Bijlage 1 - Begroting 2025 Sint-Michielsgestel
Tekst van het document
Woz-waarde 2024
Woz-waarde (voorlopige) Lasten 2024 2025 lasten 2025
huurder
Mutatie 2024/2025
€ 532
€ 506
-4,89%
eigenaar met een woning van
€ 275.000
€ 275.000
€ 857
€ 857
0,00%
eigenaar met een woning van
€ 400.000
€ 400.000
€ 1.005
€ 1.017
1,19%
eigenaar met een woning van
€ 650.000
€ 650.000
€ 1.300
€ 1.337
2,85%
eigenaar met een woning van
€ 900.000
€ 900.000
€ 1.596
€ 1.657
3,82%
Bij de beoordeling van de gemiddelde belastingdruk worden de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerende zaakbelasting woning betrokken. Voor de vergelijking zijn de gegevens uit de Atlas Gemeenten de lokale lasten 2024 gebruikt.65
63 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Landelijk geeft de lokale lastendruk het volgende resultaat over het afgelopen begrotingsjaar. Coelo Atlas 2024
Landelijk gemiddeld *) Sint-Michielsgestel
Rangnummer
Meerpersoonshuishouden
€ 994
€ 1.072
geen rangnummer
Eenpersoonshuishouden
€ 911
€ 1.002
geen rangnummer
(*) 352 gemeenten, nummer 1 is de goedkoopste
Overzicht gemeentelijke tarieven Coelo Atlas Overzicht tarieven 2024 OZB tarief woningen
Sint-Michielsgestel
Boxtel
Landelijk
0,1182%
0,1072%
0,0909%
OZB tarief eigenaar niet-woningen
0,3166%
0,3320%
0,3272%
OZB tarief gebruiker niet-woningen
0,2011%
0,2531%
0,2333%
Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden
243,00
216,00
279,00
Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden
293,00
291,00
346,00
Rioolheffing huishoudens eenpersoonshuishouden
141,00
197,00
210,00
Rioolheffing huishoudens meerpersoonshuishouden
161,00
197,00
225,00
Rioolheffing bedrijven, waterverbruik 500 m3
297,00
737,00
419,00
Woonlasten eenpersoonshuishouden
1.002,00
909,00
911,00
Woonlasten meerpersoonshuishouden
1.072,00
984,00
994,00
Toeristenbelasting per nacht
2,05
2,25
3,73
Paspoort
83,85
83,85
83,62
Identiteitskaart
75,80
75,80
75,50
Rijbewijs
51,10
51,10
50,68
Uittreksel BRP
12,75
12,75
14,74
64 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Kwijtscheldingsbeleid In 2023 is de leidraad Invordering opnieuw vastgesteld waarin o.a. de kaders voor de kwijtschelding 2025 zijn opgenomen. Kwijtschelding wordt verleend voor de onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De overige heffingen zijn uitgezonderd van kwijtschelding. Als een belastingplichtige (natuurlijke persoon), geen of weinig financiële middelen heeft om de belastingaanslag voor de gemeentelijke heffingen te kunnen voldoen, kan onder voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. De beoordeling wordt gebaseerd op het wettelijk vastgestelde toetsingsinkomen en –vermogen. Het kwijtscheldingspercentage wordt gebaseerd op de zogenaamde 100%-norm. Voor de begroting 2025 zijn de kwijtscheldingen geraamd op € 108.300 verdeeld over: afvalstoffenheffing € 70.000 rioolheffing € 38.000 In 2024 is bij de Voorjaarsnota het voorstel gedaan om de kwijtscheldingsnormen met ingang van 2025 als volgt de verruimen: 1. Verhogen vermogensnorm; 2. Hanteren AOW-uitkering in plaats van normbedragen participatiewet voor gepensioneerden; 3. Aanmerken kosten kinderopvang als uitgaven; 4. Openstellen mogelijkheid van kwijtschelding voor ondernemers voor wat betreft heffingen in de privésfeer (heffingen voor woning).
Vanaf 2020 is het bedrag dat begroot wordt voor kwijtschelding onderdeel van de kostprijs en wordt dus meegerekend in de tariefbepaling voor afval en riolering. Op basis van de huidige ramingen kwijtschelding wordt verwacht dat de verruiming geen gevolgen heeft voor de tarieven van de afvalstoffenheffing en rioolheffing.
65 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen bepaalt of de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van onverwachte, niet-begrote kosten (risico’s) op te vangen. Met een buffer kan worden voorkomen dat een financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. Op 24 januari 2019 heeft de gemeenteraad de notitie risicomanagement & weerstandsvermogen vastgesteld. In deze notitie zijn de kaders en spelregels vastgesteld voor het bepalen van het beschikbaar en benodigd weerstandsvermogen en het ratio weerstandsvermogen.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit: de benodigde weerstandscapaciteit = het totaal van de risico’s en kansen op basis van een inschatting van kans en impact. de beschikbare weerstandscapaciteit = de financiële middelen om de risico’s te dekken. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt berekend: Tabel: Beschikbare weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000)
Bedrag (x 1000)
Algemene risico reserve per 1 januari 2025
€ 4.922
Stille reserves Begrotingssaldo begroting 2025 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
€0 € -36 € 4.886
Conform bestaand beleid wordt de onbenutte belastingcapaciteit niet meegenomen bij de bepaling van beschikbare weerstandscapaciteit. Op het moment dat een beroep wordt gedaan op extra financiële ondersteuning uit het gemeentefonds, wordt van de gemeente verwacht dat deze capaciteit ook daadwerkelijk wordt benut. De ratio weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij notitie Risicomanagement & weerstandsvermogen) Het ratio weerstandsvermogen is als volgt berekend: Tabel: Ratio weerstandsvermogen Sint-Michielsgestel (bedragen x € 1.000)
1-1-2025
Beschikbare weerstandscapaciteit
4.886
Benodigde weerstandscapaciteit
2.055
Ratio weerstandsvermogen Kwalificatie
2,4 Uitstekend
Met een ratio van 2,4 voldoen we aan de vastgestelde norm.
66 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
De risico's De geïnventariseerde risico’s voor 2025 zijn doorgerekend op kans en impact. In de matrix geeft dit het volgende beeld. De nummers verwijzen naar het betreffende risico in het risicoregister. Risicoprofiel
6
5
1&2 5
4
3
4
3
4
5
2
1 1
2
3
Risicoregister Risico’s worden vastgelegd in het risicoregister. Per risico is een inschatting gemaakt van de kans dat het risico zich voordoet en de financiële gevolgen ervan. Deze inschatting is volgens onderstaande tabel vertaald naar een risicoscore. De risico’s zijn ingedeeld op incidenteel/structureel risico (I/S). In lijn met het beleid wordt het risicobedrag verhoogd met 10% als opslag voor de risico’s die op dit moment nog niet zijn ingeschat. Er wordt in het risico register onderscheid gemaakt tussen de kwantificeerbare en niet-kwantificeerbare risico’s. Niet-kwantificeerbare risico’s worden verderop in deze paragraaf toegelicht. In onderstaand risicoregister zijn uitsluitend de risico’s met een impact vanaf € 65.000 weergegeven. Deze grens is bepaald op 0,10% van het bedrag van de exploitatie van 2018. Onverwachte, niet-begrote kosten (risico’s) die een effect hebben op de financiële positie van GR MijnGemeenteDichtbij worden conform de verdeelsleutel opgenomen in de weerstandsparagrafen van de deelnemende gemeenten. De benodigde weerstandscapaciteit is als volgt berekend:
67 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Risico’s met een impact vanaf het jaar 2027 Deze worden niet meegenomen in de benodigde weerstandscapaciteit. Nr. Kwantificeerbare risico's
Effect
Type Kans Gevolg Impact Risico (x
1 Financieel perspectief na 2026 onzeker
Minder inkomsten dan
S
70%
Kans op
(x score optreden in
1000)
1000)
750
525
jaar 20
2027 e.v.
begroot (tweede tranche herverdeling gemeentefonds € 25 per inwoner)
Risico's met een impact vanaf het jaar 2025 Nr. Kwantificeerbare risico's
Effect
Type Kans Gevolg Impact Risico (x
Kans op
(x score optreden in
1000)
1000)
jaar
2 Toename uitgaven WMO
Extra lasten, niet begroot
S
70%
448
314
20
2025 e.v.
3 Hogere onderhoudskosten op groot
Extra lasten, niet begroot
S
90%
103
93
15
2025 e.v.
Extra lasten, niet begroot
S
70%
150
105
12
2025 e.v.
5 Stijging volume Zorg in Natura (PxQ)
Extra lasten, niet begroot
S
50%
307
154
12
2025 e.v.
6 Uitval van kritische applicaties/systemen
Extra lasten, niet begroot
I
30%
2.200
660
10
2025 e.v.
Minder inkomsten dan
I
30%
300
90
8
2025 e.v.
Extra lasten, niet begroot
S
30%
300
90
8
2025 e.v.
Extra lasten, niet begroot
I
30%
350
105
8
2025 e.v.
onderhoud door inflatie 4 Werkelijke kosten anterieure overeenkomsten hoger dan ingeschat.
door een cyberaanval 7 Lagere algemene uitkering. Plafond BTW compensatie fonds wordt bereikt. 8 Onverwacht maatwerk (Excessieve
begroot
casuïstiek) 9 Financiële tegenvallers uit Leningen en borgstellingen aan stichtingen en verenigingen. Totaal risico's met een impact vanaf het jaar 2025
1.610
Overige risico's < € 65.000
258
10% risico-opslag voor niet gekwantificeerde risico's
187
Totaal benodigde weerstandscapaciteit
2.055
Kwantificeerbare risico’s in het rode gebied hebben betrekking op het programma Sociaal domein en Leefomgeving. Deze risico’s worden hieronder apart toegelicht. Indien nodig worden significante risico's uit het oranje gebied worden toegelicht. Programma Sociaal domein 2. Toename uitgaven WMO Binnen de WMO is er sprake van een open-einde regeling. Bij een open-einde regeling wordt de geïndiceerde zorg verstrekt, ook als het beschikbare budget op is daardoor is er altijd een risico dat de uitgaven hoger zijn dan begroot, doordat de WMO een open-einde regeling is.
68 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Programma Leefomgeving 3. Hogere onderhoudskosten op groot onderhoud door inflatie In 2022 was de inflatie fors hoger dan begroot. In de onderhoudsplannen is hier onvoldoende rekening mee gehouden. We gaan namelijk uit van een jaarlijkse correctie van 2%. Het risico is hierdoor dat de onderhoudskosten op groot onderhoud hoger uitvallen dan begroot. Programma Ruimtegevend bestuur 6. Uitval van kritische applicaties/systemen in verband met een cyberaanval Het risico op schade door een cyberaanval neemt toe. Een cyberaanval kan bestaan uit een gijzeling van data (ransomware) of diefstal en mogelijke publicatie van privacygevoelige informatie. De inschatting van de impact van dit risico is gebaseerd op voorvallen die zich elders hebben voorgedaan. De ontwikkelingen op het vlak van cyberaanvallen blijven echter onverminderd snel. We blijven dit continu monitoren, indien nodig stellen we onze verbetermaatregelen hierop bij, zodat we tijdig in kunnen spelen op mogelijke ontwikkelingen Niet kwantificeerbare risico’s Nr. Niet-kwantificeerbare risico's
Effect
Type
Impact
Kans op optreden
10 Maatschappelijke ontwikkelingen
Extra lasten, niet begroot
S
PM
2025 e.v.
11 Financiële ontwikkelingen gemeentefonds
Minder inkomsten dan
S
PM
2025 e.v.
Extra lasten, niet begroot
I
PM
2025 e.v.
Extra lasten, niet begroot
I
PM
2025 e.v.
in jaar
begroot 12 Schaderisico's verplichtingen AOK in gebied Laar - Nieuw Laar. 13 Overdracht stortplaats Vlagheide aan provincie
10. Maatschappelijke ontwikkelingen Er gebeurt veel in maatschappelijk opzicht. Dit kan een gevolg hebben voor de financiële huishouding van onze gemeente. De oorlog in Oekraïne, het 'stikstof-dossier', de situatie op de woningmarkt zijn voorbeelden van ontwikkelingen die een risico vormen voor het goed kunnen uitvoeren van onze gemeentelijke taken. De financiële risico's die hier aan verbonden zijn laten zich moeilijk inschatten. 11. Financiële ontwikkelingen gemeentefonds We schatten in dat er komende jaren bezuinigd moet gaan worden, mede door de plannen van het nieuwe kabinet, om het begrotingstekort en de staatsschuld van het rijk verder terug te dringen. 12 Schaderisico's verplichtingen AOK in gebied Laar - Nieuw Laar De gebiedsvisie Laar - Nieuw Laar wordt tot uitvoering gebracht. Door een tussentijds gewijzigd standpunt van de provincie kunnen mogelijk afspraken, welke gemeente en initiatiefnemer hebben gemaakt in de anterieure overeenkomst, niet nagekomen worden. 13. Overdracht stortplaats Vlagheide aan provincie Gemeente Sint-Michielsgestel maakt onderdeel uit van het Stadsgewest 's-Hertogenbosch. Er wordt toegewerkt naar een overdracht van de voormalige stortplaats Vlagheide van Stadsgewest ‘s-Hertogenbosch aan provincie Noord-Brabant. In 2023 heeft de provincie opdracht gegeven voor het uitvoeren van een onderzoek voor het Nazorgfonds gesloten stortplaatsen.
Recent zijn de resultaten van deze studie bekend geworden waaruit blijkt dat 69 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
de eerder berekende en aanwezige (doel)vermogens - binnen het nazorgfonds t.g.v. de nazorgverplichting van de reeds gesloten en in de toekomst sluitende stortplaatsen mogelijk niet toereikend zijn om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Op het moment dat de impact voor onze gemeente inzichtelijk is zullen we de mogelijke financiële claim verwerken.
Kengetallen Het is voor de gemeenten verplicht een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen in de begroting en de jaarstukken. Deze kengetallen zijn bedoeld om de gemeentelijke financiële positie inzichtelijker te maken en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. Het gaat hierbij om de volgende kengetallen. Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Solvabiliteitsrisico
Berekening Totale schulden/totale baten (exclusief reserves) Idem, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Toelichting Geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Eigen vermogen/totaal balans Geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.
Structurele exploitatieruimte (begroting)
Structurele baten en lasten + structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves/totale baten (exclusief reserves).
Grondexploitatie
Boekwaarde bouwgrond in exploitatie/totale baten (exclusief reserves)
Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee.
70 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Belastingcapaciteit
Totale woonlasten gemeente Geeft inzicht in hoe de totale landelijk gemiddelde woonlasten in de gemeente woonlasten zich verhouden tot het landelijke gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze.
Deze kengetallen zijn op basis van deze begroting doorgerekend en geven het volgende beeld. Tabel: Ontwikkeling kengetallen
Werkelijk Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot
Sint-Michielsgestel
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Netto schuldquote
-9,43%
1,29%
2,93%
4,28%
9,06%
9,24%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte -11,94% leningen
-0,89%
0,83%
2,23%
7,22%
7,60%
Solvabiliteitsrisico
45,75%
62,53%
62,70%
62,45%
58,67%
58,56%
Grondexploitatie
-2,33%
-0,79%
-0,41%
0,00%
Structurele exploitatieruimte begroting
3,71%
3,84%
2,01%
0,88%
1,49%
1,34%
Belastingcapaciteit
112,82% 107,85% 107,85% 107,85% 107,85% 107,85%
Tabel: kengetallen in verhouding tot de normen zoals gehanteerd door de provincie Sint-Michielsgestel
Kengetal begroting 2025
Minst risicovol
Neutraal
Meest risicovol
Netto schuldquote
2,93%
<90%
90-130%
>130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
0,83%
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsrisico
62,70%
>50%
20-50%
<20%
Grondexploitatie
-0,41%
<20%
20-35%
>35%
Structurele exploitatieruimte begroting
2,01%
>0%
Belastingcapaciteit
107,85%
<95%
<0% 95-105%
>105%
Analyse en conclusie financiële kengetallen Op basis van de huidige begrotingsgegevens geven 5 van de 6 kengetallen een minst risicovol beeld. Wat dit betreft is sprake van een financieel gezonde gemeente. De belastingcapaciteit dat in combinatie moet worden beschouwd met ons gemeentelijke voorzieningenniveau kent een percentage van meer dan landelijk gemiddeld. Dit percentage heeft ook een relatie met de mate waarin onze gemeente gekort wordt op de algemene uitkering vanwege onze relatief hoge eigen belastingcapaciteit.
71 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Kapitaalgoederen In deze paragraaf wordt aangegeven hoe kapitaalgoederen in gemeentelijk eigendom worden beheerd. In de Financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet, staat in artikel 22 dat er een actueel beleidskader onderhoud kapitaalgoederen is. Kapitaalgoederen zijn de zaken die de gemeente nodig heeft om de diensten en goederen die zij aan haar burgers levert te produceren; het zijn grote zaken die meestal veel waarde hebben en meerdere jaren meegaan. De onderstaande beleidskaders kapitaalgoederen zijn gerealiseerd en vastgesteld door de gemeenteraad. Het betreft de volgende kapitaalgoederen: a. Wegen (incl. civiele kunstwerken) b. Openbare verlichting c. Riolering (incl. water) d. Groen (incl. bomen) e. Speeltoestellen f. Begraafplaats g. Gebouwen De openbare ruimte wordt ook komend jaar beheerd en onderhouden op basis van wettelijke regels, zorgplichten en de bedoelde functionaliteit en kwaliteit zoals die in de beleidskaders en beleidsplannen is benoemd. Onderdeel van de beheerplannen zijn de 'einde levensduur vervangingen' van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte; denk aan riolering, wegen en civiele kunstwerken. Het beheer van de openbare ruimte verandert echter snel, niet langer traditioneel maar toekomstgericht of kansgestuurd. Elke vervanging is zo een kans voor vernieuwing.
Vernieuwing die rekening houdt met de maatschappelijke, technologische en klimatologische ontwikkelingen. Vernieuwing waar klimaatadaptieve maatregelen en de energietransitie integraal worden meegenomen. De opgave hierbij is om de vervangings- en vernieuwingsinvesteringen van de kapitaalgoederen te combineren met die van andere investerende partijen zoals woningbouwcorporaties, bedrijven en sociale partners. Kennis over de omvang van de te onderhouden domeinarealen, maar ook de mutaties in de arealen, zijn van wezenlijk belang. De doelstelling is steeds de mutaties in de beheerarealen inzichtelijk te hebben en op basis hiervan de reservering en aanvraag van de benodigde onderhoudsbudgetten te borgen. De beheerplannen geven op de middellange termijn aan welke onderhoud- en vervangingsmaatregelen in welk jaar genomen worden om het kapitaalgoed in stand te houden. De beheerplannen zijn gebaseerd op een technische controle en/of schouw van het areaal en geven een realistisch beeld van de uit te voeren werkzaamheden en de daarvoor benodigde budgetten. Binnen het Integraal Meerjarenonderhoudsprogramma Openbare Ruimte (IMOR) maken we een doorkijk voor alle uit te voeren werken van alle vakdisciplines in de openbare ruimte. Deze stuurinformatie is de basis voor het verbeterd planmatig uitvoeren van projecten.
In de volgende paragrafen wordt per kapitaalgoed ingegaan op: Beleidskader, Doelen en Financiën en Prestaties 2025.
72 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Wegen (inclusief Openbare verlichting) Wegen Beleidskader Het Wegenbeheerplan 2019 vormt het beleidskader voor het wegenbeheer. Doelen en Financiën Het jaarbudget voor het beheer, uitvoering en regulier onderhoud voor wegbeheer bedraagt in 2025 afgerond € 1.509.400 (exclusief kapitaallasten en doorbelasting vanuit MGD en inclusief onttrekking voorziening kunstwerken. Hierbij is onderscheid te maken in: € 834.700 Groot wegenonderhoud Overig wegenonderhoud € 411.600 Openbare verlichting € 207.500 Groot onderhoud civiele kunstwerken (via voorziening) € 16.800 € 38.800 Overig onderhoud civiele kunstwerken De onderhoudsvoorziening civiele kunstwerken is op niveau en wordt jaarlijks beoordeeld op toereikendheid. Prestatie 2025 De wegen worden in 2025 beheerd op het vastgestelde wettelijke aansprakelijkheidsniveau. Dit gebeurt aan de hand van het meerjarenonderhoudsprogramma uit het Wegenbeheerplan 2024- 2028. Hieruit is naar voren gekomen dat een kwaliteitsverbetering nodig is om met name het afgesproken onderhoudsniveau in het kader van rijcomfort, veiligheid en voorkomen volgschade te kunnen realiseren. Ter stimulering van recreatieve mogelijkheden in het buitengebied zal daarnaast extra aandacht worden geschonken aan kwalitatieve opwaardering van fiets- en wandelpaden.
De planning van de onderhoudswerkzaamheden wordt afgestemd met de werkzaamheden en activiteiten die vanuit andere programma's plaats vinden en een effect hebben op de openbare ruimte. Een voorbeeld daarvan zijn de onder kapitaalgoed Riolering weergegeven grootschalige rioolvervangingen in Middelrode; de combinatie met kapitaalgoed Wegen maakt dat we 'werk met werk' kunnen maken. Het Integraal Meerjarenonderhoudsprogramma Openbare Ruimte (IMOR) is daarbij een belangrijk instrument. Het daadwerkelijke uitvoeringsprogramma Groot Onderhoud Wegen wordt bepaald op basis van visuele inspecties van de voor het jaar 2025 geselecteerde wegen. Deze visuele inspecties vinden plaats in het voorjaar 2025 om de effecten van een voorgaande (strenge) winter mee te kunnen nemen. Het daadwerkelijke uitvoeringsprogramma Groot Onderhoud Wegen is dan ook medio 2025 inzichtelijk. Getoetst wordt aan het kwaliteitsniveau Verhardingen volgend de CROW criteria, niveau C. Binnen de gemeente beheren we circa 1,9 miljoen m2 aan wegverhardingen. Overig wegonderhoud: Naast het groot wegenonderhoud stellen we jaarlijks budgetten vast voor overig wegenonderhoud. Dit betreft onder meer: Klein herstelwerk ter borging veiligheid weggebruiker Constructief onderhoud bermen
73 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Onderhoud verkeersborden, markeringen en overig wegmeubilair Schoonhouden van de wegen, onkruidbestrijding op verhardingen Gladheidsbestrijding
Openbare verlichting Beleidskader Het beleidsplan Openbare verlichting 2021- 2025 bevat een vertaling naar een bijbehorend beheerplan dat ervoor zorgt dat de openbare verlichting in de gemeente conform de vastgestelde ambities wordt onderhouden. Doelen en Financiën De financiële effecten die voortvloeien uit het beleidsplan Openbare Verlichting zijn in de begroting opgenomen. Prestatie 2025 We kijken in het buitengebied naar mogelijkheden voor uitbreiding naar detectie of dynamische verlichting zodat donkere plekken verlicht worden wanneer dat nodig is. Ook worden tussentijdse kansen benut om ook naast de jaarlijkse herverlichting, bestaande conventionele lampen en armaturen te vervangen door LED. Binnen de gemeente beheren we 6.350 lichtmasten. Bij onderhoud openbare verlichting wordt onderscheid gemaakt in: Klein- en storingsonderhoud, oplossen van schades Groot onderhoud, incl. remplace, schilderen en herverlichting naar LED Herverlichting: De herverlichting van de conventionele verlichting en armaturen naar LED vindt plaats door middel van jaarbudgetten. Onder het huidige vervangingsregime is de totale herverlichting over 9 jaren afgerond. (2032) Vanuit het aspect van duurzaamheid en lagere onderhoudskosten verkorten we deze termijn tot 5 jaar. Dit betekent dat jaarbudgetten naar voren geschoven worden en verdeeld over de vervangingsjaren 2024 tot en met 2028.
Dekking wordt gevonden uit de hiermee samenhangende besparing op onderhoud, beheer en energie. Eind 2025 is 85 % van het totale lichtmastenbestand uitgevoerd in LED. (Bestuursnota 2023- 2027) Civiele kunstwerken Beleidskader Het beleidsplan Civiele Kunstwerken 2021- 2025 bevat een vertaling naar een bijbehorend beheerplan dat ervoor zorgt dat de civiele kunstwerken in de gemeente conform de vastgestelde ambities en constructieve (veiligheids-) normen worden onderhouden. Doelen en Financiën De financiële effecten die voortvloeien uit het beleidsplan Civiele Kunstwerken zijn in de begroting opgenomen. Voor groot onderhoud is een voorziening ingericht. Prestatie 2025 In 2025 worden in hoofdlijn de werkzaamheden uitgevoerd die volgen uit het beheerplan Civiele Kunstwerken (via de voorziening). Daarnaast worden alle bruggen geïnspecteerd en waar nodig volgen constructieve herberekeningen. Het daadwerkelijke 74 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
uitvoeringsprogramma blijkt op basis van de bijbehorende urgentiemaatstaf per kunstwerk. Binnen de gemeente beheren we 44 civiele kunstwerken.
Riolering (inclusief Water) Beleidskader Het beleid en beheer van de riolering is verankerd in het vigerend verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2020- 2024. Ingevolge de Omgevingswet is het hebben van een vGRP per 1 januari 2025 niet meer wettelijk verplicht. In 2025 wordt het nieuwe Water- en Rioleringsplan voor de planperiode 2026- 2030 ter vaststelling aangeboden. Naast inbedding van klimatologische opgaven, duurzaamheidsprincipes en ontwikkelingen dient dit plan organisatorisch en financieel als basis voor de raming van de jaarlijkse kosten voor uitbreiding, instandhouding van het rioolstelsel en daarnaast als basis voor de bepaling van de hoogte van de rioolheffing. Het Water- en Rioleringsplan geeft tevens invulling aan de wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Doelen en Financiën Het totaal van de lasten riolering (inclusief kapitaallasten, doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij en btw) bedraagt afgerond € 2.672.400 Hier staat tegenover dat de opbrengst van de rioolbelasting in principe een gelijk bedrag is (100% kostendekkend). Ten behoeve van een eventueel saldo (positief of negatief) is een voorziening Rioolbeheer in het leven geroepen, zodat dit onderdeel budgetneutraal in de begroting is opgenomen.
Prestatie 2025 Binnen het rioolbeheer dragen we zorg voor functionele instandhouding van het rioolsysteem en alle voorzieningen die daar onderdeel van uitmaken; we monitoren en meten de hydraulische werking van het systeem tijdens zware neerslag. De knelpunten die daaruit voortkomen geven ons een beeld van de eventueel noodzakelijk optimalisatie. Binnen de gemeente beheren we onder andere 165 km vrijvervalriolering, 19 hoofdgemalen, 106 km drukriolering en 675 drukrioolgemalen. Dit jaar wordt de persleiding Goudenregenstraat vervangen; daarnaast gaan we verder met de elektro-mechanische renovatie van drukrioolgemalen in de buitengebieden van Gemonde en Sint- Michielsgestel. Binnen de uitvoeringsstrategie van het vGRP zijn in 2020 de meerjarige, grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool op wijkniveau in de kern Middelrode gestart. Binnen de uitvoering van de jaarschijven richten we onszelf op maximaal afkoppelen, integraal afgestemd met overige beheerdisciplines. In 2025 is de kern Middelrode gereed en maken we de overstap naar de wijk Theereheide in Sint- Michielsgestel. De volgorde van jaarschijven is afgestemd op de huidige kwaliteit van het riool c.q. jaar van aanleg (leeftijd). Er vindt gedurende het hele proces nauwe afstemming plaats met bewoners, bedrijven en andere partijen zoals nutsbedrijven en waterschappen.
Doelmatig waterbeheer De Meierij: In overeenstemming met het landelijk Bestuursakkoord Water werken we sinds 2013 binnen regio De Meierij samen aan doelmatig waterbeheer. Aan deze samenwerking nemen deel: gemeenten Boxtel, Best, ‘s-Hertogenbosch, Heusden, Oirschot, Vught en de waterschappen De Dommel en Aa en Maas. Doelstellingen zijn de drie K’s: kostenbesparing, kwaliteitsborging en verminderen kwetsbaarheid. Jaarlijks worden activiteiten vastgesteld, waaronder bijvoorbeeld de gezamenlijke aanbesteding van rioolreiniging en rioolinspecties. De samenwerkingsovereenkomst loopt tot 2027. 75 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Groen Beleidskader Het groenbeleid is vastgelegd in het Groenbeleidsplan Sint- Michielsgestel en vormt het beleidskader voor het openbaar groen in de gemeente. Hierin staan de uitgangspunten voor aanplantbeleid en voor het gewenste beeld, passend bij de sfeer van een wijk, buurt of infrastructuur. Het Bomenbeleidsplan is in 2020 vastgesteld en heeft een looptijd tot 2030. Doelen en Financiën De reguliere uitgaven die verband houden met het beheer ramen we jaarlijks in de begroting, geraamd op basis van bestekken. De uitvoering van deze bestekken besteden we voor het grootste deel uit. Voor het reguliere onderhoud en beheer van het openbaar groen is en onderhoud natuur en landschap voor 2025 een bedrag beschikbaar van € 2.047.200 (exclusief doorbelasting vanuit MijnGemeenteDichtbij). Op basis van de vastgestelde Meerjareninvesteringsplanning groenvoorzieningen zijn we in staat om de investeringen af te stemmen op klimaat adaptieve en sociale uitgangspunten zoals toegankelijkheidsopgaven, circulariteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit en zelfwerkzaamheid. Prestatie 2025 Het groenbeheer is gericht op het in stand houden van bestaande groenstructuren en groenvoorzieningen, bomen en bossen volgens het vastgestelde beeldniveau. Op locaties waar de onderhoudstoestand hier aanleiding toe geeft renoveren we het groen.
Belangrijk uitgangspunt binnen het beheer is het verhogen van de biodiversiteit. Daarnaast voeren we het Essenvervangingsplan, jaarschijf 2025 uit, waarbij we meerjarig en gefaseerd alle zieken essen uit de gemeente vervangen door andere bomen. Onder kapitaalgoed Riolering is een uiteenzetting gegeven van de uitvoering jaarschijven vervanging riolering Middelrode resp. de wijk Theereheide, Sint-Michielsgestel; vanuit Groenbeheer combineren we een aantal werkzaamheden waardoor we 'werk met werk' kunnen maken. Het Integraal Meerjarenonderhoudsprogramma (IMOR) is hierbij een belangrijk instrument. Binnen de gemeente beheren we onder andere 250.000 m2 wijkgroen en 26.850 bomen.
Speeltoestellen Beleidskader In 2012 is de Beleidsnotitie Speelvoorzieningen vastgesteld. Vanuit deze Beleidsnotitie volgt een jaarlijks beheerplan. Dit vormt het kader voor het kapitaalgoed Speeltoestellen. Doelen en Financiën Voor het dagelijkse en planmatig onderhoud en vervanging is een budget beschikbaar van € 121.400 en ondergebracht bij kapitaalgoed Groen. Prestatie 2025 Jaarlijks wordt een hoofdinspectie uitgevoerd om te beoordelen of het aanbod nog voldoet aan de veiligheidseisen en uitstraling. Met de resultaten van deze inspectie wordt een jaarwerkplan opgesteld. De speeltoestellen worden qua veiligheid getoetst aan het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS). In onze gemeente beheren we 85 speelplekken waarop 434 speeltoestellen zijn geplaatst.
76 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Begraafplaatsen Beleidskader In de gemeente zijn twee gemeentelijke begraafplaatsen en enkele bijzondere begraafplaatsen van kerkgenootschappen. Uitgangspunt van de gemeente is dat de tarieven voor de diensten die samenhangen met de uitvoering volgens de Wet op de Lijkbezorging in de pas lopen met die van andere (gemeentelijke) aanbieders. Doelen en financiën Het principe is gebaseerd dat de baten en lasten qua kostendekkendheid in redelijke verhouding zijn. Prestatie 2025 We continueren het bestaand beheer en exploitatie van de gemeentelijke begraafplaatsen en dragen zorg voor een ordentelijk uitzien van de gemeentelijke begraafplaatsen. In 2024 zijn we op de begraafplaats Pelikaanstraat gestart met een geohydrologisch onderzoek om inzicht te krijgen in de waterdoorlatendheid van de ondergrond. Gezien de representatieve meettijd van een dergelijk onderzoek zullen we eind 2025 de eerste meetgegevens kunnen analyseren waaruit conclusies en aanbevelingen volgen.
Gebouwen Beleidskader Voor het dagelijks en planmatig beheer van gemeentelijke gebouwen (exclusief woningen en scholen) is een meerjaren onderhoudsplan (MJOP gebouwen) opgesteld. Binnen deze MJOP zijn alle zaken opgenomen om te voldoen aan een veilig en verantwoord gebruik van de gebouwen en de daarin opgenomen installaties en voorzieningen. Het MJOP gebouwen wordt geactualiseerd en voor het eind van 2024 aan de raad ter vaststelling voorgelegd. Daarnaast zullen we ook in 2025 de verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen verder inventariseren en wordt dit op een later moment samengevoegd met het MJOP gebouwen. waarbij gelijktijdig de financiële consequenties in beeld worden gebracht. Doelen en Financiën Jaarlijks vindt er een storting in de betreffende voorziening onderhoud accommodaties (geen scholen) plaats die is gebaseerd op het onderliggende onderhoudsplan. De begrote storting in de voorziening bedraagt voor gebouwen en geprivatiseerde sportaccommodaties € 310.400 in 2025. De geplande uitgaven in 2025 bedragen voor gebouwen en geprivatiseerde sportaccommodaties € 210.600. De onderhoudsvoorziening is op niveau en wordt jaarlijks beoordeeld op toereikendheid. Prestatie 2025 Elk jaar wordt beoordeeld of de geplande technische onderhoudsmaatregel nog past bij de status van het gebouw. Afhankelijk hiervan wordt de norm gehanteerd: normaal onderhoud of instandhouding.
Binnen de gemeente beheren we 30 gemeentelijke gebouwen.
77 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Financiering Deze paragraaf bevat de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. De uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie vindt plaats binnen de kaders zoals gesteld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO). Deze financieringsparagraaf is samen met de Financiële verordening een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie.
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is een door de Wet FIDO voorgeschreven sturings- en verantwoordingsinstrument ter beperking van het renterisico op de korte schuld met een looptijd van minder dan een jaar. Deze kasgeldlimiet geeft het maximale bedrag aan dat met vlottende middelen mag worden gefinancierd en bedraagt 8,5% van de begrotingsomvang bij aanvang van het jaar. Voor onze gemeente is voor het begrotingsjaar 2025 de volgende kasgeldlimiet van toepassing. begrotingsomvang
kasgeldlimiet
€ 87.170.800
€ 7.409.500
Met onze huisbankier, Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), is een financieringsovereenkomst aangegaan van € 5.200.000.
Schatkistbankieren Op basis van de Wet FIDO zijn decentrale overheden verplicht om overtollige liquide middelen tegen marktconforme rente (zijnde de rente waartegen de Nederlandse staat zichzelf financiert op de geld -en kapitaalmarkten) in de schatkist aan te houden. Voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) geldt een percentage van 2% met een minimum van € 1 miljoen voor het verplicht schatkistbankieren. Om decentrale overheden enige flexibiliteit te geven is een drempelbedrag van toepassing. Indien het totaal aan liquide middelen deze drempel overschrijdt, behoren de overtollige middelen te worden uitgezet bij de schatkist. Voor onze gemeente is voor het begrotingsjaar 2025 de volgende drempel voor schatkistbankieren van toepassing. begrotingsomvang
schatkistbankieren
€ 87.170.800
€ 1.743.400
In de overeenkomst met de BNG is vastgelegd dat bedragen vanaf € 400.000 automatisch worden afgeroomd naar het Rijk.
78 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Garantstelling In het verleden zijn er regelmatig garantstellingen geweest voor leningen aan derden. De gemeente kan garantie verlenen voor leningen als daarmee het maatschappelijk belang gediend is er voldoende zekerheden gesteld worden. Per 1 januari 2024 was het totaal van de directe garantstellingen € 12,3 miljoen. Het totaal van de garantstellingen met een achtervangfunctie via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw was € 37,8 miljoen. Het risico dat de gemeente loopt bij deze garantstellingen is meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen.
Renterisiconorm Het renterisico is gebaseerd op de Wet FIDO en heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen en te spreiden. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van de begrotingsomvang. Het doel hiervan is om het financieel risico bij rentestijgingen zoveel als mogelijk te spreiden over de jaren. Voor de komende meerjarenbegroting is de renterisiconorm als volgt berekend:
Berekening renterisiconorm Berekening renterisiconorm (x € 1.000) renteherzieningen netto aflossingen
2024
renterisico
300
2025
2026
2027
2028
300
begrotingsomvang percentage risiconorm
93.734 20%
87.171 20%
81.162 20%
81.820 20%
82.703 20%
renterisiconorm
18.747
17.434
16.232
16.364
16.541
Uit dit overzicht blijft dat het renterisico lager is dan de renterisiconorm en dat vanaf 2025 de gemeente per saldo geen opgenomen langlopende leningen meer heeft. Bij de berekening van de norm is rekening gehouden met het budgettaire risico voor de begroting. Daarom is uitgegaan van de netto aflossingen ofwel de te betalen aflossingen zijn verminderd met de te ontvangen aflossingen van de doorgeleende leningen. Op basis van deze cijfers wordt geconcludeerd dat voor onze gemeente de financieringsfunctie als sterk aangemerkt kan worden.
Liquiditeitsbegroting Om de begroting tot uitvoering te brengen gaan we uitgaven doen. Hiervoor is een liquiditeitsbegroting opgesteld, waarmee er inzicht is op welke wijze alle begrote uitgaven kunnen worden betaald. Door omstandigheden (procedures, personele capaciteit, economische ontwikkelingen e.d.) kunnen plannen vertragen en ontstaat er een afwijkend financieringsbeeld, uiteraard met de bedoeling om de begroting daar zo mogelijk op aan te passen. Gebaseerd op de werkelijke cijfers 2023, de geactualiseerde begroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2028 ontwikkelt de liquiditeitsbegroting zich als volgt.
79 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Financieringsontwikkeling
2023
2024
2025
2026
2027
2028
79.590
85.363
81.232
76.836
78.465
79.986
203
138
141
144
147
151
saldo ontvangsten
79.793
85.501
81.373
76.980
78.612
80.137
saldo uitgaven exploitatie
74.437
83.069
78.144
75.709
75.859
76.321
saldo investeringen en voorzieningen
3.588
9.952
4.625
3.299
7.183
6.321
406
391
94
97
100
104
78.431
93.412
82.863
79.105
83.142
82.746
financieringsresultaat
1.362
-7.911
-1.490
-2.125
-4.530
-2.609
resultaat voorgaande jaren
8.028
Cumulatief
9.390
1.479
-11
-2.136
-6.666
-9.275
overschot overschot
tekort
tekort
tekort
tekort
(x € 1.000) saldo inkomsten exploitatie en investeringen saldo ontvangen aflossingen
aflossing geldleningen saldo uitgaven op te nemen geldleningen
Vanaf 2025 is sprake van een oplopend financieringstekort. Hierdoor wordt vanaf 2028 niet meer voldaan aan de kasgeldlimiet. Op basis hiervan is vanaf begrotingsjaar 2028 een structurele rentelast van € 350.000 opgenomen voor de mogelijk dan op te nemen geldleningen. Uitgaande van een rentepercentage van 4% (uitgangspunten begroting) is hiermee een lening van bijna € 9 miljoen mogelijk. De meerjarige ontwikkeling van de rente op de kapitaalmarkt is onzeker en dit geeft een risico voor de toekomst.
EMU-saldo Op Europees niveau zijn afspraken gemaakt dat het EMU-tekort (het gezamenlijke begrotingstekort van de overheden en de sociale fondsen) niet meer dan 3% mag bedragen. Ook lokale overheden dragen bij aan dit tekort. Op basis van de Wet FIDO heeft de minister van Financiën aanwijzingsbevoegdheden met betrekking tot het EMU-saldo. In het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen van 21 november 2023 is de EMUsaldonorm voor de medeoverheden voor de periode 1 januari 2024 tot en met 31 december 2026 op -0,5% van het bruto binnenlands product (bbp) vastgesteld. Het verwachte verloop van het EMU-saldo behoort opgenomen te worden in de jaarlijkse begroting. Hiervoor kan verwezen worden naar onderstaand overzicht. Berekening EMU-saldo
2024
2025
2026
x € 1.000
x € 1.000
x € 1.000
Volgens realisatie tot en met september 2024, aangevuld met raming resterende periode Berekend EMU-saldo
-8.326
Volgens Volgens meerjarenraming in begroting 2025 begroting 2026 -871
-505
80 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Rente Rente speelt een belangrijke rol in de begroting; er zijn kosten (vergoeding voor het lenen van geld) maar ook opbrengsten (bespaarde rente) mee gemoeid. Op basis van het BBV behoort rente op een post in de begroting te worden opgenomen en wel via het taakveld treasury. Dit doen we op basis van de renteomslag, inclusief de berekende rente over het eigen vermogen en de voorzieningen. Op basis hiervan is sprake van het volgende renteresultaat: Renteschema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten
werkelijk 2023 124
begroot 2024 79
begroot 2025 110
begroot 2026 130
begroot 2027 197
begroot 2028 597
366
300
240
180
120
60
Totaal door te rekenen externe rente
-242
-221
-130
-50
77
537
c.
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Saldo door te rekenen externe rente
-31
-28
-10
-5
0
0
-211
-193
-120
-45
77
537
d.1 Rente over eigen vermogen d.2 Rente over voorzieningen
372 208
403 217
405 226
422 215
424 206
413 186
De aan de taakvelden toe te rekenen rente
369
427
511
592
707
1.136
e.
De werkelijke aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
575
618
700
707
716
720
f.
renteresultaat op het taakveld treasury
-206
-191
-189
-115
-9
416
55,83%
44,73%
36,99%
19,43%
1,27%
-36,62%
afwijking (max. 25%)
In de notitie Rente van cie. BBV staat de stellige uitspraak dat correctie van de toegerekende rente dient plaats te vinden wanneer de toegerekende rente >25% afwijkt van de daadwerkelijke rentelasten. Vanwege de tijdelijke overliquiditeit lukt dit vooralsnog niet. Met ingang van de begroting 2025 is de renteomslag zoals die toegerekend wordt aan geactiveerde investeringen aangepast van 1,35% (2024) naar 1,43%.
81 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. De verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering ligt bij onze gemeenschappelijke regeling MijnGemeenteDichtbij. Een aantal in het oog springende onderwerpen wordt hier verder toegelicht.
Organisatieontwikkeling De focus van MijnGemeenteDichtbij voor de komende jaren op organisatie ontwikkeling ligt op de volgende thema's: Verbinding verbeteren We versterken onze verbinding met het bestuur, met onze inwoners en met elkaar. Resultaat behalen Hierbij ligt de primaire focus op het op orde krijgen van de planning & control cyclus en het bestuurlijke besluitvormingsproces. Sturing versterken Hierbij is het verstevigen van het bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgeverschap een aandachtspunt. Voor 2025 zetten we voornamelijk in op het versterken van de verbinding. We geven hier op tal van manieren inhoud aan. We doen dat aan de hand van verschillende werkvormen samen met onze mensen, onze besturen en onze inwoners en ondernemers.
Personeel en Organisatie In 2025 streven we naar een organisatie waarin onze medewerkers volledig tot hun recht komen. Ons succes ligt in de kracht van onze mensen - zij zijn onze professionals en vormen het hart van onze organisatie. Onze organisatie biedt ruimte voor iedereen en dat geldt voor zowel onze medewerkers als voor de inwoners van onze beide gemeenten. We werken continu aan een omgeving waarin iedereen zich prettig voelt met waardering en respect als belangrijke uitgangspunten. We geloven in de kracht van jong talent maar zien ook het belang van ervaren deskundigheid. In een omgeving waar gelijkheid, welkomstgevoel en betrokkenheid centraal staan, geven we onze mensen de ruimte om met energie en plezier te werken en verder te groeien. Professionele ontwikkeling is daarbij onmisbaar. Leren en ontwikkelen neemt een steeds prominentere plek in binnen onze organisatie. Scholing wordt gestimuleerd op alle niveaus, of het nu gaat om ons online leerplatform, het jaarlijkse talentontwikkelprogramma, kennissessies gericht op leiderschap of interne dan wel externe trainingen. We bieden onze medewerkers kansen om zich verder te ontwikkelen en te groeien binnen de organisatie. Allemaal ingrediënten voor werkplezier en daarmee behoud van onze talenten, in een arbeidsmarkt die naar hen lonkt.
Door het jaar heen ondersteunen we onze mensen op diverse fronten, van mentale en fysieke gezondheid tot het creëren van een inspirerende werkomgeving. Zo versterken we hun vitaliteit en duurzame inzetbaarheid, en creëren we kansen voor interne groei en doorstroom. 82 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Samen bouwen we verder aan een organisatie waarin elk talent telt in een omgeving waar onze mensen goed gedijen, geïnspireerd en gemotiveerd blijven hun bijdrage te leveren aan onze gemeenschappelijke missie. Cao Gemeenten loopt af op 31 maart 2025. De ontwikkelingen rondom de onderhandelingen van de nieuwe cao volgen wij op de voet. Als organisatie praten en denken wij mee via de ledenraadpleging uitgevoerd door de VNG. Wanneer een akkoord is bereikt worden de gemaakte afspraken uitgevoerd binnen onze organisatie.
Huisvesting De MijnGemeenteDichtbij-organisatie is ondergebracht binnen de gemeentehuizen en werven van beide gemeenten. Efficiënt gebruik van de gebouwen blijft continu het streven. Wij hanteren het hybride werken beleid, afhankelijk van de soort activiteit kan zowel thuis, elders als op kantoor gewerkt worden. De gevolgen hiervan op huisvesting voor de langere termijn zijn in onderzoek. Een evaluatie onder de grootgebruikers van de MFA de Meander kan mogelijk leiden tot aanpassingen in de huisvesting. Met de Voorjaarsnota 2024 is een investeringsbudget van € 2 miljoen hiervoor beschikbaar gesteld.
Informatieveiligheid In het voorjaar van 2024 is door het Algemeen Bestuur de vernieuwde I-Visie vastgesteld. Hierin is het informatiebeleid van MijnGemeenteDichtbij vastgelegd. De uitwerking wordt vanaf dit jaar doorgevoerd. Data gedreven werken In 2024 is een aantal pilots gestart die ons meer inzicht en kennis moeten brengen op het gebied van inwoner gericht werken met data. In de pilots is komt naar voren dat we als MijnGemeenteDichtbij onvoldoende kennis en capaciteit in huis hebben om hier een slag in te maken. Tijdelijk is dit opgelost door een Trainee in te zetten die ons ondersteunt in praktische zin en een databeleid opstelt. Voor 2025 is de wens dit te continueren. NIS2 Richtlijn In 2025 zullen we extra aandacht besteden aan de implementatie van de Europese NIS2richtlijn (Network and Information Systems). Deze richtlijnen zullen vertaald worden naar nationale wetgeving genaamd BIO 2.0 waar gemeentes zich aan moeten houden. Deze Europese richtlijn stelt strengere eisen aan de beveiliging van digitale infrastructuren en systemen. Als gemeente moeten we onze Informatie veiligheid verder versterken om te voldoen aan deze nieuwe regelgeving. Dit houdt in dat we investeringen doen in cybersecurity, zoals het verbeteren van de bewustwording en het trainen van medewerkers, teammanagers en directie als ook het waarborgen van continuïteit in onze dienstverlening.
Deze maatregelen zijn cruciaal om onze gemeente digitaal weerbaar te maken en de privacy van onze inwoners te beschermen. Informatiebeveiliging verandert continu waarbij de organisatie in zijn geheel een veel belangrijkere rol krijgt dan voorheen. De rol van ICT word kleiner onder andere door de Cloud ontwikkeling en het afnemen van diensten in plaats van eigen servers en hardware.
83 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Verantwoording Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) is sinds mei 2022 in werking getreden. De actieve openbaarmakingsplicht vanuit de Woo treedt echter gefaseerd in werking. Het zal, naar verwachting, vele jaren in beslag nemen alvorens de openbaarmaking van alle zeventien (voorheen elf) vastgestelde categorieën uit de Woo verplicht is gesteld. Vanuit onze gemeente zullen wij de landelijke instructies blijven volgen. Dit houdt in dat wij in 2025 op dezelfde wijze om zullen gaan met de implementatie van de Woo als in de afgelopen jaren. Hierbij speelt de informatiehuishouding binnen de organisatie een grote rol. Vandaar dat de implementatie van de Woo verweven is met het project ‘Grip op informatie’.
84 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Verbonden partijen In deze paragraaf komen aan de orde onze visie op verbonden partijen in relatie tot de realisatie van de doelstellingen die zijn opgenomen in de begroting en de plannen betreffende de verbonden partijen. Daarbij gaan wij in op de bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen en mogelijke risico’s bij de verbonden partijen Visie op verbonden partijen Onze relatie met verbonden partijen heeft de volgende belangrijke kenmerken: Wij participeren uitsluitend in verbonden partijen indien daarmee een publieke taak wordt gediend. Waar de uitvoering van gemeentelijke taken als een vorm van ‘verlengd lokaal bestuur’ is overgedragen aan derde partijen, hechten wij hieraan op dezelfde wijze als bij uitvoering in eigen beheer belang aan bevordering van effectiviteit, efficiency en transparantie. Waar het gaat om kaderstelling, toezicht houden en controle ten aanzien van verbonden partijen, vullen wij de gemeentelijke rol in door aanwijzing van vertegenwoordigers in de besturen van de verbonden partijen en doordat begrotingen aan de Raad voor zienswijze worden voorgelegd. Daar waar in de paragraaf sprake is van financieel risico, wordt bij onderdeel gemeenschappelijke regelingen het (totale) risico van de verbonden partij bedoeld, dus niet het risico voor de gemeente.
Gemeenschappelijke regelingen Hierna volgt een lijst van de verbonden partijen waaraan Sint-Michielsgestel deelneemt. 1. Stadsgewest ’s-Hertogenbosch 2. GGD Hart voor Brabant 3. Veiligheidsregio Brabant-Noord 4. Regionale Ambulance Voorziening Brabant-Noord (RAV) 5. Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) 6. WSD-Groep 7. Omgevingsdienst Brabant-Noord 8. Samenwerkingsorganisatie MijnGemeenteDichtbij
85 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Stadsgewest 's-Hertogenbosch Algemene gegevens Naam
Stadsgewest 's-Hertogenbosch
Adres
Postbus 103, 5480 AC Schijndel
Website
https://www.s-hertogenbosch.nl/
Bestuurlijke gegevens Doelstelling
Provincie en exploitanten hebben een overeenkomst afgesloten die inhoudt dat de rekenrente niet wordt verlaagd en dat de exploitanten voorlopig geen stortplaatsen voor eeuwigdurende nazorg aan de provincie overdragen. Deze afspraak geldt voor de periode tot de komende ALMstudie, dus tenminste nog 3 jaar. Dat betekent dus ook dat het gewest vooralsnog blijft bestaan. Dit uitstel geeft exploitanten de tijd om samen met de provincie mogelijkheden te onderzoeken of op de onderscheiden stortplaatsen nieuwe inkomsten te genereren zijn. Ook wordt door de gezamenlijke exploitanten gekeken naar ontwikkelingen die bijdragen aan verlaging van het benodigde doelvermogen. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan verlenging van de levensduur van de afdichting naar 100 jaar. In verband met het hiervoor beschreven proces, is het overleg met de provincie over de sluitingsverklaring tijdelijk opgeschort. Met de sluitingsverklaring gaat de verantwoordelijkheid voor de nazorg over van exploitanten naar provincie. Met de provincie zijn er op dit moment nog geen harde afspraken over wanneer de overdracht zal plaatsvinden.
Activiteiten
Beheer voormalige stortplaats de Vlagheide.
Zeggenschap gemeente
De burgemeester is lid van het algemeen bestuur.
Programma
Ruimtegevend bestuur
Financiële gegevens Cijfers (bedragen x €1.000)
2024
2025
Gemeentelijke bijdrage
28,5
27,9
Aandeel gemeente in financieel
8,1%
8,1%
risico
Toelichting Het risico wordt bepaald door een terugbetalingsverplichting van 8,1% van € 1.518.000. Zie de toelichting hieronder.
Financieel risico
1.518
1.518
Het takenpakket van het Stadsgewest is beperkt tot het beheer van de gesloten stortplaats Vlagheide te Schijndel. Bij de vaststelling van de begroting 2020 is besloten om per ultimo 2020 een substantieel deel (€ 4.583.000) van het opgebouwde negatief saldo af te rekenen. De gemeenten hadden hiervoor een voorziening getroffen. Het resterende negatief vermogen van € 1.518.000 zal naar verwachting, na overdracht van de stortplaats en afwikkeling van het Nazorgfonds, uit het overschot uit deze afwikkeling, kunnen worden afgelost.
Bedrijfsresultaat (na bestemming)
0
0
Eigen vermogen per 31-12
-1.518
-1.518
Vreemd vermogen per 31-12
2.500
2.500
GGD Hart voor Brabant 86 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Algemene gegevens Naam
GGD Hart voor Brabant
Adres
Postbus 3024, 5003 DA Tilburg
Website
https://www.ggdhvb.nl/
Bestuurlijke gegevens Doelstelling
Door samenwerking in de vorm van een openbaar lichaam de publieke gezondheidszorg inclusief
Activiteiten
Een bijdrage leveren aan de publieke gezondheidszorg
Zeggenschap gemeente
Portefeuillehouder Volksgezondheid, de heer P. Raaijmakers, is lid van het algemeen bestuur.
Programma
Meedoen
jeugdgezondheidszorg behartigen.
Financiële gegevens Cijfers (bedragen x €1.000) Gemeentelijke bijdrage
2024
2025
1.289,3
1.349,9
2,7%
2,7%
1.477
1.500
Aandeel gemeente in financieel
Toelichting
risico Financieel risico
Het weerstandsvermogen (algemene reserve en bestemmingsreserves) is groot genoeg om de risico's te dekken en is in overeenstemming met afspraken in het algemeen bestuur. De algemene reserve zal naar verwachting eind 2024 weer voldoen aan de ondergrens.
Bedrijfsresultaat (na bestemming)
0
0
Eigen vermogen per 31-12
4.459
3.980
Vreemd vermogen per 31-12
12.924
13.174
Veiligheidsregio Brabant-Noord Algemene gegevens Naam
Veiligheidsregio Brabant-Noord
Adres
Postbus 218, 5201 AE 's-Hertogenbosch
Website
https://www.vrbn.nl/
Bestuurlijke gegevens Doelstelling
Samenwerking versterkt de mogelijkheden van gecoördineerde en georganiseerde hulpverlening. Om de beoogde vernieuwingen en veranderingen in de komende jaren tot stand te brengen, heeft de Veiligheidsregio samen met haar partners een nieuw beleidsplan opgesteld voor de periode 2024-2027: Samenwerken aan veerkracht en veiligheid. Daarin geeft de Veiligheidsregio vorm aan haar ambities, focus en prioriteiten.
Activiteiten
Doelmatige voorbereiding en uitvoering van georganiseerde en gecoördineerde, waar mogelijk integrale hulpverlening door brandweer, geneeskundige hulpverlening en gemeenschappelijk meldcentrum.
Zeggenschap gemeente
De burgemeester is lid van het algemeen bestuur.
Programma
Ruimtegevend bestuur
Financiële gegevens Cijfers (bedragen x €1.000)
2024
2025
Toelichting
87 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Gemeentelijke bijdrage
2.167,5
2.268,6
op basis van inwoneraantallen CBS per 1-12023
Aandeel gemeente in financieel
4,5%
4,5%
2.629
3.000
risico Financieel risico
De beschikbare weerstandscapaciteit is € 2,4 miljoen (algemene reserve). Het weerstandsvermogen komt dan uit op 0,8. Volgens de kwalificatie van het Nederlands Adviesbureau is de omvang van het weerstandsvermogen in relatie tot geïdentificeerde risico’s daarmee matig (tussen 0,8 en 1 is matig, onder de 0,8 is onvoldoende).
Bedrijfsresultaat (na bestemming)
0
0
Eigen vermogen per 31-12
13.000
14.000
Vreemd vermogen per 31-12
75.512
78.734
Regionale Ambulance Voorziening Brabant-Noord (RAV) Algemene gegevens Naam
Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden - West - Noord (RAV)
Adres
Postbus 3024, 5003 DA Tilburg
Website
https://www.ravbrabantmwn.nl/nl-NL/Home
Bestuurlijke gegevens Doelstelling
Door samenwerking kunnen professionele en betaalbare ambulancediensten worden verzorgd
Activiteiten
Het verzorgen van ziekenvervoer en noodhulp ambulancevervoer
Zeggenschap gemeente
Portefeuillehouder Volksgezondheid, de heer P. Raaijmakers, is lid van het algemeen bestuur.
Programma
Meedoen
Financiële gegevens Cijfers (bedragen x €1.000) Gemeentelijke bijdrage
2024
2025
0
0
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting Er wordt geen bijdrage van de gemeenten gevraagd.
Aandeel gemeente in financieel risico
In de GR RAV is vastgelegd in artikel 18 lid 3: De gemeenten zullen er steeds zorg voor dragen dat het openbaar lichaam te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. Hoewel er geen bijdrage van de gemeenten in de exploitatie wordt gevraagd, blijft de gemeente drager van het financieel risico. Dit risico is gebaseerd op de verdeelsleutel naar rato van.
Financieel risico
0
0
In 2020 is er door NZa boekenonderzoek verricht naar de werkelijke loonkosten en de overige personeelslasten. Dit heeft erin geresulteerd dat NZa deze budgetten vanaf 2021 heeft opgehoogd. Dit betekent dat het
88 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
risico dat was geraamd op ca 3,7 miljoen gereduceerd kon worden tot nihil. Ook de overige risico's zijn gekwantificeerd als nihil. Voor onverwachte, niet-begrote kosten (risico's) is een weerstandsvermogen beschikbaar van ruim € 14 miljoen. Bedrijfsresultaat (na bestemming)
0
0
Eigen vermogen per 31-12
15.099
14.758
Vreemd vermogen per 31-12
33.302
31.611
na mutatie reserves
Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) Algemene gegevens Naam
Brabants Historisch Informatie Centrum
Adres
Postbus 81, 5201 AB 's-Hertogenbosch
Website
https://www.bhic.nl/
Bestuurlijke gegevens Doelstelling
Door samenwerking kan deskundigheid worden geboden tegen de minst mogelijke kosten.
Activiteiten
Beheer van de archiefbescheiden en collecties. Vanuit de Archiefwet 1995 zijn overheidsorganen verplicht de onder hen berustende archiefbescheiden in goede, geordende en toegankelijke staat te brengen en te bewaren, alsmede zorg te dragen voor de vernietiging van de daarvoor in aanmerking komende archiefbescheiden. Het BHIC beheert de overgebrachte statische archiefbescheiden welke blijvend te bewaren zijn. Het archief bevat informatie die belangrijk is voor de bedrijfsvoering van de gemeente, maar ook voor publieke verantwoording, rechtsvinding en vanuit cultuur-historisch oogpunt. De inzage door publiek van de openbare archiefbescheiden wordt door het BHIC verzorgd. Het BHIC houdt toezicht op de niet overgebrachte semi-statische archiefbescheiden voor SintMichielsgestel, Boxtel en MijnGemeenteDichtbij. Dit wordt uitgevoerd middels jaarlijkse inspecties. Daarnaast heeft het BHIC een adviserende rol zowel gevraagd als ongevraagd.