Bijlage 1: Begroting 2026 Gemeente_Sint-Michielsgestel
Tekst van het document
Maatschappelijk effect In het programma Leefomgeving willen we de volgende maatschappelijke effecten realiseren: • • • • •
36
we hebben voldoende duurzame en passende woningen voor iedereen; onze dorpen zijn goed verbonden, bereikbaar en verkeersveilig; daarmee zorgen we ervoor dat onze dorpen vitaal en leefbaar zijn en blijven; in het buitengebied is een goede balans gevonden om ruimte te geven aan landschap, natuur, biodiversiteit en water, maar ook landbouw, recreatie en wonen; we zorgen voor goede onderwijshuisvesting op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting (agenda raad 11 december 2025).
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Ambities bestuursakkoord De ambities van het bestuursakkoord zijn vertaald in de onderstaande drie thema's voor het programma Leefomgeving: Thema 7: Sint-Michielsgestel werkt aan een passend woningaanbod Thema 8: Sint-Michielsgestel zorgt voor een beter bewoonbaar buitengebied Thema 9: Sint-Michielsgestel wordt verkeersveilig en bereikbaar
Sint-Michielsgestel werkt aan een passend woningaanbod Wat willen we bereiken? We willen onze huidige én toekomstige inwoners een duurzame en passende woning kunnen bieden. Met de tekorten op de woningmarkt hebben we alleen snel, meer woningen nodig. Daarom kijken we waar we de woningbouw in onze dorpen kunnen versnellen en waar we extra woningen kunnen toevoegen. Hierbij kijken we nadrukkelijk ook naar de randen van de huidige dorpen. Om de kansen voor realisatie goed in te kunnen schatten voeren we momenteel een QuickScan uit om de meest kansrijke locaties in beeld te krijgen. Het toevoegen van woningen draagt namelijk ook bij aan het versterken en leefbaar houden van al onze dorpen.
Wat gaan we daarvoor doen? Volkshuisvesting De afgelopen jaren is een deel van de woningbouwplannen vertraagd. De stikstofproblematiek, langdurige beroepsprocedures bij de Raad van State en de steeds vaker optredende netcongestie spelen hierbij een belangrijke rol. Het afgelopen jaar is gewerkt aan het uitbreiden van de formatieruimte bij team Ruimtelijke ontwikkeling, zowel voor projectleiders als beleidsadviseurs. De capaciteit is nagenoeg ingevuld waarmee projecten voortvarend kunnen worden opgepakt. Bij de advisering over ruimtelijke plannen letten wij erop dat er per kern gebouwd wordt voor de juiste doelgroepen en in de juiste hoeveelheden volgens de omgevingsvisie SintMichielsgestel en het programma Volkshuisvesting en Wonen-Welzijn-Zorg. In de plannen zoeken wij naar ruimte voor speciale woonvormen die hieraan bijdragen. Hierbij is te denken aan: • • • • • •
Tijdelijke woonvormen (flex woningen) Tiny houses Woon-zorgvormen Mantelzorgwoningen Kleinschalige groepswoningen Collectief particulier opdrachtgeverschap.
In ons beleid bieden we meer ruimte aan specifieke doelgroepen in de nieuw te bouwen woningvoorraad en streven we naar een passender gebruik van de bestaande woningvoorraad. Welzijn en zorg maken hierdoor onderdeel uit van de woonopgave. De instrumenten staan vermeld in de uitvoeringsagenda van het Programma Volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg 2023-2027. Hierbij is te denken aan:
Gemeente Sint-Michielsgestel
37
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel • • • • • •
Huisvestingsverordening met urgentieregeling voor (kwetsbare) aandachtsgroepen Splitsingsbeleid voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad Meergeneratie-/mantelzorg wonen Antispeculatiebeding Doelgroepenbeleid Migratie/asiel/statushouders.
Omgevingsprogramma's De in 2024 vastgestelde omgevingsvisie Sint-Michielsgestel en de daarin opgenomen ambities werken we uit in omgevingsprogramma’s. Deze stellen we op volgens een uniforme hoofdstukindeling en de vereisten voor publicatie binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Structureel monitoren we elk omgevingsprogramma op het behalen van de ambities en de uitvoering van bijbehorende maatregelen. Voor de omgevingsprogramma’s stelden we een planning op. We werken in 2026 verder aan de vorig jaar gestarte gebiedsgerichte programma's Vitaal Landelijk Gebied en Duurzaamheid. We verwachten te starten met de programma’s Gezondheid, Toerisme & Recreatie en Accommodatie & voorzieningen. Omgevingsplan In 2025 is er een projectteam gestart en zijn de eerste stappen gezet om tot één gemeentebreed omgevingsplan te komen. Eind 2026 verwachten we de basis voor dit omgevingsplan ter vaststelling aan de gemeenteraad aan te bieden. Daarna werken we het omgevingsplan per gebied verder uit. Vanaf eind 2026 beginnen we met het stedelijk gebied. In- en uitbreidingsmogelijkheden woningbouw In 2024 en 2025 brachten we de inbreidingsmogelijkheden voor woningbouw in beeld. Ook keken we binnen de bebouwde kom naar transitie van leegstaande bedrijfsgebouwen, zoals winkel- en kantoorpanden, naar woningen. Hieruit kwamen potentiële inbreidingslocaties naar voren die voor 2032 kansrijk zijn.
Tussen de 55% en 59% van de gewenste planvoorraad volgens het programma Volkshuisvesting is te realiseren in het stedelijk gebied. Dat betekent dat we zorgvuldig kunnen onderbouwen dat er ook uitbreidingsgebieden nodig zijn. De uitkomsten van het onderzoek inbreiding betrekken we bij het prioriteringsproces en maken het mogelijk om woningbouwontwikkelingen met impact op te pakken. We werken aan een mix van in- en uitbreidingslocaties om de ambities van de omgevingsvisie Sint-Michielsgestel en het programma Volkshuisvesting te realiseren.
Hoe kunnen we dat meten? Volkshuisvesting We brengen jaarlijks het aantal nieuwbouwwoningen in beeld. Hierbij hanteren we de volgende indeling:
38
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Onderwerp
Doelstelling
Indicator
Aantrekkelijk wonen
Toename woningvoorraad
Aantal permanente woningen Aantal tijdelijke woningen Aantal ruimte voor ruimte woningen Aandeel sociale huurwoningen in toename
Toename kwalitatieve woningvoorraad
Aandeel woningen via Collectief Opdrachtgeverschap
Laatst gemeten waarde (2024) +50
Streefwaarde (2026)
0
+62
+2
+15
2%
35%
0%
10%
+191
Sint-Michielsgestel zorgt voor een beter bewoonbaar buitengebied Wat willen we bereiken? De komende jaren zal een aanzienlijk deel van ons buitengebied gaan veranderen. Een deel van onze agrariërs zal gaan stoppen met hun bedrijf. Als gemeente vinden we het belangrijk hen te ondersteunen bij de bedrijfsbeëindiging en ruimte te geven voor een andere of nieuwe toekomst. Daarbij houden we een gezonde balans tussen ruimte voor landschap en natuur en economische activiteiten.
Wat gaan we daarvoor doen? Landelijke beëindigingsregeling veehouderij (aanpak stikstof) We willen een passend perspectief bieden voor veehouder die in het kader van de Landelijke Beëindigingsregeling veehouderij met zijn huidige activiteiten wil stoppen. Er is een contactpersoon die de veehouder begeleidt en adviseert in de planologische procedure.
Gebiedsgericht omgevingsprogramma Vitaal Landelijk Gebied De voorbereidingen voor het gebiedsgerichte omgevingsprogramma Vitaal Landelijk Gebied, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie, zijn eind 2025 gestart. Dit omgevingsprogramma richt zich op het realiseren van de ambities uit die visie via een integrale aanpak van opgaven in het landelijk gebied, zoals natuur, biodiversiteit, klimaatadaptatie en de kwaliteit van water en bodem. Tegelijkertijd staan leefbaarheid, gezondheid en toekomstperspectief voor agrariërs centraal. We zetten in op een toekomstbestendige duurzame landbouw met nieuwe verdienmodellen, ondersteund door een robuust bodem- en watersysteem. Daarnaast krijgt het landelijk gebied een versterkte recreatieve functie.
Hoe kunnen we dat meten? We houden bij hoeveel veehouders gebruik maken van de landelijke beëindigingsregeling. We hanteren hier geen streefwaarde. Voor het gebiedsgerichte omgevingsprogramma Vitaal Landelijk Gebied geldt dat een monitoringsprogramma onderdeel zal zijn van het nog vast te stellen uitvoeringsplan.
Gemeente Sint-Michielsgestel
39
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Sint-Michielsgestel wordt verkeersveilig en bereikbaar Wat willen we bereiken? Voor vitale en leefbare dorpen is het van belang dat ze goed verbonden en bereikbaar zijn. We zetten daarom in op het verbeteren van de onderlinge bereikbaarheid en verbondenheid met de dorpen en steden om ons heen. Ook investeren we in verkeersmaatregelen om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid binnen onze dorpen verder te verbeteren. In de openbare ruimte geven we voorrang aan de voetganger en fietser. Daarmee stimuleren we niet alleen het langzaam verkeer, maar ook gezondere en duurzamere vormen van bewegen. Ook willen we de snelheid in de kernen beperken en daarmee de verkeersveiligheid verbeteren. We investeren in de goede bereikbaarheid van het openbaar vervoer, onder andere door in te zetten op de realisatie van mobiliteitshubs. We blijven echter ook oog houden voor de autogebruiker. Bestaande knelpunten in de kernen en het centrum willen we aanpakken en we houden de kernen goed bereikbaar, ook voor automobilisten. Ook zetten we in op het verplaatsen van (intern) doorgaand auto- en vrachtverkeer naar de provinciale wegen en de A2. Hiermee ontstaat vanzelf meer ruimte voor voetganger en fiets en zorgen we voor veiligere en gezondere kernen.
Wat gaan we daarvoor doen? Programma Duurzame Mobiliteit We gaan uitvoering geven aan het in 2025 vastgestelde programma Duurzame Mobiliteit.
Investeringen rationeel wegbeheer onderdeel van Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte De investeringen wegen gaan onderdeel uitmaken van het Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte (IMOR). Daarin maken we een doorkijk van 4 jaar voor alle uit te voeren werken van alle vakdisciplines in de openbare ruimte, inclusief kostendekking en planning. Denk aan wegen, groen, verkeer, riolering enzovoort. De planning is, dat de eerste versie van het IMOR, eind 2026 is geprogrammeerd.
Hoe kunnen we dat meten? We registreren het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers. Daarnaast registreren we door verkeerstellingen het aantal verkeersbewegingen. Hieruit leiden we onder andere af of de verkeersdruk toe- of afneemt en of het aandeel langzaam verkeer toeneemt. Dit geeft de volgende set indicatoren. Onderwerp
Doelstelling
Indicator
Verkeersveiligheid
Verhogen verkeersveiligheid
Aandeel langzaam verkeer Aantal verkeersslachtoffers Aantal dodelijke slachtoffers
40
Laatst Streefwaarde gemeten (2026) waarde 16
< 16
0
0
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Regulier werk
De afbeelding hierboven geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Leefomgeving.
Gemeente Sint-Michielsgestel
41
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kost het Leefomgeving Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000) 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Volkshuisvesting 55 51 46 41 35 30 Ruimtelijke 1.347 1.017 1.204 939 959 959 ontwikkeling Grondexploitaties 1.793 3.143 1.647 40 40 40 Beheer onroerend 1.369 1.762 1.368 1.389 1.412 1.428 goed Groenbeheer 10 9 9 9 9 9 Beheer openbare 162 184 223 225 152 154 ruimte Verkeersmaatregelen 2 26 26 26 26 26 Parkeren 0 0 0 0 0 0 Begraafplaatsen 9 4 4 4 4 4 Totaal baten 4.747 6.196 4.527 2.673 2.636 2.650 Volkshuisvesting 626 591 631 607 610 621 Ruimtelijke 4.214 5.105 4.336 4.389 4.454 4.586 ontwikkeling Grondexploitaties 1.592 3.668 2.251 1.002 1.024 1.064 Beheer onroerend 4.076 5.758 4.186 3.957 3.979 3.973 goed Groenbeheer 3.303 3.514 3.547 3.569 3.594 3.648 Beheer openbare 4.518 4.746 5.088 5.098 5.224 5.149 ruimte Verkeersmaatregelen 1.190 1.274 1.053 1.061 1.072 1.115 Parkeren 40 42 58 59 60 61 Begraafplaatsen 108 93 95 96 97 100 Totaal lasten 19.667 24.789 21.245 19.838 20.115 20.318 Saldo van baten en -14.920 -18.593 -16.718 -17.166 -17.478 -17.668 lasten voor bestemming resultaat Onttrekkingen aan 836 2.263 658 323 475 323 reserves Stortingen in 215 695 467 180 180 480 reserves Mutaties reserves 621 1.567 191 143 295 -157 Saldo van baten en -14.299 -17.026 -16.527 -17.023 -17.183 -17.825 lasten na bestemming resultaat Ontwikkeling 499 begroting Ten
opzichte van de begroting 2025 daalt het nadelige resultaat op dit programma met € 499.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 25.000 zijn onder andere: • •
42
De structurele baten vanuit anterieure overeenkomsten zijn met € 100.000 verlaagd omdat deze niet realiseerbaar zijn. Als onderdeel van het maatregelenpakket is vanaf 2026:
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
een structurele verhoging van leges omgevingsvergunningen opgenomen van € 60.000. o een structurele verlaging van lasten voor flexwoningen opgenomen van € 25.000. • Voor het wegenbeheer, civieltechnische kunstwerken en bijbehorend onderhoud is een structureel aanvullend budget van € 182.000 begroot. • Omdat voor IMOR jaarlijks een investering van € 612.500 is opgenomen stijgen de daarmee samenhangende kapitaallasten jaarlijks met ongeveer € 25.000. De overige afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 25.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten. o
Investeringen programma Leefomgeving (x € 1.000) begrote investeringen: Nieuwbouw KC De Bolster (voorbereiding) Civieltechnische investeringen Herinrichting Theerestraat Esscheweg Herinrichting Lambertusweg Vervanging armaturen openbare verlichting Vervanging masten openbare verlichting voorgenomen investeringen: Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte Aanhangstrooier voor tractor Aanhangstrooier voor tractor Sneeuwploeg groot Sneeuwploeg klein Wegaanpassing bij vervanging riolering Verkeersmaatregelen fase 2 en 3 Oud Herlaer Meander/gemeentehuis Nieuwbouw De Bolster Nieuwbouw Elde College Totaal begrote en voorgenomen investeringen
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
210 51 150 245 348
128
306
112
613
613
613
613 52 52 30 24 304 181 1.730
Pm 1.870
Pm 613
853
3.037
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Leefomgeving Nieuw gebouwde woningen Functiemenging (verhouding banen / wonen)
Gemeente Sint-Michielsgestel
Eenheid Periode Nederland per 1.000 woningen %
2023
9,1
SintMichielsgestel 8,1
2023
54,2
43,7
43
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Ontspanning en economie
Algemene beleidsdoelstelling De gemeente Sint-Michielsgestel heeft een prachtig aanbod aan maatschappelijke en sportvoorzieningen, vele vormen van kunst, cultuur en cultuurbeoefening en mooie recreatie- en verblijfsmogelijkheden. Kunst en cultuur leveren samen met de economische sector een sterke combinatie. Het maakt onze gemeente een prettige gemeente om te wonen, werken en recreëren. We geven ruimte aan initiatieven van inwoners en ondernemers op het terrein van economie, toerisme, cultuur en recreatie. We willen dat onze ondernemers zich verder kunnen ontwikkelen en we ondersteunen hen daarin. Zo kunnen we werkgelegenheid behouden en waar mogelijk uitbouwen.
Maatschappelijk effect In het programma Ontspanning en Economie willen we de volgende maatschappelijke effecten realiseren: • • • •
44
onze maatschappelijke voorzieningen geven ruimte aan de gemeenschappen in onze dorpen en dragen zo bij aan de vitaliteit en leefbaarheid in de dorpen; we hebben een vitale lokale economie met een goed ondernemers- en vestigingsklimaat in de dorpen; in het buitengebied faciliteren we de transitie van landbouw en natuurontwikkeling het buitengebied geeft ruimte voor recreatie en ontspanning en samen met de dorpen maakt het van onze gemeente een aantrekkelijke bestemming voor (dag)recreatie.
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Ambities bestuursakkoord De ambities van het bestuursakkoord zijn vertaald in de onderstaande twee thema's voor het programma Ontspanning en economie: Thema 10: Sint-Michielsgestel heeft goede maatschappelijke voorzieningen Thema 11: Sint-Michielsgestel heeft een vitale lokale economie
Sint-Michielsgestel heeft goede maatschappelijke voorzieningen Wat willen we bereiken? Een gezond verenigingsleven is het cement van onze dorpen. We stimuleren en ondersteunen dit verenigingsleven. Onder andere vanuit onze inzet op kunst, cultuur en sport, maar ook door onze maatschappelijke voorzieningen op peil te houden.
Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen vastgoed/accommodatiebeleid We gaan aan de slag met de uitvoering van het projectplan voor de renovatie van Sporthal de Run in Berlicum. We ronden de vernieuwbouw van voetbal- en korfbalvereniging BMC in Berlicum af en we zetten in op herhuisvesting Scouting Berlicum. Meander Met de ingezette nieuwe projectaanpak wordt er hard gewerkt aan concrete resultaten, zodat er in 2026 een meer toekomstbestendige en goed functionerend Meander wordt gerealiseerd. De knelpunten op het gebied van privacy en veiligheid worden aangepakt. In combinatie met het project Interne Huisvesting worden zichtbare resultaten gerealiseerd die bijdragen aan een betere balans tussen de functies van dorpshuis en gemeentehuis, mede doordat het laaghangend fruitbudget zijn vruchten afwerpt. Daarmee leggen we een solide basis voor een bloeiend gemeenschapshuis. Erfgoed In 2026 zet de gemeente in op het borgen en versterken van de erfgoedwaarden, waaronder archeologie, monumenten, cultuurhistorie. Daarbij is het belangrijk dat Erfgoed steeds meer wordt gewaardeerd, het draagvlak toeneemt en een plek in de samenleving krijgt. Zo wordt het mogelijk om bij nieuwe ontwikkelingen de identiteit van de plek herkenbaar te houden. Niet omdat het moet, maar juist omdat onze inwoners en bezoekers dit wensen. Aandachtspunten in 2026 zijn: • • •
Basis op orde Actualisering van het Erfgoedbeleid De Zuiderwaterlinie en de Linie 1629
Kunst en cultuur In 2026 zet de gemeente in op het voortzetten van de versterking van de culturele infrastructuur, het bevorderen van cultuureducatie en het vergroten van het aanbod voor een breed publiek, zowel binnen het onderwijs als in de vrije tijd. Kunst in de openbare ruimte wordt onderhouden en gerestaureerd, en er wordt een nieuw kunstwerk gerealiseerd dat zichtbaar en toegankelijk is voor inwoners, toeristen en recreanten. Kunst en cultuur blijven daarmee een verbindende kracht binnen de gemeente. Aandachtspunten in 2026 zijn:
Gemeente Sint-Michielsgestel
45
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel • • • •
Binnen het Cultuurakkoord versterken we de culturele infrastructuur, worden netwerkbijeenkomsten georganiseerd en worden cultuuraanbieders meer zichtbaar. We realiseren een nieuw kunstwerk in de kern Sint-Michielsgestel, en maken we een start met het digitaal zichtbaar maken van onze kunstwerken in de buitenruimte. We zoeken naar een geschikte locatie voor herplaatsing kunstwerk Décors Met de Bibliotheek Sint-Michielsgestel en Bibliotheek Den Dungen continueren we de samenwerking, met speciale aandacht voor het opstellen van beleid bibliotheekwerk.
Hoe kunnen we dat meten? Gemeenschapshuizen In 2025 leggen we de laatste hand aan het accommodatiebeleid. Hierin zal specifieke aandacht zijn voor het actualiseren van ons beleid rondom gemeenschapshuizen. Zodra dit beleid is vastgesteld kunnen we aan de slag met de uitvoering hiervan.
Kunst en cultuur • • •
Er is een activiteitenplan opgezet en wordt uitgevoerd Er vindt minimaal een netwerkbijeenkomst plaats voor culturele aanbieders Er is een start gemaakt met een overzicht van culturele aanbieders en aanbod binnen de gemeente Sint-Michielsgestel
Sint-Michielsgestel heeft een vitale lokale economie Wat willen we bereiken? Een vitale lokale economie zorgt voor aantrekkelijke, vitale en leefbare dorpen én werkgelegenheid voor onze inwoners. Daarom geven we ruimte aan onze lokale ondernemers om zich te ontwikkelen en vernieuwen. We investeren in een goed vestigingsklimaat, onder andere op onze bedrijventerreinen en in onze dorpen. In samenspraak met de lokale ondernemers stimuleren we de levendigheid in onze dorpen. Ook bevorderen we recreatie in het buitengebied, bijvoorbeeld door ruimte te geven aan ondernemers in (dag)recreatie en ontspanning.
Wat gaan we daarvoor doen? Vestigingsklimaat Vanuit het Rijk zijn SPUK-gelden toegekend voor de begeleiding van het bedrijventerrein voor 't Schild in Den Dungen en Venkant in Sint-Michielsgestel. Deze inzet geldt voor de periode van drie jaar. Het doel is om de organisatiegraad op de bedrijventerreinen te verbeteren. Daarnaast zijn we bezig met het vervaardigen van gebiedspaspoorten voor alle bedrijventerreinen in de gemeente om in kaart te brengen waar kansen liggen voor verbetering. Deze worden, samen met de pilot verduurzaming op bedrijventerrein ’t Schild, gebruikt voor bijvoorbeeld visievorming, vergroening, verduurzaming en netcongestie. Recreatie en Toerisme Samen met het waterschap De Dommel werken we verder aan de aanleg en ingebruikname van de aanlegsteiger nabij het centrum van Sint-Michielsgestel. Dit project is een voorbeeld van hoe de Dommel kan fungeren als verbinder en versterker van de toeristische infrastructuur. Het is de bedoeling dat de aanlegsteiger uiterlijk 2027 gerealiseerd is. Ook stellen we een huurovereenkomst op met de exploitant die bootjes op de Dommel gaat verhuren. In deze overeenkomst nemen we ook een verplichting op om te investeren in
46
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
educatie door middel van het gratis aanbieden van vaaruren aan o.a. onderwijs, en organisaties zoals IVN en andere belangenvereniging. Wij doen dit vanuit het belang om met name jongeren kennis te laten maken met de waardevolle flora en fauna van de Dommel die ons landschap al eeuwen doorkruist. In 2026 zal de eerste evaluatie van website Goedgestel.nl plaatsvinden en gaan we de samenwerking met naburige gemeenten zoeken. We gaan de bestaande wandel- en fietsroutes verder optimaliseren en/of uitbreiden. Waar we kansen zien sluiten we aan en stimuleren we regionale ontwikkelingen o.a. binnen het LOF ( Leisure ontwikkelingen fonds ).
Hoe kunnen we dat meten? Met betrekking tot de economische ontwikkeling volgen we de indicatoren zoals die opgenomen zijn in de tabel beleidsindicatoren (aantal banen, aantal vestigingsplaatsen en netto arbeidsparticipatie). Met betrekking tot recreatie en toerisme leggen we het aantal toeristische overnachtingen vast en monitoren we het aantal bezoekers van de website Goedgestel.nl. Onderwerp
Doelstelling
Indicator
Economie
Bevorderen vestigingsklimaat
Aantal vestigingsplaatsen Netto arbeidsparticipatie Aantal bezoekers website Goedgestel.nl Aantal toeristische overnachtingen
Recreatie en toerisme
Bevorderen recreatie Bevorderen recreatie
Gemeente Sint-Michielsgestel
Laatst gemeten waarde 4660
Streefwaarde (2026)
75%
76%
0
3.000 unieke bezoekers per jaar. 106.500
106.362
4800
47
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Regulier werk
De afbeelding hierboven geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Ontspanning en economie.
Dit kost het Ontspanning en Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting economie 2024 2025 2026 2027 2028 2029 (x € 1.000) Economische 15 12 12 12 12 13 aangelegenheden Recreatieve 47 41 41 41 41 41 voorzieningen Maatschappelijke 365 1.346 233 233 233 233 voorzieningen Kunst 0 25 125 25 25 0 Sport 551 306 322 334 338 340 Monumentenzorg 0 0 0 0 0 0 en oudheidkunde Totaal baten 979 1.730 733 646 649 626 Economische 695 726 632 640 650 666 aangelegenheden Recreatieve 597 617 569 572 575 583 voorzieningen Maatschappelijke 2.296 2.350 2.263 2.175 2.189 2.290 voorzieningen
48
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Ontspanning en economie (x € 1.000) Kunst Sport Monumentenzorg en oudheidkunde Totaal lasten Saldo van baten en lasten voor bestemming resultaat Onttrekkingen aan reserves Stortingen in reserves Mutaties reserves Saldo van baten en lasten na bestemming resultaat Ontwikkeling begroting
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 463 2.117 601
491 2.529 666
641 2.456 601
442 2.621 619
444 2.734 630
423 2.751 644
6.769 -5.790
7.380 -5.650
7.160 -6.426
7.069 -6.423
7.223 -6.573
7.357 -6.730
227
255
271
230
227
194
0
1.032
0
0
0
0
227
-777
271
230
227
194
-5.563
-6.427
-6.155
-6.193
-6.346
-6.536
272
Ten opzichte van de begroting 2025 daalt het nadelige resultaat op dit programma met € 272.000. De afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 25.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten.
Investeringen programma Ontspanning en Economie (x € 1.000) begrote investeringen: Investeringen binnensport, vervangingsonderhoud BMC De Brand, vernieuwen sportaccommodatie Investeringen buitensport, vervangingsonderhoud Investeringen monumenten, vervangingsonderhoud Investeringen gemeenschapsh vervangingsonderh kvh voorgenomen investeringen: Investeringen sportvelden Sporthal De Run Totaal begrote en voorgenomen investeringen
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026
Begroting 2027
24
962
Begroting 2028
Begroting 2029 134
1.400 127
85 42
35
35
72
Pm 1.586
1.038
Pm 157
134
49
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Ontspanning en economie Banen Netto arbeidsparticipatie Niet-sporters Vestigingen (van bedrijven)
50
Eenheid Periode Nederland per 1.000 inwoners van 15-64 jaar % % per 1.000 inw.15 t/m 64jr
2023
836,6
SintMichielsgestel 527,8
2024 2024 2023
73,2 42,5 181,8
76 39,1 193,6
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Ruimtegevend bestuur
Algemene beleidsdoelstelling Het programma Ruimtegevend Bestuur heeft als doel de gemeente Sint-Michielsgestel te besturen en te faciliteren vanuit een goede verbinding tussen de Raad en Samenleving. Het college staat graag in verbinding met de Sint-Michielsgestelse samenleving. Wethouders en de burgemeester zijn benaderbaar en zichtbaar in contact met inwoners. Het lokaal bestuur is continu in beweging. Inwoners, ondernemers en instellingen willen en krijgen steeds meer en vaker invloed op hun eigen (leef)omgeving. Ze nemen ook zelf initiatieven om te participeren. Een modern Ruimtegevend Bestuur staat hier voor open en stimuleert dit. Vanuit MijnGemeenteDichtbij draagt de ambtelijke organisatie bij aan goed leven en werken in onze gemeente. We voeren gezamenlijk taken uit voor en met onze inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) instellingen. We streven naar een gezonde financiële positie binnen onze beleidsperiode. Niet alleen kunnen we dan onze taken voor de inwoners van de gemeente Sint-Michielsgestel naar behoren uitvoeren, ook kunnen we een economisch sterk en duurzaam Sint-Michielsgestel realiseren. De lokale belastingen vormen samen met de bijdrage vanuit het Rijk een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente om alle taken goed uit te kunnen voeren en het gewenste voorzieningenniveau in stand te houden.
Gemeente Sint-Michielsgestel
51
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Maatschappelijk effect In het programma Ruimtegevend Bestuur willen we maatschappelijk het volgende bereiken: • • • •
We voeren een efficiënt en doelmatig bestuur, dat aansluit bij de kracht van de samenleving en deze waar nodig versterkt en ondersteunt. We zorgen voor een duurzaam financieel evenwicht. We zorgen voor meer verbinding met onze inwoners door inzet van burgerparticipatie en de wijkmakelaars. Een optimale dienstverlening aan de inwoner en alle afnemers van de basisregistraties. Dit doen we door het op een georganiseerde, effectieve, efficiënte en veilige wijze gegevens vast te leggen en uit te wisselen.
Ambities bestuursakkoord De ambities van het beleidsakkoord zijn vertaald in de onderstaande twee thema's voor het programma Ruimtegevend bestuur: Thema 12: Sint-Michielgestel heeft een kwalitatief goed bestuur Thema 13: Sint-Michielsgestel is veilig
Sint-Michielgestel heeft een kwalitatief goed bestuur Wat willen we bereiken? Het is onze ambitie ervoor te zorgen dat de gemeente haar afspraken beter en tijdig na komt, beter bereikbaar en aanspreekbaar is. Daarnaast betrekken we inwoners eerder en beter bij veranderingen in hun woon- en leefomgeving. Of het initiatief nu vanuit de gemeenschap, een ontwikkelende partij of de overheid komt. Iedereen die dat wil kan participeren. Om onze taken voor de inwoners naar behoren uit te kunnen voeren gaan we behoedzaam en verantwoord om met gemeenschapsgeld; we zorgen voor een duurzaam financieel evenwicht.
Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverlening Samen gaan en staan we voor de beste dienstverlening richting inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Dat betekent dat we continu bezig zijn met de vragen: waar en hoe kunnen we de kwaliteit verbeteren? Onze kapstok hiervoor is het programmaplan Dienstverlening, dat wordt uitgevoerd door een projectgroep vertegenwoordigd door de gehele organisatie. Zij richten zich op een diversiteit aan projecten gerelateerd aan een drietal pijlers: 1. We stellen de klant centraal 2. Online waar het kan, persoonlijk waar het moet 3. DNA van de dienstverlener Dit met het uitgangspunt dat we een keten van dienstverlening zijn, waarin we elkaar intern nodig hebben om tot een extern antwoord te komen. In 2026 wordt het uitvoeringsplan geüpdatet en verlengd om aan te sluiten bij de huidige situatie. Kijkend naar de invoering van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer gaan we steeds meer naar online waar het kan en zetten vanuit dienstverlening ook op in.
52
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Uiteraard zonder ‘persoonlijk waar het moet’ niet uit het oog te verliezen. We gaan klanttevredenheidsonderzoeken uitvoeren, stimuleren en inspireren elkaar positief om onze dienstverlening te verbeteren en werken aan interne duidelijkheid. De vastgestelde DNA kenmerken zijn hiervoor de paraplu. Participatie We betrekken inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties bij onze projecten en nieuw beleid. Dat doen we vanuit het door de gemeenteraad vastgestelde participatiebeleid en met een uniforme werkwijze. We geven ruimte aan initiatieven van inwoners en ondersteunen met middelen en capaciteit. We formaliseren onze werkwijze in een participatieverordening, conform de Wet versterken participatie op decentraal niveau. Financiën We continueren onze werkwijze van een sluitende begroting in combinatie met het verantwoord omgaan met de reserves.
Hoe kunnen we dat meten? In 2025 hebben diverse metingen plaatsgevonden. Denk daarbij aan een uitgebreide bereikbaarheidsmeting, Waarstaatjegemeente.nl en een pilot klanttevredenheidsonderzoek. Voor 2026 geven we invulling aan de uitkomsten aan de bereikbaarheidsmeting op telefonie, mailverkeer en online. Daarnaast geven we invulling aan de uitkomsten van het Waarstaatjegemeente.nl onderzoek. Verder gaan we in 2026 door met klanttevredenheidsonderzoeken.
Sint-Michielsgestel is veilig Wat willen we bereiken? Wij investeren in sterke maatschappelijke coalities met het oog op een weerbare lokale samenleving. Daarnaast voeren wij jaarlijks een aantal acties uit voor een veilige en leefbare samenleving. Dit doen wij in samenwerking met keten- en netwerkpartners én met andere gemeenten in de regio.
Wat gaan we daarvoor doen? Ondermijning We werken mee aan de integrale aanpak van ondermijning, waarbij de focus ligt op meldingsbereidheid in de maatschappij en het voorkomen van nieuwe aanwas (jongeren die kiezen voor een criminele carrière).
Bondgenoten We bevorderen de sociale cohesie en staan goed in verbinding met onze inwoners. Wij zetten hier het project Bondgenoten voor in. Dit project is gericht op verbinding met sleutelfiguren in de wijken en dorpen en zorgt voor samenwerking met politie, gemeente en inwoners. We gaan met zorg en regelmaat het gesprek aan en staan in verbinding met deze sleutelfiguren -zoals actieve buurtbewoners, maatschappelijke actieve ondernemers en vertegenwoordigers van diverse gemeenschappen in onze dorpen en wijken. Daarmee willen we maatschappelijke onrust, polarisatie en radicalisering zoveel als mogelijk voorkomen of zo snel mogelijk signaleren.
Zorg en veiligheid We leveren een bijdrage op gebied van zorg en veiligheid. We adviseren over dit thema en zijn er ook als er sprake is van situaties waarbij onze inwoners betrokken zijn. Hierbij ligt de focus op jeugd en personen met onbegrepen gedrag. We werken preventief waar het kan en repressief waar het moet.
Gemeente Sint-Michielsgestel
53
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Tegengaan criminaliteit We zetten in op bewustwording van inwoners en ondernemers met betrekking tot het thema digitale veiligheid. We zorgen dat ze weten wat ze moeten doen om de kans te verkleinen dat ze slachtoffer worden van digitale criminaliteit. We bevorderen een goede samenwerking tussen politie en boa’s. We intensiveren preventie en voorlichting ten aanzien van criminaliteit en overlast drank/drugsmisbruik, hangjeugd en personen met onbegrepen gedrag. We willen overlast en criminaliteit immers zoveel als mogelijk voorkomen. De voorlichting en communicatie op dit vlak pakken we zowel intern als extern integraal op. Dat betekent dat we hierin de afstemming zoeken met andere domeinen en netwerkpartners zoals onder andere de politie, jongerenwerk, Halt, onderwijsinstellingen, etc. We geven specifieke aandacht aan (financieel) kwetsbaren. Deze groep mensen is extra gevoelig voor criminele activiteiten en of crimineel geld. Met in- en externe partners geven we preventief informatie om de bewustwording te verbeteren.
Uitvoering beleid Het basisteam breed (Boxtel, Sint-Michielsgestel, Meierijstad, Vught en Heusden) Integraal Veiligheidsbeleid is eind 2022 vastgesteld voor de periode 2023-2026. Daarnaast voeren we het uitvoeringsprogramma uit.
Hoe kunnen we dat meten? Om de resultaten van onze inzet op openbare orde en veiligheid te meten, kijken we onder andere naar het aantal meldingen van geregistreerde misdrijven bij de politie, het aantal HALT-verwijzingen en het aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem. Samen met onze netwerkpartners en inwoners werken we aan een veilig(er) Sint-Michielsgestel waarbij we informatie gestuurd (o.a. via meldingen) werken aan de juiste interventies binnen de geprioriteerde thema’s in ons Integraal Veiligheidsplan. Onderwerp
Doelstelling
Veiligheid
Minder criminaliteit
Indicator
Laatst gemeten waarde 655
Streefwaarde (2026)
Aantal < 655 geregistreerde misdrijven Aantal HALT17 < 17 verwijzingen Aantal 11 * meldingen Meld Misdaad Anoniem Voor het aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem zullen we een kwalitatieve beoordeling moeten maken of de ontwikkeling positief dan wel negatief is. Zowel landelijk als lokaal is met specifieke campagnes ingezet op meer meldingen.
54
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Regulier werk
De afbeelding hierboven geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Ruimtegevend bestuur.
Gemeente Sint-Michielsgestel
55
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kost het Ruimtegevend Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting bestuur 2024 2025 2026 2027 2028 2029 (x € 1.000) Bestuur 336 212 136 19 19 19 Basisregistraties 663 655 832 853 873 895 Openbare orde 45 13 14 14 14 14 en veiligheid Algemene 10.199 10.571 11.279 11.534 11.755 11.978 dekkingsmiddelen Algemeen 54.252 55.821 56.637 57.817 57.802 59.626 budgettair Saldo/resultaat 0 0 0 0 0 0 Totaal baten 65.495 67.273 68.897 70.236 70.463 72.532 Bestuur 5.775 5.495 5.452 5.447 5.446 5.670 Basisregistraties 1.214 1.260 1.385 1.406 1.429 1.467 Openbare orde 3.172 3.370 3.499 3.619 3.716 3.831 en veiligheid Algemene 609 615 569 600 980 1.241 dekkingsmiddelen Algemeen 65 183 580 1.295 2.125 3.025 budgettair Saldo/resultaat 2.236 0 599 1.813 883 627 Totaal lasten 13.071 10.923 12.084 14.178 14.579 15.860 Saldo van baten 52.423 56.349 56.813 56.058 55.885 56.672 en lasten voor bestemming resultaat Onttrekkingen 276 4.595 348 0 289 245 aan reserves Stortingen in 2.243 4.565 866 0 0 0 reserves Mutaties -1.967 31 -518 0 289 245 reserves Saldo van baten 50.456 56.380 56.295 56.058 56.174 56.917 en lasten na bestemming resultaat Ontwikkeling -85 begroting Ten opzichte van de begroting 2025 daalt het voordelige resultaat op dit programma met € 85.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 25.000 zijn: • • •
56
Het resultaat op de algemene uitkering stijgt vooral door de inzet van het plafond BTW Compensatiefonds vanuit het maatregelenpakket. Het totaal resultaat is € 730.000. De berekening is gebaseerd op de meicirculaire 2025. Afgezien van de reguliere indexering stijgen de inkomsten uit OZB en toeristenbelasting aanvullend met € 414.000. Deze verhoogde inkomsten zijn gebaseerd op het maatregelenpakket. In het kader van het maatregelenpakket wordt vanaf 2026 met een voordeel gerekend van € 198.000 vanwege het deels doorrekenen van de inzet van MGD aan projecten en investeringen.
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
Als nieuw beleid is een formatie uitbreiding opgenomen voor een bibob medewerker met een jaarlijkse last van € 36.000 en een medewerker bestuurssecretariaat met een jaarlijkse last van € 39.000. • Vanaf 2026 maken we gebruik van de mogelijkheid om 10% van het surplus vanuit de Algemene reserve in te zetten als dekkingsmiddel. Dit is voor 2026 een voordeel van € 321.000 ten opzichte van 2025. • De mutaties op de resterende stelposten voor prijsindexering e.d. en begrotingssaldo geven een negatief resultaat van € 1.016.000 in 2026 ten opzichte van 2025 omdat de budgetten hiervoor toenemen. De overige afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 25.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD en administratieve mutaties.
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Ruimtegevend bestuur Apparaatskosten Formatie Demografische druk Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde
Jongeren met een delict voor de rechter Jongeren met jeugdreclassering Misdrijven - Diefstallen uit woning Misdrijven - Geweldsmisdrijven Misdrijven - Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag Misdrijven - Winkeldiefstallen Verwijzingen Halt
Eenheid Periode Nederland Bijdrage MGD per inwoner Fte per 1.000 inwoners % €
2026
*
SintMichielsgestel 888,9
2026
*
7,5
2025 2025
70,7 957
82,5 1.031
€
2025
1.050
1.106
x € 1.000 x € 1.000 x € 1.000 x € 1.000 x € 1.000 %
2020 2021 2022 2023 2024 2023
271,0 290,0 317,0 368,0 379 1,0
342,0 359,0 392,0 460,0 464 0,0
% per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners per 1.000 inwoners
2024 2024
0,4 1,2
0,0 1,5
2024
4,3
1,3
2024
5,7
3,0
per 1.000 inwoners per 1.000 jongeren
2024
2,2
1,8
2023
9
9
* gegevens niet beschikbaar
Gemeente Sint-Michielsgestel
57
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Paragrafen Lokale heffingen Deze paragraaf gaat over alle gemeentelijke heffingen. Hier gaan we ook in op de actuele ontwikkeling rondom het gemeentelijk belastinggebied. Daarbij wordt aandacht besteed aan de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Ook de lokale lastendruk en de kwijtschelding komen in deze paragraaf aan de orde.
Het beleid algemeen Conform het bestuursakkoord 2022-2026 gaan we behoedzaam om met de lastendruk voor onze inwoners en bedrijven. Het uitgangspunt is dat we de lokale lasten niet meer verhogen dan de inflatiecorrectie. Bij de lokale heffingen wordt onderscheid gemaakt naar belastingen en rechten. Bij belastingen is er geen directe relatie met een prestatie van de gemeente. De opbrengsten van deze belastingen gebruiken we als algemeen dekkingsmiddel. We blijven de komende jaren onze gemeentelijke belastingen heffen. De rechten bestaan uit bestemmingsheffingen en retributies. Bij rechten is sprake van het leveren van een tegenprestatie door de gemeente. De geraamde opbrengsten mogen niet hoger zijn dan de geraamde kosten van de gemeente voor de uitoefening van de taak. Dat wil zeggen: niet meer dan honderd procent kostendekkend. Belastingen De meeste belastingen worden op basis van de door de raad vastgestelde Voorjaarsnota 2025 aangepast met het inflatiepercentage van 2,9% voor het jaar 2026. Wij kennen de volgende belastingen: • • • •
Onroerende-zaakbelastingen (OZB); Reclamebelasting; Precariobelasting; Toeristenbelasting.
Rechten (bestemmingsheffingen en retributies) De tarieven voor gemeentelijke rechten worden (voor zover de tarieven niet aan een wettelijk maximum zijn verbonden) jaarlijks aangepast en zijn hoogstens kostendekkend. Wij kennen de volgende rechten: • • • •
58
Rioolheffing; Afvalstoffenheffing; Lijkbezorgingsrechten; Diverse leges.
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
In de volgende sub-paragraaf wordt inzichtelijk gemaakt hoe de tarieven van de heffingen berekend zijn. Bij de kostendekkende heffingen zijn overzichten geplaatst waaruit blijkt dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. Verder worden de beleidsuitgangspunten per belasting/rechtensoort gepresenteerd, de in deze begroting opgenomen opbrengsten en de voorlopige tarieven. Gelijktijdig met deze begroting stelt de raad bij een apart raadsbesluit de tarieven vast.
Het beleid per belastingsoort Onroerende zaakbelasting (OZB) De onroerendzaakbelasting (OZB) vormt een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De OZB is een algemeen heffings- en dekkingsmiddel waarvoor geen specifieke onderbouwing van de tarieven nodig is. We stellen het tarief van de OZB vast op basis van de WOZ-waarde (Waardering Onroerende Zaken) van alle onroerende zaken. De OZBtarieven zijn een percentage van deze WOZ-waarde. Met de totale WOZ-waarde en de OZB-tarieven realiseren we de taakstellende inkomsten. Begroting en inkomsten: Met deze begroting stellen we de benodigde inkomsten vanuit de OZB vast. Naast de reguliere indexering met 2,9% wordt de opbrengst OZB eenmalig structureel met 4% verhoogd in verband met het maatregelenpakket. Hiermee komt de totale stijging, exclusief areaaluitbreidingen, uit op 6,9% in 2026. Deze inkomsten zijn leidend voor de definitieve OZB-tarieven. Voorlopige en definitieve vaststelling: Bij het vaststellen van deze begroting is de totale WOZ-waarde per 1-1-2025 nog niet bekend. We stellen de OZB-tarieven in de begroting "voorlopig" (te hoog) vast. Zodra de totale WOZ-waarde per 1-1-2025 volledig bekend is, stellen we de tarieven definitief (lager) vast. WOZ-waarde en tariefbepaling: De totale WOZ-waarde per 1-1-2025 vormt de basis voor de berekening van de OZBtarieven 2026.
Op basis van de totale WOZ-waarde per 1-1-2025 van alle onroerende zaken in de gemeente en de vastgestelde taakstellende inkomsten, worden de OZB-tarieven via het vaststellen van de gemeentelijke verordening onroerende-zaakbelasting 2026 vastgesteld. Waardeontwikkeling en OZB-tarief: De bovenstaande methode van het vaststellen van het OZB-tarief zorgt ervoor dat wanneer de waardeontwikkeling van alle onroerende zaak gelijk is aan de inflatiecorrectie, het OZBtarief gelijk blijft. Bij een lagere waardeontwikkeling dan de inflatiecorrectie stijgt het OZBtarief, en bij een hogere waardeontwikkeling daalt het OZB-tarief. Hierdoor zorgen de vastgestelde OZB-tarieven 2026 ervoor dat het totaal aan vastgestelde inkomsten OZB 2026 ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
Reclamebelasting De reclamebelasting is aangemerkt als een algemeen heffing/dekkingsmiddel. Hiervoor is geen specifieke onderbouwing van de tarieven noodzakelijk.
Gemeente Sint-Michielsgestel
59
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel Op 15 december 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd om met ingang van 2023 reclamebelasting in te voeren. Deze belasting brengt Sint-Michielsgestel in rekening bij winkeliers, dienstverleners en horecaondernemers in het afgebakende centrumgebied. De opbrengst komt ten gunste van de centrumfondsen voor de kernen SintMichielsgestel/Gemonde en Berlicum. Er is geen tariefaanpassing voorzien. Naar verwachting zal er in 2026 een evaluatie plaatsvinden.
Precariobelasting Wij heffen precariobelasting voor het gebruik van standplaatsen op de openbare gemeentegrond. De heffing vindt plaats op basis van een tarieventabel, waarbij onder andere de oppervlakte en de duur van plaatsing bepalend zijn. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen.
Toeristenbelasting De toeristenbelasting is aangemerkt als een algemeen heffing/dekkingsmiddel. Hiervoor is geen specifieke onderbouwing van de tarieven noodzakelijk. Er is sprake van een gedifferentieerd tarief. Dit resulteert in een evenwichtigere afdracht (dus een hogere overnachtingsprijs levert een hoger tarief van toeristenbelasting op). Bij de tariefaanpassingen voor 2023 is voorgesteld de tarieven over meerdere jaren vast te stellen (2023 t/m 2026). Hiermee wordt voldaan aan de wens om de ondernemers ruim van tevoren duidelijkheid te geven. Voor 2026 is geen tariefaanpassing voorzien. De tarieven voor 2026 zijn voor B&B’s, hotel & pension € 2,10 per nacht, voor camping € 1,55. Voor georganiseerde groepen >10 personen 12-18 jaar € 0,50 en € 0,25 tot 12 jaar.
Rioolheffing In de begroting wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven met de inflatiecorrectie. Hiermee wordt een volledige kostendekking gerealiseerd. De dekking bedraagt in het meerjarig perspectief maximaal 100%. Alle lasten en baten worden gebaseerd op de doorrekening van alle onderhoudskosten en investeringsplannen voor een periode van 70 jaren. Het tarief wordt over deze periode berekend, rekening houdende met de indexering en de beschikbare middelen uit de toe- of afgenomen voorziening. Een resultaat in een jaar wordt gestort of onttrokken aan de voorziening Riolering. Eind 2025 zal het nieuwe rioolbeheerplan ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. De tariefstelling 2027 wordt hier voor het eerst op gebaseerd. Onderbouwing tarieven riolering (x € 1.000) Overige goederen en diensten Mutatie voorzieningen Belastingen op producenten Belastingen op huishoudens Inkomensoverdrachten - gemeenten Inkomensoverdrachten - waterschappen Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen Kapitaaloverdrachten - overige instellingen en personen
60
Werkelijk 2024 3 433 86 1.949 58 12
Begroot 2025
Begroot 2026
341 142 1.900 50
320 146 1.962
27
28
1
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Onderbouwing tarieven riolering (x € 1.000) Totaal baten Overige goederen en diensten Kapitaallasten Mutatie voorzieningen Compensabele BTW Ingeleend personeel Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen Kwijtscheldingen Totaal lasten Dekkingsresultaat (- = tekort) Dekkingspercentage
Werkelijk 2024 2.541 700 353
Begroot 2025 2.460 978 460
Begroot 2026 2.457 917 573
507 77 588 72
351 16 614 3
280 17 638 3
23 2.320 221 110%
38 2.460 0 100%
28 2.457 0 100%
Afvalstoffenheffing Het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval brengt kosten met zich mee. Alle gerelateerde inkomsten en uitgaven worden verantwoord binnen de exploitatie ‘afval’. Het saldo (eindresultaat) hiervan wordt via de afvalstoffenheffing in rekening gebracht bij de inwoners. Het uitgangspunt hierbij is kostendekkendheid: 100% van de kosten, inclusief btw en overhead, wordt doorberekend. De afvalstoffenheffing mag uitsluitend worden aangewend voor de bekostiging van inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Er mag geen winst mee worden gegenereerd. Bij een overschot wordt het positieve saldo toegevoegd aan de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Bij een tekort wordt uit diezelfde voorziening geput. Dit systeem van gesloten financiering waarborgt transparantie en doelmatigheid. Indexering vanaf 2026 Om de kostenstijging te kunnen blijven opvangen verhogen we de afvaltarieven met 2,9% ten opzichte van 2025. Dit percentage is gebaseerd op verwachte loon- en prijsontwikkelingen en kapitaalkosten als gevolg van investeringen. Voor 2026 zijn de belangrijkste wijzigingen: •
•
In 2025 wordt door de gemeenteraad het benodigde investeringskrediet beschikbaar gesteld voor de aanleg van een aantal verzamellocaties met ondergrondse containers voor de verschillende afvalstromen binnen de gemeente en voor een nieuwe mini-container met nieuwe chip voor alle adressen in Sint-Michielsgestel voor de reststroom, het groente-, fruit- en tuinafval (GFT) en de plastic, metaal en drankkartons (PMD). Dit ter uitvoering van de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030. Dit leidt tot toenemende kapitaallasten in 2026. In combinatie met hogere kosten voor personeel en diensten van derden is er binnen de gesloten financiering onvoldoende ruimte voor verlaging of teruggave van afvalstoffenheffing, ondanks een andere inschatting in begroting 2025. Wel kunnen we volstaan met het toepassen van de jaarlijks door de gemeente gehanteerde index (‘Inflatiecorrectie belastingen en tarieven’ zoals vastgelegd in onze Voorjaarsnota). Zoals in de Voorjaarsnota afgesproken voor alle gemeentelijke heffingen, verhogen we de afvalstoffenheffing met 2,9% in 2026. Dit geldt zowel voor vastrecht als voor de aanbiedtarieven (‘diftar’).
Gemeente Sint-Michielsgestel
61
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel •
Hiermee loopt de egalisatievoorziening op termijn enigszins terug. Per 1 januari 2026 hebben we de beschikking over een voorziening afvalstoffenheffing ter hoogte van € 1.572.000 (stand inclusief mutaties Voorjaarsnota 2025). Bij de genoemde indexering van de afvalstoffenheffing zal deze beperkt oplopen tot € 1.629.000 per 31 december 2029 (onder voorbehoud van wijzigingen vanuit voor- en nadelen exploitatie). Op deze manier houden we de kostenstijging voor de inwoners relatief beperkt. Tegelijk behouden we financiële ruimte om in te zetten op onze beleidsdoelen vanuit de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030. Dat gaat dan om het produceren van minder restafval, meer gescheiden afval en meer hergebruik.
Onderbouwing tarieven afval (x € 1.000) Leges en andere rechten Overige goederen en diensten Mutatie voorzieningen Totaal baten Belastingen Duurzame goederen Overige goederen en diensten Kapitaallasten Mutatie voorzieningen Overige verrekeningen Compensabele BTW Inkomensoverdrachten gemeenschappelijke regelingen Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij Kwijtscheldingen Totaal lasten Dekkingsresultaat (- = tekort) Dekkingspercentage
Werkelijk 2024 3.399 509 313 4.221 94 12 2.555 8 402
Begroot 2025 2.965 585 429 3.979 80 5 2.818 8
Begroot 2026 3.438 585 27 4.050 80 5 2.870 8
458 30
568 31
574 31
397 46 4.003 218 105%
414 55 3.979 0 100%
431 52 4.050 0 100%
Lijkbezorgingsrechten We geven invulling aan de in 2012 vastgestelde beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen. Onze gemeente heeft momenteel twee gemeentelijke begraafplaatsen. Het uitgangspunt is dat de tarieven voor de diensten die samenhangen met de uitvoering volgens de Wet op de Lijkbezorging in de pas lopen met die van andere (gemeentelijke en parochiële) aanbieders. Onze tarieven worden jaarlijks geïndexeerd en vastgesteld.
Diverse leges De huidige legesverordening is onderverdeeld in drie hoofdstukken: • • •
Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening; Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2.
Kostendekkendheid leges Om de kostprijs van de diverse producten vallend onder de legesverordening te berekenen, baseert gemeente Sint-Michielsgestel zich op Activity Based Costing; alle handelingen die komen tot een prestatie worden afgezet tegen het uurtarief van een behandelend medewerker. Van alle producten wordt dus inzichtelijk gemaakt wat de gemiddelde tijdsbesteding is, en de aantallen van deze producten die worden verkocht.
62
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
In een legesverordening worden veel verschillende tarieven gehanteerd. De maximale kostendekkendheid hoeft niet per tarief te gelden. Zolang het maximale van honderd procent voor de gehele legesverordening niet wordt overschreden, mag de kostendekkendheid van honderd procent per tarief wel worden overschreden. Door deze zogenoemde kruissubsidiëring is het mogelijk om het overschot aan legesontvangsten op bepaalde producten te nivelleren met het tekort aan ontvangsten op andere producten. Deze kruissubsidiëring wordt enkel per hoofdstuk toegepast. Leges algemene dienstverleningIn dit hoofdstuk van de legesverordening worden met name de leges op de producten burgerzaken geheven, zoals identiteitskaarten, paspoorten en rijbewijzen. De leges burgerzaken worden voor een deel bepaald door de van Rijkswege vastgestelde (maximum) bedragen. Voor zover deze Rijkstarieven niet van toepassing zijn, kan de gemeente het zelf bepalen. Voor dit deel worden de tarieven in 2026 trendmatig met 2,9% verhoogd. Onderbouwing tarieven burgerzaken (x € 1.000) Leges en andere rechten Overige goederen en diensten Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen Totaal baten Salarissen en sociale lasten Overige goederen en diensten Inkomensoverdrachten - Rijk Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij Totaal lasten Dekkingsresultaat (- = tekort) Dekkingspercentage
Werkelijk 2024 646 16 1
Begroot 2025 637 13 5
Begroot 2026 814 13 5
663 8 28 300 870 1.206 -543 55%
655 8 38 275 914 1.235 -580 53%
832 8 38 365 948 1.359 -527 61%
Leges dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet In dit hoofdstuk worden de leges geheven aangaande een omgevingsvergunning. Voorbeelden van de leges die in rekening worden gebracht voor een omgevingsvergunning met de werkzaamheden bouwen en slopen, afwijken van het bestemmingsplan zonder de activiteit bouwen en een inrit of uitrit aanleggen. Maar ook het kappen van bomen of brandveilig gebruik valt onder deze dienstverlening en de in rekening te brengen leges. Zoals in de Voorjaarsnota 2025-2029 opgenomen worden de tarieven voor 2026 naast de trendmatige verhoging aanvullend met 10% verhoogd op basis van het maatregelenpakket. Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 Onder deze dienstverlening vallen alle in rekening te brengen leges betreffende horeca, evenementen en vergunningen als gevolg van de APV. Inzicht kostendekkendheid leges De gevolgen van de in rekening te brengen leges en de kostendekkendheid hiervan worden inzichtelijk gemaakt door het kostendekkendheidsonderzoek leges 2026. Op dit moment zijn de gevolgen nog niet geheel inzichtelijk en verwerkt in de begroting.
Gemeente Sint-Michielsgestel
63
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel Zoals in de Voorjaarsnota 2025-2029 aangegeven, zijn de leges daar waar wettelijk toegestaan, met 2,9% geïndexeerd, wat leidt tot een verwachte opbrengst van € 1.940.000. De kostendekkendheidsberekening is vormgegeven voor het algehele belastingjaar 2026. Het kostendekkendheidsonderzoek leges geeft voor nu het volgende resultaat: Kostendekkendheidspercentage gemeente Sint-Michielsgestel 2026 Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 Totaal dekkingspercentage
90% 88% 62% 88%
De tarieven en de verwachte opbrengsten In het overzicht zijn de definitieve tarieven 2025 en de voorlopig voorgestelde tarieven 2026 opgenomen. Belasting/heffing Onroerende zaakbelasting Woningen: * eigenaren Niet-Woningen: * eigenaren * gebruikers Toeristenbelasting
Rioolheffing Afvalstoffenheffing * diftar
Heffingsgrondslag
Vastgesteld tarief 2025
Voorlopig tarief 2026
WOZ-waarde
0,1217%
0,1301%
WOZ-waarde WOZ-waarde Overnachting per overnachting bij groepen >10 in de leeftijd van 12-18 jaar per overnachting bij groepen >10 in de leeftijd van 0-12 jaar Camping vastrecht per aansluiting per m3 gebruikt/afgevoerd water vastrecht laagbouw *) vastrecht hoogbouw *) lediging 240 liter rest lediging 140 liter rest lediging 60 liter rest
0,3398% 0,2206% € 2,10 € 0,50
0,3632% 0,2358% € 2,10 € 0,50
€ 0,25
€ 0,25
€ 1,55 € 120,00 € 0,37
€ 1,55 € 123,60 € 0,38
€ 162,00 € 210,00 € 18,00 € 10,50 € 4,50
€ 197,64 € 246,96 € 18,50 € 10,80 worden niet meer gebruikt 12,9% conform Voorjaarsnota 2025 indexering 2,9%
Leges diverse tarieven Omgevingswet Leges diverse tarieven Dienstverlening *) tarief 2025 inclusief € 30 eenmalige teruggave
64
indexering 2,9% indexering 2,9%
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Opbrengsten belastingen en heffingen In de volgende tabel is een overzicht opgenomen van de opbrengsten van de belangrijkste lokale belastingen en heffingen. Belasting/heffing (x € 1.000) Onroerende zaakbelasting
Werkelijk 2024
Begroot 2025
Begroot Toelichting 2026 Indexering OZB-tarieven met 2,9% met aanvullend 4% als onderdeel van het maatregelenpakket (Voorjaarsnota 2025-2029). Opbrengst gebaseerd op woningbouwprogramma. 8.098 1.247
- woningen/eigenaren - nietwoningen/eigenaren - nietwoningen/gebruikers Toeristenbelasting
6.876 1.035
7.503 1.155
580
656
149
170
Rioolheffing Afvalstoffenheffing Reclamebelasting Leges omgevingsvergunning Leges burgerzaken TOTAAL
2.035 3.399 45 569
2.041 2.965 47 631
212 Tariefstelling is gebaseerd op het maatregelenpakket (Voorjaarsnota 2025-2029). 2.108 Indexering tarieven met 2,9%. 3.438 Indexering tarieven met 2,9%. 47 992 Indexering tarieven met 2,9%.
646 15.334
637 15.806
814 Indexering tarieven met 2,9%. 17.666
709
Aanduiding van de lokale lastendruk Onderstaand overzicht is opgenomen om inzicht te geven in de lokale lastendruk (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) in verschillende woonsituaties. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: • • •
Voor OZB is uitgegaan van een fictieve waardeontwikkeling van 11% (actuele verwachting) en een gewenste stijging van 6,9%. Een huurder betaalt daarnaast geen OZB. Voor afvalstoffenheffing is uitgegaan van een meerpersoonshuishouden met 10 ledigingen van een 240 liter container voor restafval. Voor rioolheffing is uitgegaan van een waterverbruik van 120 m3.
Dit levert het volgende beeld op:
Gemeente Sint-Michielsgestel
65
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel Ontwikkeling lokale lasten huurder eigenaar met een woning van eigenaar met een woning van eigenaar met een woning van eigenaar met een woning van
Wozwaarde
(voorlopige) lasten 2026 € 552 € 910
Mutatie
€ 275.000
Lasten 2025 € 506 € 841
€ 400.000
€ 993
€ 1.072
8,0%
€ 650.000
€ 1.297
€ 1.398
7,7%
€ 900.000
€ 1.602
€ 1.723
7,6%
9,0% 8,2%
Bij de beoordeling van de gemiddelde belastingdruk worden de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerende zaakbelasting woning betrokken. Voor de vergelijking zijn de gegevens uit de Atlas Gemeenten de lokale lasten 2025 gebruikt. Landelijk geeft de lokale lastendruk het volgende resultaat over het afgelopen begrotingsjaar. Coelo Atlas 2025
Landelijk gemiddeld € 964
Eenpersoonshuishouden met eigen woning Meerpersoonshuishouden met € 1.053 eigen woning Eenpersoonshuishouden met € 376 huurhuis Meerpersoonshuishouden met € 480 huurhuis (*) 346 gemeenten, nummer 1 is de goedkoopste
SintMichielsgestel € 1.031
Rangnummer * 244
€ 1.106
244
€ 361
131
€ 435
131
Kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding kan worden verleend voor de onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De overige heffingen zijn uitgezonderd van kwijtschelding. Als een belastingplichtige (natuurlijke persoon of een zelfstandige ondernemer) die voor zijn privé woning, geen of weinig financiële middelen heeft om de belastingaanslag voor de gemeentelijke heffingen te kunnen voldoen, kan onder voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. De beoordeling wordt gebaseerd op het wettelijk vastgestelde toetsingsinkomen en toetsingsvermogen. Het kwijtscheldingspercentage wordt gebaseerd op de zogenaamde 100%-norm (=100% van de bijstandsnorm). Voor de begroting 2026 zijn de kwijtscheldingen geraamd op € 80.000. Het bedrag dat wordt begroot voor kwijtschelding is onderdeel van de kostprijs en wordt dus meegerekend in de tariefbepaling voor afval en riolering. Aantal kwijtscheldingen 2023 2024 2025* Toegekend 301 274 190 Afgewezen 120 73 20 Totaal 421 347 210 * Dit betreft een inschatting gebaseerd op de 1e helft 2025 en prognose 2e helft 2025.
66
Gemeente Sint-Michielsgestel
Begroting 2026 Gemeente Sint-Michielsgestel
Weerstandsvermorgen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen bepaalt of de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van onverwachte, niet-begrote kosten (risico’s) op te vangen. Met een buffer kan worden voorkomen dat een financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Op 24 januari 2019 heeft de gemeenteraad de notitie risicomanagement & weerstandsvermogen vastgesteld. In deze notitie zijn de kaders en spelregels vastgesteld voor het bepalen van het beschikbaar en benodigd weerstandsvermogen en het ratio weerstandsvermogen. In 2026 zullen we een nieuwe versie van de notitie aan de raad aanbieden ter vaststelling.