Bijlage 1 - Actualisering BPOVL Boxtel 2021-2025.pdf

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

19

van tien strategieën tot meer circulariteit te komen. In de tabel op de volgende pagina worden met behulp van dit handvat de beleidskeuzes van de gemeente Boxtel beschreven. Slimmer maken/ gebruiken

Levensduur verlengen

Label

Omschrijving

Beleidskeuze gemeente Boxtel

R0 Refuse

Weigeren: Verlichting overbodig maken door van z’n functie af te zien of die met een wezenlijk ander product te leveren.

R1 Rethink

Anders denken: Bijvoorbeeld bij het maken van het lichtontwerp of bij het ontwerpen van een lichtmast of armatuur.

R2 Reduce

Verminderen: Lichtbronnen, armaturen, masten efficiënter fabriceren/ gebruiken, waardoor minder materiaal nodig is. Hergebruiken: Afgedankt maar nog goed armatuur of mast hergebruiken in dezelfde functie. Repareren: Onderhouden en repareren van armaturen en masten. Renoveren: Opknappen en moderniseren van een verouderde mast of armatuur. Opnieuw maken: Onderdelen van afgedankte armaturen of masten hergebruiken in nieuw product met dezelfde functie. Herbestemmen: Afgedankt product of onderdelen hergebruiken in een nieuw product met een andere functie. Herwinnen: Materialen uit armaturen, masten, lichtbronnen, etc. verwerken tot nieuwe grondstoffen.

Er zijn niet veel gebieden in de gemeente waar de verlichting gesaneerd kan worden. Deze maatregel wordt als afzonderlijk actiepunt opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Er wordt doelgericht onderzocht waar lichtmasten verwijderd kunnen worden. Bij het ontwerp van verlichting streeft de gemeente - binnen de richtlijn - het minimaal te plaatsen lichtpunten na. Indien verlichting nodig is worden andere functies gekoppeld (VRI, borden). Dit bespaart materialen. Het verwijderen van bestaande lichtpunten brengt hoge netwerkkosten met zich mee. Bij het herontwerp van verlichting worden deze kosten meegewogen in het (her-) verlichtingsplan. Standaard dimbare LED-verlichting plaatsen en te zijner tijd vervangen (en hergebruiken).

R3 Re-use

R4 Repair

R5 Refurbish

R6 Remanufactu re R7 Repurpose

Materialen nuttig gebruiken

R8 Recycle

R9 Recover

Energieterugwinning: Door het verbranden van afvalmaterialen. Bron: Leidraad circulariteit OVL: november 2017.

De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn. De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn. De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn. Mogelijk vanuit de fabrikant.

In de vervangings- en onderhoudsbestekken wordt voorgeschreven dat niet voor hergebruik of renovatie in aanmerking komende producten dienen te worden gerecycled. (Gecertificeerde verwerker). Niet mogelijk

Visie en ambitie: De gemeente wil graag een bijdrage leveren aan een circulaire economie. In nieuwe plannen, vervangingsplannen of onderhoud OVL wordt ernaar gekeken dat toe te passen masten, armaturen en lampen zoveel mogelijk circulair zijn. Verder hanteert de gemeente de beleidskeuzes toe zoals vermeld in bovenstaande tabel.

4.5

Beheer en onderhoud De gemeente is verantwoordelijk is voor het goed en veilig functioneren van de openbare verlichting. Beheer is een belangrijk onderdeel van het OVL-beleid; het richt zich op de instandhouding en vernieuwing van het areaal aan OVL-middelen waarin is geïnvesteerd. De beheerwerkzaamheden zijn onder te verdelen in beheer en onderhoud.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

20

Beheer De gemeente heeft er voor gekozen om een externe beheerder toezicht te laten uitvoeren op de werkzaamheden van de onderhoudsaannemer. De beheertaak omvat het ter beschikking stellen van een beheersysteem, de storingsafhandeling en verwerking van mutaties in het beheersysteem van zowel het projectmatige als het onderhoudswerk.

Onderhoud Om de OVL-installatie in een goede staat te houden, wordt deze onderhouden. Dit wordt door een gecertificeerde onderhoudsaannemer uitgevoerd. Deze werkzaamheden worden in principe elke vier jaar middels een aanbesteding in de markt gezet en gegund. Bij het onderhouden van een installatie wordt rekening gehouden met de duurzaamheidscriteria ten aanzien van energieverbruik en belasting van het milieu door: Het zo veel als mogelijk gecombineerd uitvoeren van werkzaamheden met overige disciplines (bv het gebruik maken van wegafzettingen); Het, op basis van kosten, baten en kwaliteit, planmatig en groepsgewijs vervangen van verlichtingsmiddelen op het meest economische moment (risico-gestuurd asset beheer); Het toepassen van milieuvriendelijk geproduceerde materialen; Het kiezen voor kwalitatief duurzame masten, armaturen en materialen; Het zo veel als mogelijk hergebruiken van de vrijkomende materialen; Het afvoeren van defecte lampen naar een erkende verwerker.

Preventief onderhoud Onderhoud van verlichting omvat alle werkzaamheden die verricht moeten worden om de OVL in stand te houden. Het onderhoud is onder te verdelen in preventief onderhoud en correctief onderhoud. De werkzaamheden voor correctief onderhoud omvatten het herstel van defecte onderdelen van het lichtpunt, inclusief schade en molest. De werkzaamheden die voor preventief onderhoud worden uitgevoerd zijn: Lichtmast en armatuur vervanging; Lamp groepsremplace (is niet van toepassing op led-verlichting); Schoonmaakronde armaturen/lichtmasten; Conserveren van masten

Conserveren De schilderfrequentie is gemiddeld eens per 12 jaar. De standaard RAL kleuren voor de diverse gebieden binnen de gemeente zijn als volgt: Buitengebied Historische verlichting Bebouwde kom Centrum Boxtel Princelant Centrum Lennisheuvel Centrum Liempde Centrum Esch Hoofdwegenstructuur

RAL 6009 (groen) RAL 6009 (groen) en 8022 (zwart/bruin) RAL 6009 (groen) RAL 7016/8022 (grijs, zwart/bruin) RAL 9005 (gitzwart) RAL 3003 (rood) RAL 6009 (groen) RAL 6009 (groen) RAL 5008 (grijsblauw)

Remplace Het preventief vervangen van de lampen (remplace), heeft als voordelen dat incidentele storingen ten gevolge lampdefecten afnemen en dat de lichtopbrengst wordt verhoogd. Remplace draagt bij aan de continuïteit van de kwaliteit van de verlichting. Remplace wordt uitgevoerd op het moment dat de servicelevensduur van de lamp is bereikt. Elke leverancier geeft aan hoeveel branduren een lamp heeft. Op basis van het brandschema kan de datum/periode bepaald worden waarin de lamp vervangen moet worden.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

21

Led-verlichting kent een veel langere levensduur, waardoor remplace niet meer nodig is. Naast de energiebesparingen is het ontbreken van remplace een belangrijke tweede voordeel van led waardoor exploitatiekosten lager worden. Daarentegen dienen led-armaturen wel om een bepaalde periode te worden gereinigd.

Correctief onderhoud Hier wordt onder verstaan: Het vervangen van defecte (onderdelen van) lichtmasten en armaturen; Het herstellen van storingen in het OVL-net door de netbeheerder; Het vervangen van materialen als gevolg van aanrijdingen en molest.

Schade door aanrijdingen Jaarlijks worden circa 50 lichtmasten aangereden in de gemeente Boxtel. De kosten worden door de aannemer verhaald bij de verzekeraar van de veroorzaker of indien het een motorvoertuigschade betreft zonder bekende veroorzaker bij het Waarborgfonds Motorverkeer.

Vervangingen Vervangingen zijn de meest verregaande vorm van onderhoud. Het gaat om vervangingen van lichtmasten en armaturen omdat deze aan het einde van de levensduur zijn gekomen. Daarnaast gaat het om grootschalige aanpassingen van de bestaande verlichting om deze te laten voldoen aan het vastgestelde beleid in dit beleidsplan. In verband met de hoge netwerkkosten wordt bij het vervangen van verlichting zoveel als mogelijk 1 op 1 vervangen. Bij vervanging kiest de gemeente voor standaardisatie van het areaal OVL. De voordelen hiervan zijn: (1) De (beheer)kosten worden beperkt doordat er minder varianten zijn; (2) storingen kunnen sneller worden verholpen doordat er beter voorraadbeheer kan plaatsvinden; en (3) er een meer eenduidige uitstraling ontstaat van het OVL areaal.

Relatie bomen en lichtmasten Bomen kunnen binnen de levensduur van lichtmasten behoorlijk groeien. Daarom is het van belang om in een vroegtijdig stadium dat wil zeggen bij het opstellen van een groenplan en verlichtingsplan overleg is zodat beide plannen op elkaar worden afgestemd. In nieuwe plannen is de regel dat lichtmasten en bomen minimaal de masthoogte uit elkaar worden geplaatst. Hoewel het de voorkeur heeft om openbare verlichting te scheiden van bomen is dit niet altijd praktisch uitvoerbaar. In bestaande plannen maken inritten en de plek van bestaande bomen het niet altijd mogelijk om de OVL wat gelijkmatigheid betreft te laten voldoen aan de eisen van de NPR. Telkens dient een afweging te worden gemaakt of de veiligheid die met de OVL wordt beoogd niet in het geding komt. Voor de plaats van de lichtmasten is de algemene regel dat deze binnen bebouwde kom 30 cm uit voorkant band/rand asfalt wordt geplaatst. Voor buiten de bebouwde kom is dit 50-100 cm. De vrije doorgang dient altijd tenminste 90 cm te bedragen om onbelemmerde doorgang van scootmobielen en rollators te waarborgen.

Stabiliteitsmetingen In het kader van openbare veiligheid en daarmee de wettelijke aansprakelijkheid en het verlengen van de technische levensduur van lichtmasten staat het uitvoeren van stabiliteitsmetingen, door een hierin gespecialiseerd bedrijf, in de belangstelling. De argumenten om de stabiliteit van lichtmasten te meten zijn: Garantie van zes jaar op de restlevensduur van de lichtmast bij goedkeuring van de mast door het meetbedrijf; Deze garantie kan voor de wegbeheerder gunstig zijn bij een eventuele claim vanwege een omgevallen lichtmast;

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

22

Op basis van de verkregen metingen kan de restlevensduur van de gemeten masten worden verlengd, wat een financieel voordeel kan opleveren; Er wordt voorkomen dat een technisch nog goede mast wordt vervangen (duurzaam). Er kunnen ook vraagtekens gezet worden bij het nut van stabiliteitsmetingen: De meting geeft slechts een beeld van de gemeten mast en zegt weinig of niets over de kwaliteit van andere soortgelijke masten; In het onderhoudsbestek is al opgenomen dat de aannemer de kwaliteit van de mast tijdens het remplace controleert. Dit geldt ook voor de schilder; Er is geen wettelijke verplichting om stabiliteitsmetingen te verrichten. Een goed beheerplan en uitvoering daarvan is voldoende om eventuele claims bij schades te voorkomen; De incidenten zijn in de afgelopen tien jaren (landelijk) op een hand te tellen. Het risico van letsel als gevolg van omvallende masten is zeer klein. Visie en ambitie De gemeente onderschrijft de visie dat periodiek onderhoud noodzakelijk is voor het goed functioneren van de openbare verlichting. De huidige budgetten zijn op dit moment voldoende voor het in stand houden van de OVL-installatie. Er wordt groepsremplace toegepast en conserveringswerkzaamheden vinden plaats volgens een vastgesteld schema. De ambitie is om het huidige onderhoudsregiem voort te zetten.

Het huidige beleid naar vermindering van de diversiteit van materialen wordt ook gecontinueerd. De standaardmaterialen zijn aangegeven in het overzicht in bijlage 1. De gemeente kiest er vanwege kostenoverweging niet standaard voor om masten vanaf een bepaalde leeftijd op stabiliteit te controleren. Per project wordt bekeken of een stabiliteitsmeting van toegevoerde waarde is.

4.6

Lichtreclame Er kan reclame aangebracht worden aan een lichtmast. Dit kan aan de bovenkant (lichtmastreclame, minstens 4,5 meter boven de grond) of aan de onderkant (A0-reclame). De A0reclame is niet verlicht. Lichtmastreclame is wel verlicht. Commerciële exploitanten zorgen voor aanleg van de verlichting en exploitatie. Er kan op deze manier inkomsten gegenereerd worden met behulp van deze lichtmastreclame. Visie: De gemeente Boxtel staat lichtreclame toe. De gemeente stelt wel eisen aan het plaatsen van deze reclame. Deze eisen variëren per gebied. In de onderstaande tabel zijn deze eisen uitgewerkt. Winkelcentrum Lichttechnische parameters lichtmastreclame

4.7

Natuurgebied

Buitengebied

Stedelijk gebied

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak <0.5m2 (Ls )

60 cd/m2

150 cd/m2

400 cd/m2

600 cd/m2

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak 0.5 – 10 m2 (Ls )

50 cd/m2

100 cd/m2

350 cd/m2

400 cd/m2

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak >10 m2 (Ls )

40 cd/m2

100 cd/m2

300 cd/m2

350 cd/m2

/Industrie-gebied

Innovatie Smart lighting Nieuwe technologie verandert het beheer van de openbare verlichtingsinstallatie. Door connectiviteit via het internet is het mogelijk om op afstand de OVL te besturen. Dit maakt het mogelijk om vanachter een computer te communiceren met de lichtmast. Met behulp van deze technologie kan:

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

23

Online het verlichtingsniveau worden gedimd, eventueel dynamisch worden gedimd via sensoren, Het energieverbruik per lichtmast exact worden vastgesteld, en Storingen automatisch worden gesignaleerd. Met behulp van dergelijke systemen kan het energieverbruik verder naar beneden worden gebracht, omdat licht op maat geboden kan worden: de juiste hoeveelheid licht op het juiste moment. En daarmee ook minimale verlichting, dus minimaal verbruik, indien de situatie het toelaat. Doordat storingen online kunnen worden waargenomen, zijn schouwrondes niet meer nodig en kunnen deze snel worden verholpen. Gevolg is dat een groter deel van de installatie - dan nu het geval is - ook daadwerkelijk doet waarvoor zij is neergezet. Keerzijde van dergelijke dynamische systemen zijn de kosten. De besparing van energiekosten, weegt nog niet op tegen de investering die nodig is. Op dit moment is het echter nog zo dat, als er gekozen wordt voor dergelijke systemen, de aanvullende kwalitatieve voordelen de doorslag moeten geven. Deze kwalitatieve voordelen zijn: (1) maximale reductie energieverbruik en (2) online sturing op afstand.

Via smart lighting naar smart city Nieuwe technologie brengt nieuwe mogelijkheden met zich mee, die de functie van de mast nog verder zullen oprekken. Doordat technologie steeds compacter wordt kunnen bestaande functies geïntegreerd worden in het armatuur of de lichtmast. De lichtmast staat er immers toch al. Er hoeft bijvoorbeeld geen aparte mast met camera te worden geplaatst, maar een camera kan nu geïntegreerd worden in het armatuur. Of waar nu een aparte installatie is geplaatst voor verkeerstellingen, kan dit nu geïntegreerd worden in de lichtmast. Het voordeel hiervan is dat er minder objecten in de openbare ruimte geplaatst kunnen worden. Door deze combinatie van functies gaat de buitenruimte er aantrekkelijker uitzien en nemen de kosten voor het onderhoud af. Door de compactheid van deze technieken kunnen ze breder worden ingezet, maar misschien nog wel meer omdat de kosten hiervan nu lager zijn en waarschijnlijk nog verder zullen dalen. Het feit dat de verlichting verbonden is met het internet biedt – naast de smart lighting voordelen – bovendien een aantal aanvullende smart city mogelijkheden. Er kan op afstand bijvoorbeeld via sensoren andere informatie verkregen worden of informatie via digitale billboards worden aangedragen.

Innovatieve smart city oplossingen Op dit moment zijn er verschillende bedrijven bezig om - met innovatieve toepassingen - de buitenruimte beter te maken. Hieronder een greep uit enkele nieuwe toepassingen: Meting van luchtkwaliteit en online doorgave: Met behulp van detectoren kan luchtvervuiling worden gedetecteerd. Door deze technologie kan de gemeente additionele maatregelen nemen, als luchtvervuilingswaardes bepaalde grenswaarden overstijgen. De gemeente kan met deze technologie investeren in de volksgezondheid van haar inwoners. Tevens zijn er bedrijven die toepassingen hebben die actief de fijnstof uit de lucht afzuigen. Geluidsmeting en geluidscamera’s: Met behulp van geluidscamera’s kunnen incidenten in de openbare ruimte worden gedetecteerd. Denk aan opstootjes, glasgerinkel of geweerschoten. Bij dergelijke incidenten kan dan weer direct een signaal naar de politie gaan, die gericht ter plaatse kan gaan. Hiermee kunnen gemeenten de veiligheid vergroten. De gemeenten Eindhoven en Tilburg hebben dergelijke geluidscamera’s inmiddels geplaatst in hun uitgaansgebieden.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

24

Luchtvochtigheid-, luchttemperatuur- en grondtemperatuurmeting. Als wegbeheerder draagt de gemeente zorg voor een veilige weg. Op het moment dat zij weet waar de ondergrond is bevroren kan zij gericht gaan strooien. Dit bevordert de verkeersveiligheid. Parkeerdetectie: In stedelijke gebieden kan het lastig zijn om een parkeerplek te vinden. Dit leidt ertoe dat auto’s soms grote afstanden moeten afleggen om een parkeerplek te vinden. Als een automobilist via een app ziet waar een parkeerplek vrij is, kan deze gericht naar deze parkeerplek worden geleid. Hiermee worden onnodige rijbewegingen voorkomen. Laadpaal via de lichtmast: Nederland is koploper in het gebruik van elektrische auto’s. De verwachting is dat het aantal elektrische voertuigen gaat toenemen. Om het laden van deze voertuigen te faciliteren zijn laadpunten nodig. De Rai Vereniging schat in dat er in 2030 1,8 miljoen publieke laadpunten staan (Bron: Rai Vereniging). Het ligt voor de hand om de laadfunctie te gaan combineren met het verlichtingsobject. Enkele producenten hebben deze kans gezien en hebben een laadlichtmast op de markt gebracht. Detectie van gebruikers op basis van IP-adressen. Technologie maakt het mogelijk om IPadressen van mobiele telefoons waar te nemen.

Hierdoor kunnen bijvoorbeeld tellingen worden gedaan (crowd controle) en/of afwijkende IP-adressen op opvallende tijdstippen op bepaalde locaties worden gedetecteerd. Deze informatie kan direct worden doorgezet naar de politie, zodat zij gericht kan surveilleren. Dergelijke technieken staan op gespannen voet met privacy. Als deze is geborgd, dan kunnen gemeenten met deze technieken inbraken verminderen en de veiligheid vergroten. 5G via de lichtmast. 5G is de nieuwe telecomstandaard en maakt veel sneller mobiel internet mogelijk. Op moment van schrijven wordt het 5G netwerk over Nederland uitgerold. Kenmerk van het netwerk is dat er meer en kleinere zendmasten nodig zijn om een goed werkend netwerk te krijgen. Wil een gemeente voorkomen dat er allerlei aanvullende objecten geplaatst moeten worden in de buitenruimte, dan kan zij ervoor kiezen om dit te combineren met de lichtmast. Het lichtmastareaal is namelijk al wijdverspreid. De gemeente zal, indien wordt besloten om 5G toe te passen in de OVL en expliciet in lichtmasten telkens de afweging moeten maken of de voordelen opwegen tegen de nadelen. Er is altijd een risico aanwezig dat door het toepassen van IP adressen en 5G in lichtmasten de systemen gehackt worden. Dit kan een grote impact hebben op zowel wijk als gemeenteniveau.

De connected lichtmast Waar de lichtmast de drager van het licht was, zien wij een hele reeks nieuwe technieken en toepassingen ontstaan die de komende jaren het gebruik van de buitenruimte gaan beïnvloeden. Welke toepassingen daadwerkelijk wortelschieten is nog ongewis. Wat wel waarschijnlijk lijkt is dat deze connectiviteit er komt, eenvoudigweg omdat nieuwe technieken de buitenruimte beter gaan maken. De voordelen die het met zich meebrengt zijn divers en onmiskenbaar. Nieuwe toepassingen op basis van online technologie zullen ervoor zorgen dat de buitenruimte veiliger, duurzamer en prettiger wordt voor haar gebruikers. Het ligt voor de hand om de lichtmast hiervoor te gaan gebruiken. Naast de vraag welke toepassingen in de praktijk succesvol zullen zijn en de investeringen die daar mee gemoeid zijn, zijn er ook belangrijke juridische bezwaren die opgelost moeten worden. Welke data mogen verzameld worden en door wie en worden deze op de juiste manier bewaard en gebruikt. De gemeente zal ervoor moeten zorgdragen dat privacy en het voldoen aan Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op de juiste manier wordt geborgd.

Regeren is vooruitzien Investeringen in de openbare ruimte worden voor langere periodes gedaan. Dit is ook het geval met OVL. Lichtmasten staan er 50 jaar en conventionele armaturen moeten 25 jaar mee gaan. Dit

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

25

geld voorlopig voor LED armaturen ook. Mogelijk wordt dit in de toekomst aangepast naar 20 jaar. Dit betekent dat beslissingen die nu genomen worden belangrijke consequenties hebben voor de toekomst. Wil de gemeente op termijn zijn voordeel doen van deze nieuwe technologieën, dan zal zij willen voorkomen dat er op dat moment een geheel nieuwe ondergrondse- en bovengrondse infrastructuur moet worden aangelegd. Regeren is immers vooruitzien. De gemeente kan bij nieuwbouw of renovatie van bestaande infrastructuur voorzieningen treffen, zodat op termijn inpassing van smart city technieken mogelijk is en daarmee aanzienlijke additionele investeringen worden voorkomen. Als de gemeente Boxtel gelooft in deze nieuwe technieken dan kan zij nu al keuzes maken voor de toekomst, waardoor herinvestering wordt voorkomen. Visie en ambitie: De gemeente gaat met connectiviteitsproeven de voordelen en nadelen van dergelijke systemen ervaren. Er worden proeven gedaan standaard de verlichting dynamisch aan te sturen. Indien connectiviteit met de mast mogelijk is, kunnen er ook vervolgstappen genomen worden met andere smart city toepassingen. De gemeente bepaald vanuit andere beleidsterreinen welke stappen zij op dit gebied wil gaan zetten. Op deze manier kan de gemeente invulling geven aan haar innovatieve ambitie.

Aangezien de gecombineerde functie lichtmast en 5G nog in de kinderschoenen staat, kiest de gemeente er nu niet voor om dit grootschalig te gaan toepassen. Van belang is dat er bij ieder project aandacht is voor de cyber risico’s (hacken) die aan dit soort systemen kleven.

Zhaga connector Bij de vervanging van bestaande armaturen kan ervoor worden gekozen dat de armaturen worden voorzien van een zogenaamde Zhaga connector. Dit is een door alle leveranciers toepasbare universele aansluitvoorziening waarmee later het armatuur alsnog kan worden voorzien van een connector en er dus connectiviteit tot stand kan worden gebracht. Het gehele armatuur hoeft dan niet meer te worden vervangen. Het lijkt er op dat leveranciers zich conformeren aan deze standaard en dat dit op lange termijn de standaard zal worden. Visie en ambitie: De gemeente kiest ervoor om bij uitbreiding en vervanging van lichtmasten in de centrumgebieden een Zhaga connector toe te passen.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

26

4.8

Samenvatting ambities De in dit hoofdstuk beschreven ambities kunnen als volgt worden samengevat:

Gebiedstype:

Ambities:

Buiten de bebouwde kom

-

Binnen de bebouwde kom

-

Centrumgebieden

-

Bedrijventerreinen Algemeen

-

-

Onderhoud

-

-

Alle verlichting in dimuitvoering. In principe in het buitengebied de verlichting niet uitbreiden en zeker niet in de aangewezen donkertegebieden. Hoofdwegen in het buitengebied uitvoeren in led-verlichting. In de als donkertegebied aangewezen gebieden ‘groene’ led-verlichting toepassen. Fietspaden met uitsluitend recreatief karakter niet verlichten. In woongebieden is duurzame (led) dimbare verlichting in witte lichtkleur (3000K = warmwit) standaard. Bij schades en vervanging led-verlichting toepassen. De verlichting op doorgaande wegen zodanig uitvoeren dat de verlichting op afstand is te monitoren. Fietspaden met uitsluitend recreatief karakter niet verlichten. Voor gebieden met een centrumfunctie decoratieve verlichting toepassen. Vooralsnog is dat klassieke verlichting van het fabricaat De Nood in LED-uitvoering. Om het gewenste lichtniveau (calamiteiten) te realiseren dienen extra lichtmasten met hoofdverlichting te worden bijgeplaatst. De Markt aan de randen verlichten met hoge (minder obstakels) lichtmasten met schijnwerpers. De economische as (Rechterstraat-Stationsstraat) uitvoeren in een afwijkende verlichting afgestemd op de rest van het centrum. Verlichting in het centrum zodanig uitvoeren dat deze op afstand is te sturen en te monitoren. Uitvoeren in led-verlichting (4000K, koud licht).

De verlichting wordt uitgevoerd conform de richtlijnen van de NSVV de NPR 13201:2017. In bestaande situaties en bij vervanging kan de gemeente maximaal 10% afwijken van de NPR; De functie van de weg zoals vast gelegd in het ‘Gemeentelijk Verkeersen Vervoersplan 2008-2020’ is uitgangspunt voor het vast te stellen verlichtingsniveau (bijlage 4). Het ‘Fietsplan Boxtel Bicycle 2010-2020 is bepalend voor de functie van de fietsroutes. Duurzaamheid: Nieuwe aanleg en vervanging dient te voldoen aan de betreffende duurzaamheidcriteria. De consequentie van implementatie van installatieverantwoordelijkheid wordt binnen de beleidsperiode verder onderzocht en uitgewerkt; De OVL-installatie dient wat betreft installatietechnische veiligheid te voldoen aan de NEN 1010 en NEN 3140; Voor de connectiviteit worden nieuwe armaturen voorzien van een Zhaga connector; Per project wordt bekeken of voor het bepalen van de restlevensduur van de lichtmast een stabiliteitsmeting zinvol is; Bij toe te passen materialen zoveel als mogelijk rekening houden met circulariteit. Voortzetting van het huidige onderhoudsniveau. Bij vervanging en in het verbeteringsplan worden standaard materialen toegepast volgens het overzicht in bijlage 1.

Bij het inkoopbeleid voor materialen bestemd voor de OVL wordt rekening houden met de in de nota ‘Duurzame ontwikkeling 2008-2015’ gestelde ambitie om de CO2 uitstoot te verminderen. De theoretische afschrijvingstermijn voor masten wordt vastgesteld op 50 jaar en die voor conventionele armaturen op 25 jaar. Led-armaturen nog nader onderzoeken om deze af te schrijven in 20 jaar.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

27

5

Wat kost het? – financiële kaders Een goed inzicht in de kosten van de OVL-installatie is voor het vaststellen en uitvoeren van beleid van groot belang. In dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de kosten voor het in stand houden van de kwaliteit van de OVL, evenals de kosten die gemaakt moeten worden om de kwaliteit van de installatie op het gewenste niveau te krijgen. Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

5.1

Financiële consequenties De totale waarde van de OVL installatie bedraagt circa € 7.9 miljoen. De kosten voor het beheer en in stand houden van de openbare verlichting kunnen als volgt worden onderverdeeld:

a) Exploitatiekosten b) Groot onderhoud c) Uitvoeringsplan De diverse kosten voor het planjaar 2021 zijn als volgt geraamd:

a) Exploitatiekosten De exploitatiekosten bestaan onder andere uit energiekosten (50% van totaal), klein dagelijks onderhoud, beheerkosten, contributies, herstel schades en inkomsten uit schades.

b) Groot onderhoud Het groot onderhoud bestaat uit conserveringswerk en groepsremplace. Deze kosten worden uit de exploitatie betaald.

c) Uitvoeringsplan (vervangingen) In het uitvoeringsplan zijn de vervanging van masten en armaturen opgenomen. Deze worden geactiveerd. In bijlage 6.2 is een globaal overzicht gegeven van de vervangingskosten vanaf 2031 over een periode van 40 jaar. De komende tien jaar zijn circa 2.150 lichtmasten en 3.250 armaturen aan het einde van de levensduur en dienen te worden vervangen. Voor de komende planperiode van vijf jaar is een uitvoeringsplan opgesteld. Hierbij is vooral de verlichting in wijk Oost aan vervanging toe. Er is voor gekozen de vervangingen vanaf 2022 zoveel mogelijk gelijkmatig over de planjaren te verdelen. Dit ziet er dan als volgt uit: Uitvoeringsplan planperiode 2021-2025. (In deze tabel is de indexatie nog niet toegepast). Jaar verv 2021 2022 2023 2024 2025

Situatie Wijk Oost Wijk Oost Wijk Oost Wijk Oost Wijk Oost

Aantal masten 160 175 175 175 175 860 st

Kosten € 505 € 505 € 505 € 505 € 505

Totaal masten € 80.800 € 88.375 € 88.375 € 88.375 € 88.375

Aantal armaturen 160 185 185 185 185 900 st

Totaal armaturen 435 € 69.600 435 € 80.475 435 € 80.475 435 € 80.475 435 € 80.475 Totaal raming

Kosten

Totaal € 150.400 € 168.850 € 168.850 € 168.850 € 168.850 € 825.800

Voor de planperiode 2026-2030 is aan de hand van de theoretische levensduur een doorkijk opgesteld van de te verwachte investeringen. Ook hierbij is ervoor gekozen de vervangingen zoveel mogelijk gelijkmatig over de planjaren te verdelen. In deze tabel is de indexatie nog niet toegepast.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

28

Jaar verv. 2026 2027 2028 2029 2030

Situatie Ntb Ntb Ntb Ntb Ntb

Aantal masten 130 130 130 130 130 650

Kosten € 505 € 505 € 505 € 505 € 505

Totaal masten € 65.650 € 65.650 € 65.650 € 65.650 € 65.650

Aantal armaturen 220 220 220 220 220 1100

Kosten

Totaal armaturen 435 € 95.700 435 € 95.700 435 € 95.700 435 € 95.700 435 € 95.700 Totaal raming

Totaal € 161.350 € 161.350 € 161.350 € 161.350 € 161.350 € 806.750

De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn 50 jaar voor de vervanging van de masten en 25 jaar voor de (conventionele en led) armaturen. Areaaluitbreiding en toekomstige marktontwikkelingen hebben mogelijk consequenties voor de nu beschikbare budgetten. Zodra dit wordt geconstateerd zal hierover via de geëigende kanalen gerapporteerd worden. Vanaf dit plan worden de vervangingskosten voor zowel masten als armaturen (uitvoeringsplan) geactiveerd. De kosten voor groot onderhoud komen uit de exploitatie. Dit sluit aan bij de financiële regelgeving voor gemeenten (vanuit de BBV). Dit betekent dat de storting van de voorziening voor het gedeelte uitvoeringsplannen komt te vervallen en ingezet wordt om de kapitaallasten en exploitatiekosten te dekken.

5.2

Conclusie De beschikbare middelen voor de openbare verlichting zijn op dit moment toereikend voor het in stand houden van de huidige OVL installatie. Vanuit de jaarexploitatie openbare verlichting vindt financiering plaats van energiekosten, beheer en klein dagelijks en groot onderhoud. In de eerste jaren is er sprake van een overschot op de middelen voor openbare verlichting. Deze zullen teruggaan naar de algemene middelen. In de loop der jaren ontstaat er een risicoprofiel. Doordat de openbare verlichting in het verleden niet geactiveerd is, zullen de kapitaallasten de aankomende 25/50 jaar elk jaar voor een last van €10.000 extra zorgen. De verwachting is dat deze vanaf 2034 niet meer binnen de huidige budgetten opgevangen kan worden. De uitgaven voor vervanging – conform het Uitvoeringsplan –worden in de begroting van de gemeente Boxtel direct geactiveerd. Zodra areaaluitbreiding of marktontwikkelingen aanleiding zijn voor aanpassing van de huidige budgetten wordt hierover gerapporteerd.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

29

6 6.1

Bijlagen Bijlage 1 - Standaardmaterialen per gebied

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

30

6.2

Bijlage 2 - Berekening (theoretische) vervangingskosten Berekening gebaseerd op een afschrijftermijn voor lichtmasten van 50 jaar en voor armaturen (conv. en led) 25 jaar. Jaar van vervanging

Masten st.

Armaturen st.

Kosten masten

Kosten armaturen

2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070

28 138 30 155 61 54 126 32 72 93 84 223 26 109 388 166 172 194 317 180 150 194 223 138 256 360 291 242 396 409 161 195 137 163 182 85 148 122 190 175

320 349 271 759 522 290 442 267 170 566 122 1047 166 641 692 86 80 46 35 48 89 245 141 299 283 320 349 271 759 522 290 442 267 170 566 122 1047 166 641 692 Gemiddeld p/j

14.140 69.690 15.150 78.275 30.805 27.270 63.630 16.160 36.360 46.965 42.420 112.615 13.130 55.045 195.940 83.830 86.860 97.970 160.085 90.900 75.750 97.970 112.615 69.690 129.280 181.800 146.955 122.210 199.980 206.545 81.305 98.475 69.185 82.315 91.910 42.925 74.740 61.610 95.950 88.375 € 86.670

139.200 151.815 117.885 330.165 227.070 126.150 192.270 116.145 73.950 246.210 53.070 455.445 72.210 278.835 301.020 37.410 34.800 20.010 15.225 20.880 38.715 106.575 61.335 130.065 123.105 139.200 151.815 117.885 330.165 227.070 126.150 192.270 116.145 73.950 246.210 53.070 455.445 72.210 278.835 301.020 € 158.775

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

Totaal € 153.340 € 221.505 € 133.035 € 408.440 € 257.875 € 153.420 € 255.900 € 132.305 € 110.310 € 293.175 € 95.490 € 568.060 € 85.340 € 333.880 € 496.960 € 121.240 € 121.660 € 117.980 € 175.310 € 111.780 € 114.465 € 204.545 € 173.950 € 199.755 € 252.385 € 321.000 € 298.770 € 240.095 € 530.145 € 433.615 € 207.455 € 290.745 € 185.330 € 156.265 € 338.120 € 95.995 € 530.185 € 133.820 € 374.785 € 389.395 € 245.445

31

6.3

Bijlage 3 - Begrippenlijst CROW Dynamische verlichting Economisch Beheer

Kengetal Led Lichthinder Lichtvervuiling NSVV OVL RA waarde

ROVL

PIANOo

Programma van Eisen Rationeel beheer

Lampsoorten: CDMT CDOTT CPO SOX

SON (T) PLL

Led

Het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Afhankelijk van actuele en/of lokale omstandigheden, zoals weer, verkeer en tijdstip, wordt de intensiteit van de verlichting aangepast. Economisch beheer ondersteunt de meerjarige kostenoptimalisatie van rationeel beheer. Economisch beheer betrekt ook het energieverbruik in de kostenoptimalisatie. Verder wordt er in de aanpak van beheer ruimte geboden voor innovatie en wordt met een bredere blik naar maatschappelijke kosten gekeken dan in alleen rationeel beheer. De omschrijving van ‘ingedikte’ informatie. Toepassing: monitoring en Benchmarking. Light Emitting Diode (led). Moderne elektronische lichtbron met laag energieverbruik en lange levensduur. De last die mens, dier en natuur ondervinden van het licht van de openbare verlichting. Licht dat op plaatsen schijnt waar het niet de bedoeling is. Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde Afkorting voor Openbare Verlichting Kleurweergave van een lichtbron uitgedrukt in een index (Ra). Dit is een gestandaardiseerde schaal met 100 als hoogste waarde. Kleuren worden het beste weergegeven bij een lichtbron met de hoogste kleurweergave index. Ra tussen 90 en 100. Zeer goede kleurweergave-eigenschappen. Ra tussen 80 en 90. Goede kleurweergave-eigenschappen. Ra minder dan 80. Matige tot slechte kleurweergave-eigenschappen.

Deze richtlijn is bedoeld voor beheerders (eigenaren), zoals Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten, waterschappen en overige beheerders van openbare terreinen en wegen, dan wel personen en organisaties die deze beheerders ondersteunen. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel is een beleidsafweging. Deze richtlijn geeft handreikingen voor het maken van een dergelijke beleidskeuze. De ROVL-2011 is ter vervanging van de NPR13201-1. Naar verwachting wordt begin 2017 een nieuwe richtlijn uitgebracht. PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden heeft als taak het inkopen en aanbesteden bij alle overheden te professionaliseren. Met oog voor rechtmatigheid én doelmatigheid. Document met daarin beschreven de standaard toe te passen materialen zoals masten, armaturen en lichtbronnen in diverse situaties. Rationeel beheer legt er de nadruk op dat over een meerjarige periode (10 jaar) de kapitalisatie van investeringen, restwaarden en onderhoudskosten zo laag mogelijk is onder gelijkblijvende randvoorwaarden en doelen. Rationeel vereist een planmatige aanpak van onderhoud en vervanging, dit betekent dat er een grote nadruk ligt op preventief onderhoud. De budgetbewaking is meerjarig van karakter. Hogedruk Metaalhalogeenlamp. Lamp met een witte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst en goede kleurherkenning.

Wordt toegepast in winkel- en stadscentra. Lagedruk Natriumlamp. Heeft een zeer hoge lichtopbrengst, is oranje geel van lichtkleur met een slechte kleurherkenning. Kan overal worden toegepast waar de leefbaarheid geen hoge prioriteit heeft. Hogedruk Natriumlamp. Lichtkleur geel, heeft een hoge lichtopbrengst en een redelijke kleurherkenning. Wordt toegepast in winkel- en stadscentra. Lagedruk Kwikdamplamp. Lamp met een wit/warmwitte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst, lange levensduur en een goede kleurherkenning. Wordt toegepast in verblijfsgebieden. Lamp leverbaar in verschillende lichtkleuren. Over het algemeen een goede kleurherkenning. Heeft een lange levensduur en op dit moment nog een hoge aanschafprijs. Wordt toegepast in het buitengebied en verblijfsgebieden.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

32

6.4

Bijlage 4 - Functie indeling wegen

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

33

6.5

Bijlage 5 - Kaart met donkertegebieden

Voor verdere informatie over de verschillende kleuren, zie: https://kaartbank.brabant.nl/viewer/app/natuurbeheerplan

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Boxtel (v.1.6) augustus 2021

34