroevers aangelegd. Hierdoor wordt een sterke opwaardering van de biodiversiteit gerealiseerd. Daarnaast dragen deze natuuroevers bij aan de verbetering van de waterkwaliteit. Hoewel er geen dassenburchten in de nabijheid van de locatie aanwezig zijn, is wel bekend dat de das in de omgeving voorkomt. Door het hekwerk op 10cm afstand van de grond te plaatsen kan de das zijn eigen wissels graven en op het zonnepark blijven foerageren. Daarnaast worden als extra maatregel dassenpoorten aangelegd. Hoger plaatsen van het hekwerk is niet zinvol en brengt de 12

veiligheid van het zonnepark weer in gevaar. De verzekeringsmaatschappij heeft ook richtlijnen voor een hekwerk, dassenpoorten zijn dan een goed alternatief. Ook voor andere kleine zoogdieren blijft dit foerageergebied bestaan. Ook de toevoeging van takkenrillen en dood hout onder de panelen en op overhoeken zorgen ervoor dat er nieuwe habitat wordt gecreëerd, bijvoorbeeld voor kleine marterachtigen. Door de aanleg van kruidenzones en de toepassing van schapenbegrazing zullen meer insecten naar het gebied trekken, die weer als voedsel kunnen dienen voor andere soorten. In de omgeving bevinden zich steenuilen. Steenuilen gedijen in “een besloten of halfopen landschapsstructuur met een kleinschalige percelering, houtwallen, ruige perceelsranden en slootkanten, overhoekjes, solitaire bomen, dijken en onverharde wegen en paden”. Het terrein waarop het zonnepark moet komen is op dit moment een open akkerland dat agrarisch wordt gebruikt. Het zonnepark brengt de aanplant van 4-5 meter brede struweelhagen, circa 10 knotessen, de aanleg van twee natuuroevers en kruidenzones met begraasd en onbegraasd deel. Deze elementen dragen bij aan een verkleining van de huidige percelering en maken het plangebied een geschikter habitat voor de steenuil. Ook worden op verschillende plekken jachtpaaltjes en takkenrillen aangebracht.

De maatregelen voor de steenuil zijn allen voortgekomen uit overleg met het Brabants Landschap en de Uilenwerkgroep Berlicum-Middenrode. Specifiek met het oog op de scholekster is het voorstel van IVN overgenomen om kiezels te plaatsen op het dak van de transformatorstations, om zo nestgelegenheid voor deze beschermde soort te creëren.

Koppelkans Landbouw Onder de zonnepanelen zullen schapen grazen. Deze vorm van natuurlijk extensief beheer met schapen, gecombineerd met maaien en afvoeren, is ecologisch de beste keuze omdat het de meeste kansen geeft op vergroting van de biodiversiteit op de locatie en herstel van de grond. De uitwerpselen van de schapen trekken insecten aan en zorgen voor een vruchtbaardere bodem. De insecten dienen ook weer als voedsel voor kleine zoogdieren, bijvoorbeeld de das. Er wordt een samenwerking gezocht met een lokale schaapsherder om de schapenbegrazing te verzorgen. Hierdoor wordt ook de lokale werkgelegenheid gestimuleerd.

Koppelkans Recreatie In het oorspronkelijke plan stond een recreatieve entree ingetekend. Op verzoek van omwonenden is dit uit het plan gehaald, vanwege zorgen over hangjeugd.

Koppelkans Water Naar aanleiding van contact met het Waterschap is bekend dat in de omgeving geen sprake is van een waterbergingsopgave. Desondanks is in heel Nederland het verbeteren van de waterkwaliteit en het toevoegen van extra waterberging van groot belang. Binnen het zonnepark liggen twee sloten. Hierbij zullen natuuroevers worden aangelegd welke bijdragen aan de waterkwaliteit en de waterberging in het gebied. Daarnaast zullen de gronden voor een periode van 25 jaar niet agrarisch worden gebruikt, waardoor niet wordt bemest en geen bestrijdingsmiddelen worden toegepast, wat de waterkwaliteit verder ten goede komt.

13

3.2.3 Technische onderdelen Het ontwerp van het zonnepark is gemaakt op basis van de best beschikbare technieken op dit moment. Echter, de bouw van het zonnepark zal pas enkele jaren na deze vergunningaanvraag gebeuren. Op dat moment zijn er andere best beschikbare technieken, en bestaat sommige oudere technologie niet langer. Het is daarom niet mogelijk om afmetingen, capaciteiten en specifieke types van technologie vast te leggen in de vergunning. Het is belangrijk om flexibiliteit te behouden voor de keuze van de best beschikbare technieken. De technische onderdelen van het zonnepark zijn de volgende: • Zonnepanelen • Transformatorstation(s) • Inkoopstation

• •

Batterijopslag (conform voorschriften beschreven in de PGS 37-1)

•

Beveiligingscamera’s

Onderhoudscontainer

Zie voor details Bijlage J Afmetingen en dwarsdoorsneden bouwtechnische elementen. Tevens dient er rekening worden gehouden met een afwijking van maatvoering van 30% gezien het moment van bouwen verder in de toekomst ligt. Zie p. van de betreffende bijlage.

3.3 Bijdrage van het plan aan maatschappelijke ambities en doelen Het plan draagt op verschillende manieren bij aan maatschappelijke ambities en doelen.

3.3.1 Deelgebieden De projectlocatie bevindt zich in het deelgebied “Landelijk gebied”. Binnen dit gebied zijn grote opgaven voor natuur, biodiversiteit en klimaatadaptatie, en een goede kwaliteit van water en bodem. Evenzeer gaat het om de leefbaarheid van het gebied en perspectief voor agrariërs. Er wordt ingezet op behoud van agrariërs door nieuwe verdienmodellen zoals kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw, waarbij de landbouw zich aanpast aan het beschikbare areaal aan water, energie en grondstoffen zonder deze uit te putten. Daarnaast wordt de recreatieve functie uitgebreid. Er wordt geïnvesteerd in het landschap door behoud en versterking van cultuurhistorische waarden en het toevoegen van groen. Een verdere uitwerking hiervan zal de komende jaren worden gedaan in het programma Vitaal Landelijk gebied.

14

Afbeelding 7: De projectlocatie (paarse cirkel) binnen de kaart uit de gemeentelijke Omgevingsvisie

3.3.2 Thema’s In de Omgevingsvisie Sint-Michielsgestel worden vier thema’s genoemd met het oog op 2040: Aangenaam leven, Verbindend netwerk, Krachtige economie en Inclusieve duurzaamheid. Voor iedere thema zijn ambities geformuleerd. Hieronder zal voor de relevante thema’s worden toegelicht op welke manier het plan bijdraagt aan de ambities.

3.3.1 Aangenaam leven Onderdelen van het thema 1. Het woningaanbod past bij de behoefte: Woningen in alle categorieën worden toegevoegd, met een nadruk op meer diversiteit; 2. De basisvoorzieningen passen bij de behoefte van inwoners: bewoners hebben vanuit hun dorp toegang tot basisvoorzieningen door nabijheid of goede bereikbaarheid. Deze basisvoorzieningen geven mensen de gelegenheid elkaar te ontmoeten; 3. De buitenomgeving stimuleert tot meer bewegen en vaker ontmoeten: Goede wandel- en fietsroutes, speelplaatsen, bankjes, kunst en groen binnen de dorpen. De buitenruimte is zoveel mogelijk toegankelijk; 4. De leefomgeving is gezond en veilig: Overlast door stank, geluid en lucht neemt af, en er wordt goed gehandhaafd op veiligheid; 5. De structuur voor groen/water is robuust, de cultuurhistorische waarden geborgd en versterkt en de biodiversiteit toegenomen: Groenstructuren en erfgoed zijn versterkt, natuurgebieden, landgoederen, zandpaden en beekdalen worden beschermd, er zijn meer groenverbindingen van hogere kwaliteit;

15

6. De veiligheid en beleving van de veiligheid zijn verbeterd: Zichtbare en toegankelijke openbare ruimtes, veilige fietsroutes en oversteekplaatsen. Bijdrage van het plan • De waterkwaliteit wordt verbeterd doordat 25 jaar lang de percelen niet agrarisch worden gebruikt. Hierdoor komen geen meststoffen of bestrijdingsmiddelen in het watersysteem terecht. De waterkwaliteit wordt verder bevorderd door de aanleg van twee natuuroevers; • Er worden diverse maatregelen ten behoeve van de biodiversiteit genomen, zoals de aanplant van nieuw struweel, de aanleg van kruidenstroken, de aanleg van natuuroevers en de verschillende maatregelen die worden genomen voor de steenuil; • Het zonnepark heeft geen uitstoot en daarom geen negatief effect op de lucht. De diverse groenaanplant zorgt voor een verbetering van de luchtkwaliteit; • Doordat agrarisch gebruik en daarmee bemesting voor 25 jaar worden gestopt wordt geuroverlast verminderd; • Doordat agrarisch gebruik en daarmee de inzet van tractoren en ander groot materieel voor 25 jaar worden gestopt wordt geluidsoverlast verminderd; • De ventilatoren van de transformatorstations en batterijen kunnen op warme dagen een zacht geluid produceren.

Daarom is het aantal stations geminimaliseerd, en zijn de stations op geruime afstand (minimaal 50m) van woningen geplaatst; • De groene structuren worden gestimuleerd door de aanplant van een diverse verzameling groen rondom het paneelveld. Daarnaast worden twee natuuroevers aangelegd; • Het cultuurhistorisch landschap wordt in ere hersteld na ruilverkaveling en schaalvergroting door de hernieuwde aanplant van kavellijnen;

Verbindend netwerk Onderdelen van het thema 1. Wandelen, fietsen en gebruik maken van gedeelde vormen van vervoermobiliteit zijn de standaard: Meer ruimte voor wandelaars en fietsers, betere en mooiere routes, meer beschikbare deelauto’s; 2. Beter benutten van de kracht van de samenleving door het stimuleren van lokale netwerken en (burger)initiatieven: Stimuleren van vrijwilligerswerk, verenigingen en burgerinitiatieven. Bijdrage van het plan • Er wordt aan gemeenschappen gebouwd door het beschikbaar maken van opties voor financiële participatie samen met de lokale energiecoöperatie; • De lokale energiecoöperatie heeft de mogelijkheid om 50% mede-eigenaar te worden, en krijgt daardoor meer financiële middelen waarmee zij vervolgens hun bestaande programma’s voor bewustwording en gedrag kunnen voortzetten of uitbreiden. • Lokale werkgelegenheid wordt gestimuleerd door de inzet van lokale aannemers bij de bouw van het zonnepark; • Lokale werkgelegenheid wordt gestimuleerd door gebruik te maken van een lokale schaapsherder voor het maaibeheer;

16

Krachtige economie Onderdelen van het thema 1. Een duurzaam landelijk gebied waarbij het gebruik van het land in balans is met natuurlijke systemen (water, bodem, lucht): Landbouw blijft een belangrijke economische functie, maar er is ook ruimte voor andere functies waarbij wordt ingezet op combinaties met opgaven zoals klimaat, water, energie en natuur; 2. De recreatieve voorzieningen en horecasector sluiten aan bij de lokale kwaliteiten en versterken de stad-land verbinding: Inzet op dagtoerisme, een aantrekkelijke gemeente, meer recreatiemogelijkheden op goed onderhouden plekken. Bijdrage van het plan • Doordat er 25 jaar lang geen landbouw wordt bedreven krijgt de grond de kans om tot rust te komen; • De grondeigenaar stopt met de agrarische bezigheden. Het zonnepark biedt hem een nieuw verdienmodel;

Inclusieve duurzaamheid Onderdelen van het thema 1. Een goede kwaliteit van bodem en water: Nieuwe ontwikkelingen houden rekening met de effecten op bodem en water, beperken van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en zo min mogelijk verstoren van kwetsbare grond en het voorkomen van bodemverontreiniging; 2. Maatregelen om wateroverlast, hittestress en verdroging tegen te gaan: Meer ruimte voor water en waterberging, vergroening van wijken, klimaatbestendige uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingen; 3. Het hergebruiken en delen van producten, materialen en grondstoffen is standaard: Minder restafval, hernieuwbare grondstoffen bij nieuwe projecten, voorlichting over circulaire economie; 4. Een klimaatneutrale gemeente: Woningen en bedrijfspanden van het gas af, meer ruimte voor duurzame energie en alternatieve bronnen voor warmte. Stimuleren van inwoners om duurzamer te leven, een haalbare en betaalbare energietransitie. Bijdrage van het plan • Door gebruik te maken van een zuid-opstelling met paneelhoogte van maximaal 2,50m en een tussenruimte van minimaal 1,5m wordt gezorgd dat de bodem voldoende zonlicht en water krijgt.

Standaard worden er ook bifaciale zonnepanelen gebruikt die dit nog versterken; • Duurzame opwek door een natuurinclusief zonnepark dat een flinke bijdrage levert aan de doelstellingen; • De agrarische activiteiten op de locatie worden voor 25 jaar stopgezet. Hierdoor stopt het gebruik van bestrijdingsmiddelen, kan de bodem tot rust komen, en kan de waterkwaliteit verbeteren; • De aanleg van natuuroevers zorgt voor een verbetering van de waterkwaliteit; • De onderdelen van het zonnepark zullen na de looptijd van 25 jaar worden gerecycled; • Door de financiële participatie krijgt de lokale energiecoöperatie meer mogelijkheden om concrete projecten uit te voeren.

17

4. Voorbereiding 4.1 Vooroverleg met de gemeente In januari 2023 is het principeverzoek voor “Zonnepark Werststeeg” ingediend bij de gemeentelijke selectieprocedure. In december 2023 heeft de gemeenteraad positief besloten op het principeverzoek. Hierbij zijn de volgende aandachtspunten genoemd. • Opvallend laag percentage pv. Het lijkt alsof het 'zonnepark' is uitgebreid ná het inloopmoment met een extra zone aan de oostzijde (N). • In dat geval kan ik me een heroverweging van de opstelling voorstellen (meer evenredige verdeling in plaats van een zone 100% voor natuur) • Verschillende slordigheidjes op bijlagen C en verschillen met bijlage B, verder redelijk zorgvuldig inpassingsplan. • Groot verschil betreft; 'struweelhaag'. Dit wordt beschreven in de toelichting en in bijlage C weergegeven (zie (S). Echter in de technische tekening is dat niet opgenomen, daar staat 'houtwal'. Dit is een groot verschil, voorkeur gaat uit naar houtwal (beheren als houtwal, niet als haag). • Opstelling richting van de panelen kan geoptimaliseerd worden, hakkelende randen vermijden en niet iets draaien (lijkt de perceelsgrenzen net niet helemaal te volgen...)

4.2 Participatie omgeving Op basis van de Aanwijzingslijst Adviesrecht en verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsactiviteiten dient bij energieprojecten voor het oprichten van een opstelling van zonnepanelen participatie te worden gedaan.

4.2.1 Omgevingsanalyse Omwonenden in een straal van 500 meter rondom het zonnepark zijn geïnventariseerd en in categorieën opgedeeld. Er wordt onderscheid gemaakt tussen omwonenden op verschillende afstanden (0-100m, 100-300m, 300-500m). Vanaf zo’n 300m begint een zonnepark weg te vallen tegen de horizon, en wordt de impact op de leefomgeving kleiner. Daarnaast zijn ook de omliggende grondeigenaren geïdentificeerd. Naast omwonenden zijn er ook verschillende belanghebbenden geïdentificeerd waarmee gesproken is. Het gaat om de volgende partijen. • Gemeente Sint-Michielsgestel • Provincie Noord-Brabant • Dommelstroom (Energie Coöperatie) • Natuurgroep Gestel • Uilenwerkgroep Berlicum-Middelrode • Waterschap Aa en Maas • Veiligheidsregio Brabant Noord • Omgevingsdienst Brabant Noord (via gemeente uiteindelijk) • Gasunie • Brabants Landschap 18

Afbeelding 8: Omgevingsanalyse

4.2.2 Genomen stappen Communicatie- en Participatieplan Voor een goede omgevingsdialoog is het belangrijk dat in een vroeg stadium overleg plaatsvindt met alle belanghebbende partijen. Hiervoor worden de stappen uit het Communicatie- en Participatieplan toegepast. In het kort komen deze stappen hierop neer: • Aanbod voor persoonlijk contact direct omwonenden voor beantwoorden van vragen, wegnemen van zorgen en ophalen van belangen; • Brieven naar omwonenden in de bredere kringen voor het informeren over de plannen en de uitvraag van belangen; • Contact met belangenpartijen voor inwinnen van advies over de plannen en uitvraag van aanvullende belangen; • Het organiseren van participatieavonden voor alle geïnteresseerde belanghebbenden voor het beantwoorden van vragen, presenteren van de plannen, informeren over de voortgang, ophalen van belangen en terugkoppeling van de verwerking van de belangen in het ontwerp; • Opgehaalde belangen worden gemotiveerd in de plannen opgenomen. Het finale plan als resultaat van participatie wordt aan de gemeente voorgelegd als onderdeel van de vergunningaanvraag.

Gesprekken met omwonenden Inloopavond januari 2023 Voorafgaand aan de tender hoorden wij via de grondeigenaar dat in de omgeving reeds over een zonnepark initiatief in de buurt werd gesproken. Hieruit bleek dat bijvoorbeeld de precieze locatie niet 19

duidelijk was. Daarom hebben we besloten een inloopavond te organiseren. Hier konden we omwonenden beter informeren over het project, het stadium waarin het zich bevond, en het eventuele verloop van het proces bij het winnen van de tender. Deze inloopavond is op 20 januari 2023 geweest. Informatiebrief juli 2024 Na de uitslag van de tender is ons door de gemeente in eerste instantie gevraagd om te wachten met het voortzetten van het participatietraject. In de zomer van 2024 kregen gaf de gemeente hiervoor groen licht. Hierop is een informatiebrief gestuurd aan alle omwonenden (circa 230 adressen). Om er zeker van te zijn dat iedere omwonende die een bepaalde interesse of belang bij het project heeft hierover op de hoogte kan blijven maar tegelijkertijd te voorkomen dat mensen overbodige post ontvangen, is omwonenden verzocht hun contactgegevens door te geven wanneer ze over het project op de hoogte wilden worden gehouden. Dit geldt niet voor de direct omwonenden; zij worden sowieso op de hoogte gehouden. Daarnaast is in deze brief een aanbod gedaan voor een keukentafelgesprek, en is aangekondigd dat een uitnodiging voor een informatieavond zou volgen. Informatieavond september 2024 Eind augustus hebben alle omwonenden een brief ontvangen met daarin een uitnodiging voor de informatieavond van september.

In deze brief is ook verwezen naar de projectwebsite waarop meer informatie te vinden is zoals veelgestelde vragen. Bij deze informatieavond was ook de wethouder Sam Goossens aanwezig om vragen vanuit de gemeente te beantwoorden. Tijdens de avond zijn veel vragen gesteld, waardoor er weinig tijd over was om het ontwerp te bespreken en belangen op te halen. Informatieavond november 2024 In november 2024 is een laatste informatieavond gehouden. Hierbij zijn alle omwonenden uitgenodigd die hebben aangegeven op de hoogte te willen worden gehouden van het project. Dit betrof 29 adressen. Daarnaast zijn de verschillende belangengroepen uitgenodigd. Het hoofddoel van deze bijeenkomst was om het ontwerp te bespreken en belangen op te halen, daar dat in de vorige bijeenkomst niet gelukt was. Tijdens deze avond zijn inderdaad belangen opgehaald. Een aantal direct omwonenden was echter niet aanwezig op de avond. Keukentafelgesprekken In eerste instantie zijn omwonenden niet ingegaan op het aanbod voor een keukentafelgesprek van juli 2024. Omdat tijdens de laatste informatieavond, welke speciaal was ingericht voor het ophalen van belangen, een aantal direct omwonenden niet aanwezig was, is besloten om opnieuw een aanbod te doen voor keukentafelgesprekken. Ditmaal zijn de direct omwonenden hier wel op ingegaan. Tijdens deze gesprekken zijn verschillende belangen opgehaald.

Overzicht contactmomenten Er zijn in totaal 3 avonden georganiseerd waarop omwonenden in staat is gesteld om informatie te ontvangen, vragen te stellen en hun belangen te delen. Daarnaast zijn keukentafelgesprekken gevoerd met direct omwonenden. Hieronder is te zien wie er voor ieder van deze avonden is uitgenodigd. Januari 2023 September 2024 20

Inloopavond Informatieavond

Omwonenden tot 300m uitgenodigd Omwonenden tot 500m uitgenodigd

November 2024

December 2024

Informatieavond

Alle direct omwonenden uitgenodigd plus de mensen tot 500m die hebben aangegeven op de hoogte te willen worden gehouden Keukentafelgesprekken Een aantal direct omwonenden

Gesprekken met belanghebbenden Er is met alle belanghebbenden gesproken. Hieronder een kort overzicht hiervan. • Gemeente Sint-Michielsgestel: Met de gemeente is uitgebreid overleg gevoerd voorafgaand en tijdens het participatieproces. Ook na vergunningaanvraag zal met de gemeente worden gesproken over onder andere de afronding van de financiële participatie en de bouw en exploitatie van het zonnepark; • Provincie Noord-Brabant: Het projectvoorstel is door de gemeente met de provincie besproken; • Energiecoöperatie Dommelstroom: Vanaf een vroeg stadium gesproken over een samenwerking voor de financiële participatie. Dommelstroom krijgt de mogelijkheid om tot 50% mede-eigenaar van het project te worden; • Natuurgroep Gestel: Gesproken over hun belangen op het gebied van ecologie en biodiversiteit; • Uilenwerkgroep Berlicum-Middelrode: Overleg gevoerd over de steenuilen rondom het plangebied, en de beste manieren van mitigatie; • Brabants Landschap: Overleg over maatregelen steenuilen; • Waterschap Aa en Maas: In een vroeg stadium contact opgenomen om de koppelkansen op de locatie te bespreken.

Advies ingewonnen over de waterhuishoudkundige situatie; • Veiligheidsregio Brabant Noord: Advies ingewonnen over de (brand)veiligheid op de locatie; • Omgevingsdienst Brabant Noord: Advies ingewonnen via de gemeente; • Gasunie: In een vroeg stadium contact opgenomen in verband met de eisen omtrent de gasleiding die over het perceel loopt.

4.2.3 Opgehaalde belangen Hieronder volgt een overzicht van de opgehaalde belangen plus hun verwerking in het ontwerp. Voor sommige partijen staat geen belang genoemd; Dit is omdat ze hebben aangegeven geen belangen te hebben. Wens Natuurgroep Gestel Bij bouw zonnepark starten met aanplant Beplanting afstemmen met Brabants Landschap Ecoloog (Econsultancy/Sweco) Geen kunstverlichting i.v.m. vleermuizen Broedvogelinspectie voorafgaand aan bouw Bouwen buiten broedseizoen poelkikker en kamsalamander (augustus-april) Steenuil Uilenwerkgroep/Brabants Landschap Aandacht voor uilen in de omgeving

21

Verwerking Ja, bouwfase Ja Ja Ja, bouwfase Ja Ja Ja, ecologisch onderzoek uitgevoerd

Onbegraasde strook op gasleiding en panelenveld (keverbank) Aanvullende nestkasten niet nodig Plaatsen jachtpaaltjes Aanplant knotessen Struweel bestaande uit struikvormers, geen boomvormers Veiligheidsregio Minimaal brandbaar materiaal Verklein kansen brandoverslag Bereikbaarheid brandweerwagen Bluswatervoorziening Afkoppelbare transformatoren Markering op elektra componenten Gasunie Gasleidingstrook vrijhouden Bufferzone van 5 meter weerszijden gasleidingstrook Onderzoeken beïnvloeding/kathodische bescherming Omwonenden Trafostations en batterijen zo ver mogelijk van woningen Nulmeting uitvoeren voor geluid, trilling en straling bij transformatoren en batterijen Geen recreatieve entree Geen panelen op gedeelte westelijk van de pijpleiding Verleggen panelen westelijk pijpleiding naar open plek aan de Werstkant

Ja Ja Ja Ja Ja

Ja Ja, kiezels rondom technische ruimtes Ja Ja, aanwezig in omgeving Ja Ja Ja, geen panelen op gasleidingstrook. Onderhoudsweg wel toegestaan. Ja, opgenomen in ontwerp Ja, bouwfase

Ja, minimaal 50m van woningen Ja, bouwfase

Ja, recreatieve entree vervallen Nee, dit gaat om te veel (circa 1,5ha) panelen en brengt de business case in gevaar Nee, hiermee wordt de woning Werstkant 34 volledig ingesloten, en komen de panelen ook dichter bij de woningen aan de Werstkant. Dit veld is tevens buiten het plangebied. Opschuiven zuidelijke grens naar het noorden Ja, we zullen hier een aantal paneelrijen wegnemen om de afstand tot de weg te vergroten Groenblijvende beplanting Ja, opnemen in beplantingsplan Snelgroeiende beplanting Ja, opnemen in beplantingsplan Volwassen groenaanplant Misschien, dit wordt bepaald in overleg met ecoloog en groenaannemer. Volwassen groenaanplant slaat slechter aan dan jonge planten, doch jonge planten kunnen worden aangevreten door reeën. Toegangsweg over de gasleidingstrook Nee, dit is niet toegestaan door Gasunie Toegangsweg verplaatsen naar het bestaande Ja, het bestaande pad kan worden gebruikt pad aan de Werststeeg Geen bomen in struweel, alleen struiken Ja Schapenbegrazing ook aan de voorzijde, zodat Ja de schapen zichtbaar zijn voor de buurt

22

Breder groen op noordoosthoek

Ja, struweel noord- en oostzijde verbreedt van 3m naar 4m Ja Ja i.v.m. Deels, afweging van belangen staat

5m brede haag aan de westzijde Poelen beperken i.v.m. muggen Beperken inpassingsmaatregelen terugbrengen in oorspronkelijke (landbouw) Zoveel mogelijk gebruikmaken van elektrisch bouwmateriaal Niet toepassen chemische bestrijdingsmiddelen Goed regelen onderhoud sloten Nagaan of er 25% inpassing wordt gedaan (o.b.v. Gedragscode Zon op Land) Tevens 25% ruimte tussen de paneelrijen.

Ja, bouwfase Ja Ja Ja, in het huidige ontwerp beslaat het paneelveld circa 55% van de oppervlakte. Ook is daarnaast 25% ruimte tussen de paneelrijen.

4.2.4 Financiële participatie De gemeente Sint-Michielsgestel stelt bepaalde eisen aan de invulling van de financiële participatie. Hierbij is de voorkeur om te streven naar 50% mede-eigenaarschap middels aandelen en in samenwerking met de lokale energiecoöperatie (Dommelstroom). De gemeente erkent hierbij dat de kans bestaat dat dit in de praktijk niet kan worden gerealiseerd, bijvoorbeeld door te weinig interesse bij inwoners. Wanneer de 50% mede-eigenaarschap niet kan worden gerealiseerd, zijn er verschillende terugvalopties afgesproken, waar telkens als een optie niet blijkt te werken naar de volgende optie wordt gekeken: • •

Donatie aan Omgevingsfonds Een directe investering door de gemeente ter aanvulling tot 50%

In een vroeg stadium is contact opgenomen met Dommelstroom. Zij gaven in die tijd aan eerst de uitslag van de tender te willen afwachten. Na het succesvol doorlopen van de gemeentelijke selectieprocedure zijn de gesprekken voortgezet. Dommelstroom heeft hierbij aangegeven pas bij financial close, wanneer het meeste risico uit het project is, te willen instappen. De eisen van de gemeente zijn vastgelegd in de anterieure overeenkomst, en worden via die weg geborgd voor de toekomst.

23

5. Toetsing aan het omgevingsplan In paragraaf 5.1 worden de verschillende regels vanuit de Bruidsschat, Verordening Fysieke Leefomgeving, Bodemkwaliteitskaart, Veiligheidscontouren en Ruimtelijke Plannen uiteengezet. In paragraaf 5.2 wordt de toetsing gedaan.

5.1 Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden 5.1.1 Bruidsschat De Bruidsschat is een verzameling overgebleven regels op rijksniveau die verhuizen naar het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente. De regels die hun weerslag hebben op het voorliggend initiatief zijn de volgende: • Artikel 22.8: Aansluiting op distributienet voor elektriciteit: De aansluitafstand mag niet groter zijn dan 100m, of de aansluitkosten niet hoger zijn dan bij een afstand van 100m. • Artikel 22.13: Bluswatervoorziening: Een bouwwerk heeft een toereikende bluswatervoorziening tenzij de aard, ligging of het gebruik van het bouwwerk dat niet vereist. De bluswatervoorziening is onbeperkt toegankelijk en de afstand tot de brandweeringang is ten hoogste 40m. • Artikel 22.14: Bereikbaarheid bouwwerk voor hulpverleningsdiensten: Er moet een verbindingsweg liggen die geschikt is voor voertuigen van de brandweer en andere hulpverleningsdiensten. • Artikel 22.15: Opstelplaatsen voor brandweervoertuigen: Zodanige opstelplaatsen voor brandweervoertuigen dat een doeltreffende verbinding tussen die voertuigen en de bluswatervoorziening kan worden gelegd.

5.1.2 Ruimtelijke plannen Op dit moment geldt voor het plangebied in de gemeente het bestemmingsplan ‘Buitengebied SintMichielsgestel’ (25-01-2013). Binnen het plangebied is de enkelbestemming ‘Agrarisch’ van toepassing. Op delen van het plangebied ligt de bestemming ‘Waarde – Archeologie 4’. Daarnaast is er de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – verwevingsgebied’.

24

Afbeelding 9: Uitsnede Omgevingsplan met aanduiding plangebied (blauwe lijn)

5.2 Strijdigheden initiatief in relatie tot omgevingsplan 5.2.1 Bruidsschat Hieronder worden de regels uit de Bruidsschat die betrekking hebben op het voorliggend initiatief behandeld: • Artikel 22.8: Aansluiting op distributienet voor elektriciteit: De aansluitafstand is circa 870m. Omdat de wettekst niet gaat om een zonnepark kan gemotiveerd van deze regel worden afgeweken. • Artikel 22.13: Bluswatervoorziening: In de omgeving zijn verschillende bluswatervoorzieningen aanwezig. Zie ook paragraaf 7.10.8. • Artikel 22.14: Bereikbaarheid bouwwerk voor hulpverleningsdiensten: De interne weg is geschikt en bereikbaar voor brandweervoertuigen en andere hulpverleningsdiensten. • Artikel 22.15: Opstelplaatsen voor brandweervoertuigen: Zie paragraaf 7.10.8.

5.2.2 Ruimtelijke plannen • • •

25

Er is bebouwing voorzien op gronden waar nu niet gebouwd mag worden. Het voorliggende initiatief is hiermee in strijd (activiteit bouwen). Het zonnepark kan niet binnen de bestemming ‘Agrarisch’ worden gerealiseerd. Voorliggende initiatief is hiermee in strijd (activiteit gebruik). Het zonnepark kan niet binnen de bestemming ‘Waarde – Archeologie 4’ worden gerealiseerd zonder dat eerst een archeologisch onderzoek is uitgevoerd. Het onderwerp archeologie wordt verder behandeld in paragraaf 7.12.

6. Beleid en regelgeving 6.1 Rijksbeleid en rijksregels 6.1.1 Nationale Omgevingsvisie Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet, die sinds 1 januari 2024 in werking is getreden. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio’s; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling landelijk gebied. Om de beleidskeuzes op een heldere en voorspelbare manier te maken, hanteert de NOVI drie afwegingsprincipes, die helpen bij het afwegen en prioriteren van de verschillende belangen en opgaven: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. Afwentelen wordt voorkomen.

Toetsing Voor het voorliggende plan zijn prioriteit 1 en 4 van toepassing. Prioriteit 1: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Per prioriteit heeft het rijk verschillende beleidskeuzes gemaakt. Voor dit plan is beleidskeuze 1.4 relevant: “We realiseren de opgave van duurzame energie met oog voor de kwaliteit van de omgeving en combineren deze zo veel mogelijk met andere functies. Voor de inpassing op land van de opgave voor duurzame energie worden regionale energiestrategieën opgesteld.” Het rijk heeft bij de inpassing van duurzame energie voorkeur voor grootschalige clustering, vanwege het verminderen van de ruimtelijke afwenteling en de kostenreductie. Bewoners moeten goed betrokken worden, invloed hebben op het gebruik en waar mogelijk meeprofiteren van de opbrengsten. Verder moet aandacht worden besteed aan een natuurinclusief ontwerp en beheer. Voor mogelijke locaties voor realisatie van zonnepanelen is in de NOVI de volgende voorkeursvolgorde opgenomen (ook wel bekend als de Zonneladder): 1. Zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen; 2. Onbenutte terreinen in bebouwd gebied; 3. Landelijk gebied: slimme functiecombinaties, bij voorkeur op gronden met een andere primaire functie dan landbouw of natuur 4. Landbouw- en natuurgronden

26

Met het mogelijk maken van zonnepanelen op voormalige landbouwgrond worden de zonnepanelen gerealiseerd op een locatie die vanuit het rijk de minste voorkeur heeft. Uit onderzoek van De WarmteTransitieMakers en Pondera consult1, in opdracht van de RES Noordoost Brabant, is onderzoek gedaan naar de opwekpotentie van zonnepanelen op trede 1, 2 en 3 van de Zonneladder. Uit dat onderzoek blijkt dat de opwekpotentie van zonnepanelen op daken in de gemeente Sint-Michielsgestel 257TJ is. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat de potentie voor zonnepanelen op restgronden nagenoeg nihil is (2TJ, >0,002). Het totale energiegebruik van de gemeente Sint-Michielsgestel bedraagt 1.701TJ, waarvan 748TJ de totale warmtevraag voor de gebouwde omgeving bedraagt en 292TJ de totale elektriciteitsvraag betreft. De rest bedraagt energiegebruik in de mobiliteit, industrie en landbouw. In de Visie Zonne- en Windenergie van de gemeente Sint-Michielsgestel staan de doelstellingen verder uitgewerkt, en wordt geconcludeerd dat er een resterende opgave is van 98TJ hernieuwbaar op te wekken elektriciteit. De gemeente kan met alleen zonnepanelen op daken en zonnepanelen op restgronden niet voldoende hernieuwbare energie opwekken om deze doelstellingen te voldoen. Er zijn daarom ook zonneparken op landbouwgrond (trede 4 van de zonneladder) en/of windturbines nodig.

In de RES Noordoost Brabant is de opgave voor de gemeente Sint-Michielsgestel 0,04TWh in 2030. Zonnepanelen op woningdaken zijn geen onderdeel van deze doelstelling. Zonnepanelen op grootschalige daken (>15kWp) zijn wel onderdeel van deze opgave. Uit het eerder aangehaalde rapport van De WarmteTransitieMakers en Pondera consult blijkt dat de potentie van zonnepanelen op grootschalige daken 0,95TWh is. In de RES heeft de regio een opgave van 0,4TWh aan zonnepanelen op grootschalige daken opgenomen. De RES-regio gaat er dus vanuit dat in 2030 47% van de potentie van zonnepanelen op grootschalige daken wordt benut. Het is namelijk niet realistisch om te verwachten dat de volledige potentie al in 2030 wordt gerealiseerd. Voor de gemeente SintMichielsgestel komt 47% van de potentie van zonnepanelen op grootschalige daken neer op 37,13TJ (0,01TWh). Aangezien de potentie op restgronden vrijwel nihil is, zijn er ook zonneparken op landbouwgrond (trede 4 van de zonneladder) en/of windturbines nodig om de RES-doelstelling van de gemeente te behalen. De gemeente heeft aangegeven ervoor te kiezen om de RES-doelstelling van 2030 in te vullen met een mix van zonneparken en windturbines. In de Visie Zonne- en Windenergie wordt beargumenteerd dat er plaats is voor 3 windmolens.

Echter, door de nieuwe regels vanuit de Nationale milieunormen voor windenergie, en doordat in het eerdere onderzoek in te beperkte mate is gekeken naar de beperkingen voor het vliegverkeer, lijkt deze inzet niet realistisch. Daarnaast is in het bestuursakkoord voor de collegeperiode 2022-2026 een raadsmotie overgenomen die het college vraagt geen windenergie in te zetten voor de opgave tot 2030. Landbouwgebieden zijn daarnaast bij uitstek gebieden waar grootschalige clustering mogelijk is, een andere ambitie van het rijk. Verder volgt vanuit de beoordeling gedaan in de gemeentelijke selectieprocedure dat deze locatie de meest geschikte en haalbare is voor een zonnepark in de gemeente Sint-Michielsgestel. Hierin zijn de volgende vier aspecten meegenomen: de opwekking van duurzame energie, de impact op het ruimtegebruik, de impact op de leefomgeving en de impact op het landschap. Op het plangebied wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik in combinatie met natuur.

1

Energieverbruik en opwekpotentie regio Noordoost Brabant

27

Prioriteit 4: Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Nederland gaat voor een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Dit betekent dat landgebruik in balans wordt gebracht met natuurlijke systemen en ontwikkelingen in het landelijk gebied niet ten koste gaan van de landschappelijke kwaliteiten. Het rijk heeft de beleidskeuze gemaakt dat er een duurzaam en vitaal landbouw- en voedselsysteem mogelijk moet worden gemaakt. Dit betekent onder andere dat vruchtbare landbouwgronden of gebieden met hoge landschappelijke of natuurlijke waarden niet worden bebouwd of vol gelegd met zonnepanelen. In sommige gevallen kan een transformatie van het landelijk gebied nodig zijn. Dit gaat alleen in combinatie met gebiedsprocessen waar in overleg met betrokken partijen nieuwe afspraken worden gemaakt over de indeling en combinatie van functies in het landelijk gebied. Een tweede beleidskeuze van het rijk is om de unieke landschappelijke kwaliteiten te versterken en beschermen en ervoor te zorgen dat nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied landschapskwaliteit toevoegen. Aan de locatiekeuze voor het zonnepark ligt een uitgebreide afweging ten grondslag. Uit de gemeentelijk selectieprocedure is dit project geselecteerd als een geschikte en haalbare locatie voor een zonnepark.

Dit betekent dat voor deze percelen de keuze is gemaakt voor een transformatie van het landelijk gebied, om te kunnen voorzien in de benodigde hoeveelheid duurzame energie om de gemeente Sint-Michielsgestel energieneutraal te kunnen maken. Door middel van een landschapsplan opgesteld door een onafhankelijke landschapsarchitect wordt gewaarborgd dat bij het ontwerp van het zonnepark aandacht is voor landschappelijke kwaliteit.

6.2 Provinciaal beleid en provinciale regels 6.2.1 Omgevingsverordening Noord-Brabant De Omgevingsvisie Brabant spreekt over een basisopgave en vier hoofdopgaven. De basisopgave is het vinden van een balans tussen beschermen en benutten. De vier hoofdopgaven zijn: • Werken aan de Brabantse energietransitie • Werken aan een klimaatproof Brabant • Werken aan de slimme netwerkstad • Werken aan een concurrerende, duurzame economie Er is een doelstelling van 50% duurzame energie in 2030, en 100% in 2050. Daarbij wordt uitgegaan van meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik, en het zoeken naar koppelkansen met andere maatschappelijke opgaven. Eén van de eisen uit de Verordening Ruimte is dat gemeenten een eigen beleid moeten hebben opgesteld alvorens ze zonneparken kunnen toestaan. Uit dit beleid moet blijken dat zonneparken nodig zijn om aan de doelstellingen te voldoen, en dat er een zorgvuldige afweging is gemaakt van de locaties binnen de gemeente die voor zonneparken kunnen worden gebruikt.