Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2024-2028 gemeente Sint-Michielsgestel

Voorjaarsnota 2024-2028 Sint-Michielsgestel 1 Voorjaarsnota 2024-2028

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ............................................................................................................................. 5 Financiële doorkijk................................................................................................................. 6 Programma Duurzaamheid.................................................................................................... 8 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................. 8 Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma .........................................................

9 Financiële gevolgen ..........................................................................................................13 Programma Sociaal domein .................................................................................................14 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................14 Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma ........................................................16 Financiële gevolgen ..........................................................................................................22 Programma Leefomgeving ...................................................................................................24 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................24 Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma ........................................................28 Financiële gevolgen ..........................................................................................................34 Programma Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ............................................36 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................36 Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma

........................................................38 Financiële gevolgen ..........................................................................................................44 Programma Ruimtegevend bestuur ......................................................................................46 Autonome ontwikkelingen .................................................................................................46 Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma ........................................................50 Financiële gevolgen ..........................................................................................................54 Uitwerking financiële gevolgen .............................................................................................56 Kaders financiële uitgangspunten .........................................................................................60 Investeringen ........................................................................................................................61 Voortgang taakstellingen ......................................................................................................62 Bijlage 1: Circulaire gemeentefonds .....................................................................................63

2 Voorjaarsnota 2024-2028

Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2024 van Sint-Michielsgestel. Deze nota presenteren we onze ambities en plannen voor de komende jaren. Daarnaast geven we een overzicht van de huidige stand van zaken binnen onze gemeente, om zo een beeld te schetsen van waar we nu staan en welke stappen we moeten nemen om onze doelen te bereiken. De Voorjaarsnota is een document dat richting geeft aan ons beleid en onze activiteiten. Het is onze visie op toekomstige uitdagingen en kansen, terwijl we tegelijkertijd onze prestaties en voortgang tegen het licht houden. Spaarpotten gevuld Vorig jaar, toen we de Najaarsnota presenteerden, gaven we al aan dat we spaarzaam moesten zijn met extra wensen, omdat we voorzagen dat er nog veel grote uitgaven aan zouden komen. Dat blijkt ook zo te zijn. Wat we aan zagen komen, is werkelijkheid geworden. Deze Voorjaarsnota is er de weerslag van. In een aantal stappen hebben we afgelopen jaren onze spaarpotten gevuld. Daarmee hebben we nu de middelen beschikbaar om, ondanks de financiële perikelen vanuit het Rijk (gemeentefonds), toch de dingen te doen die we met elkaar belangrijk vinden. Inmiddels is bekend dat de opschalingskorting afgeschaft wordt. Dat scheelt onze gemeente ruim € 8 ton per jaar. Uiteraard zijn we er heel blij mee dat het Rijk die keuze al gemaakt heeft. Toch is er ook een maar.

We hebben nog steeds een gat van ruim € 2 miljoen per jaar door minder inkomsten vanuit het Rijk vanaf 2026. Goed nieuws vanuit Den Haag op dat vlak zou voor onze gemeente dan ook meer dan welkom zijn. Ambities voor komende jaren Ondanks het nog steeds onzekere financiële vooruitzicht heeft het college ambities voor de komende jaren. We willen investeren in zaken die onze gemeente echt nodig heeft. Denk aan woningbouw: huur, koop, maar ook flexwoningen om sneller het tekort aan betaalbare woningen te kunnen oplossen. Ook zijn er grote investeringen in het vooruitzicht in de openbare ruimte, zoals voor groen, onderhoud van wegen, rioleringen en het landelijk gebied. Ook duurzaamheid, van energie-opwek tot klimaatadaptatie, blijft een van onze speerpunten. Op sociaal gebied blijven we inzetten op een betere dienstverlening aan inwoners met vroegsignalering en hulpverlening vanuit één loket. We zien dat deze aanpak werkt en voor onze inwoners de weg naar de juiste ondersteuning echt makkelijker maakt. Omdat we willen blijven inzetten op de leefbaarheid van de gemeente, zullen we ook op het gebied van maatschappelijk vastgoed moeten investeren. Binnen- en buitensportaccommodaties moeten op verschillende plekken aangepast worden, van Irene en BMC tot sporthal De Run. Voor de toekomst van onze jeugd moeten we ook op het gebied van onderwijshuisvesting de portemonnee trekken.

Omdat de bouwkosten flink gestegen zijn, is de raming voor de Bolster en het Elde College aangepast. Op het gebied van recreatie en toerisme willen we stappen zetten, daar zien we kansen. Op sociaal gebied blijven we inzetten op een betere dienstverlening aan inwoners met vroegsignalering en hulpverlening vanuit één loket. We zien dat deze aanpak werkt en voor onze inwoners de weg naar de juiste ondersteuning echt makkelijker maakt. Onzekerheid vanuit het Rijk Tot slot zijn we ook niet blind voor de gevolgen van deze ambities. We hebben deze Voorjaarsnota opgesteld met de kennis van waar we nu staan. Tegelijkertijd weten we dat een aantal ontwikkelingen dat op ons afkomt groot is en blijft. Daarnaast blijft de onzekerheid vanuit het Rijk. Op het moment van aanbieden van deze nota was er immers wel een akkoord op hoofdlijnen gepresenteerd, maar een gedetailleerdere uitwerking ontbreekt nog.

3 Voorjaarsnota 2024-2028

Toch is deze Voorjaarsnota wel een belangrijke bouwsteen voor de komende Begroting en de Najaarsnota. We zullen de ontwikkelingen bij het Rijk nauwlettend in de gaten houden en meenemen in de afwegingen bij de Begroting en de Najaarsnota. Waar nodig zullen we temporiseren, omdat een van de uitgangspunten van ons Bestuursakkoord is dat we een financieel gezonde gemeente zijn én blijven. We nodigen u uit om deze Voorjaarsnota door te nemen en samen met ons te werken aan een leefbare, toekomstbestendige gemeente. Voor nu, voor later en voor elkaar. Sint-Michielsgestel, 13 juni 2024 Het college van Burgemeester en Wethouders

4 Voorjaarsnota 2024-2028

Leeswijzer Opbouw Voorjaarsnota De Voorjaarsnota bestaat uit de volgende onderdelen, te weten • autonome ontwikkelingen, • rapportage van de voortgang van beleid, • kaders voor de nieuwe begrotingsperiode 2025-2028, • voortgang van de uitwerking van het bestuursakkoord, • nieuwe ontwikkelingen, • gevolgen van de meicirculaire 2024 en • dekkingsmaatregelen om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. In het eerste hoofdstuk is een financiële samenvatting opgenomen van de nu voorgestelde begrotingsmutaties met een toelichting op de voortgang van de met de Najaarsnota 2023 genoemde majeure ontwikkelingen. In de daaropvolgende hoofdstukken komen de 5 programma’s aan bod die u ook terugvindt in de begroting. Per programma geven we een overzicht van de autonome ontwikkelingen en gaan we in op wat de stand van zaken van het uitvoeringsprogramma is en welke ontwikkelingen daarmee samenhangen. De stand van zaken van het uitvoeringsprogramma is uitgedrukt in een kleur, te weten: • blauw = afgerond; • groen = loopt volgens planning; • oranje = loopt met een beperkte vertraging; • rood = nog niet gestart of loopt met een grote vertraging. Indien de planning is aangepast, heeft het kruisje in de tabel een rode kleur. De samenvattende financiële ontwikkelingen staan in tabellen aan het eind van ieder hoofdstuk.

Het totaal financieel overzicht, inclusief de gevolgen hiervan voor het begrotingsbeeld en de reservepositie staan in het hoofdstuk Uitwerking financiële gevolgen. Ten slotte vindt u in deze Voorjaarsnota een toelichting op de meicirculaire 2024. De gevolgen hiervan zijn verwerkt in deze nota. Na vaststelling van deze Voorjaarsnota gaan we aan de slag om de begroting 2025-2028 samen te stellen. De behandeling van de begroting 2025 is gepland op 7 november 2024. De financiële gevolgen van deze Voorjaarsnota verwerken we met de 6e wijziging van de meerjarenbegroting 2024-2028.

5 Voorjaarsnota 2024-2028

Financiële doorkijk Ontwikkeling begrotingssaldo Als startpunt voor de bepaling van de financiële positie van onze gemeente gaan we uit van het begrotingssaldo na verwerking van de begrotingsmutaties vanuit de Najaarsnota 2023 en begrotingswijzigingen die nadien zijn voorgelegd met gevolgen voor het begrotingssaldo. Op basis van de voorgestelde begrotingsmutaties vanuit deze Voorjaarsnota inclusief de gevolgen van de meicirculaire gemeentefonds en dekkingsvoorstellen zien we de volgende ontwikkeling van het begrotingssaldo. Ontwikkeling begrotingssaldo x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel Begrotingssaldo, als startpunt Voorgestelde begrotingsmutaties: • Autonome ontwikkelingen • Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma: o Majeure en overige ontwikkelingen o Inkomsten/dekkingsvoorstellen • Aanvullend resultaat meicirculaire 2024 Begrotingssaldo na Voorjaarsnota

begroting begroting begroting begroting begroting 2024 2025 2026 2027 2028 268,9 79,8 161,4 1.065,3 1.240,4 -709,1

-430,8

-547,1

-527,7

-625,9

-999,0 1.746,9 548,0 855,7

-2.503,4 2.757,0 61,3 -36,1

-2.825,0 3.325,2 -114,7 -0,2

-3.244,1 3.269,8 -154,3 409,0

-3.523,2 3.281,2 -60,6 311,9

overschot

tekort

tekort

overschot

overschot

Voortgang majeure ontwikkelingen In de Najaarsnota 2023 hebben we een aantal majeure ontwikkelingen geschetst, waarvan op dat moment het financiële effect nog niet bekend was. Deze ontwikkelingen zijn inmiddels verder gebracht en voor een deel ook vertaald in deze Voorjaarsnota. Op onderdelen is de planvorming echter nog niet zo ver dat een goede financiële vertaling al mogelijk is. Daarnaast zijn er door diverse lokale of landelijke ontwikkelingen nieuwe majeure ontwikkelingen te benoemen. Daarom nemen we u mee langs een aantal majeure ontwikkelen die nog op ons afkomen, maar op dit moment nog onvoldoende financieel vertaald kunnen worden. In de Najaarsnota spraken we over de volgende majeure ontwikkelingen: Mobiliteitsplan, Versnelling Fietsplan, Meerjareninvesteringsplanning Groen, Vastgoed op orde, Accommodatiebeleid en Integraal Huisvestingsplan 2024. Voor de eerste 3 onderwerpen geldt dat in deze Voorjaarsnota, vooruitlopend op definitieve vaststelling van de plannen door de raad een extra investeringsbedrag met bijbehorende kapitaallasten zijn opgenomen in verband met de investeringen die hiervoor moeten worden gedaan. Voor Vastgoed op orde geldt dat de basis steeds beter op orde komt. Vrijwel alle contracten zijn goed geregistreerd en de afspraken over en weer zijn of worden geactualiseerd.

Het onderzoek naar verduurzaming van het vastgoed loopt, maar is nog onvoldoende ver gevorderd om concreet vertaald te worden. Hierbij moeten naast de investeringen ook de te realiseren energiebesparingen per object beter in kaart worden gebracht. Het accommodatiebeleid is onderdeel van het project Vastgoed op orde en zal naar verwachting in het najaar aan de raad worden aangeboden. Vooruitlopend op de vaststelling hiervan is een aantal investeringen reeds in deze Voorjaarsnota opgenomen (Sporthal De Run, BMC De Brand). De volledige financiële impact van de herziening van het accommodatiebeleid zal eind 2024, begin 2025 duidelijk zijn. Daarnaast zijn wij in afronding van het Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) sportaccommodaties. Vooruitlopend hierop stellen we een 6 Voorjaarsnota 2024-2028

voorziening in voor groot onderhoud en zijn vervangingsinvesteringen sportvelden opgenomen. Het integraal huisvestingsplan 2024 wordt nu opgesteld in samenspraak met de betrokken partijen / schoolbesturen. Deze zal in het najaar aan de raad worden aangeboden. Omdat nu nog onvoldoende duidelijk is welke concrete oplossingsrichtingen worden voorgesteld is het lastig om nu al een financiële doorvertaling te maken. Daarom blijft dit onderwerp op het lijstje met majeure ontwikkelingen staan. Voor de projecten die in het eerder IHP concreet benoemd stonden en reeds besluitvorming heeft plaats gevonden is al eerder een financiële doorvertaling gemaakt. Middels deze Voorjaarsnota wordt aan uw raad voorgesteld deze zo nodig bij te stellen. Daarnaast lopen de gesprekken over de opening van De Stek in Gemonde langer door dan verwacht. In het najaar komen we (al dan niet via de Najaarsnota) terug op de accommodatie-gebonden kosten voor De Stek en dan zal indien nodig de begroting hierop worden aangepast. Binnen het sociaal domein spelen diverse ontwikkelingen, te denken valt aan het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd (LHA). Deze akkoorden worden nu op landelijk, regionaal en lokaal niveau verder uitgewerkt.

Als gemeente Sint-Michielsgestel spelen we hier een actieve rol in, binnen de (sub)regio dragen we verantwoordelijkheid voor de (sub)regionale transformatie binnen het IZA. lokaal hebben we samen met betrokken partners een plan opgesteld dat nu tot uitvoer wordt gebracht binnen de kaders van het GALA. We willen ook de LHA projectmatig aan gaan pakken – dit bovenop separate projecten die we nu al tot uitvoer brengen maar passen binnen de bedoelingen van de LHA. De beweging die wordt ingezet is telkens een verschuiving van het medisch naar het sociaal domein en binnen het sociaal domein van specialistische ondersteuning naar het voorliggend veld. De komende jaren zal duidelijker worden hoe deze beweging ook financieel vertaald kan worden in onze gemeentebegroting. Volledige verwerking van de majeure ontwikkelingen leidt ertoe dat het begrotingsbeeld negatiever zal zijn dan nu het geval is. Tegelijkertijd is vaak nog onvoldoende duidelijk welke impact deze ontwikkelingen hebben op onze begroting. Dat is ook de reden waarom het college terughoudend is omgegaan met het opnemen van deze ontwikkelingen in deze Voorjaarsnota. Met deze Voorjaarsnota wordt een aantal gewenste ontwikkelingen in de begroting opgenomen waardoor, ondanks de beschikbare ruimte, het begrotingssaldo vanaf 2027 aanzienlijk beperkt is ten opzichte van het eerdere beschikbare saldo.

Ook wordt een deel van onze reservepositie ingezet. Hierdoor neemt de financiële ruimte voor toekomstige ontwikkelingen af.

7 Voorjaarsnota 2024-2028

Programma Duurzaamheid Autonome ontwikkelingen Plattelandsvernieuwing Ruimte voor Ruimte gelden In 2023 zijn er binnen de gemeente Sint-Michielsgestel 17,66 ruimte voor ruimte-titels (RvR) ingezet. Op basis van de overeenkomst met de provincie Noord-Brabant hebben we hiervoor een bedrag ontvangen voor de kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Onderdeel van deze vergoeding is de RvR-ontwikkeling aan de Halderse Akkers waar vanuit de reserve Plattelandsvernieuwing een voorschot is uitgekeerd, dit bedrag storten we terug in de reserve. De overgebleven gelden zetten we in voor kwaliteitsverbetering van het buitengebied en worden verantwoord onder het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit, dat we later dit jaar aan de raad aanbieden (zie pagina 10).

Afval Afval Ook in 2024 nemen de kosten van afvalinzameling en verwerking toe, al is de stijging wel minder dan vorige jaren. Ondanks deze stijging van de kosten en het al verlaagde tarief verwachten we ook in 2024 een storting in de voorziening afval te kunnen doen. In lijn met afspraken met de raad zullen we daarom bij de begrotingsbehandeling voorstellen doen om de afvalstoffenheffing te verlagen. Een betere gescheiden inzameling zorgt voor een verschuiving van kosten van restafval naar andere, gescheiden stromen. Daarnaast zorgen hogere tarieven voor meer inkomsten bij onze milieustraat Schijndel. We zijn in april 2024 gestart met het inzamelen van medisch afval in een aparte route. Voor de plaatsing van een nieuw inzamelsysteem bij hoogbouw- en verzamellocaties starten we met de informatieronde en de inspraakprocedure in de periode mei-juni. We verwachten de eerste plaatsingen in het najaar van dit jaar te realiseren.

Riolering Onderzoek hydraulisch functioneren rioolsysteem Berlicum/ Middelrode Het rioolstelsel in Berlicum en Middelrode is complex en kent capaciteitsproblemen die lokaal leiden tot (water)overlast. Uit steekproeven is gebleken dat de huidige gegevens onvoldoende zijn om de oorzaak goed in beeld te krijgen. Nader hydraulisch onderzoek is noodzakelijk. De kosten van dit onderzoek bedragen € 63.000 en worden gedekt uit de voorziening riolering (gesloten financiering).

8 Voorjaarsnota 2024-2028

Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma Voortgang uitvoeringsprogramma Algemeen Het programma Duurzaamheid kent 3 pijlers: energieopwek, warmtetransitie en klimaatadaptatie. Voor deze pijlers is een strategie uitgewerkt en een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Het merendeel van de acties loopt op koers. Volgens de afspraken in de Regionale Energiestrategie (RES) zijn projecten voor duurzame opwek uiterlijk in 2025 planologisch vergund en in 2030 gerealiseerd. Maar de huidige beperkingen in het elektriciteitsnet (netcongestie) zorgen voor extra uitdagingen om dat ook waar te kunnen maken. De tenders zonneparken zijn afgerond en de ruimtelijke vergunningaanvragen dienen we binnenkort in. De nieuwe koers van het Rijk, die terughoudender is over zonneparken in het buitengebied, krijgt ook een vertaalslag in het Provinciaal Omgevingsplan. Overigens gaan we ook de mogelijkheden van ‘Zon op dak’ opnieuw verkennen, vanwege onzeker beleid vanuit de energieketen. Ook bij het uitvoeringsprogramma warmtetransitie is er een aanvullende uitdaging omdat door recente juridische uitspraken een Soorten Management Plan nodig is om uitspraken te kunnen doen over het al dan niet verstoren van de biodiversiteit. We zijn samen met de Provincie gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van dit plan.

De grote maatschappelijke transities zoals duurzame energie, water, klimaatadaptatie, natuurontwikkeling, landbouwtransitie leggen allemaal een claim op het buitengebied en concurreren met elkaar. Een integrale programmatische regionale aanpak van een vitale plattelandsontwikkeling is noodzakelijk om de gestapelde ambities en doelstellingen te kunnen realiseren. Klimaatadaptatie De klimaatadaptatiestrategie hebben we in 2023 vertaald in een uitvoeringsprogramma. Het Waterschap is bereid om in de vorm van cofinanciering een bijdrage te leveren. Voor de periode 2023-2027 houden we rekening met een netto bijdrage van de gemeente van € 0,8 miljoen terwijl de raming sluit op € 1 miljoen. Vanaf 2026 houden we vooralsnog rekening met een aanvullende bijdrage van € 100.000. We zullen de komende periode op zoek gaan naar aanvullende dekkings- en cofinancieringsmiddelen. Zonnepark Voor opwek van duurzame elektriciteit is ervoor gekozen om in twee fasen een tender uit te zetten voor een zonnepark. In december 2022 is de eerste tender van 10 hectare uitgezet. Na de zomer van 2023 zijn de omgevingsdialogen voor de eerste fase gestart. De omgevingsdialogen voor de tweede fase starten we conform besluit van de raad na de evaluatie van de eerste fase.

Verduurzaming gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed Op het vlak van energiebesparing is, onder andere, gewerkt aan verduurzaming van het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Dit nemen we mee in het accommodatiebeleid dat we naar verwachting eind dit jaar aan de raad voorleggen. Ook zijn we gestart met de ontwikkeling van een uitvoeringsprogramma warmte. Voor circulaire economie verwachten we eind dit jaar samen met een brede vertegenwoordiging uit de samenleving te starten met een verkenning naar de mogelijkheden voor beleid voor circulair bouwen.

9 Voorjaarsnota 2024-2028

Soorten Management Plan Voor grootschalige isolatiemaatregelen en woningbouwontwikkelingen is het opstellen van soortenmanagementplan (SMP) noodzakelijk en wettelijk verplicht. Dit is een biodiversiteitsplan voor de hele gemeente op basis van uitgebreid ecologisch onderzoek. Het geeft kaders hoe wij hoe wij met beschermde planten en diersoorten omgaan. De kosten hiervan ramen we op € 250.000. Hiervoor komt mogelijk een provinciale subsidie beschikbaar van circa € 150.000. Wij nemen een eenmalige bijdrage op van € 100.000. Vitale plattelandsontwikkeling In aansluiting op het onder de Nationale Omgevingsvisie (NOVEx) vallend Nationaal Programma Landelijke gebied (NPLG) heeft de provincie het Brabants Programma Landelijke Gebied (BPLG) opgesteld en hebben wij in onze Omgevingsvisie 2024 ook de programmatische aanpak van vitale plattelandsontwikkeling aangekondigd. Voor 2024 hebben we hier middelen voor vrijgemaakt. In het landelijke gebied komt een opeenstapeling van ambities en noodzakelijke transities samen op het terrein van o.a. stikstof, bodemwaterkwaliteit, landbouw, natuurontwikkeling, energie en woningbouw aan de randen van het stedelijk gebied. Dit programma is ook noodzakelijk om kans te maken op vrijkomende rijksen provinciale middelen voor cofinanciering.

Ook start vanuit de regiodeal een gebiedsgerichte aanpak Dommelvallei die ook het grondgebied van Sint-Michielsgestel omvat. Voor de opstart en uitvoering van het programma hebben we aanvullend personele capaciteit en kwaliteit nodig. Dit geldt ook voor de in het college-uitvoeringsprogramma opgenomen wens om keukentafelgesprekken te voeren met de ca. 120 stakeholders in het buitengebied. Hiervoor maken we structureel € 50.000 vrij. Uitvoering van het programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit Het programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit is door de raad vastgesteld en de daarin opgenomen maatregelen gaan we uitvoeren, zoals de realisatie van ecologische verbindingszones. Voor de uitvoering van de maatregelen moet personele ondersteuning georganiseerd te worden. Voor deze ondersteuning is voor 2025, 2026 en 2027 jaarlijks € 25.000 (1/4 fte) nodig, samen met Boxtel is dit een 1/2 fte.

10 Voorjaarsnota 2024-2028

Stand van zaken uitvoeringsprogramma Hierna volgt een tabel waarin per activiteit uit het uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht. Portefeuille- Actie houder Klimaatadaptatie en energietransitie Goossens 1e tender 10 hectare zonneparken Goossens Bekendmaking uitvoeringsplan warmtetransitie, start uitvoering Goossens Uitvoeren van een energiescan van de gemeentelijke gebouwen Goossens Vaststelling voorkeursvolgorde en evaluatie 1e tender zonneparken Goossens Voortgangsrapportage RES 1.0 Goossens Onderzoeken mogelijkheden beleid circulair bouwen Goossens In Omgevingsvisie instrumenten bepalen die voor verduurzaming in Omgevingsplan worden opgenomen Van Plan van aanpak Druenen verduurzaming maatschappelijk vastgoed Goossens 2e tender zonneparken op basis van taakstelling evaluatie Goossens Vaststelling voorkeursvolgorde 2e tender Goossens Omgevingsdialogen en vergunningverlening zonneparken Goossens Gehele RES-opgave vergund Van Afspraken met verenigingen en Druenen maatsch. org. over financiering verduurzaming vastgoed Plattelandsvernieuwing Van der Aa Opstellen en vaststellen projectplan verduurzaming (agrarische sector) Van der Aa Start opstellen VAB-Beleid

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 5 juni 2024 x

afgerond x

afgerond

x

-

x

x

x

x x

x

afgerond

x

afgerond loopt

x

x

x

-

x

x

x

x

x

x

x x

afgerond x

loopt

x x

x

x

Dit is een apart spoor naast het accommodatiebeleid. Het komt (deels) wel terug in het accommodatiebeleid. afgerond

x

x

loopt Komt in het accommodatiebeleid

-

x

x

x

x

11 Voorjaarsnota 2024-2028

loopt

s.v.z.

Portefeuille- Actie houder Van der Aa Afval Goossens

Goossens Goossens Goossens

Goossens

Riolering Goossens

VAB-Beleid gereed Optimaliseren Doelstellingen, Beleidsnotitie en Uitvoeringsplan Extra communicatie Evaluatie restafval Afval (ondergrondse) containers voor hoogbouwverzamellocaties Uitvoering grondstoffeninzameling en verminderen huishoudelijk restafval per inwoner

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 5 juni 2024 x x Q3 in de raad x

gereed

x

x

x

x

x x

x

regulier werk regulier werk loopt

regulier werk

Cofinanciering voor klimaatadaptieve inrichting openbaar gebied.

x

(rood = planning aangepast)

12 Voorjaarsnota 2024-2028

Impulssubsidie is beschikbaar gesteld voor cofinanciering Theereheide.

s.v.z.

Financiële gevolgen Autonome ontwikkelingen Afgezien van de voorgestelde budgetneutrale begrotingsmutaties hebben de volgende mutaties vanuit dit programma gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

(x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel)

2024

2025

2026

2027

2028

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Duurzaamheid Autonome en overige ontwikkelingen: •

-

Totaal Programma Duurzaamheid

Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben voor dit programma de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

2024

2025

2026

2027

2028

-100,0

-100,0

-100,0

-50,0

-50,0

Duurzaamheid •

Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma:

•

Klimaatadaptatie, uitvoeringsprogramma

•

Soorten Management Plan (t.b.v. isolatieprogramma, warmtetransitie)

•

Vitaal Buitengebied: programma vitale plattelandsontwikkeling

150,0

•

Dekking uit Ruimte voor Ruimte

-150,0

50,0

50,0

50,0

•

Uitvoering programma Natuur en Landschap

75,0

-25,0

-25,0

-25,0

•

Dekking uit Ruimte voor Ruimte

-75,0

25,0

25,0

25,0

Totaal Programma Duurzaamheid

0,0

-100,0

-100,0

-100,0

-100,0

13 Voorjaarsnota 2024-2028

-50,0

-100,0

Programma Sociaal domein Autonome ontwikkelingen Maatschappelijk werk Knelpuntenbudget energiekosten maatschappelijke instellingen In de Tweede Bestuursrapportage 2022 is een bedrag van € 687.000 toegevoegd aan de Algemene reserve en geoormerkt voor knelpunten die ontstaan zijn bij inwoners en lokale maatschappelijke instellingen door ontwikkelingen zoals energiearmoede. Van dit bedrag is € 500.000 beschikbaar gesteld voor maatschappelijke instellingen als eenmalige compensatie voor gestegen energiekosten. In het afgelopen jaar is hiervan bijna € 64.000 ingezet voor dit doel. We constateren dat er nog steeds behoefte is aan compensatie, met name bij verenigingen zonder eigen accommodatie die nu te maken hebben met kostenstijgingen. Daarom stellen we voor om hiervoor dit jaar een bedrag van € 150.000 beschikbaar te stellen en dit bedrag te dekken uit het geoormerkte budget uit de Algemene reserve.

Minderheden Wet Inburgering We zijn richting de provincie verplicht om een Plan van Aanpak te maken vanwege het niet volledig kunnen realiseren van de taakstelling huisvesting statushouders over het eerste halfjaar. We moeten in deze periode 26 statushouders van woonruimte voorzien, onder wie veel alleenstaanden. Het vraagt meer tijd om een passende oplossing te vinden voor deze doelgroep. Opvang vluchtelingen Oekraïne en asielzoekers De aantallen asielzoekers en vluchtelingen uit Oekraïne die in Nederland worden opgevangen blijven hoog. We pakken deze opgave in onderlinge samenhang en integraal op in nauwe samenwerking met Veiligheidsregio, de provincie en de gemeente Boxtel. We zijn in dat kader op zoek naar een opvanglocatie voor asielzoekers in onze gemeente. De regionale afspraken zijn vastgelegd in het Regioplan Veiligheidsregio Brabant-Noord, Asiel- en Oekraïne-opvang en huisvesting vergunninghouders ten behoeve van het totaalbeeld van de Provincie Noord-Brabant. De Spreidingswet Asiel is inmiddels in werking getreden. De financiële consequenties hiervan zijn nog niet bekend. We komen hierop terug in de Najaarsnota 2024 (en de begroting passen we waar nodig hier dan ook op aan).

Jeugdzorg Tarieven gecertificeerde instellingen De tarieven van de gecertificeerde instellingen zijn per 2024 met 30% verhoogd vanwege landelijke tariefafspraken. Het budget wordt hiervoor met € 98.400 structureel naar boven bijgesteld. In 2024 en 2025 wordt de beschikbaarheidsbijdrage voor de gecertificeerde instellingen ingezet als dekking van een deel van de verhoogde kosten. Het overige gedeelte van de verhoogde kosten voor de jaren 2024 en 2025 (€ 33.100) en de daaropvolgende jaren (€ 98.400) wordt deels gedekt uit hiervoor eerder beschikbaar gestelde middelen uit het Gemeentefonds (septembercirculaire 2023) en deels uit de stelpost indexeringen. Transformatie ADHD-zorg De jaarlijkse kosten bedragen € 56.000. Het bedrag stellen we beschikbaar uit de reserves sociaal domein gedurende de tweejarige looptijd van het project. Na evaluatie met positieve 14 Voorjaarsnota 2024-2028

uitkomst volgt continuering waarvoor we structureel budget aanvragen in de kadernota van 2026. Excessieve casussen We melden een risico van € 450.000 voor de mogelijke overschrijding van het budget maatwerk vanwege enkele casussen. Gezien de onzekerheid over de voortzetting van deze casussen stellen we de budgetten nog niet definitief bij. Zodra er meer zekerheid is komen we hier, indien nodig, bij de Najaarsnota 2024 op terug.

Wmo Huishoudelijke hulp Bij de huishoudelijke hulp spelen nog altijd personeelstekorten. De verwachting is dat deze personeelstekorten voorlopig niet opgelost zijn. Op basis van de hieruit voortvloeiende onderuitputting zetten we dit voordeel in voor het realiseren van nieuw beleid (zie pagina 23). Inclusieprogramma 2024-2027 In 2023 hebben we een uitkering van € 660.300 ontvangen uit de regionale reserve beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Dit bedrag is via de jaarrekening 2023 toegevoegd aan de reserve Sociaal domein. Wij stellen voor dit bedrag ten laste van de reserve Sociaal domein in te zetten voor een meerjarig inclusieprogramma over de periode van 2024 tot en met 2027. Dit geeft een bedrag van € 165.000 per jaar dat ingezet wordt voor de inzet van een projectleider en de uitvoering van het programma.

Volksgezondheid Bijdrage GGD De bijdrage aan de GGD wordt met € 7.200 verhoogd door het toevoegen van de kinkhoestvaccinatie aan het basispakket. Via het gemeentefonds is hier eerder al financiële compensatie voor beschikbaar gesteld, waardoor deze extra last binnen de begroting kan worden opgevangen.

Onderwijs Tijdelijke uitbreiding Wij-land Om de groei van het aantal leerlingen van de Theresia school in Berlicum op te kunnen vangen, is er voor tijdelijke units op het schoolplein gekozen. Daar is een aanvullend budget voor nodig van € 16.000 voor 2024. Voor 2025 t/m 2027 € 51.000 per jaar en voor 2028 € 86.000. In het laatste jaar is er rekening gehouden met de kosten voor het verwijderen van de units. Tijdens het opstellen van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) zoeken we naar een permanente oplossing voor de huisvesting van de Theresia school. De verwachting is dat het IHP in het najaar van 2024 wordt vastgesteld en dat dan duidelijk wordt wanneer er een permanente uitbreiding komt. Leerlingenvervoer Het budget voor vervoerskosten binnen het leerlingenvervoer wordt vanaf 2024 met € 111.000 verhoogd. De eerder verwachte kostendaling blijkt zich (nog) niet te manifesteren. We zetten nog steeds in op een daling van het aantal vervoersritten. De verwachting is echter dat deze daling niet volledig gerealiseerd gaat worden. Daarnaast wordt het budget met € 11.900 geïndexeerd op basis van de NEA-index van 3,4% over 2024.

15 Voorjaarsnota 2024-2028

Ontwikkelingen en voortgang uitvoeringsprogramma Voortgang uitvoeringsprogramma Algemeen De uitvoering van het programma Sociaal Domein ligt goed op koers. De onderwerpen waar we de afgelopen jaren extra op in hebben gezet, hebben geleid tot resultaat. Zoals ook uit het overzicht blijkt, gaat de uitvoering volgens planning. Vorig jaar hebben we aangekondigd om in 2024 een visie op het sociaal domein op te stellen. We zijn volop aan de slag met de voorbereidingen hierop. In de tweede helft van dit jaar zullen we met inwoners en organisaties uit onze gemeente en de gemeenteraad via werkateliers het gesprek hierover aangaan. Met als leidende vraag: "Wat voor gemeente willen we zijn als het gaat om zorgen voor elkaar?" Met de visie kunnen we een gedragen richting bepalen hoe we het lokale brede sociaal domein vorm geven. Het gaat daarbij niet alleen om specialistische hulp en ondersteuning, maar juist ook de ontwikkeling van de sociale basis in onze kernen. Een sterke sociale basis is nodig om grote ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda Jeugd, het integraal zorgakkoord, vergrijzing, migratie en bestaanszekerheid op te kunnen vangen. Deze leggen namelijk extra (financiële) druk op onze gemeente. Deze merken we vooral bij jeugdhulp. Een sterke sociale basis kan eraan bijdragen dat het toekomstige beroep op tweedelijns ondersteuning gedempt kan worden.

De ondersteuning en dienstverlening die we vanuit de gemeente bieden, doen we steeds meer ontschot. We kijken eerst integraal naar wat de hulpvrager nodig heeft. Onze voorstellen voor 2025 dragen daar in grote mate aan bij. We willen onze inwoners in staat stellen om zoveel mogelijk zelfstandig mee te doen in de samenleving en zijn of haar steentje daar zelf ook aan bij te dragen. Subsidiebeleid Het huidige subsidiebeleid is verouderd. Daarom zijn we gestart met het herijken van dit beleid dat volgens planning per 2026 in zal gaan. Het gevraagde budget van € 35.000 is nodig voor tijdelijke incidentele subsidieaanvragen, aanvragen die nu geen plek hebben in de subsidieregelingen maar wel bijdragen aan de beleidsdoelstellingen. Deze willen we ook kunnen ondersteunen. We verwachten dat vanaf 2026 meerjarig een hoger bedrag nodig zal zijn, om een nieuw en passend prijspeil vast te kunnen stellen voor daaropvolgende jaren. Inzet sociaal raadslid via Bint Het sociaal raadsliedenwerk heeft als doel om inwoners van onze gemeente hun weg te laten vinden in de wet- en regelgeving. Sociaal raadsliedenwerk voorziet in een grote behoefte en wordt deels bekostigd uit de POK middelen.

Dit zijn de middelen die door het Rijk naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag beschikbaar zijn gesteld aan gemeenten met als doel het verbeteren van de dienstverlening aan kwetsbare burgers. Met deze middelen hebben we extra uren kunnen invullen, bijvoorbeeld het avondspreekuur. Omdat het sociaal raadsliedenwerk voorziet in een grote behoefte is het wenselijk deze dienstverlening voort te zetten. Vergrijzingstafel De vergrijzingstafel heeft tot doel om de gevolgen van de vergrijzing binnen de gemeente op te pakken. We vragen voor 2027 een budget van € 30.000 voor uitvoering van projecten.

16 Voorjaarsnota 2024-2028

Projectleider en projectondersteuner migratie Sinds het najaar 2023 is er een projectleider en projectondersteuner migratie. In 2024 worden zij betaald uit het budget Oekraïne. Vanaf 2025 is er nu nog geen dekking, terwijl voorlopig continuering van de inzet wel nodig is om het programma Migratie verder op te zetten en uit te voeren. We zetten daarom voor de continuering van de projectleider en de projectondersteuner de reserve Opvang doelgroepen in. Project Hervormingsagenda Jeugd De hervormingsagenda jeugd zorgt voor een transformatie in de jeugdhulp waarbij we meer preventief moeten werken, waardoor we minder 2e lijns jeugdzorg in hoeven te zetten. Om de kosten en baten op lange termijn in evenwicht te houden is een investering in de preventieve sociale en pedagogische basis noodzakelijk. Daarnaast krijgen de lokale wijkteams hierin een grote rol met meer expertise en lichte hulpvormen vanuit een brede analyse, de gezinscontext en aansluitend bij de leefwereld van de jongeren gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. Uitgangspunt is dat passende en tijdige zorg voor iedere jeugdige die dat nodig heeft, beschikbaar is. We pakken de hervormingsagenda projectmatig op. In het project bepalen we welke maatregelen we lokaal gaan uitvoeren en welke financiële vragen hier uit voortkomen.

Cliënt-ervaringsonderzoeken Sociaal Domein Dit jaar zijn we gestart met een meting van de ervaring van inwoners met de dienstverlening in het sociaal domein. We willen deze aanpak door-ontwikkelen om de effectiviteit van de dienstverlening en ondersteuning beter aan te kunnen laten sluiten op de behoeften en de regie vanuit de inwoner op zijn/haar hulpvraag. Op grond van de Wmo en Jeugdwet zijn we ook verplicht om onderzoek te doen naar cliëntervaringen. We doen dit in eerste instantie alleen in 2025. Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties (VIA) Op basis van landelijke programma Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties is regionaal op bestuurlijk niveau besloten extra in te zetten op samenwerking met partners. Hiervoor wordt een methodiek ingezet dat zich richt op vermindering van huiselijk geweld en kindermishandeling. Goede afstemming met Veilig Thuis, zorgaanbieders moet leiden tot vroegtijdige signalering en voorkomen van escalatie. De implementatie en uitvoering van de methodiek vraagt extra inzet binnen de wijkteams, voor scholing, veiligheidscoördinatie en coaching van medewerkers. Voor de implementatie- en uitvoering voegen we aan de wijkteams 0,5 fte toe. Regionale inkoop Toezicht en Handhaving WMO+Jeugd Er is behoefte aan toezicht en handhaving op het gebied van rechtmatigheid bij aanbieders van Wmo en Jeugdzorg.

Uit landelijke onderzoeken is gebleken dat hier besparingen door kunnen worden gerealiseerd en er gaat een preventieve werking vanuit richting aanbieders. Daarbij draagt het bij aan kwalitatief goede zorg. In de Wmo en de Jeugdwet staat ook dat gemeenten verplicht zijn toezicht en handhaving te organiseren. Tot nu toe werd dit door onze consulenten vorm gegeven. Dit is echter niet effectief vanwege het ontbreken van expertise en capaciteit. We hebben regionale afspraken gemaakt om toezicht en handhaving door de gemeente ’s-Hertogenbosch te laten uitvoeren.

17 Voorjaarsnota 2024-2028

Voortzetten Onafhankelijke Clientondersteuner (OCO) Onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) is een wettelijke verplichting vanuit de Wmo. In 2024 zijn we een project gestart om vrijwilligers op te leiden tot OCO. Continuering van de coördinatie en begeleiding van deze vrijwilligers is nodig. Zij hebben een vast aanspreekpunt nodig. We verwachten hiervoor circa 6 uur per week voor in te moeten zetten. Dit willen we bij Bint beleggen. Inzet vroegsignalering schulddienstverlening Vroegsignalering is een wettelijke taak, hiervoor krijgen we echter geen middelen vanuit het Rijk. In onze gemeente is er voor gekozen om extra in te zetten om inwoners met beginnende problematiek proactief te benaderen. Continuering van deze inzet is noodzakelijk. Voor onze gemeente zetten we hiervoor 0,8 fte in (in totaal 1,8 fte samen met Boxtel binnen MGD). Tot nu toe werd deze functie (als pilot) gefinancierd vanuit het dividend/AGR van de WSD. Deze middelen mogen echter niet structureel worden ingezet. Bovendien is het niet zeker of het vrij te besteden AGR-budget voldoende dekkend zal blijven in de toekomst. Inzet participatie consulent jongeren De participatieconsulent jongeren zet zich in om jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk te helpen. De afgelopen jaren hebben aangetoond dat extra inzet voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt nodig is.

Het begeleiden van deze jongeren is meer intensief dan een ‘reguliere inwoner’. Het doel is om zo vroeg mogelijk jongeren te laten participeren en een toekomst te bieden. Bovendien is het streven om alle jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt in beeld te hebben en vroegtijdige schooluitvallers te spreken, zodat er zo snel mogelijk adequate actie kan worden ondernomen. Geen actie kan verlies van perspectief inhouden en een leven lang “op de bank” betekenen. Continuering van deze inzet is noodzakelijk. Hiervoor zetten we 0,44 fte in (in totaal 1fte samen met Boxtel binnen MGD). Tot nu toe werd deze functie gefinancierd vanuit het dividend/AGR van de WSD. Deze middelen mogen echter niet structureel worden ingezet. Bovendien is het niet zeker of het vrij te besteden AGR-budget voldoende dekkend zal blijven in de toekomst. Normverhoging minimaregelingen van 120% naar 125% Het verhogen van de inkomensnorm voor minimaregelingen draagt bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners. In de huidige ontwikkelingen zien we dat de groep met inkomen net boven 120% van de bijstandsnorm moeilijk rond komt. Daarnaast kent de verhoging van de inkomensnorm ook een preventief karakter: door de doelgroep tussen de 120% en 125% vroegtijdig te ondersteunen, komen zij vermoedelijk minder snel in financiële problemen. Het kan voorkómen dat inwoners last krijgen van de armoedeval.

Het is lastig een exacte schatting te maken over de omvang van deze doelgroep. Dit maakt dat ook de kostenindicatie moeilijk in te schatten is. Gebaseerd op cijfers uit de energietoeslag en cijfers van het CBS ligt de stijging tussen de € 110.000 en de € 150.000. We zijn uitgegaan van een stijging van € 122.000. Hierbij is ook ambtelijke capaciteit meegenomen. Extra capaciteit participatie inburgering De instroom van asielzoekers blijft onverminderd hoog. De verwachting is dat er daarmee meer statushouders doorgeplaatst gaan worden naar de gemeentes. Statushouders hebben een inburgeringsverplichting. Als statushouders eerder toegeleid worden naar werk betekent dat op veel vlakken verbetering. Zowel op het gebied van inkomen, integratie, maatschappelijke participatie als zingeving. Ook hoeven statushouders met werk minder een beroep te doen op een uitkering. Het brengt meer werk met zich mee om deze mensen goed toe te leiden naar werk. We hebben nu onvoldoende capaciteit om te voldoen aan de vraag 18 Voorjaarsnota 2024-2028

vanuit de wet inburgering. Hiervoor zetten we 0,44 fte in (in totaal 1fte samen met Boxtel binnen MGD). Leerlingenvervoer We hebben te maken met stijgende kosten voor leerlingenvervoer; deze willen we drukken. We zijn daarom in 2023 gestart met het strikter toetsen van aanvragen. Dit heeft nog niet tot het gewenste effect geleid. Daarbij is ons doel om onze leerlingen zoveel mogelijk gebruik te laten maken van eigen vervoer en/of door het sociaal netwerk. Hiervoor willen gaan werken met individuele vervoersplannen. Dit wil zeggen dat we actief de zelfredzaamheid van de kinderen in het leerlingenvervoer in kaart willen brengen en met een plan ervoor zorgen dat kinderen bijvoorbeeld met het openbaar vervoer of met de fiets gaan reizen. Om dit voor het huidige bestand te kunnen doen is tijdelijk extra inzet gedurende 2 jaar nodig. Voor nieuwe aanvragen is structurele uitbreiding van de formatie noodzakelijk. We willen in 2025 en 2026 hiervoor binnen MGD (voor beide gemeenten samen) 0,56 fte inzetten. Vanaf 2027 zal dit teruggebracht kunnen worden tot 0,25 fte. Ontwikkeling en implementatie gezinsaanpak geletterdheid Met ingang van 2025 is dit een wettelijke staak. Voor de uitvoering daarvan is 0,22 fte nodig. Het Rijk stelt geen middelen beschikbaar voor deze nieuwe wettelijke taak.

Vervallen: taakstelling accommodatiebeleid / maatschappelijk vastgoed De taakstellingen accommodatiebeleid en inkomensafhankelijke bijdrage, harmonisatie kinderopvang zijn gebaseerd op de kerntakendiscussie 2015. Via verkopen maatschappelijk vastgoed is inmiddels een deel van de oorspronkelijke taakstelling gerealiseerd. In structurele zin resteerde er na de Najaarsnota 2023 nog een taakstelling van € 165.500. De haalbaarheid van deze taakstelling is beoordeeld en geconcludeerd is dat in structurele zin een dergelijke taakstelling niet realiseerbaar is. Daarom wordt via deze Voorjaarsnota voorgesteld deze taakstelling vanaf 2025 te laten vervallen ten laste van het begrotingssaldo. IHP Ontwikkelingen onderwijshuisvesting Bijstelling budgetten toekomstige investeringen onderwijs: Bolster en Elde (netto) De investeringen in de Bolster en Elde worden momenteel voorbereid door de organisatie. Naar verwachting wordt in de loop van dit jaar een investeringskrediet hiervoor aangevraagd. Door inflatie worden de kosten hoger dan eerder geraamd. Hierdoor is € 180.000 aanvullend budget nodig om de plannen te kunnen realiseren. De middelen worden beschikbaar gesteld en in eerste instantie in de reserve Toekomstige investeringen onderwijs gestort. Wanneer de investering is geactiveerd op de balans wordt dit budget nadien ingezet ter dekking van de kapitaallasten.

De vorming van de omvang van de reserve toekomstige investeringen onderwijs is essentieel aangezien deze middelen nadien worden ingezet ter dekking van de kapitaallasten. Uitbreiding Basisschool Fonkel De raad heeft in maart 2023 besloten tot de uitbreiding van de Fonkel. Het schoolbestuur treedt op als "bouwheer" voor deze uitbreiding. De gemeente staat garant voor het investeringsbedrag dat is gemoeid met deze uitbreiding en stelt de bijbehorende doordecentralisatievergoeding ter beschikking aan het schoolbestuur. Oplevering staat gepland voor najaar 2024.

19 Voorjaarsnota 2024-2028

Stand van zaken uitvoeringsprogramma Hierna volgt een tabel waarin per activiteit uit het uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht. Portefeuille- Actie houder

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 5 juni 2024

Maatschappelijk werk Raaijmakers Evaluatie wijkteams (intern) Evaluatie wijkteams met externe partners Minderheden (vluchtelingen /statushouders) Smid Woonruimte vluchtelingen Oekraïne

x

Raaijmakers

x

x

x

x

Smid

Onderzoek en besluitvorming woonruimte statushouders

x

Smid

Onderzoek opvang vluchtelingen

x

Jeugdzorg Raaijmakers Raaijmakers Raaijmakers Wmo Raaijmakers

Evaluatie Jeugdhulp Dichtbij Pilot vechtscheidingen Subsidie-afspraken

Projectplan Langer zelfstandig thuis wonen Raaijmakers Notitie vergrijzing Inkomensvoorziening Raaijmakers Nieuw armoedebeleid waaronder werkende armen Onderwijs Raaijmakers Voorbereiding De Bolster Raaijmakers Strategie onderwijshuisvesting Raaijmakers Opstellen IHP Raaijmakers Start en oplevering uitbreiding de Fonkel Raaijmakers Start en oplevering nieuwbouw Elde-college

wordt gekoppeld aan Integrale visie Sociaal Domein wordt gekoppeld aan Integrale visie Sociaal Domein afgerond (dit betreft een eerdere locatie op Kentalisterrein. Locatie De Schakel wordt cf. planning in juli 2024 in gebruik genomen). we zijn volop aan het zoeken naar geschikte locaties voor deze doelgroep onderzoek naar opvanglocatie voor asielzoekers loopt

x

x

afgerond afgerond afgerond

x x x

afgerond x

afgerond

x

afgerond

x

x

x

x

x x

x x

x x

x x

loopt afgerond loopt loopt

x

x

x

x

20 Voorjaarsnota 2024-2028

nu pve en architectenselectie. Datum oplevering nog niet bekend.

s.v.z.

Portefeuille- Actie (nieuwe onderwerpen) houder Raaijmakers Raaijmakers

Subsidiebeleid Integrale visie Sociaal Domein

2022 2023 2024 2025 2026 Stand van zaken Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 5 juni 2024 x loopt conform planning x Planning is mei 2025 in de raad. loopt conform planning

(rood = planning aangepast)

21 Voorjaarsnota 2024-2028

s.v.z.

Financiële gevolgen Autonome ontwikkelingen Afgezien van de voorgestelde budgetneutrale begrotingsmutaties hebben de volgende mutaties vanuit dit programma gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

(x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel)

2024

2025

2026

2027

2028

Sociaal domein Autonome en overige ontwikkelingen: •

Knelpuntenbudget energiekosten maatschappelijke instellingen

-150,0

•

Inzet geoormerkt knelpuntenbudget vanuit de Algemene reserve

150,0

•

Inzet middelen beschikbaarheidsbijdrage Jeugdbescherming Brabant t.b.v. de verhoging tarieven gecertificeerde instellingen

33,7

33,7

•

Bijstelling budget leerlingenvervoer

-111,0

-111,0

-111,0

-111,0

-111,0

•

Verlenging tijdelijke units Theresiaschool

-16,0

-51,0

-51,0

-51,0

-86,0

-93,3

-128,3

-162,0

-162,0

-197,0

Totaal Programma Sociaal domein

22 Voorjaarsnota 2024-2028

Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben voor dit programma de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

2024

2025

2026

2027

2028

-35,0

-100,0

-100,0

-100,0

-40,0

-40,0

-40,0

Sociaal domein Ontwikkelingen uitvoeringsprogramma: •

Subsidiebeleid 2026-2030

•

Inzet sociaal raadslid (BINT)

•

Vergrijzingstafel

•

Ontwikkeling en implementatie migratie

-55,0

-55,0

-55,0

•

Project Hervormingsagenda Jeugd

-100,0

-100,0

-100,0

•

Cliënt-ervaringsonderzoeken jeugdzorg

-30,0

•

Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties (VIA)

-43,0

-43,0

-43,0

-43,0

•

Regionale inkoop Toezicht en Handhaving WMO + Jeugd

-27,0

-27,0

-27,0

-27,0

•

Voortzetten Onafhankelijke Clientondersteuner (OCO) bij BINT

-20,0

-20,0

-20,0

-20,0

•

Inzet vroegsignalering

-76,0

-76,0

-76,0

-76,0

•

Normverhoging minimaregelingen van 120% naar 125%

-122,0

-122,0

-122,0

-122,0

•

Inzet participatie consulent jongeren

-42,0

-42,0

-42,0

-42,0

•

Extra capaciteit participatie inburgering

-42,0

-42,0

-42,0

-42,0

•

Vervallen: taakstelling acc. beleid / maatschappelijk vastgoed

-165,5

-165,5

-165,5

-165,5

•

Leerlingenvervoer (formatie)

-22,0

-22,0

-9,0

-9,0

•

Ontwikkeling en implementatie gezinsaanpak geletterdheid

-25,0

-25,0

-25,0

•

Bijstelling budgetten toekomstige investeringen onderwijs: Bolster en Elde (netto)

-180,0

-180,0

-180,0

•

Dekking diverse ontwikkelingen programma Sociaal domein: 290,0

290,0

290,0

-30,0

o

overschot budget WMO

o

reserve Opvang doelgroepen

55,0

55,0

55,0

o

reserve Sociaal domein

177,0

147,0

147,0

-322,5

-567,5

-584,5

250,0

Totaal Programma Sociaal domein

0,0

23 Voorjaarsnota 2024-2028

-576,5

Programma Leefomgeving Autonome ontwikkelingen Volkshuisvesting Onderzoek verblijfslocaties arbeidsmigranten De gemeente heeft de opdracht verstrekt een verdiepend onderzoek te verrichten naar het aantal arbeidsmigranten dat woonachtig is in de gemeente en de sociale aspecten (aantal personen in woningen, kwaliteit van de huisvesting enz.) die met de huisvesting samenhangen. Op basis van de resultaten van deze inventarisatie kan de afweging gemaakt worden of specifiek beleid met betrekking tot arbeidsmigranten noodzakelijk is. Met dit onderzoek is een bedrag van € 25.000 gemoeid.

Grondexploitaties Actualisatie begroting grondexploitaties Op basis van de werkelijke cijfers zijn de begrotingscijfers van de grondexploitaties geactualiseerd.

Beheer onroerend goed Uitkomst Europese aanbesteding energie In 2023 heeft er een aanbesteding gelopen voor een nieuw energiecontract aangezien het oude op 31-12-2023 afliep. Dit oude contract had een looptijd van 2017 tot en met 2023. Er is een Europese aanbestedingsprocedure gevolgd gezamenlijk met 19 andere gemeenten. Hieruit is Greenchoice naar voren gekomen als nieuwe contractpartner. Zoals verwacht zit er een behoorlijk prijsstijging tegenover het oude contract. Het gevolg van de nieuwe prijsvorming is berekend. De berekening is gebaseerd op de werkelijke lasten in 2023. De gevolgen hebben betrekking op meerdere producten en kennen een structureel karakter. Gevolg Nieuw te begroten Nu begroot MijnGemeenteDichtbij*) € 560.400 € 249.200 Sint-Michielsgestel € 647.000 € 139.000

Bijstelling € 311.200 € 508.000

* Dit bedrag wordt op basis van de verdeelsleutel doorbelast aan Boxtel en Sint-Michielgestel (en is nu meegenomen onder product bestuur). Dekking is deels gevonden in de bestaande stelpost inflatie, waardoor het nadelig effect wat is beperkt. Dit betreft een bedrag van € 25.000 in 2024 oplopend tot € 125.000 in 2028. Daarnaast zetten we in op minder energieverbruik door gerichte maatregelen (zie pagina 35). Huur Runweg De WSD betaalt huur aan de gemeente Sint-Michielsgestel voor gebruik van verblijfsruimte in het gemeentelijke gedeelte van de brandweerkazerne in Berlicum. Vanaf 2024 en verder wordt deze opbrengst jaarlijks structureel opgenomen in de begroting. Indexering contract Meander Door indexering van de huur, conform contract, zijn de inkomsten toegenomen. Deze verhoging wordt voor 2024 en verder structureel verwerkt in de begroting.

24 Voorjaarsnota 2024-2028

Groenbeheer Areaaluitbreiding De areaaluitbreiding voor groenbeheer inclusief bomen van € 13.000 zal structureel worden gedekt uit de centraal opgenomen stelpost 'areaaluitbreiding' Indexering onderhoudsbestek wijkgroen Jaarlijks indexeert WSD de prijzen van de onderhoudsbestekken. Voor 2024 bedraagt de index 6,87%. Rekening houdend met de kosten voor het onderhoudsbestek 2024 betekent dit een prijsstijging van € 50.000 die niet is voorzien in de begroting en hier is de stelpost prijsindexering voor beschikbaar. Indexering onderhoudsbestek hondentoiletten Jaarlijks indexeert WSD de prijzen van de onderhoudsbestekken. Voor 2024 bedraagt de index 6,87%. Rekening houdend met de kosten van het onderhoudsbestek 2024 betekent dit een prijsstijging van € 2.700 die niet is voorzien in de begroting en hier is de stelpost prijsindexering voor beschikbaar. Onderhoud bomen In 2023 is een aanvullen budget van € 40.000 beschikbaar gesteld voor veilig en duurzaam boomonderhoud. Dit bedrag is voor 2024 en volgende jaren opnieuw nodig om het groter wordende oudere en onderhoudsintensieve bomen duurzaam in stand te kunnen houden. Landgoed Seldensate Het gebied direct rondom de kasteelruïne verdient een kwalitatief hoogwaardige inrichting en beheer op basis van historische natuurwaarden. Daartoe dient een visiedocument opgesteld te worden met daaraan gekoppeld een bijbehorend beheerplan.

De éénmalige kosten voor opstellen van deze documenten ramen we op een bedrag van € 30.000. In de begroting is hierin niet voorzien en hier is de stelpost prijsindexering voor ingezet.

Beheer openbare ruimte Areaaluitbreiding De areaaluitbreiding van de openbare verlichting € 25.000 en verharding € 10.000 zal structureel worden gedekt uit de centraal opgenomen stelpost 'areaaluitbreiding'. Indexering slijtlagen en klein asfaltonderhoud De indexering voor 2024 op het beheeronderdeel slijtlagen en klein asfaltonderhoud leidt tot een prijsstijging van € 15.000. In de begroting is hierin niet voorzien en hier is de stelpost prijsindexering voor beschikbaar.

25 Voorjaarsnota 2024-2028

Groot Onderhoud brug Beusingsedijk Sint-Michielsgestel beschikt over een voorziening voor beheer en onderhoud van de civiele kunstwerken. Op dit moment is sprake van een concrete calamiteit en zijn de totale kosten van € 550.000 (inclusief kabels en leidingen) niet in de begroting 2024 voorzien. Voorgesteld wordt om deze aanpassingen te zien als een investering, zoals gebruikelijk ook bij vervanging van bruggen. Dit betekent een jaarlijkse, gemiddelde kapitaallast van € 24.900 (rente 1% en afschrijving 25 jaar). Afschrijvingstermijn wijkt af van de maximale termijn volgens de nota afschrijvingen, omdat de brug in 2050 vervangen zal worden. Op de huidige brug zit geen boekwaarde meer. Eco-duikers Beek/Besselaar en Genenberg, Gemonde De kosten voor de aanleg van de Eco-duikers inclusief verleggen van kabels en leidingen zijn begroot op € 176.800. De overschrijding van het krediet voor de aanleg van de civiele kunstwerken in 2023 bedraagt € 8.300. Als dekking geldt de toegekende subsidie van het Waterschap voor de aanleg van de Ecoduikers zijnde € 111.700 in combinatie van het naar voren halen van de begrote investeringen van € 73.400 in 2026 en 2028 van civiele kunstwerken.

Grootschalige rioolvervanging Middelrode In het vastgestelde Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) zijn per 2020 en verder de grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool op wijkniveau planmatig en financieel voorzien. Het door college vastgestelde projectplan ‘grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool’, geeft weer dat de organisatiestructuur leidt tot een integrale aanpak van de uitvoeringsplannen. Om de werkzaamheden conform het projectplan uit te kunnen voeren stellen wij voor om het benodigde krediet van € 304.000 naar voren te halen zodat dit meegenomen kan worden in de laatste fase (fase 4) riolering Middelrode. Het naar voor halen van een investering van totaal € 304.000 betekent een incidentele kapitaallast voor de jaren 2024 tot en met 2026. Gladheidsbestrijding De wegbeheerder is verplicht de gladheid te bestrijden. Op basis van gladheidssignalering vanuit Eindhoven rukte de gemeente gewoontegetrouw uit. In de winterperioden 2022-2023 en 2023-2024 zijn bij wijze van proef de strooiacties afgestemd op de lokale metingen van Meierijstad. Ten opzichte van de Eindhovense signalering zijn daarmee respectievelijk 12 en 5 strooibeurten uitgespaard. In twee seizoenen is in totaal is € 42.500 minder uitgegeven.

Daarom stellen we voor eenmalig € 30.000 te investeren in het plaatsen van eigen lokale meteorologische meetpunten, op basis waarvan een meteorologisch adviesbureau de strooiacties in onze gemeente nog beter initieert. De jaarlijkse kapitaallast bedraagt €3.200. Vermeerderd met de jaarlijkse onderhoudskosten van € 4.000 ontstaat een structurele exploitatielast van € 7.200. Voorgesteld wordt deze extra exploitatielasten te dekken uit het begrotingssaldo

Verkeersmaatregelen Opstellen verkeersplan Theereheide De kosten verbonden aan het afronden van Verkeersplan Theereheide bedragen € 45.000. Deze kosten brengen we ten laste van de gelabelde middelen in de reserve toekomstige investeringen voor verkeer en mobiliteit. Overeenkomst Abri's De contractafspraken voor reclame in abri's en het onderhoud daarvan eindigen dit jaar. Voor 2025 en daarna gaan we een nieuwe overeenkomsten opstellen. Voor externe expertise op dit onderwerp vragen we een eenmalig budget van € 15.000. 26 Voorjaarsnota 2024-2028

Den Dungen: korte termijn maatregel In november 2023 is het Verkeersplan Den Dungen aan het college voorgelegd en voorgesteld de verkeerskundige knelpunten en wensen op te nemen in het Mobiliteitsplan Sint-Michielsgestel. Vooruitlopend op de vaststelling van het Mobiliteitsplan wordt het knelpunt Verlengde Hoogstraat en omgeving versneld aangepakt en ingericht voor 30 km/uur. Dit plan is in samenwerking met de inwoners tot stand gekomen. De kosten van circa € 225.000 worden gedekt uit de gelabelde middelen voor verkeerskundige maatregelen uit de Reserve toekomstige investeringen.

Omgevingswet Inhuur coördinator project Omgevingswet De concept-omgevingsvisie lag ter inzage en de vaststelling vindt later dit jaar plaats. In de Omgevingsvisie laat de gemeente zien hoe zij het leefgebied wil ontwikkelen en beschermen. Die keuzes werken wij uit in een Omgevingsplan. Het Omgevingsplan bevat zo de regels voor de fysieke leefomgeving. Om te starten met het Omgevingsplan is voor dit jaar € 23.000 nodig voor de inhuur van een coördinator Omgevingsplan, dit ter voorbereiding op vaste formatie of tijdelijke inhuur.