Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2024-2028 gemeente Sint-Michielsgestel

2.774

2.748

2.655

2.463

Afdekking afschrijvingslast afgeronde investeringen

4.857

5.788

5.423

5.057

4.692

Totaal bestemmingsreserve

23.672

23.365

24.006

23.752

22.978

TOTAAL RESERVES

29.887

28.287

29.661

29.568

28.795

Mutaties begrote reservemutaties Met deze Voorjaarsnota wordt een aantal begrotingsmutaties voorgesteld op de ontwikkelingen van de reserves. Samengevat geeft dit het volgende beeld: Voorgestelde mutaties reserves Voorjaarsnota 2024 begroting begroting begroting begroting begroting (x € 1.000) 2024 2025 2026 2027 2028 Stortingen in reserves: •

Actualisatie grondexploitaties

•

Bijstelling budgetten toekomstige investeringen onderwijs

•

Bijstelling begrote reserveringen Toekomstige investeringen

•

Ruimte voor Ruimte middelen

•

Stoppen structurele storting Algemene (risico)reserve vanaf 2027

•

Verkoop gronden

•

Reservering voor investeringsprogramma buitensportaccommodaties

1.000

•

Reservering voor realisatie flexwoningen

1.000

-678

902 180

-1.509

180

180

-54

-54

-321

126

126

67

167

167

55

55

165

165

165

-1.732

-501

150

5

Totaal stortingen in reserves

-32

-830

Onttrekkingen aan reserves: •

Inzet reserve afdekking afschrijvingslast lopende investeringen

•

Knelpuntenbudget energiekosten maatschappelijke instellingen (Algemene reserve)

•

Projectleider en projectondersteuner migratie (reserve Opvang doelgroepen)

•

Project Dommelzone

•

Inzet bestedingsreserve Sociaal domein voor:

150 55 -32

o

cliënt-ervaringsonderzoeken sociaal domein

o

dashboard sociaal domein

80

o

inclusieprogramma 2024-2027

165

o

normverhoging minimaregelingen van 120% naar 125%

122

122

122

o

ontwikkeling en implementatie gezinsaanpak geletterdheid

25

25

25

o

Transformatie ADHD-zorg

30

56

58 Voorjaarsnota 2024-2028

56

•

•

Inzet reserve Toekomstige investeringen onderwijs voor voorbereidingskredieten Bolster en Elde College (overzetten restant 2023)

1.061

Inzet reserve Toekomstige investeringen voor: o

verkeerplan Theereheide

45

o

verkeersmaatregelen Den Dungen

225

o

investeringsprogramma buitensportaccommodaties

1.000

o

realisatie flexwoningen

1.000

Totaal onttrekkingen aan reserves

3.751

453

434

534

167

Per saldo reservemutaties

-3.782

-1.283

-755

-408

-41

Tegelijk met het vaststellen van deze Voorjaarsnota 2024 stellen we voor om de volgende nieuwe reserve in te stellen: Naam

Afdekking afschrijvingslast lopende investeringen

Team

Financiën en Administratie

Soort reserve

Bestemmingsreserve, egalisatiefunctie, dekkingsreserve kapitaallasten

Doel

Dekking van afschrijvingslasten van begrote en lopende investeringen.

Storting (wijze en mate)

Op basis van begrotingswijzigingen wordt een bedrag beschikbaar gesteld voor een concrete te realiseren investering.

Onttrekking (wijze en mate)

Dekking afschrijvingslast van de lopende investeringen. Op het moment dat de investering afgerond is, wordt het restant overgezet naar de reserve Afdekking afschrijvingslast afgeronde investeringen.

Toegestane minimumstand

€0

Toegestane maximumstand

Afhankelijk van besluiten gemeenteraad

Startdatum

2024

59 Voorjaarsnota 2024-2028

Kaders financiële uitgangspunten In dit hoofdstuk gaan we in op de financiële uitgangspunten voor de nieuwe begrotingsperiode 2025-2028. Ontwikkeling loonkosten Nadat de bonden eerder al hadden ingestemd, zijn 13 december 2023 ook de leden van de VNG en Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO) akkoord gegaan met het onderhandelingsresultaat voor een nieuwe cao gemeenten. De cao’s gemeenten en SGO zijn daarmee definitief. De looptijd betreft de periode vanaf 1 januari 2024 t/m 31 maart 2025. Belangrijkste punt uit de nieuwe cao met gevolgen voor de begroting is de structurele loonstijging: per 1 januari 2024 4,75% en per 1 oktober 2024 1,25%. Inflatie (exploitatie)budgetten De prijsgevoelige uitgaven en prijsgevoelige inkomsten compenseren we voor de jaarlijkse begrote prijsstijging. In de begrotingen 2023 en 2024 is afgeweken van de werkwijze om de inflatie te baseren op een objectieve maatstaf. Voor de begroting 2025 gaan we de prijsstijging - net zoals in de jaren vóór 2023 - baseren op het prijsstijgingspercentage van de netto materiële overheidsconsumptie, zoals in de meest recente septembercirculaire staat. De inflatie passen we hierop aan. Voor 2025 en de jaren hierna heeft deze aanpassing een positief effect.

Inflatiecorrectie belastingen en tarieven Net zoals voorgaande jaren hanteren we voor de inflatiecorrectie voor belastingen en tarieven een gewogen percentage. Deze bestaat uit 1/3 prijsmutatie budgetten en 2/3 voor overige ontwikkeling loonkosten. Rente De renteontwikkeling was in 2023 sterk volatiel maar is inmiddels stabiel. De rente is ten opzichte van vorig jaar verder toegenomen. De rente passen we hierop aan. Omslagrente kapitaallasten en grondexploitatie De rekenrente die we als kapitaallasten toerekenen voor de gerealiseerde investeringen en grondexploitatie is gebaseerd op de werkelijke rentekosten en onze vermogenspositie. Het percentage voor de begroting 2025 en volgende jaren is gebaseerd op de realisatie 2023. Samenvattend wordt voorgesteld de volgende financiële uitgangspunten te hanteren voor de aankomende begrotingsperiode: Samenvattend Loonstijging Prijsstijging Inflatiecorrectie Rente: Lange financiering Korte financiering grondexploitatie en rente kapitaallasten

2024 2025 2026 2027 2028 2029 5,50% 3,50% 3,50% 3,50% 3,50% 3,50% 3,00% 1,60% 1,60% 1,60% 1,60% 1,60% 3,30% 2,90% 2,90% 2,90% 2,90% 2,90% 3,50% 4,00% 4,00% 4,00% 4,00% 4,00% 3,00% 4,75% 4,75% 4,75% 4,75% 4,75% 1,35% 1,43%

60 Voorjaarsnota 2024-2028

Investeringen In deze Voorjaarsnota zijn de volgende begrotingsmutaties voorgesteld op de meerjarige investeringen: Voorgestelde mutaties investeringen Voorjaarsnota 2024 (x € 1.000)

begroting begroting begroting begroting begroting 2024 2025 2026 2027 2028

•

Civieltechnische investeringen

185

•

Brug Beusingsedijk (groot onderhoud)

550

•

Werkzaamheden buiten rioolsleuf Middelrode fase 24-25

304

•

Lokale meetpunten gladheidsbestrijding

30

Totaal mutaties begrote investeringen

1.069

-26

-51

0

-26

0

-51

613

613

613

613

Daarnaast zijn de volgende voorgenomen investeringen voorgesteld: •

•

IMOR investeringen: groenvoorzieningen, mobiliteitsplan en rationeel wegbeheer (in totaal € 2.450.000 periode 2025-2028) Meander, investering voor renovatie en inrichting

2.000

Totaal voorgestelde voorgenomen investeringen

0

In voorgaande hoofdstukken zijn deze mutaties toegelicht.

61 Voorjaarsnota 2024-2028

613

613

613

2.613

Voortgang taakstellingen Taakstelling accommodatiebeleid/maatschappelijk vastgoed De taakstellingen accommodatiebeleid en inkomensafhankelijke bijdrage, harmonisatie kinderopvang zijn gebaseerd op de kerntakendiscussie 2015. Via verkopen maatschappelijk vastgoed is inmiddels een deel van de oorspronkelijke taakstelling gerealiseerd. In structurele zin resteerde er na de Najaarsnota 2023 nog een taakstelling van € 165.500. De haalbaarheid van deze taakstelling is beoordeeld en geconcludeerd is dat in structurele zin een dergelijke taakstelling niet realiseerbaar is. Daarom wordt via deze Voorjaarsnota voorgesteld deze taakstelling vanaf 2025 te laten vervallen ten laste van het begrotingssaldo.

62 Voorjaarsnota 2024-2028

Bijlage 1: Circulaire gemeentefonds Inleiding Op 27 mei 2024 is de meicirculaire 2024 gepubliceerd. Met deze circulaire worden we geïnformeerd over de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds voor 2024 en verder, gebaseerd op de voorjaarsbesluitvorming van het Rijk. De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. In de voorbereiding op de Voorjaarsnota 2024 is al rekening gehouden met een aantal ontwikkelingen. De meicirculaire geeft aanvullend hierop een beperkt negatief structureel resultaat. Belangrijkste reden hiervoor zijn: - het aantal inwoners per 1 januari 2024; Dit aantal is 127 inwoners minder dan eerder mee gerekend is en geeft een negatief effect; - de nieuwe financieringsmethodiek wordt vervroegd ingevoerd vanaf 2024 en de accresraming is neerwaarts bijgesteld vanwege een lagere raming van de toekomstige inflatie en dit geeft samen een negatief effect; - het niet meer verder laten oplopen van de opschalingskorting met een positief effect. Samengevat geeft dit het volgende beeld: Meicirculaire 2024 (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Begroot bedrag (septembercirculaire) Reeds mee gerekend in Voorjaarsnota 2024 Totaal begroot voor doorrekening

49.801,1 49.801,1

52.219,9 -477,1 51.742,8

53.593,6 -811,1 52.782,5

50.494,1 396,8 50.890,9

52.042,0 405,4 52.447,4

53.259,1 414,5 53.673,6

Berekend op basis van meicirculaire 2024 Per saldo aanvullende mutaties

49.879,2 78,1

52.856,9 1.114,1

53.195,5 413,0

51.107,9 217,0

52.640,4 193,0

53.947,6 274,0

78,1

519,6 16,9 577,6 1.114,1

-555,0 686,2 281,8 413,0

-150,7 103,5 264,2 217,0

-191,3 106,7 277,6 193,0

-98,6 109,5 263,1 274,0

66,6 577,6

69,9 281,8

67,5 264,2

69,7 277,6

71,5 263,1

Samenvattende mutaties: • Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis • Taakmutaties • Integratie en decentralisatie-uitkeringen Per saldo aanvullende mutaties

78,1

af: • •

Te oormerken taakmutaties Te oormerken integratie en decentralisatieuitkeringenuitkeringen Aanvullend netto effect circulaire

78,1

469,9

61,3

-114,7

-154,3

-60,6

positief

positief

positief

negatief

negatief

negatief

In de Voorjaarsnota van het Rijk is afgesproken dat vanaf 2026 de oploop van de opschalingskorting definitief wordt geschrapt. Daardoor krijgen gemeenten € 675 miljoen extra meer. Verder is besloten om de nieuwe financieringssystematiek (bbp-systematiek) al vanaf dit jaar in te voeren, zodat de financiering stabieler wordt. Deze overgang heeft, met uitzondering van het jaar 2025, geen financiële gevolgen voor gemeenten. Het structurele beeld blijft echter zorgelijk. Hoewel de oplopende opschalingskorting vanaf 2026 vervallen is zien we de algemene uitkering in 2026 met ongeveer € 2,1 miljoen dalen ten opzichte van 2025. Reden hiervoor is en blijft de nieuwe financieringssystematiek. In de meicirculaire is geen rekening gehouden met de gevolgen van het nieuwe regeerakkoord. Mogelijk dat de eerste doorrekening duidelijk is met de septembercirculaire. 63 Voorjaarsnota 2024-2028

Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis Ontwikkeling accres In de meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. Het betekent dat de koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) per 2024 al is ingevoerd. In verband met het vervroegen van de gewijzigde bbp-indexatie van 2027 naar 2024 dalen het volume en het LPO (loon- en prijsontwikkeling) accres voor de jaren 2024 tot en met 2029 vanwege een lagere raming van de toekomstige inflatie. Opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door opschaling kosten zouden besparen. Sinds 2019 is een stand van de opschalingskorting bereikt van € 300 miljoen. In de meicirculaire 2024 is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van € 675 miljoen, geschrapt. Dit geeft voor onze gemeente een structureel voordelig effect van ruim € 8 ton. We hebben in de Voorjaarsnota gerekend met een voordelig effect van € 6 ton. Afrekening BTW Compensatiefonds 2023 Het BTW Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Indien meer besteed dan worden we generiek gekort en indien minder krijgen we extra uitgekeerd.

Gemeenten zijn in 2023 onder dit plafond gebleven met declaraties en krijgen nu hiervoor net als voorgaande jaren incidenteel een aanvullende uitkering in 2024. Taakmutaties In de meicirculaire 2024 zijn diverse taakmutaties opgenomen. De belangrijkste voor onze gemeente zijn de volgende: Dienstverlening aanpak armoede en schulden Vanuit de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet via het gemeentefonds € 40 miljoen aan structurele middelen voor betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn eerder voor 2023 incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld. De middelen die we hiervoor ontvangen stellen we als structureel budget beschikbaar voor dit doel. Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en de VNG een bestuurlijk akkoord gesloten over het verlagen van de werkdruk in de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering door de gecertificeerde instellingen (GI’s). Hiervoor is € 60 miljoen benodigd. In het bestuurlijk akkoord is afgesproken dat het ministerie van JenV vanaf 2024 structureel jaarlijks € 30 miljoen bijdraagt aan deze werkdrukverlaging. De middelen die we hiervoor ontvangen stellen we als structureel budget beschikbaar voor dit doel.

Vrijval compensatieregelingen Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering. Op de integratie-uitkering is een reservering achtergebleven voor eventueel nog toe te kennen compensatieregelingen. Dit restbudget (€ 32,1 miljoen) wordt nu voor 2025 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. 64 Voorjaarsnota 2024-2028

Eenmalige compensatie besparingsverlies Jeugd In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing in het kader van Jeugdzorg oplopend naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027 opgenomen. De geraamde besparing van € 500 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Om die reden wordt in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. In 2021 heeft de Commissie van Wijzen uitspraak gedaan over het structureel opnemen van budget jeugdzorg via het Gemeentefonds. De conclusie was dat gemeenten tekortkomen op hun budgetten voor jeugdzorg en daarvoor via Rijksmaatregelen en/of extra inkomsten moeten worden gecompenseerd. Het Rijk heeft deze opdracht opgepakt maar deze is tot op heden nog niet gerealiseerd. Het huidige Kabinet geeft nu een eenmalige compensatie in 2025 en het is aan het nieuwe Kabinet om hierover definitieve besluiten te nemen voor de jaren vanaf 2026. Vooruitlopend hierop hebben wij destijds met de Tweede bestuursrapportage 2022 de budgetten voor jeugdzorg beoordeeld en structureel verhoogd met ruim € 3 ton. Deze extra last hebben we destijds gedekt vanuit de algemene middelen.

Vooruitlopend op de door het Rijk te initiëren besparingsmaatregelen en/of extra Rijksmiddelen hebben wij hiervoor vanaf 2026 een stelpost van ruim € 6 ton opgenomen in de begroting. Op het moment dat het nieuwe Kabinet een structurele compensatie biedt kan deze stelpost vervallen. De eenmalige compensatie in 2025 bedraagt € 579.100 voor onze gemeente en leidt niet tot een aanvullende budgettaire verplichting op de budgetten voor de jeugdzorg. Daarom valt deze eenmalige compensatie nu vrij ten gunste van het begrotingssaldo. Landelijke Vreemdelingen Voorziening Het pilotprogramma voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) had oorspronkelijk een looptijd van 2019 tot en met 2021. In afwachting van een mogelijke structurele regeling heeft het kabinet, in overleg met de VNG, besloten de pilot te verlengen tot en met 31 december 2024. De middelen aan de gemeenten met een LVV voorziening worden sinds 2022 verstrekt via een specifieke uitkering en een gedeelte hiervan wordt bekostigd door een uitname uit het gemeentefonds. Armoedebestrijding kinderen Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling van het landelijke budget. De middelen worden verdeeld op basis van CBS-gegevens over kinderen met een kans op armoede. De middelen die we hiervoor gekort worden verrekenen we het eerder hiervoor geoormerkte budget.

Uitvoeringskosten Omgevingswet De hiervoor landelijk beschikbaar gestelde middelen worden ingezet voor het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Met het uitkeren van deze € 71,5 miljoen in 2024 kunnen de ontvangende partijen in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. De middelen die we hiervoor ontvangen stellen we als budget beschikbaar voor dit doel.

65 Voorjaarsnota 2024-2028

Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024 (€ 113,3 miljoen in 2024, aflopend naar € 93,7 miljoen in 2029). De middelen die we hiervoor ontvangen stellen we als structureel budget beschikbaar voor dit doel. Resultaat meicirculaire In de voorbereiding op de Voorjaarsnota hebben we reeds rekening gehouden met een aantal verwachte ontwikkelingen op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk. Deze meicirculaire geeft hierop een aanvullend resultaat. Op basis van de hiervoor toegelichte ontwikkelingen geeft dit het volgende financiële beeld: Meicirculaire 2024 (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

2028

50.494,1 396,8 50.890,9

52.042,0 405,4 52.447,4

53.259,1 414,5 53.673,6

51.107,9 217,0

52.640,4 193,0

53.947,6 274,0

-555,0

-364,4 213,7

-398,1 206,8

-300,7 202,1

34,0 35,9 37,2 579,1

32,7 34,8 36,0

33,9 35,8 37,0

34,8 36,7 38,0

-10,6

-10,6

-10,6

-10,6

292,4 413,0

274,8 217,0

288,2 193,0

273,7 274,0

34,0 35,9 -10,6

32,7 34,8 -10,6

33,9 35,8 -10,6

34,8 36,7 -10,6

135,0 442,6 644,2

292,4 351,7

274,8 331,7

288,2 347,3

273,7 334,6

78,1

469,9

61,3

-114,7

-154,3

-60,6

positief

positief

positief

negatief

negatief

negatief

Begroot bedrag (septembercirculaire) Reeds mee gerekend in Voorjaarsnota 2024 Totaal begroot voor doorrekening

49.801,1 49.801,1

52.219,9 53.593,6 -477,1 -811,1 51.742,8 52.782,5

Berekend op basis van meicirculaire 2024 Per saldo mutaties

49.879,2 78,1

52.856,9 53.195,5 1.114,1 413,0

Mutaties bestaan uit: • Uitkeringsfactor/accres/aantallen/WOZ e.d. • Aanvullend effect opschalingskorting • Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2023 Taakmutaties • Dienstverlening aanpak armoede en schulden • Werkdrukverlaging jeugdbescherming • Vrijval compensatieregelingen Voogdij 18+ • Eenmalige compensatie besparingsverlies Jeugd • Landelijke Vreemdelingen Voorziening Integratie en decentralisatie-uitkeringen • Armoedebestrijding kinderen • Uitvoeringskosten Omgevingswet • Participatie (IU) totaal mutaties

78,1

261,1 32,6 34,0 -31,6 -18,1

78,1

af te oormerken voor: • Dienstverlening aanpak armoede en schulden • Werkdrukverlaging jeugdbescherming • Armoedebestrijding kinderen • Uitvoeringskosten Omgevingswet • Participatie (IU) totaal maximaal te oormerken netto effect (mutaties min te oormerken)

258,5

135,0 442,6 1.114,1

32,6 34,0

66 Voorjaarsnota 2024-2028