Agendabundel

4.3 Wat is nodig voor een goede erfgoedzorg? Op basis van werksessies is het gemeentelijk erfgoedbeleid geëvalueerd. Als eerste moet de gemeente de basis op orde brengen. De invoering van de Omgevingswet heeft gezorgd voor extra taken bij de gemeente. Erfgoed draagt bij aan een goede omgevingskwaliteit. Erfgoed is daardoor een belangrijke omgevingswaarde. Om deze te kunnen behouden en versterken moeten de waarden goed in beeld zijn. Het gaat hierbij niet alleen om beschermde waarden maar ook om onbeschermde waarden. Dit betekent dat het grondgebied van de gemeente goed geïnventariseerd en in kaart gebracht moet worden om rekening te kunnen houden met deze waarden. Gemeenten moeten daarnaast in hun omgevingsplan rekening houden met het belang van het behoud van cultureel erfgoed. De instructieregel uit de Omgevingswet (belang van behoud van cultureel erfgoed) geldt voor monumenten zoals (bouw)werken, tuinen en parken, bekende of aantoonbaar te verwachten archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten en (delen van) cultuurlandschappen.33 Dit geldt ook voor het belang van het behoud van de uitzonderlijke universele

28 Roymans et al. (2011). 29 Overheid.nl (z.d. a). 30 Overheid.nl (z.d. b). 31 Overheid.nl (z.d. c). 32 Overheid.nl (z.d. d). 33 Aantoonbaar betekent dat de verwachting gebaseerd is op relevante bodemkundige, archeologische of historische informatie.

Om hieraan gevolg te kunnen geven, maakt de gemeente een inventarisatie en analyse van het binnen de gemeente aanwezige en te verwachten cultureel erfgoed.

26

waarde van werelderfgoed. Dit staat voorgeschreven in de Omgevingswet (artikel 5.130 lid 1 van het Besluit Kwaliteit Leefomgeving).34 Gemeente Boxtel beschikt niet over UNESCO werelderfgoed. Naast de borging van het beschermde erfgoed en het in kaart brengen van de erfgoedwaarden zijn er andere aspecten van belang voor een goede erfgoedzorg. Erfgoed moet je uitdragen en kunnen beleven. Bewustwording van de sporen en verhalen uit het verleden zorgen ervoor dat het doorverteld kan worden. Meer kennis over het erfgoed en meer zichtbaarheid zorgt voor draagvlak. Het is daarom belangrijk om de erfgoedzorg bij het gemeentelijk bestuur te blijven positioneren zodat zij het belang hiervan blijven inzien. Hiervoor is het nodig dat erfgoed structureel onder de aandacht wordt gebracht bij het bestuur van de gemeente. De komende bestuursperiode wordt ingezet op het vergroten van het bewustzijn en het draagvlak voor dit onderwerp doormiddel van het uitgebreider informeren van de gemeenteraad. Dit hoeft de gemeente niet alleen te doen. De erfgoedstichtingen en verenigingen in de gemeente laten een grote betrokkenheid zien. De rijke lokale kennis en expertise die aanwezig is kan veel beter worden benut. Graag zouden deze partijen zien dat er meer geïnvesteerd wordt in duurzame relaties.

Als zij door de gemeente beschouwd worden als partners (in het veld) kunnen zij nog beter bijdragen aan het instandhouden en doorgeven van het erfgoed. Wat is er allemaal nodig om erfgoed te borgen volgens de verplichtingen uit de Omgevingswet?  Borgen monumenten in omgevingsplan - De bescherming van cultureel erfgoed wordt geregeld in het Besluit activiteiten leefomgeving, de omgevingsverordening en het omgevingsplan. Bij cultureel erfgoed kan het gaan om: monumenten zoals (bouw)werken, tuinen en parken, bekende of aantoonbaar te verwachten archeologie, stads- en dorpsgezichten en (delen van) cultuurlandschappen. - De gemeente legt de te beschermen gemeentelijke monumenten vast in het omgevingsplan. - Niet alleen de monumenten dienen geborgd te worden, maar ook de omgeving van monumenten dienen geborgd te worden. - Ook dienen de bekende of aantoonbaar te verwachten archeologie geborgd te worden.  Borging landschapen: landschappelijke kwaliteit (informatiepunt Leefomgeving) - Overheden moeten landschappelijke kwaliteit meenemen bij het uitoefenen van taken en bevoegdheden. Er gelden beperkte instructieregels van het Rijk. Deze regelen alleen een aantal specifieke nationale belangen. - Gemeenten moeten daarom zelf beleid opstellen om de landschappelijke kwaliteit te borgen.

Om die reden kan een gemeentelijke omgevingsvisie een beschrijving van de landschappelijke kwaliteiten van de gemeente bevatten en wordt het beleid gericht op deze landschappelijke kwaliteiten. Zo kan het bijvoorbeeld gaan om de overgang tussen stedelijk en landelijk gebied en/of het behoud en de versterking van landschappelijke elementen bij bijvoorbeeld recreatiegebieden, parken, lanen, enzovoorts. - Verder kan een gemeente zelf grotendeels bepalen of ze regels wil stellen in het omgevingsplan gericht op het behoud of versterking van de landschappelijke kwaliteit. Bijvoorbeeld door het vastleggen van de landschappelijke elementen of door het voorkomen van activiteiten of bebouwing die de landschappelijke kwaliteit kunnen schaden. - In gemeente Boxtel komt dit deels terug in het omgevingsprogramma Natuur en Landschap.

34 Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is een van de vier Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB's) onder de

Omgevingswet. Zie Informatiepunt Leefomgeving (z.d.).

27

Afbeelding 8: Het 60ste Essche Bierpompfeest.

28

Deel II Uitgangspunten & beleid Hoofdstuk 5: Erfgoeduitgangspunten Deze geactualiseerde Erfgoednota sluit aan en bouwt deels voort op het voorgaande erfgoedbeleid. Erfgoed is een belangrijke kwaliteit voor gemeente Boxtel. Als gemeente zien wij het als onze verantwoordelijkheid en ons doel om goed te blijven zorgen voor het cultureel erfgoed, zodat de volgende generaties hier ook van kunnen genieten. Niet alleen door de fysieke elementen te beschermen, maar ook door het erfgoed in te zetten bij ruimtelijke ontwikkelingen en te koppelen met andere maatschappelijke opgaven. Dit wil de gemeente samen met de partners uit het erfgoedveld gaan doen. We willen graag meer inwoners en ondernemers bij erfgoed betrekken. Hier zal tijd voor worden vrijgemaakt, zodra ‘de basis op orde’ is. Tijdens het maken van de erfgoednota zijn er een aantal werksessies geweest met de stakeholders. De opgehaalde wensen en behoeften zijn naast de ambities/uitgangspunten uit de Omgevingsvisie en andere beleidsdocumenten gezet en geclusterd. Op basis hiervan zijn vier uitgangspunten geformuleerd: Erfgoeduitgangspunten  De erfgoedbasis is meer op orde  Betere borging van erfgoed in en voor de toekomst  Erfgoed van Boxtel is beter toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar  Erfgoed wordt meer verjongd De erfgoeduitgangspunten zijn de focuspunten op het gebied van cultureel erfgoed in de komende periode.

Daar waar mogelijk, zal de gemeente samenwerken met haar stakeholders om uitvoering te geven aan deze uitgangspunten. Per uitgangspunt wordt hierna beschreven wat ermee wordt bedoeld en of het gaat om wettelijke taken of plustaken. In Hoofdstuk 6 zal dieper ingegaan worden welke erfgoeduitgangspunten en bijbehorende projecten onderdeel zijn van het uitvoeringsprogramma en wanneer deze projecten uitgevoerd gaan worden. 1. De erfgoedbasis is meer op orde De basis meer op orde behoort voornamelijk tot een van de wettelijke taken van de gemeente. Daarnaast heeft dit uitgangspunt voornamelijk raakvlakken met de fysieke leefomgeving. Om erfgoed te kunnen beschermen, dient men te weten waar het erfgoed zich bevindt. Het gaat daarbij om het actualiseren van het erfgoedregister en het toegankelijk maken van het erfgoedregister. Zo weet iedereen waar het monument staat en of bijvoorbeeld de bijgebouwen ook onderdeel zijn van het monument. Daarnaast worden processen, zoals sloopvergunningen of vergunningverlening bij verbouwingen, die belangrijk zijn voor erfgoed uitgewerkt. Verder wordt, ter voorbereiding op het omgevingsplan, de archeologische verwachtings- en beleidskaart en de cultuurhistorische waardenkaart geüpdatet.

Een vervolgstap die we graag willen bewerkstelligen is om op de gemeentelijke website het erfgoedregister inclusief aanwijzingsbesluiten en redengevende beschrijvingen te plaatsen. Hierop aansluitend kan een goede informatievoorziening via de website voor inwoners en organisaties gerealiseerd worden. Op de website wordt duidelijk welke rechten en plichten de monumenteneigenaren hebben. Hetzelfde geldt voor de ontsluiting van het erfgoedregister richting interne collega’s. Zij zijn gebaat bij heldere regels/kaarten zodat direct duidelijk is welke panden een extra bescherming hebben. 2. Betere borging van erfgoed in en voor de toekomst Een betere borging van erfgoed in en voor de toekomst betreft grotendeels een wettelijke taak. Het uitgangspunt heeft daarnaast vooral te maken met de fysieke leefomgeving. Het uitgangspunt gaat in op hoe we de verschillende erfgoedwaarden gaan borgen in en voor de toekomst. Denk daarbij aan het opstellen van omgevingsprogramma’s, een goede borging van erfgoedwaarden in het omgevingsplan van onder andere verordeningen en vergunningsprocessen.

29

Ook het maken van koppelingen met andere beleidsdoelen valt onder dit uitgangspunt. De wens vanuit de gemeente is dat erfgoed in de fysieke leefomgeving wordt ingebed. Om dit te bereiken kunnen koppelkansen worden gezocht met andere beleidsterreinen, zoals cultuur, toerisme en recreatie, landschap, wonen en verkeer. Dit leidt ertoe dat opgaven of projecten, die voorheen apart werden aangepakt, nu tegelijkertijd worden uitgevoerd om zo synergie te creëren. Ambtenaren op andere beleidsterreinen komen zo ook in aanraking met erfgoed. Op die manier kan niet alleen de interne samenwerking en integraliteit van beleidsprogramma’s worden versterkt, maar zal ook de borging van erfgoed verbeteren. Immers als de kennis verbreed is komt erfgoed beter op de kaart te staan. 3. Erfgoed van Boxtel is beter toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar Erfgoed van Boxtel is beter toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar heeft betrekking op zowel wettelijke als niet wettelijke taken. Daarnaast heeft dit uitgangspunt te maken met zowel de fysieke leefomgeving als ook het sociale domein. Bij het verlenen van vergunningen en de ruimtelijke ontwikkeling van gebieden speelt erfgoed een belangrijke rol. Erfgoed heeft een sterke vertegenwoordiging in de fysieke leefomgeving. In beide gevallen moet rekening worden gehouden met erfgoed.

Om erfgoed hierbij onder de aandacht te brengen is het belangrijk dat erfgoed zichtbaar is. Bewoners, bezoekers, ontwikkelaars en ambtenaren worden op de hoogte gebracht van erfgoed door middel van websites, flyers, nieuwsbrieven en (wandel-)routes. De sociale waarde van erfgoed komt tot uiting in de verbindende kracht van erfgoed Het gaat dan om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken. Denk daarbij aan immaterieel erfgoed, zoals bijv. De Heilige Bloedprocessie of evenementen met lokale ambachten. Dit kan daarnaast ook positief bijdragen aan de bezoekerseconomie. Bijvoorbeeld door mee te werken aan lokaal gewenste tentoonstellingen of door bij te dragen aan projecten aangedragen vanuit stichtingen en verenigingen, wordt de sociale cohesie in de wijk versterkt en kan daarnaast het toerisme versterkt worden. Ook kan de samenhang met het onderwijs of educatie hierdoor versterkt worden. Daarnaast kunnen deze projecten helpen met het versterken van samenwerking tussen de diverse organisaties en de gemeente alsmede tussen de diverse organisaties onderling. Dit kan leiden tot meer verbondenheid in en tussen groepen en erfgoed draagt hierdoor bij aan een herkenbare identiteit. Een combinatie van de fysieke leefomgeving en de sociale kant is een koppeling met toerisme/recreatie en kunst/cultuur.

Er kan een sterkere koppeling tussen deze elementen worden gemaakt, de omgevingsvisie helpt daarbij. Bij het thema ‘Aangenaam leven’ wordt benoemd dat in gemeente Boxtel groen en water robuust zijn, verbonden en in het landschap beleefbaar zijn. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.35 Dit is een duidelijke manier van uitleggen dat in de gemeente aandacht is om het landschap te ervaren en te beleven. Verderop in de omgevingsvisie wordt bij het thema ‘Krachtige Economie’ ook aandacht gegeven aan de cultuurlandschappen in samenhang met de kernen in gemeente Boxtel. Het gaat daarbij om Het Groen Woud en Van Gogh Nationaal Park, die beide als een recreatieve bestemming worden aangehaald. Daarbij worden de kernen van de gemeente als uitvalsbasis aangehaald voor natuur, cultuur en erfgoed. Het gaat hier dus tweemaal om cultuurlandschappen en dorpen met cultuurhistorische relicten (het fysieke aspect), die interessant kunnen zijn voor toeristen en recreanten om te bezoeken (het sociale aspect). Ten slotte is het van belang om het erfgoed toegankelijk te maken voor diverse doelgroepen. Er moet niet alleen rekening worden gehouden met de aspecten leeftijd, opleiding, herkomst, interesse, maar ook met fysieke beperkingen zoals mindervaliden, blinden en slechthorenden. 4.

Erfgoed wordt meer verjongd Erfgoed wordt meer verjongd heeft betrekking op zowel wettelijke als niet wettelijke taken. Daarnaast heeft dit uitgangspunt te maken met zowel de fysieke leefomgeving als ook het sociale domein. - Het fysieke aspect gaat over het mogelijk aanwijzen van nieuw erfgoed, zoals Post65 erfgoed, ander type erfgoed (zoals grafmonumenten) of erfgoed dat past bij de nieuwe inwoners van Boxtel of jongeren van Boxtel. Tegelijkertijd betreft dit erfgoeduitgangspunt het onderzoeken naar de mogelijkheden hoe monumenten kunnen worden verduurzaamd. 35 Gemeente Boxtel & Royal HaskoningDHV Nederland B.V. (2025).

30

-

Het sociale aspect heeft betrekking op de jeugd en hoe jongeren aansluiting kunnen vinden bij erfgoed. Verder behoort het behoud en het doorgeven van lokale ambachten en tradities hieronder. Net als het immaterieel erfgoed van de nieuwe bewoners. Voorbeelden hiervan zijn o.a. de CARE-fieldschool te Kasteren, Hezelaarse hopfeest te Liempde of het Bierpompfeest in Esch.

In de omgevingsvisie wordt aandacht geschonken aan het thema ‘Inclusievere samenleving’. Dit thema sluit aan bij zowel het fysieke als sociale aspect van erfgoed, want het gaat om diverse cultuurgoederen, die zorgen voor een herkenbare identiteit. Er kan worden gedacht aan behoud van objecten en elementen en het doorgeven van lokale ambachten en tradities (immaterieel erfgoed). Verder is het ook belangrijk om aandacht te schenken aan de diversiteit van de inwoners en om de eigenheid van de verschillende dorpskernen en gehuchten te laten zien. Dit kan door alle erfgoedgemeenschappen ruimte te geven om hun erfgoed te laten zien, te behouden en door te geven aan de volgende generaties. Dit past ook in het Faro-gedachtegoed. Op deze manier kunnen inwoners van gemeente Boxtel, zich meer verbonden gaan voelen met hun woonplek. Ook nieuwe bewoners moeten de kans krijgen om hun erfgoed te behouden. Het gaat dan niet alleen om het opnemen nieuwe objecten in het gemeentelijke erfgoedregister, maar ook om het borgen van gebruiken en tradities. Het laatste aspect bij dit erfgoeduitgangspunt gaat over het verlagen van de gemiddelde leeftijd van de deelnemers in het erfgoedveld ofwel jongeren interesseren in erfgoed. Mocht de verbinding met jongeren op wijk- of dorpskernniveau worden gezocht, zou dit kunnen bijdragen bij de versterking van de sociale cohesie in de dorpskernen.

Immers de jongeren gaan een bijdrage leveren aan erfgoed en daarmee kunnen ze de herkenbare identiteit en saamhorigheid van een kern verbeteren. Daarbij zou gekeken kunnen worden naar de verbinding zoeken met onderwijs en educatie. Op scholen zou aandacht kunnen worden geschonken aan het Boxtels erfgoed. Hoewel Boxtels erfgoed staat beschreven in de Lokale Educatie Agenda (LEA), wordt dit punt nog niet uitgebreid behandeld, hier ligt een kans. Wel dient geïnventariseerd te worden welke erfgoedonderwerpen of erfgoedcategorieën kinderen en jongeren aanspreken.

Afbeelding 9: De Dommel in Boxtel.

31

Deel III Maatregelen Hoofdstuk 6: Uitvoeringsprogramma 2026-2028 Gemeente Boxtel wil de erfgoeduitgangspunten realiseren. Daarbij is het belangrijk om een vertaling te maken naar concrete projecten/maatregelen. Hiervoor is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Daarnaast is het belangrijk om bij te kunnen sturen op de uitvoering. Dit gebeurt door middel van monitoring en evaluatie, zie Hoofdstuk 7. In het uitvoeringsprogramma staat wat de gemeente wil bereiken en hoe ze dat wil doen. Het uitvoeringsprogramma geeft inzicht in wat men van de gemeente mag verwachten op het gebied van erfgoed in de komende jaren. 6.1 Hoe werkt een uitvoeringsprogramma? In de erfgoednota staan vier erfgoeduitgangspunten. De gemeente voert deze uitgangspunten, daar waar mogelijk, uit in samenwerking met haar stakeholders. Voor het realiseren van deze erfgoeduitgangspunten is er een concreter uitvoeringsprogramma opgesteld. Het uitvoeringsprogramma bestaat uit diverse projecten. Deze projecten worden projectmatig aangepakt. Dit betekent dat bij de start van een project, een projectplan of projectopdracht wordt gemaakt. Hierin staat duidelijk aangegeven wat men gaat uitvoeren, wie erbij betrokken wordt, welke financiële middelen zijn geregeld, en wat het resultaat is. Het is mogelijk dat sommige projecten in deelprojecten uitgewerkt worden.

Een projectopdracht/plan dient goedgekeurd te worden door de ambtelijke- en bestuurlijke opdrachtgever. De projecten in het uitvoeringsprogramma zijn (nog) niet verder projectmatig uitgewerkt. Het uitvoeringsprogramma 2026-2028 heeft een kortere doorloop dan de erfgoednota. De erfgoednota loopt namelijk van 2026 t/m 2030. De kortere doorlooptijd van het uitvoeringsprogramma zorgt ervoor dat deze tussentijds geëvalueerd en bijgestuurd kan worden. Tegelijkertijd zorgt de periode van twee jaar voor continuïteit en rust. Zo lopen de projecten veelal langer dan één jaar. Wel is het mogelijk dat de erfgoednota en uitvoeringsprogramma eerder eindigen. Dit in verband met de opstelling van omgevingsprogramma’s (vanuit de omgevingswet/ omgevingsvisie). In Hoofdstuk 7 wordt uitgebreid ingegaan op de werkwijze van monitoring en evaluatie. In het uitvoeringsprogramma staat niet de uitvoering van reguliere wettelijke taken zoals: 1. Het beoordelen van bouwplannen en vergunningsaanvragen; 2. De inbreng van erfgoedkennis bij planontwikkeling; 3. Het toetsen van bouwhistorische-, cultuurhistorische – en archeologische rapporten; 4. Participatie/advisering in projecten van externe partners (RWS, waterschappen, provincie, rijk en buurgemeenten); 5. Het beantwoorden van erfgoedvragen (intern of inwoners); 6. Advisering op het gebied van erfgoed bij andere Omgevingsprogramma’s.

Voor een uitgebreider toelichting van de wettelijke taken zie Hoofdstuk 4, paragraaf 4.1. Wel kunnen in het uitvoeringsprogramma, projecten staan die te maken hebben met de reguliere wettelijke taken. Dit zijn dan projecten die ervoor zorgen dat de reguliere wettelijke taak beter uitvoerbaar wordt. 6.2 Erfgoeduitgangspunten in het uitvoeringsprogramma In Hoofdstuk 5 zijn vier erfgoeduitgangspunten genoemd. Deze uitgangspunten zijn ontstaan door het clusteren van input van de interne- en externe werksessies. De gemeente voert deze uitgangspunten, daar waar mogelijk, uit in samenwerking met haar stakeholders. De vier erfgoeduitgangspunten zijn: 1. De erfgoedbasis is meer op orde Bijvoorbeeld: De gemeente weet wat het erfgoed van Boxtel is en waar het erfgoed staat. Ze maakt duidelijk hoe de gemeente met haar erfgoed wil omgaan. Ook voor inwoners, ontwikkelaars en ambtenaren is helder hoe zij en de gemeente omgaan met het Boxtels erfgoed.

32

2. Betere borging van erfgoed in en voor de toekomst Bijvoorbeeld: De gemeente onderzoekt hoe we in de toekomst willen omgaan met dit erfgoed. Denk daarbij aan het actualiseren van verouderd beleid en een goede borging in het omgevingsplan, verordeningen en programma’s. 3. Erfgoed van Boxtel is beter toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar Bijvoorbeeld: De gemeente maakt erfgoed voor bewoners, bezoekers, ontwikkelaars en ambtenaren zichtbaar d.m.v. websites, flyers, nieuwsbrieven, routes. Denk daarbij ook aan het breder toegankelijk en beleefbaar maken voor de verschillende doelgroepen (leeftijd, opleiding, herkomst, interesse, mindervaliden). 4. Erfgoed wordt meer verjongd Bijvoorbeeld: De gemeente onderzoekt of en zo ja hoe, erfgoed een interesse wekt bij de jeugd. Ze bekijkt ook of het wenselijk is om andere type objecten of jongere panden aan te wijzen als monument. Daarnaast bekijkt ze hoe bestaande monumenten verduurzaamd (verjongd) kunnen worden. Deze erfgoeduitgangspunten vormen de basis waar gemeente Boxtel zich tot 2030 op gaat richten. In paragraaf 6.3 en 6.4 staan de concrete projecten die in de periode 2026-2028 worden uitgevoerd. 6.3 Overzicht van de erfgoedprojecten In de onderstaande tabel staat een lijst van alle projecten, die de gemeente in 2026-2028 gaat uitvoeren. Per project wordt aangegeven wat de planning is.

Daarnaast zijn er een aantal opgehaalde wensen. De gemeente ziet in de periode 2026-2028 nog geen ruimte om deze ‘wens-projecten’ op te pakken. De wensprojecten worden in paragraaf 6.5 nader toegelicht. Mocht toch ruimte ontstaan om deze projecten op te pakken, dan zal in overleg met stakeholders bekeken worden welk project wordt opgepakt. In Hoofdstuk 7 staat geschreven hoe de projecten worden gemonitord en geëvalueerd. Nr

Projectnaam

Start

Afronding

1 2

Actualiseren Erfgoedregister Erfgoedregister openbaar toegankelijk maken Update archeologische verwachtings- en beleidskaart Update cultuurhistorische waardenkaart Kadaster updaten (publiekrechtelijke beperkingen) Borging status beeldbepalendeen beeldondersteunende objecten Borging van de omgeving van monument (en beeldbepalend object) in omgevingsplan Borging overig erfgoed in omgevingsplan Heldere processen vergunningsaanvragen erfgoed Zichtbaarheid erfgoed digitaal vergroten Monumentenschildjes Oude panden (monumenten) verduurzamen Betrokken bij organisatie Open Monumentendagen en Nationale Archeologie Dagen Erfgoed betrokken bij projecten PR-erfgoed

2026 2026

2026 Eind 2027

2027

Eind 2028

2027

Eind 2028

2027

2027

2026

2027

2026

Eind na 2028

2026

Eind na 2028 Eind na 2028 2027

3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

2026 2026 2027 2026 2026 2026

2026

2027

2028

Na 2028

2027 Eind na 2028 Eind na 2028 Eind na 2028

33

6.4 Toelichting op de erfgoedprojecten In deze paragraaf wordt per erfgoedproject uitgelegd wat het project behelst. Zijn er (aanvullende) financiële middelen voor nodig? Wordt er samengewerkt met externe partijen? 1. Actualiseren erfgoedregister Het erfgoedregister (monumentenlijst) wordt geactualiseerd. Alle collegebesluiten omtrent het aanwijzen of afvoeren van panden als monument (of bijv. beeldbepalend object/gevel) zullen bijeen worden gebracht. Daarnaast worden de redengevende beschrijvingen en de destijds verstuurde kennisgevingsbrieven verzameld. Indien collegebesluiten/brieven/beschrijvingen missen, dient nagegaan te worden wat de vervolgstrategie zal zijn. Dit kan zijn het opnieuw aanwijzen of afvoeren (volgens aanwijzingsprocedure uit de verordening) van het object. Project Betrokken partijen extern Geschatte kosten 2026-2028 Planning Draagt bij aan erfgoeduitgangspunten Draagt bij aan uitgangspunten omgevingsvisie Wettelijke en/of plustaak

1. Actualiseren erfgoedregister Geen kosten - wel tijd Start en eind 2026 1, 2, 3 Aangenaam leven; Cultuurhistorische waarden zijn geborgd Wettelijke taak

2. Erfgoedregister openbaar toegankelijk maken Wanneer het erfgoedregister is geactualiseerd wordt deze niet alleen breed gedeeld binnen de gemeente zelf, maar ook openbaar op de gemeente-website geplaatst. Daarnaast worden de locaties van de panden/objecten visueel op kaart zichtbaar gemaakt. Dit wordt gedaan door de panden/objecten (incl. redengevende beschrijving en aanwijzingsbesluit) te plaatsen op https://www.erfgoedregistratie.nl/. Als dit is afgerond zullen de gegevens ook geplaatst worden in de gemeentelijke GIS-viewer en als basis dienen voor het omgevingsplan. Project Betrokken partijen extern Geschatte kosten 2026-2028 Planning Draagt bij aan erfgoeduitgangspunten Draagt bij aan uitgangspunten omgevingsvisie Wettelijke en/of plustaak

2. Erfgoedregister openbaar toegankelijk maken Werkgroep De DataBeet (erfgoedregistratie.nl) Geen kosten - wel tijd Start 2026 - eind 2027 1, 3 Aangenaam leven; Cultuurhistorische waarden zijn geborgd Wettelijke taak en plustaak

34

3. Update archeologische verwachtings- en beleidskaart De (gemeentelijke) archeologische verwachtings- en beleidskaart wordt geactualiseerd. Dit gebeurt door een professioneel archeologisch bedrijf in samenwerking met de gemeente. Daarnaast zullen de betreffende erfgoedverenigingen/belanghebbenden betrokken worden. Met de update van de kaart wordt ook bekeken waar resten liggen uit de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast wordt een protocol opgesteld voor het aantreffen van toevalsvondsten. Idealiter wordt het proces tegelijkertijd uitgevoerd als de update van de cultuurhistorische waardenkaart. Dit project kan pas opgestart worden als het erfgoedregister is geactualiseerd. Nadat de archeologische verwachtings- en beleidskaart is geüpdatet dient deze ook bestuurlijk geborgd te worden. Project Betrokken partijen extern Geschatte kosten 2026-2028 Planning Draagt bij aan erfgoeduitgangspunten Draagt bij aan uitgangspunten omgevingsvisie

Wettelijke en/of plustaak

3. Update archeologische verwachtings- en beleidskaart Archeologisch onderzoeksbureau, erfgoedverenigingen, musea, regio-archeoloog, belanghebbenden 25.000 - eenmalig Start 2027 – eind 2028 1, 2, 3, 4 Aangenaam leven; Cultuurhistorische waarden zijn geborgd en rekening houden met identiteit van gebied Inclusieve duurzaamheid; Verstoring van de bodem wordt zoveel mogelijk voorkomen Wettelijke taak

4. Update cultuurhistorische waardenkaart De (gemeentelijke) cultuurhistorische waardenkaart wordt geactualiseerd. Dit gebeurt door een professioneel bedrijf in samenwerking met de gemeente. De betreffende erfgoedverenigingen/belanghebbenden worden betrokken. De actualisering kan pas plaatsvinden als het Erfgoedregister is geactualiseerd. Idealiter wordt het proces tegelijkertijd uitgevoerd met de update van de archeologische verwachtings- en beleidskaart. Nadat de cultuurhistorische waardenkaart is geüpdatet dient deze ook bestuurlijk geborgd te worden. Project Betrokken partijen extern Geschatte kosten 2026-2028 Planning Draagt bij aan erfgoeduitgangspunten Draagt bij aan uitgangspunten omgevingsvisie Wettelijke en/of plustaak

4. Update cultuurhistorische waardenkaart Archeologisch- of cultuurhistorisch onderzoeksbureau, erfgoedverenigingen, musea, gemeentelijke adviescommissie, belanghebbenden 25.000 - eenmalig Start 2027 – eind 2028 1, 2, 3, 4 Aangenaam leven; Cultuurhistorische waarden zijn geborgd en rekening houden met identiteit van gebied Wettelijke taak

35