3. Memo Potentie Groengas t.b.v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel
Tekst van het document
| Vanaf | 2026 | geldt | voor | alle | landbouwgronden | de | reguliere | norm | van maximaal | 170 | kilogram | stikstof | uit dierlijke | mest | per | hectare | (RVO | , 2026). Door | het | wegvallen | van | derogatie | is de | plaatsingsruimte | voor | dierlijke | mest | afgenomen. | Hierdoor | moeten meer | veehouders | mest | afvoeren | of laten | verwerken | buiten | het | eigen | bedrijf. | Tegelijkertijd | staan | de mestverwerkingscapaciteit | en | afzetmogelijkheden | onder | druk. | Daardoor | zijn | de | mestafzetkosten | de | afgelopen jaren | sterk | gestegen. | Volgens | de | Haalbaarheidsverkenning | Groen | Gas | in Limburg | stegen | de | afzetkosten | van gemiddeld | circa | €10 | per | m³ | in 2023 | naar | circa | €25 | tot €30 | per | m³ | in 2024 | (Ekwadraat | , 2025). Mest | is daarmee | voor | veel | veehouders | een | aanzienlijke | kostenpost | geworden. | Monomestvergisting | kan | deze kosten | deels | beperken | doordat | mest | niet alleen | een | restproduct | is , maar | ook | een | grondstof | wordt | voor groengas | en | meststoffen | (zie | paragraaf | 4. 5). De | positie | verschilt | daarbij | per | sector. | Melkveehouders beschikken | doorgaans | over | eigen | landbouwgrond | waarop | zij een | deel | van | de | mest | of de | dunne | fractie | na www. | arcadis. | com | 21/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v.
Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 vergisting | kunnen | afzetten. | Varkenshouders | moeten | hun | mest | grotendeels | laten | verwerken | of exporteren | en hebben | daardoor | vaak | hogere | afzetkosten | (ZLTO | , interview | 2026). Daarnaast | speelt | het | toekomstperspectief | van | het | bedrijf | een | belangrijke | rol. | Een | aanzienlijk | deel | van | de agrarische | ondernemers | heeft | geen | bedrijfsopvolger | of | overweegt | op | termijn | te stoppen. | Volgens | ZLTO | zijn vooral | ondernemers | met | een | langetermijnperspectief | bereid | te investeren | in emissiereductie | en mestvergisting. | Ondernemers | zonder | opvolger | zijn doorgaans | terughoudender | met | investeringen | die | zich | pas op | langere | termijn | terugverdienen | (ZLTO | , interview | 2026). 4. 3 | Bijmengverplichting | en | sturen | op | emissie Het | wetsvoorstel | Wet | bijmengverplichting | groen | gas | verplicht | energieleveranciers | om | vanaf | 2027 | een toenemend | aandeel | groengas | te leveren. | Het | beoogde | groeipad | loopt | naar | circa | 840 | miljoen | m³ | per | jaar | vanaf 2031 | (Overheid.nl | , Wetgevingskalender). | Het | wetsvoorstel | wordt | op | dit moment | in het | parlement | behandeld. Het | is nog | onzeker | of de | wet | op | 1 januari | 2027 | in werking | treedt.
De | bijmengverplichting | verandert | ook | hoe | groengas | wordt | gewaardeerd. | Leveranciers | tonen | hun | bijdrage | aan met | groengaseenheden. | Daarvoor | moet | het | gas | voldoen | aan | de | Europese | duurzaamheids- | en emissiereductiecriteria | (Overheid.nl | , Wetgevingskalender). | Daardoor | telt niet | alleen | de | hoeveelheid | gas | mee | , maar | ook | de | vermeden | uitstoot. | Monomestvergisting | scoort | hier | gunstig | op , omdat | het | methaanemissies | uit mestopslag | voorkomt. | Voor | monomestvergisting | wordt | een | emissie-intensiteit | van | circa | -100 | gram | CO₂ | per megajoule | gehanteerd | , tegenover | circa | +15 | gram | voor | allesvergisters | (Ekwadraat | , 2025). Daar | staat | tegenover | dat | de | huidige | subsidie | tekortschiet. | Het | basisbedrag | in de | SDE++ | 2025 | voor | collectieve monomestvergisting | is circa | €090 , | per | m³ | groengas. | Voor | een | rendabele | businesscase | is €140 , | tot €170 , | per m³ | nodig | (Ekwadraat | , 2025). | De | bijmengverplichting | kan | de | marktprijs | voor | groengas | verhogen | , maar | dat | is een | verwachting | en | geen | zekerheid. 4. 4 | Toekomstige | landbouw | in | Boxtel De | veestapel | in Boxtel | krimpt. | Volgens | het | CBS | daalde | het | aantal | runderen | tussen | 2015 | en | 2025 | van | circa 8.
227 | naar | 7.743 | , en | het | aantal | varkens | van | circa | 86. 792 | naar | 39. 447 | (zie | paragraaf | 3. 1. 1). In | het | gebied rond | Kampina | & Oisterwijkse | Vennen | spelen | bovendien | opgaven | voor | natuurherstel | , stikstofreductie | , herstel van | beken | , vennen | en | kwel | , en | het | combineren | van | natuur | , water | , landbouw | en | recreatie | (GGA | Groenblauw). Verdere | veranderingen | in | de | landbouw | zijn | daardoor | waarschijnlijk. | Hoe | groot | die | worden | , is op | dit moment niet | te zeggen. De | provincie | Noord-Brabant | wil mest | zo | dicht | mogelijk | bij de | bron | bewerken | tot emissiearme | grondstoffen | , waar | mogelijk | in combinatie | met | energieproductie | (Provincie | Noord-Brabant | , Uitvoeringsagenda | Landbouw | & Voedsel | 2024–2027). | Mestvergisting | past | daarmee | in | de | provinciale | koers | voor | een | duurzame | landbouw. De | meststroom | in Boxtel | zal | naar | verwachting | kleiner | worden | , maar | blijft aanzienlijk: | op | dit moment | circa 200. | 000 | tot 276. | 000 | m³ | rundvee- | en | varkensmest | per | jaar. | Dat | is te weinig | voor | grootschalige | installaties | , maar | voldoende | voor | kleinschalige | en | middelgrote | systemen | (zie | hoofdstuk | 5). 4. 5 | Digestaat: | dunne | en | dikke | fractie Na | vergisting | blijft digestaat | over.
| Juridisch | valt | digestaat | onder | dezelfde | regels | als | dierlijke | mest. | Het | kan | wel verder | worden | verwerkt | tot producten | met | een | eigen | afzetmarkt | (Ekwadraat | , 2025). | De | meest | gebruikte werkwijze | is als | volgt: • | Scheiding. | Het | digestaat | wordt | gescheiden | in een | dunne | en | een | dikke | fractie. www. | arcadis. com | 22/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 • Dunne fractie. Een stikstofstripper haalt ammoniak uit de dunne fractie. Daarbij ontstaat een mineralenconcentraat , zoals ammoniumsulfaat. Wat overblijft , is emissiearme mest die terug kan naar de deelnemende veehouders. Dikke fractie. De fosfaatrijke dikke fractie gaat naar de akkerbouw of wordt gebruikt als boxstrooisel. Bij grotere installaties kan het ook dienen als grondstof voor biobased plaatmateriaal of als veenvervanger in potgrond. • Bij agrarische installaties bestaat circa 80% van het volume uit dunne fractie , die teruggaat naar de veehouders , en circa 20% uit dikke fractie (Ekwadraat , 2025). Teruglevering werkt vooral bij rundveehouders. Bij varkenshouders is die beperkt , omdat zij minder eigen grond hebben. Het mineralenconcentraat telt nu nog als dierlijke mest.
Onder de Europese RENURE-regeling kan het in de toekomst worden gebruikt als kunstmestvervanger , met minder beperkingen. Dat zou de vraag ernaar vergroten (Ekwadraat , 2025). Zo kan vergisting bijdragen aan het sluiten van de kringloop op het boerenbedrijf en aan minder afhankelijkheid van kunstmest. www. arcadis. com 23/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 5. | Realistisch | potentieel | en | passende | systemen In hoofdstuk | 3 | is het | kansrijke | potentieel | bepaald: | circa | 261 , | tot | 371 , | miljoen | Nm³ | groengas | per | jaar | uit rundvee- | en | varkensmest. | Hoofdstuk | 4 | liet zien | dat | mestvergisting | voor | agrarische | ondernemers | kansen biedt | , maar | dat | realisatie | niet | vanzelf | gaat. | In dit hoofdstuk | wordt | bepaald | welk | deel | van | het | kansrijke potentieel | realistisch | benut | kan | worden | , en | welke | systemen | daarbij | passen. | Paragraaf | 5. 1 bepaalt | het realistisch | potentieel. | Paragraaf | 5. 2 beschrijft | de | systeemgroottes | voor | monomestvergisting. | Paragraaf | 5. 3 beschrijft | referentieprojecten | in Noord-Brabant. | Paragraaf | 5. 4 | sluit | af met | de | systemen | die | passen | bij de meststroom | van | Boxtel. 5.
1 | Realistisch | potentieel | van | groen | gas | in | Boxtel Het | realistisch | potentieel | is bepaald | op | basis | van | het | deel | van | de | beschikbare | mest | dat | in de | praktijk | aan | een installatie | wordt | geleverd. | Niet | alle | veehouders | zullen | deelnemen. | Een | participatiegraad | van | 100% | is daarom niet | realistisch. | Om | het | kansrijke | potentieel | te | vertalen | naar | een | realistisch | potentieel | , is een | participatiegraad van | 30% | aangenomen. | Die | participatiegraad | is toegepast | op | de | beschikbare | rundvee- | en | varkensmest | , omdat beide | mestsoorten | vergist | kunnen | worden. Het | percentage | is een | benadering | gebaseerd | op | het | initiatief | ‘GroeneWoudGas’ | in Sint-Oedenrode. | Bij GroeneWoudGas | leveren | 18 | melkveehouders | in de | omgeving | mest | aan | de | installatie | (zie | paragraaf | 5. 3). Dat is ongeveer | gelijk | aan | 35% | van | de | melkveebedrijven | in de | gemeente. | 7 | Voor | Boxtel | is een | iets | conservatiever percentage | aangehouden | , vanwege | onzekerheden | over | deelnamebereidheid | , bedrijfsopvolging | en | de ontwikkeling | van | de | hoeveelheid | dieren | binnen | de | gemeente | (zie | hoofdstuk | 4). Tabel | 15.
| Realistisch | groengaspotentieel | bij een | participatiegraad | van | 30% CBS | (ondergrens) | KRD | (bovengrens) Geleverd | mestvolume | [m³/jaar] | 60. 100 | 82. 900 Realistisch | potentieel | [mln | Nm³/jaar] | 078 , | 111 , Huishoudens | (834 | Nm³/huishouden) | 940 | 1. 340 Aandeel | huishoudelijk | gasverbruik | Boxtel | 6% | 9% Het | realistisch | potentieel | bedraagt | daarmee | circa | 078 , | tot | 111 , | miljoen | Nm³ | groengas | per | jaar. | Rundveemest levert | hiervan | circa | driekwart. | Deze | berekening | gebruikt | dezelfde | kentallen | als | hoofdstuk | 3 (EBN | , 2023). | Bij vergisting | van | dagverse | mest | kan | de | gasopbrengst | per | m³ | mest | hoger | uitvallen | (zie | paragraaf | 4. 1 en | 5. 3). Het | realistisch | potentieel | is daarom | eerder | een | ondergrens | dan | een | bovengrens. | De | praktijk | in Sint- Oedenrode | laat | bovendien | zien | dat | zelfs | een | succesvol | collectief | ongeveer | een | derde | van | de melkveebedrijven | bereikt. | Systemen | die | deelname | van | vrijwel | alle | veehouders | vragen | , zijn | daarmee | niet realistisch | (zie | paragraaf | 5. 4). 7 Het | percentage | is berekend | als de | verhouding | tussen | het | aantal | deelnemende | bedrijven | en het totaal aantal | melkveebedrijven | in Sint- Oedenrode.
| GroeneWoudGas | haalt | dagverse | mest | op bij 18 melkveebedrijven | (In Brabant | , 2025) | Volgens | het | CBS | telde de | voormalige gemeente | Sint-Oedenrode | in 2015 | 52 | melkveebedrijven. | De | participatiegraad | komt | dus | neer | op circa 35%. | De CBS-gegevens | dateren van vóór | de fusie | tot de gemeente | Meierijstad | in 2017 | en | zijn daarmee | verouderd. | Ook | is niet bekend | of alle deelnemende | bedrijven binnen | de | voormalige | gemeentegrens | liggen. | Het percentage | is daarom | een | grove | inschatting | en alleen | bedoeld | als indicatie | van | een realistische | participatiegraad. www. | arcadis. | com | 24/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 5. 2 | Systeemgroottes Monomestvergisting | wordt | op | verschillende | schalen | toegepast. | Die | schalen | verschillen | in hoeveel | mest | ze verwerken | , hoeveel | veehouders | meedoen | , hoe | ver | de | mest | wordt | vervoerd | en | wat | er met | het | digestaat gebeurt.
| Figuur | 4 geeft | een | overzicht | van | de | vier | schaalgroottes | uit de | Haalbaarheidsverkenning | Groen | Gas in Limburg | (Ekwadraat | , 2025) Figuur | 4 Overzicht | van | de | vier schaalgroottes | uit de | Haalbaarheidsverkenning | Groen | Gas | in Limburg | (Ekwadraat | , 2025) Bij de | drie | agrarische | schalen | wordt | dagverse | mest | vergist. | Dat | geeft | de | hoogste | gasopbrengst | per | ton | en | de grootste | emissiereductie | in de | stal | (zie | paragraaf | 4. 1). Bij de | industriële | schaal | gaat | het | om | opgeslagen overschotmest. | Die | levert | minder | gas | per | ton | op | en | draagt | minder | bij aan | emissiereductie | bij de | veehouder. 5. 3 | Referentieprojecten In Noord-Brabant | zijn | verschillende | initiatieven | voor | monomestvergisting | in bedrijf | of in | ontwikkeling. | Ze | laten zien | hoe | zulke | initiatieven | ontstaan | , en | welke | schaal | en | organisatievorm | daarbij | passen. • | GroeneWoudGas | , Sint-Oedenrode | (agrarisch | middelgroot). | GroeneWoudGas | haalt | zes | dagen | per week | dagverse | mest | op | bij 18 | melkveebedrijven | in de | omgeving. | Het | biogas | wordt | opgewerkt | en ingevoed | op | het | lokale | gasnet | (In | Brabant | , 2025). | Er | wordt | ongeveer | 11 , miljoen | m³ | groengas | per | jaar geproduceerd | (In Brabant | , 2025).
| Het | digestaat | wordt | gescheiden. | De | dunne | fractie | gaat | na stikstofstripping | terug | naar | de | veehouders | , en | van | de | dikke | fractie | worden | onder | meer koemestkorrels | , veenvervanger | en | isolatiemateriaal | gemaakt | (In | Brabant | , 2025). | Het | idee | voor | de installatie | ontstond | in 2007. | Door | de | vergunningsprocedures | draait | de | installatie | pas | sinds | 2021 (Nationaal | Innovatieloket | Veehouderij | , 2026). | Binnen | de | Praktijkaanpak | Emissiearme | Veehouderij wordt | hier | gewerkt | aan | een | meetmethode | om | de | emissiereductie | bij de | deelnemende | bedrijven vergunbaar | te maken. | Het | project | laat | zien | dat | een | collectieve | installatie | met | dagverse | mest | in Brabant | rendabel | kan | draaien. • | Groen | Gas | Erop | , Knegsel | (agrarisch | kleinschalig | , met | gedeelde | opwerking | van | biogas). | Twee melkveehouders | in Knegsel | vergisten | elk | hun | eigen | mest | in een | eigen | monomestvergister. | Het | biogas gaat | via | een | leiding | van | circa | één | kilometer | naar | één | gezamenlijk | opwerkstation. | Daar | wordt | het www. | arcadis. com | 25/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 opgewerkt | tot aardgaskwaliteit | en | ingevoed | op | het | gasnet.
| Volgens | de | ondernemers | waren | beide bedrijven | afzonderlijk | te | klein | om | groengas | rendabel | aan | het | net | te leveren. | Door | de | opwerking | en invoeding | te delen | , is dat | wel | gelukt. | De | installatie | draait | sinds | 2026 | en | levert | circa | 43 | tot | 44 | m³ groengas | per | uur. | Dat | is circa | 415. | 000 | m³ | per | jaar | (Agronews | , 2026). | Het | project | is | ondersteund | met een | EIP-innovatiesubsidie | van | de | EU | en | de | provincie | Noord-Brabant | (Stimulus | , 2024). • | Groen | Gas | Etten-Leur | (agrarisch | middelgroot | , in ontwikkeling). | De | gemeente | Etten-Leur | heeft | dit traject | eind | 2023 | samen | met | ZLTO | gestart. | In | 2024 | volgden | een | kick-off | , een | quickscan | , een | eerste businesscase | en | een | verkenning | van | mogelijke | locaties. | In het | najaar | van | 2024 | is voor | 23 veehouders | doorgerekend | wat | een | collectieve | installatie | voor | hun | bedrijf | betekent. | Daarna | tekenden 18 | ondernemers | een | intentieverklaring. | Een | werkgroep | van | zeven | ondernemers | werkt | de | techniek | en de | locatiekeuze | verder | uit , en | er | wordt | een | stichting | opgericht. | De | voorkeurslocatie | is bedrijventerrein Vosdonk | (ZLTO | , 2026).
| In | april | 2026 | waren | circa | 25 | veehouders | bij | het | initiatief | betrokken | (ZLTO | , 2026). | Er | is een | principeverzoek | voor | een | vergunning | ingediend | (ZLTO | , interview | 2026). | Het | initiatief is nog | niet | gerealiseerd | , maar | laat | zien | hoe | een | gemeente | een | collectief | initiatief | kan | starten. 5. 4 | Welke | systemen | passen | bij | Boxtel De | totale | meststroom | van | rundvee | en | varkens | in | Boxtel | bedraagt | circa | 200. | 000 | (CBS) | tot | 276. | 000 | m³ | (KRD) per | jaar | (zie | paragraaf | 3. 1. 1). | Bij een | participatiegraad | van | 30% | komt | circa | 60. 000 | tot | 83. 000 | m³ | mest | per | jaar beschikbaar | (zie | paragraaf | 5. 1). | Daarmee | vallen | de | grote | systemen | af: • | Industrieel | grootschalig | vraagt | meer | dan | 300. | 000 | ton | per | jaar. | Dat | is meer | dan | de | totale meststroom | van | de | gemeente. | Dit | systeem | werkt | bovendien | met | opgeslagen | overschotmest | en | sluit daardoor | slecht | aan | bij de | emissieopgave | van | veehouders. • | Agrarisch | grootschalig | vraagt | 150. | 000 | tot 300. | 000 | ton | per | jaar. | Dat | komt | neer | op | vrijwel | alle | mest | in de | gemeente | , geleverd | door | 45 | tot | 90 | veehouders. | Bij een | realistische | participatiegraad | (zie paragraaf | 5.
1) | is dat | in | Boxtel | niet | haalbaar. Passend | zijn | de | twee | kleinere | systemen: • | Agrarisch | middelgroot. | Meerdere | veehouders | leveren | dagverse | mest | aan | één | collectieve | installatie. Het | realistische | mestvolume | in Boxtel | is voldoende | voor | één | installatie | van | deze | schaal. | Het | is zelfs groter | dan | het | volume | waarmee | GroeneWoudGas | werkt | (zie | paragraaf | 5. 3). | De | grootste | uitdaging: | er moeten | voldoende | veehouders | meedoen | , en | er | is een | geschikte | locatie | nodig | waar | mest | van meerdere | bedrijven | mag | worden | verwerkt. • | Agrarisch | kleinschalig. | Een | veehouder | vergist | de | mest | van | het | eigen | bedrijf | , op | of bij het | erf. | De transportafstanden | zijn | kort | en | de | ondernemer | houdt | zelf | de | regie. | Een | variant | is dat | enkele nabijgelegen | bedrijven | elk | hun | eigen | mest | vergisten | en | de | opwerking | en | invoeding | van | het | groengas delen | , zoals | bij Groen | Gas | Erop | (zie | paragraaf | 5. 3). | De | grootste | uitdaging: | de | kosten | van | opwerking en | netaansluiting | zijn | voor | één | bedrijf | relatief | hoog. Zowel | kleinschalige | als | middelgrote | systemen | passen | daarmee | bij de | meststroom | van | Boxtel.
| Welk | systeem het | meest | voor | de | hand | ligt , hangt | af van | verschillende | factoren | zoals | , hoeveel | veehouders | willen | deelnemen en | waar | hun | bedrijven | liggen. | Hoofdstuk | 6 beoordeelt | de | haalbaarheid | van | beide | systemen. www. | arcadis. | com | 26/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 6 | Haalbaarheid | van | groengasproductie | in | Boxtel Het | realistisch | groengaspotentieel | van | Boxtel | bedraagt | circa | 078 , | tot 111 , | miljoen | Nm³ | per | jaar | (zie | paragraaf 5. 1). Of | dit potentieel | daadwerkelijk | wordt | benut | , hangt | af van | organisatorische | , ruimtelijke | , juridische | , milieukundige | , technische | en | economische | factoren. | Die | factoren | wegen | niet | voor | elk | systeem | even | zwaar. Een | kleinschalige | installatie | op | het | eigen | bedrijf | heeft | met | andere | randvoorwaarden | te maken | dan | een middelgrote | collectieve | installatie. | Dit | hoofdstuk | beschrijft | de | belangrijkste | factoren | en | geeft | per | factor | aan | wat dit betekent | voor | beide | systemen. | Paragraaf | 6. 7 vat | dit samen | in één | overzicht.
De | analyse | is gebaseerd | op | bureauonderzoek | , gesprekken | met | ZLTO | Noord-Brabant | en | Enexis | , de Haalbaarheidsverkenning | Groen | Gas | in Limburg | (Ekwadraat | , 2025) | en | het | onderzoek | Mestverwerking | in Noordoost-Brabant | (Aelmans | , 2026). 6. 1 | Deelname | en | mestaanbod Het | mestvolume | in Boxtel | is op | zich | voldoende | om | vergisting | mogelijk | te maken | , zowel | kleinschalig | als middelgroot | (zie | paragraaf | 5. 4). Of | dat | volume | ook | beschikbaar | komt | , hangt | af van | de | bereidheid | van veehouders | om | deel | te nemen | en | te investeren. | Die | bereidheid | is volgens | ZLTO | het | grootst | bij jonge ondernemers | met | een | opvolger | (zie | paragraaf | 4. 2). | Hoeveel | veehouders | deelnemen | , kan | daardoor | per | gebied binnen | de | gemeente | sterk | verschillen. De | positie | verschilt | ook | per | sector. | Melkveehouders | kunnen | het | merendeel | van | de | dunne | fractie | na | vergisting terugnemen | op | eigen | grond | (zie | paragraaf | 4. 5). Varkenshouders | hebben | door | hun | hogere | afzetkosten mogelijk | meer | belang | bij deelname. | Zij vallen | echter | niet | onder | de | uitzondering | voor | collectieve | vergisting | in het | landelijk | gebied | (zie | paragraaf | 6.3) | , en | de | varkenshouderij | krimpt | (zie | paragraaf | 4. 4).
Binnen | de | regio | Noordoost-Brabant | heeft | Boxtel | een | relatief | lage | mestproductie. | Er | is in de | gemeente | tot | nu toe | weinig | tot geen | mestverwerkingscapaciteit | (Aelmans | , 2025). | In Boxtel | is ook | geen | mestvergister | vergund. Een | initiatief | kan | dus | niet | voortbouwen | op | een | bestaande | installatie | , en | Boxtel | ligt voor | een | regionale verwerker | niet | voor | de | hand | als vestigingsplaats. De | mestbeschikbaarheid | is dus | geen | beperkende | factor | voor | een | initatief | , maar | de | deelname | wel. | De haalbaarheid | hangt | af van | een | kern | van | ondernemers | met | toekomstperspectief. | Omdat | er geen | regionale verwerkingscapaciteit | is , zal | een | initiatief | in Boxtel | vooral | van | lokale | veehouders | zelf | moeten | komen. 6. 2 | Schaal | en | organisatievorm Monomestvergisting | kan | in | Boxtel | op | twee | schalen | worden | georganiseerd: | kleinschalig | op | het | eigen | bedrijf | , alleen | of samen | met | enkele | buren | , of middelgroot | in | een | collectieve | installatie | waaraan | meerdere | veehouders mest | leveren. Bij kleinschalige | vergisting | houdt | de | ondernemer | zelf | de | regie. | Het | transport | is beperkt | en | de | installatie ondersteunt | de | eigen | bedrijfsvoering.
| Groengas | is dan | een | bijproduct | van | het | agrarische | bedrijf. | Voor | één gemiddeld | melkveebedrijf | is groengasproductie | echter | lastig | rendabel | te maken. | Zelfs | met | SDE-subsidie | zijn de | kosten | voor | opwerking | en | netaansluiting | een | grote | drempel | (DLV | Advies | , 2026). | Individuele groengasproductie | is vooral | haalbaar | voor | zeer | grote | bedrijven | (Melkveebedrijf.nl | , 2024). Een | variant | van | kleinschalige | vergisting | kan | de | rendabiliteit | verbeteren. | Als | enkele | nabijgelegen | bedrijven | elk hun | eigen | mest | vergisten | en | het | biogas | via | een | leiding | gezamenlijk | laten | opwerken | en | invoeden | , worden | de duurste | onderdelen | gedeeld. | Er | hoeft | dan | geen | mest | tussen | bedrijven | te | worden | vervoerd. | Groen | Gas | Erop | in Knegsel | laat | zien | dat | dit werkt. | Daar | waren | twee | melkveebedrijven | afzonderlijk | te klein | om | rendabel | groengas te leveren. | Sinds | 2026 | leveren | zij samen | circa | 415. | 000 | m³ | groengas | per | jaar | (Agronews | , 2026 | ; zie | paragraaf www. | arcadis. com | 27/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 5. 3).
Deze | vorm | vraagt | wel | een | flinke | investeringen | in bijvoorbeeld | een | gasleiding | en | is daardoor | vooral geschikt | voor | bedrijven | die | dicht | bij elkaar | liggen. | In Knegsel | is dit | initiatief | dan | ook | gerealiseerd | met | behulp van | de | Europese | EIP-innovatiesubsidie | , wat | een | belangrijke | voorwaarde | was | om | het | project | te | financieren (zie | paragraaf | 6. 6). Een | middelgrote | collectieve | installatie | biedt | schaalvoordelen. | Kennis | wordt | gebundeld | en | nabewerking | van het | digestaat | , zoals | stikstofstripping | , is eenvoudiger | rendabel | te maken | (zie | paragraaf | 4. 5). | Ook | de netbeheerder | heeft | een | voorkeur | voor | een | beperkt | aantal | invoedpunten | (Enexis | , 2026). | Tegenover | deze voordelen | staan | meer | afhankelijkheden: | van | mestleveranciers | , transport | en | langjarige | contracten. | Volgens | de Limburgse | verkenning | levert | de | SDE++ | 2025 | voor | een | collectieve | installatie | pas | vanaf | circa | 100. | 000 | ton | mest per | jaar | een | rendabele | businesscase | op | (Ekwadraat | , 2025). | Het | realistische | volume | in Boxtel | ligt daaronder. Die | grens | gaat | echter | alleen | uit van | de | SDE++.
| In de | praktijk | komen | collectieve | installaties | ook | bij een | kleiner volume | van | de | grond: | GroeneWoudGas | vergist | de | mest | van | 18 | melkveebedrijven | en | draait | sinds | 2021 | (zie paragraaf | 5. 3). Ook | andere | inkomsten | dragen | bij aan | de | businesscase. | Denk | aan | de | verkoop | van | producten | uit het | digestaat en | lagere | mestafzetkosten | voor | de | deelnemers | (zie | paragraaf | 6. 6). | Daarnaast | kunnen | innovatiesubsidies | , de investering | in | de | ontwikkelfase | en | de | infrastructuur | deels | dekken | (zoals | de | EIP-regeling | bij Groen | Gas | erop). Daarnaast | kan | de | bijmengverplichting | de | groengasprijs | in de | toekomst | verhogen | (zie | paragraaf | 4. 3). De | gekozen | schaal | bepaalt | grotendeels | de | haalbaarheid. | Kleinschalige | vergisting | is in Boxtel | het | meest haalbaar: | het | past | binnen | de | Omgevingsverordening | (zie | paragraaf | 6. 3) | en | vraagt | minder | organisatie. | Voor | de meeste | bedrijven | is het | wel | alleen | rendabel | als | nabijgelegen | bedrijven | de | opwerking | en | invoeding | delen. | Een middelgrote | installatie | is kansrijk | als | voldoende | veehouders | willen | deelnemen | en | er | een | geschikte | locatie | is.
Welk | systeem | het | meest | voor | de | hand | ligt , volgt | uit de | deelname: | hoeveel | veehouders | willen | meedoen | en waar | hun | bedrijven | liggen | (zie | paragraaf | 8. 4). 6. 3 | Ruimtelijk-juridisch | kader De | provincie | geeft | in de | Omgevingsverordening | instructieregels | aan | gemeenten | over | mestbehandeling | , mestvergisting | en | mestbewerking | in het | Landelijk | gebied | (artikelen | 5. 63 | en | 5. 75). | Deze | regels | werken | door via | het | omgevingsplan | van | de | gemeente. | De | grens | van | 25. 000 | m³ | per | jaar | is daarbij | bepalend: | tot | die capaciteit | spreekt | de | verordening | van | mestbehandeling | , daarboven | van | mestbewerking (Omgevingsverordening | Noord-Brabant | , Bijlage | I). De | hoofdlijn | is als volgt: • | Eigen | mest. | Mest | die | op | het | eigen | bedrijf | is geproduceerd | , mag | binnen | het | bouwperceel | worden vergist | of | behandeld | , als | onderdeel | van | de | agrarische | bedrijfsvoering | (art. | 5. 63 | lid 1 onder | e en | art. 5. 75 | lid 3). • | Mest | van | derden. | Bewerking | van | elders | geproduceerde | mest | op | het | bouwperceel | van | een veehouderij | is in beginsel | uitgesloten.
| Het | provinciale | beleid | gaat | ervan | uit dat | mest | van | derden | wordt bewerkt | op | een | middelzwaar | tot zwaar | bedrijventerrein | (toelichting | bij art. 5. 63 | en | 5. 75). • | Samenwerkende | melkveehouders. | Het | omgevingsplan | kan | op | het | bouwperceel | van | een veehouderij | vergisting | van | mest | van | samenwerkende | melkrundveehouders | toestaan | , tot | ten | hoogste 25. | 000 | m³ | per | jaar. | Voorwaarden | zijn een | goede | ontsluiting | en | geen | opslag | , overslag | of verwerking | in de | openlucht. | Wordt | de | mest | na | vergisting | verder | bewerkt | , dan | moet | ten | minste | 50% | van | het | volume worden | omgezet | in loosbaar | water | (art. | 5. 63 | lid | 3). • | Overige | mestbewerking. | Andere | uitbreiding | van | mestbewerking | op | een | bestaand | bouwperceel | is alleen | mogelijk | als | aan | alle | voorwaarden | van | art. | 5. 75 | lid 1 wordt | voldaan. | Daaronder | vallen | een bouwperceel | van | maximaal | 15 , hectare | , aanvoer | van | mest | per | pijpleiding | , ten | minste | 50% | loosbaar water | , geen | opslag | of | verwerking | in de | openlucht | , een | landschappelijke | inpassing | van | ten | minste www. | arcadis. | com | 28/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v.
Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 15% | , en | ligging | buiten | gebieden | met | de | aanduiding | Groenblauwe | waarden | of Beperkingen veehouderij. Kleinschalige | vergisting | van | eigen | mest | past | binnen | deze | regels. | Dat | geldt | ook | als | bedrijven | de | opwerking delen | , omdat | elk bedrijf | alleen | eigen | mest | vergist. | Voor | de | leiding | en | het | opwerkstation | zijn | wel | aparte ruimtelijke | afspraken | nodig. | Vergisting | van | mest | van | meerdere | bedrijven | op | één | locatie | is in het | Landelijk gebied | alleen | mogelijk | voor | melkrundveehouders | , tot 25. | 000 | m³ | per | jaar. | Voor | een | middelgrote | installatie | , of een | installatie | waaraan | ook | varkensmest | wordt | geleverd | , ligt een | bedrijventerrein | in de | rede. | Het pijpleidingvereiste | uit art. 5. 75 | is in de | praktijk | namelijk | moeilijk | haalbaar. | Volgens | Aelmans | (2026) | zien gemeenten | in de | regio | echter | weinig | ruimte | voor | mestbewerking | op | bedrijventerreinen | , en | zijn | bouwpercelen vaak | al volledig | benut. | Als | alternatieven | worden | vrijkomende | agrarische | locaties | en | semi-bedrijventerreinen genoemd. | Daarvoor | is maatwerk | van | de | provincie | nodig.
Vergunning | en | bevoegd | gezag Vergisting | van | mest | is een | milieubelastende | activiteit | onder | de | Omgevingswet. | Wie | meer | dan | 25. 000 | m³ | mest per | jaar | behandelt | op | een | andere | locatie | dan | waar | die | is geproduceerd | , valt | onder | de | regels | voor grootschalige | mestverwerking. | Daarvoor | is altijd | een | omgevingsvergunning | nodig. | Kleinere | installaties | en installaties | voor | eigen | mest | vallen | onder | de | regels | voor | mestbehandeling | (Informatiepunt | Leefomgeving). | Wie het | bevoegd | gezag | is , hangt | af | van | de | capaciteit | en | het | type | installatie. | Dit | moet | per | initiatief | worden afgestemd | met | de | Omgevingsdienst | Brabant | Noord. | Daarnaast | is voor | een | installatie | die | tot extra stikstofdepositie | kan | leiden | , een | natuurvergunning | nodig | (zie | paragraaf | 6. 4). Dagontmesting Om | dagverse | mest | te leveren | , moeten | veehouders | hun | stal | aanpassen | , bijvoorbeeld | met | een | dichte | vloer | en een | mestschuif | of mestrobot | (ZLTO | , interview | 2026). | Of | zo'n | aanpassing | als | emissiereducerend | telt , hangt | af van | de | emissiefactor | die | het | Rijk | voor | het | stalsysteem | vaststelt | in bijlage | V | van | de | Omgevingsregeling.
| De Omgevingsverordening | sluit | daarop | aan: | een | mestafvoer- | of | mestbewerkingstechniek | telt | alleen | mee | als daarvoor | een | emissiefactor | is vastgesteld | (art. | 3. 98 en | 3. 99). | Voor | dagontmesting | gericht | op | vergisting | is dat in de | praktijk | nog | onvoldoende | geregeld. | Bovendien | verliezen | bijna | alle | emissiearme | vloeren | voor | melkvee per | 1 januari | 2027 | of | 2030 | hun | emissiereductie | (Staatscourant | 2026 | , 13777). | Ondernemers | hebben | daardoor geen | zekerheid | dat | hun | investering | in de | stal | meetelt | voor | de | vergunning. | ZLTO | werkt | aan | een | ontheffing (ZLTO | , interview | 2026). | Ook | landelijk | wordt | aan | een | oplossing | gewerkt | , onder | meer | binnen | de | Praktijkaanpak Emissiearme | Veehouderij. Voor | de | haalbaarheid | betekent | dit: kleinschalige | vergisting | van | eigen | mest | past | binnen | de | verordening. | Een middelgrote | installatie | met | mest | van | derden | vraagt | een | bedrijventerrein | of maatwerk | van | de | provincie | , en | dat is in de | praktijk | een | knelpunt. | De | ontbrekende | erkenning | van | dagontmesting | is voor | beide | systemen | een | open knelpunt. 6. 4 | Milieu | en | omgeving Een | mestvergistingsinstallatie | valt | onder | de | rijksregels | in paragraaf | 4.
88 | van | het | Besluit | activiteiten leefomgeving | (Bal). | Die | regels | gaan | over | bodem | , lucht | , veiligheid | en | water | (Informatiepunt | Leefomgeving). RVO | heeft | voor | vergunningverleners | een | handreiking | opgesteld | met | aandachtspunten | voor | het omgevingsplan | (RVO | , Handreiking | Monomestvergisting). | De | volgende | aspecten | bepalen | of een | locatie geschikt | is: • | Stikstof. | Kampina | & | Oisterwijkse | Vennen | is overbelast | met | stikstof | (zie | paragraaf | 4. 1). Als | een installatie | kan | leiden | tot | extra | stikstofdepositie | , is een | omgevingsvergunning | voor | een | Natura | 2000- activiteit | nodig. | Volgens | de | provincie | is het | verlenen | van | vergunningen | voor | activiteiten | die | stikstof www. | arcadis. com | 29/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 uitstoten | op | dit moment | nauwelijks | mogelijk. | Een | initiatief | moet | daarom | aantonen | dat | de | installatie | , samen | met | dagontmesting | in de | stal | , per | saldo | niet | leidt | tot extra | depositie. • | Geur. | Een | vergistingsinstallatie | moet | gasdicht | zijn | en | een | overdrukbeveiliging | hebben. | Bij normale bedrijfsvoering | komen | er daardoor | geen | emissies | naar | de | lucht | vrij.
Instabiel | digestaat | mag | niet worden | vervoerd | of | gemengd | met | onvergiste | mest | (Bal | , art. | 4. 871 | en | 4. 872). | Bij | collectieve | vergisting in het | Landelijk | gebied | moeten | opslag | , overslag | en | verwerking | bovendien | binnen | plaatsvinden (Omgevingsverordening | , art. | 5. 63 | lid 3 en | 5. 75 | lid 1). • | Externe | veiligheid | en | geluid. | Rond | een | gaszak | met | vergistingsgas | geldt | een | veiligheidsafstand | van ten | minste | 50 | meter. | Binnen | die | afstand | zijn | overnachting | en | recreatief | verblijf | door | derden | niet toegestaan. | De | installatie | moet | voldoen | aan | NTA | 9766 | (Bal | , paragraaf | 4. 88). | Geluid | wordt | geregeld via | het | omgevingsplan. • | Bodem | en | water. | De | vergistingstank | en | de | na-opslag | moeten | op | een | aaneengesloten bodemvoorziening | staan | (Bal | , paragraaf | 4. 88). • | Verkeer. | Een | middelgrote | installatie | met | dagverse | mest | vraagt | dagelijkse | of tweedaagse ophaalrondes | (ZLTO | , interview | 2026). | Bij kleinschalige | vergisting | blijft het | transport | beperkt | tot het | erf , of tot | een | biogasleiding | als | bedrijven | de | opwerking | delen. • | Landschap. | Een | veehouderij | moet | ten | minste | 10% | van | het | bouwperceel | landschappelijk | inpassen.
Bij uitbreiding | van | mestbewerking | op | grond | van | art. | 5. 75 | is dat | ten | minste | 15%. | In gebieden | met | de aanduiding | Groenblauwe | waarden | , vaak | beekdalen | , moet | een | ontwikkeling | bijdragen | aan | natuur | , landschap | en | het | watersysteem | (art. | 5.46 | , 5. 63 | en | 5. 75). Voor | de | haalbaarheid | betekent | dit: aan | de | rijksregels | voor | geur | , veiligheid | en | bodem | kan | met | een | goed ontwerp | worden | voldaan. | De | natuurvergunning | is de | kritieke | factor. | Hoe | groter | de | installatie | en | hoe | dichter | bij Kampina | , hoe | zwaarder | die | weegt. | Ook | de | impact | van | verkeer | en | de | inpassing | wegen | zwaarder | bij een middelgrote | installatie | dan | bij kleinschalige | vergisting. 6. 5 | Netinpassing | en | afzet • | Gasnet. | Het | 8-bar | gasnet | bedient | een | groot | deel | van | de | gemeente | (zie | paragraaf | 2. 2. 2). | Of | op | een specifieke | locatie | kan | worden | ingevoed | , hangt | af van | de | capaciteit | van | het | lokale | net. | Die | moet | per locatie | met | Enexis | worden | getoetst. | Het | Invoedingskompas | groen | gas | van | Netbeheer | Nederland geeft | een | eerste | , indicatief | beeld. | Voor | een | nieuwe | groengasaansluiting | geldt | een | doorlooptijd | van gemiddeld | circa | twee | jaar | (Enexis | , via | Aelmans | , 2026).
| De | aansluitkosten | voor | invoeding | op | het hogedruknet | bedragen | circa | €26. | 000 | tot €30. | 000 | per | aansluiting | , plus | circa | €110 | tot | €126 | per | extra meter | leiding | (Enexis | , tarieven | 2026). | Een | middelgrote | installatie | heeft | één | invoedpunt. | Bij een kleinschalige | installatie | wegen | deze | kosten | per | bedrijf | zwaarder | , tenzij | bedrijven | de | invoeding | delen. • | Zomeroverschot. | Groengas | wordt | het | hele | jaar | door | geproduceerd | , maar | in de | zomer | is de | vraag naar | gas | veel | lager. | Tussen | april | en | oktober | kan | het | regionale | net | daardoor | niet | altijd | al het | groengas opnemen. | Zonder | oplossing | moet | het | overschot | worden | afgefakkeld. | Een | groengasbooster | pompt | het gas | van | het | regionale | net | naar | het | landelijke | net. | Gasunie | plaatst | de | eerste | twee | boosters | in | Noord- Brabant | , in Tilburg | en | Mill | (Enexis | ; Gasunie | , 2026). • | Elektriciteitsnet. | Een | groengasinstallatie | heeft | stroom | nodig | voor | pompen | , besturing | en | opwerking. Door | netcongestie | is een | nieuwe | of | zwaardere | aansluiting | niet | overal | direct | beschikbaar. | Volgens Enexis | kan | een | groengasinitiatief | zonder | elektriciteitsaansluiting | niet | van | de | grond | komen.
| Boxtel | valt onder | meerdere | voedingsgebieden | van | het | elektriciteitsnet | , met | verschillen | in | beschikbare | capaciteit. De | actuele | situatie | staat | op | de | capaciteitskaart | van | Netbeheer | Nederland. www. | arcadis. | com | 30/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 • | Afzet. | Groengas | wordt | in de | regel | ingevoed | op | het | gasnet. | Per | geproduceerde | MWh | geeft | VertiCer een | Garantie | van | Oorsprong | uit. Die | is verhandelbaar | en | vormt | naast | de | SDE++ | een | inkomstenbron (VertiCer). | Bio-LNG | voor | zwaar | transport | is een | alternatieve | afzetroute. Het | gasnet | in Boxtel | vormt | geen | belemmering | voor | de | haalbaarheid | van | een | vergistingsinstallatie. | Of | een installatie | het | hele | jaar | kan | invoeden | en | een | elektriciteitsaansluiting | krijgt , moet | per | locatie | vroeg | met | Enexis worden | getoetst. | Voor | een | kleinschalige | installatie | wegen | de | aansluitkosten | zwaar. | Het | delen | van | de invoeding | met | nabijgelegen | bedrijven | verlaagt | die | kosten. 6. 6 | Samenwerking | , verdienmodel | en | financiering Een | samenwerking | kan | op | verschillende | manieren | worden | georganiseerd.
| In een | leveranciersmodel | leveren veehouders | mest | aan | een | externe | exploitant. | In een | coöperatiemodel | zijn | zij zelf | (mede-)eigenaar (Ekwadraat | , 2025). | Bij | kleinschalige | samenwerking | met | gedeelde | opwerking | betaalt | iedere | veehouder | de eigen | vergister | , en | worden | de | leiding | en | het | opwerkstation | samen | gefinancierd | (Agronews | , 2026). | Volgens ZLTO | willen | boeren | bij voorkeur | eigenaar | blijven | , om | grip | te houden | op | opbrengsten | en | kosten | (ZLTO | , interview | 2026). Het | verdienmodel | ontstaat | doordat | mest | van | kostenpost | grondstof | wordt. | Voor | een | melkveebedrijf | met | 100 koeien | dat | deelneemt | aan | een | collectieve | installatie | rekent | de | Limburgse | verkenning | met | een | indicatief voordeel | van | circa | €20. | 000 | per | jaar. | Dat | voordeel | komt | vooral | uit lagere | mestafzetkosten | (Ekwadraat | , 2025). Bij eigen | groengasproductie | bestaan | de | inkomsten | uit SDE++-subsidie | per | m³ | en | de verkoop | van | Garanties van | Oorsprong | (Agronews | , 2026). | De | uitkomst | hangt | sterk | af van | de | mestprijs | , de | subsidie | en | de groengasprijs | (zie | paragraaf | 4. 3). De | ontwikkelfase | is financieel | het | kwetsbaarst. | De | kosten | voor | vergunningen | en | voorbereiding | bedragen | circa €20.
| 000 | tot €30. | 000 | per | ondernemer | en | moeten | worden | gemaakt | voordat | zeker | is dat | het | project | doorgaat (ZLTO | , interview | 2026). | Concrete | fondsen | voor | deze | fase | zijn | beperkt | beschikbaar. | Europese innovatiesubsidies | kunnen | hier | het | verschil | maken. | Binnen | het | Gemeenschappelijk | Landbouwbeleid | (GLB 2023–2027) | ondersteunt | het | Europees | Innovatiepartnerschap | (EIP) | samenwerkingsprojecten | tussen agrarische | ondernemers | en | kennispartners. | Voor | Groen | Gas | Erop | was | deze | subsidie | een | zeer | belangrijke financieringsbron. | Groen | Gas | Erop | werd | ondersteund | vanuit | het | GLB-programma | (EIP | Noord-Brabant) | , met circa | €126. | 000 | EU-middelen | , €168. | 000 | provinciale | middelen | en | €238. | 000 | private | middelen | (Stimulus | , 2024). Ruim | de | helft | van | de | subsidiabele | projectkosten | werd | daarmee | met | publieke | middelen | gefinancierd. | Ook | liet dit project | zien | dat | financiers | nog | weinig | ervaring | hebben | met | deze | organisatievorm | (Agronews | , 2026). | Juist daardoor | was | de | subsidie | nodig | om | het | project | van | de | grond | te krijgen. Er zijn | dus | verschillende | , werkende | verdienmodellen | en | organisatievormen | haalbaar | voor vergistingsinstallaties.
| De | ontwikkelfase | is echter | op | dit moment | te risicovol | om | zonder | ondersteuning | te starten. www. | arcadis. com | 31/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 oktober | 2026 6. 7 | Overzicht | haalbaarheidsfactoren Tabel | 16. | Haalbaarheidsfactoren | per | systeem | (+ = gunstig | , 0 = neutraal | of afhankelijk | van | de situatie , – = knelpunt) Factor | Kleinschalig | (1–3 | veehouders) | Middelgroot | (collectief) + Eigen | mest | volstaat. | Bij | + Het | realistische | volume | (60. | 000– Mestvolume | samenwerking | telt de | mest | van | 83. 000 | m³) | is voldoende | voor | één meerdere | bedrijven | op , zonder | installatie mesttransport. 0 Afhankelijk | van | enkele | – Vraagt | brede | deelname | ; geen Deelname | ondernemers | met | bestaande | verwerkingscapaciteit | in toekomstperspectief | Boxtel 0 Met | alleen | de | SDE++ | pas | rendabel Alleen | rendabel | bij | vanaf | 100. | 000 | ton | (Ekwadraat | , 2025). – / + | zeer | grote bedrijven | of als opwerking | en | In de | praktijk | ook | bij kleiner | volume Rendabiliteit | invoeding | worden | gedeeld | (zoals | in | haalbaar | (GroeneWoudGas) | , Knegsel). | afhankelijk | van | deelname | en aanvullende | inkomsten | en financieringen.
+ Eigen | mest | binnen | het | – Mest | van | derden: | in beginsel | een Ruimtelijk | kader | bouwperceel | (art. 5. 63/5. | 75). | Bij | bedrijventerrein | , waar | weinig | ruimte | is. gedeelde | opwerking | vragen | leiding | Uitzondering | voor | melkveehouders | tot en | opwerkstation | aparte | afspraken. | 25. 000 | m³. In de | regel | de | gemeente | ; voor | een | Afhankelijk | van | capaciteit | en | type Bevoegd | gezag | gedeeld | opwerkstation | te bevestigen | installatie | ; afstemmen | met | de Omgevingsdienst | Brabant | Noord – Nog | geen | vergunningstechnische | – Nog | geen | vergunningstechnische Dagontmesting | erkenning | erkenning – Vergunning | nodig | ; grotere | bron | , Stikstof | / | 0 Vergunning | nodig | ; kleine | locatie | ten | opzichte | van | Kampina natuurvergunning | emissiebron | bepalend Geur | , geluid | , veiligheid | 0 Op | het | erf ; veiligheidsafstand | van | – Grotere | impact | ; locatiekeuze | en 50 | m | rond | de | gaszak | draagvlak | bepalend + Geen | mesttransport | ; bij – Dagelijkse | of tweedaagse Transport | samenwerking | alleen | een | ophaalrondes biogasleiding + Eigen | vergister | ; bij samenwerking Regie | ondernemer | afspraken | over | de | gedeelde | 0 Afhankelijk | van | de | organisatievorm voorzieningen Digestaatverwerking | 0 Per | bedrijf ; dunne | fractie | op | eigen | + Nabewerking | (stripper | ,
RENURE) grond | , nabewerking | beperkt | haalbaar | beter | haalbaar www. | arcadis. com | 32/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 – / + Eigen aansluiting plus invoedpunt per bedrijf of , bij samenwerking , één invoedpunt. Gasinvoeding + Eén invoedpunt 0 Kleinere vraag , mogelijk binnen bestaande aansluiting Elektriciteitsaansluiting – Netcongestie kan een knelpunt zijn – / 0 Investering ligt bij de ondernemer. Delen van opwerking verlaagt de kosten , maar financiers hebben daar nog weinig ervaring mee. Zoeken naar manieren van fincaniering (zoals EIP-subsidie) Investering en financiering – Hoog bedrag ; risico gespreid over deelnemers Technische betrouwbaarheid + Monovergisting is een bewezen techniek ; + Bewezen techniek op grotere schaal Zeer grote bedrijven individueel ; overige bedrijven door samenwerking met nabijgelegen bedrijven Hoge deelname , of aanvoer uit buurgemeenten Geschikt voor Bronnen: Ekwadraat (2025) ; Provincie Noord-Brabant , Omgevingsverordening art. 5.75 ; Aelmans (2026) ; DLV Advies (2026) ; Uit dit hoofdstuk blijkt dat groengasproductie in Boxtel technisch en ruimtelijk mogelijk is , maar niet vanzelf van de grond komt. Een individuele vergister is voor weinig bedrijven rendabel , omdat daarvoor grote volumes mest nodig zijn.
Een kleinschalige installatie is voor de meeste bedrijven alleen rendabel als zij de opwerking en invoeding delen. Daarvoor moeten ondernemers elkaar vinden en samen investeren in een organisatievorm die nog weinig wordt toegepast. Innovatiesubsidies , zoals de Europese EIP-regeling , kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Een middelgrote installatie vraagt brede deelname en een geschikte locatie , en is met alleen de SDE++ krap rendabel. De praktijk laat wel zien dat zo'n installatie in Brabant van de grond kan komen. Voor beide systemen geldt dat dagontmesting vergunningstechnisch niet erkend is en dat de ontwikkelfase kwetsbaar is. Welk systeem het meest passend is , blijkt pas als duidelijk is hoeveel veehouders willen deelnemen en waar hun bedrijven liggen. Op deze punten kan de overheid een verschil maken. Hoofdstuk 8 werkt uit welke rol de gemeente Boxtel daarbij kan vervullen. www. arcadis. com 33/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 7. Risico’s en mitigerende maatregelen Hoofdstuk 6 beschrijft onder welke voorwaarden groengasproductie in Boxtel haalbaar is. Ook als een initiatief aan die voorwaarden voldoet , blijven er onzekerheden die de uitvoering en exploitatie kunnen raken. Dit hoofdstuk beschrijft die risico's en de maatregelen om ze te beperken.
Per risico staat aangegeven bij welke schaal het risico vooral speelt. Tabel 17 geeft een overzicht. Daarna volgt een toelichting per categorie. Tabel 17. Risico's en mitigerende maatregelen per categorie , met het systeem waarbij het risico vooral speelt Speelt vooral bij Categorie Risico Mitigerende maatregel Leveringscontracten ; afspraken over uitval ; aanvoer spreiden over meerdere bedrijven Uitval van een deelnemend bedrijf Aanvoer Beide Structureel lagere mestlevering door krimp van de veestapel Scenario met dalend volume doorrekenen ; installatie niet te ruim dimensioneren ; rundveemest als basis Beide Volume vergroten (deelnemers , buurgemeenten) , aanvullende inkomsten en innovatiesubsidies benutten ; ontwikkeling bijmengverplichting volgen.
Prijs en financiering Middelgrote installatie onvoldoende rendabel Middelgroot Kleinschalige installatie niet rendabel Kosten van opwerking en invoeding delen met nabijgelegen bedrijven Kleinschalig Onzekerheid over subsidie , groengasprijs en bijmengverplichting Businesscase met meerdere prijsscenario's ; afzetroutes spreiden Beide Innovatie- en ontwikkelsubsidies ; financiële participatie ; ervaringen uit Knegsel benutten Kosten in de ontwikkelfase en terughoudende financiers Beide Dagontmesting blijft vergunningstechnisch onerkend Vroeg overleg met de provincie ; ontheffingstraject ZLTO en landelijke ontwikkelingen volgen Juridisch Beide Tijdig maatwerk bij de provincie verkennen ; kleinschalige vergisting als alternatief Geen geschikte locatie voor mest van derden Middelgroot Natuurvergunning wordt niet verleend Beide , vooral middelgroot Locatie op afstand van Kampina ; per saldo geen extra depositie onderbouwen Omgeving vroeg en transparant betrekken ; positioneren als groengasproductie Weerstand uit de omgeving tegen geur en verkeer Draagvlak Middelgroot Eigenaarschap verschuift naar externe partijen Coöperatief model ; participatie via energiecoöperaties Middelgroot Uiteenlopende doelen tussen deelnemers Doel , opbrengstverdeling en besluitvorming vooraf vastleggen Beide www. arcadis. com 34/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v.
Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 Technisch- operationeel Schommelingen in gasproductie Bewezen techniek ; onderhouds- en storingsafspraken Beide Leiding en opwerking goed ontwerpen (o. a. afvoer van condens) ; beheer en onderhoud vastleggen Storing in leiding of opwerking Beide Beperkte invoeding in de zomer Invoedcapaciteit en aansluiting op booster vooraf toetsen met Enexis Beide Geen elektriciteitsaansluiting door netcongestie Beide , vooral middelgroot Vroeg aanvragen bij Enexis ; gebruik van bestaande aansluiting onderzoeken Beperkte praktijkervaring met nabewerking van digestaat Nabewerking gefaseerd invoeren op basis van praktijkervaring Middelgroot Overschrijding van normen voor geur , geluid of externe veiligheid Locatiekeuze op basis van wettelijke veiligheidsafstanden en afstand tot Kampina ; gesloten opslag en bewerking Milieu en omgeving Middelgroot Aanvoerrisico's Aanvoerrisico's hebben betrekking op de hoeveelheid mest die een installatie in de praktijk ontvangt. Het potentieel in dit onderzoek is gebaseerd op gemeente brede data (zie hoofdstuk 3 en 5). Wanneer een concreet initiatief is opgezet , zal vooraf bekend welke bedrijven deelnemen en hoeveel mest zij kunnen leveren. Op basis daarvan kan de businesscase worden doorgerekend. Daarna spelen twee risico's.
Het eerste is dat een deelnemend bedrijf uitvalt , bijvoorbeeld door bedrijfsbeëindiging of het ontbreken van een opvolger (zie paragraaf 4. 2). Het tweede is dat deelnemende bedrijven structureel minder mest leveren omdat hun veestapel krimpt , ook als zij blijven deelnemen (zie paragraaf 4. 4). Een installatie die is gedimensioneerd op het huidige volume , kan daardoor op termijn minder mest ontvangen dan waarop de businesscase is gebaseerd. Deze risico's wegen het zwaarst bij een middelgrote installatie , omdat die afhankelijk is van de aanvoer van veel leveranciers. Bij een kleinschalige installatie is de afhankelijkheid kleiner , maar weegt het wegvallen van één bedrijf relatief zwaar. • Mitigatie: Mestleveringen contractueel vastleggen en vooraf afspreken wat er gebeurt als een deelnemer uitvalt , zoals in Knegsel is gedaan (Agronews , 2026). Bij het doorrekenen van de businesscase ook een scenario met dalend mestvolume meenemen , en de installatie niet ruimer dimensioneren dan het verwachte volume op lange termijn. Rundveemest vormt daarbij een stabielere basis dan varkensmest. Bij een middelgrote installatie de aanvoer spreiden over voldoende deelnemers , zodat het volume niet afhangt van één of enkele grote bedrijven. Aanvoer van bedrijven uit omliggende gemeenten kan het volume aanvullen.
Prijs- en financieringsrisico's Het belangrijkste financiële risico is dat een installatie niet rendabel is of wordt. Voor een middelgrote installatie ligt het realistische volume onder de grens waarboven de businesscase met alleen de SDE++ rendabel is. De praktijk laat zien dat zo'n installatie ook bij een kleiner volume kan draaien , maar de marge is dan klein. Voor een kleinschalige installatie wegen de kosten van opwerking en netaansluiting zwaar. Voor beide systemen is onzeker hoe subsidie , groengasprijs en bijmengverplichting zich ontwikkelen (zie paragraaf 4. 3). Tot slot moeten de kosten in de ontwikkelfase worden gemaakt voordat zeker is dat een project doorgaat. www. arcadis. com 35/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 • Mitigatie: de businesscase doorrekenen met meerdere prijsscenario's en de ontwikkeling van de bijmengverplichting volgen. Voor een middelgrote installatie het volume vergroten met extra deelnemers of aanvoer van buiten de gemeente. Voor een kleinschalige installatie de kosten van opwerking en invoeding delen met nabijgelegen bedrijven (zie paragraaf 5. 3). Proberen om initiatieven te financieren met innovatie- en ontwikkelsubsidies , zoals EIP Noord-Brabant en het Energiefonds Brabant , en via lokale financiële participatie.
Juridische risico’s Het belangrijkste juridische risico is dat dagontmesting vergunningstechnisch niet wordt erkend als emissie reducerende maatregel (zie paragraaf 6. 3). Zonder die erkenning hebben veehouders geen zekerheid over de waarde van hun investering in de stal , en staat de businesscase sterk onder druk (zie paragraaf 6. 3). Voor een middelgrote installatie met mest van derden bestaat daarnaast het risico dat er geen geschikte locatie beschikbaar komt. Voor beide systemen is de natuurvergunning een kritisch onderdeel van het vergunningstraject (zie paragraaf 6. 4). • Mitigatie: de provincie vroeg betrekken en het ontheffingstraject van ZLTO en de landelijke ontwikkelingen volgen. Voor een middelgrote installatie tijdig verkennen of de provincie maatwerk wil bieden voor een locatie buiten een bedrijventerrein. Kleinschalige vergisting van eigen mest , ook als bedrijven de opwerking delen , past binnen de hoofdregel van de verordening en is daarmee een juridisch minder kwetsbaar alternatief. Vergunningstrajecten laten begeleiden door ervaren partijen. Draagvlakrisico's Draagvlakrisico's betreffen weerstand uit de omgeving , vooral tegen geur en transport (zie paragraaf 6.4) , en het risico dat eigenaarschap verschuift naar externe partijen.
Zodra meerdere veehouders deelnemen , bestaat daarnaast het risico dat zij verschillende doelen nastreven , zoals gasproductie tegenover het terugwinnen van nutriënten. Volgens Aelmans (2025) lopen samenwerkingen hier in de praktijk vaak op vast. De risico's in de omgeving wegen het zwaarst bij een middelgrote installatie. • Mitigatie: de omgeving vroeg en transparant betrekken en de installatie positioneren als groengasproductie. Lokaal eigenaarschap borgen via een coöperatief model en participatie via energiecoöperaties. Het doel , de verdeling van opbrengsten en de besluitvorming vooraf vastleggen. Technisch-operationele risico's Elke vergistingsinstallatie kent schommelingen in de gasproductie en kan storingen hebben. Een storing in de leiding of de opwerking beperkt direct de levering van groengas. In Knegsel zorgde condens in de gasleiding bij warm weer al voor een storing , waarbij een deel van het gas moest worden afgefakkeld (Agronews , 2026). In de zomer kan de invoeding bovendien worden beperkt als het lokale net vol is (zie paragraaf 6. 5). Daarnaast kan netcongestie de elektriciteitsaansluiting vertragen. Bij nabewerking van digestaat , zoals stikstofstripping , is de praktijkervaring nog beperkt (zie paragraaf 4. 5). • Mitigatie: kiezen voor bewezen techniek en afspraken maken over onderhoud en storingen.
Leiding en opwerking zorgvuldig ontwerpen , onder andere op het afvoeren van condens. De invoedcapaciteit , de aansluiting op een booster en de elektriciteitsaansluiting vroeg toetsen met Enexis. Nabewerking van digestaat gefaseerd invoeren. Milieu- en omgevingsrisico's De milieuaspecten zijn in paragraaf 6. 4 uitgewerkt als haalbaarheidsfactor. Het resterende risico is dat een locatie in de vergunningsfase alsnog niet voldoet , of dat de omgeving bezwaar maakt. Dat risico weegt het zwaarst bij een middelgrote installatie , vanwege de grotere omvang en de dagelijkse mestaanvoer. www. arcadis. com 36/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 • Mitigatie: milieuaspecten vanaf het begin meenemen als criterium bij de locatiekeuze , met voldoende afstand tot gevoelige functies en tot Kampina. Opslag en bewerking gesloten uitvoeren , zoals de Omgevingsverordening voorschrijft. Bij een kleinschalige installatie blijft de impact beperkt tot het erf en vervalt het mesttransport , ook als bedrijven de opwerking delen. www. arcadis. com 37/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 8. | Conclusie | en | handelingsperspectief 8.
1 | Conclusie Dit onderzoek | laat | zien | dat | groengasproductie | uit dierlijke | mest | in Boxtel | een | reëel | , maar | beperkt | perspectief biedt. | Het | raakt | twee | opgaven | tegelijk: | de | energietransitie | van | de | gemeente | en | de | verduurzaming | van | de landbouw. | Of | het | potentieel | wordt | benut | , hangt | minder | af van | de | hoeveelheid | mest | dan | van | de | deelname | van veehouders | , de | keuze | voor | een | passend | systeem | en | een | aantal | randvoorwaarden | die | de | markt | niet | vanzelf invult. Het | groengaspotenieel | van | Boxtel Het | theoretisch | groengaspotentieel | van | Boxtel | bedraagt | circa | 39 , tot | 50 , | miljoen | Nm³ | per | jaar. | Dat | is de | som van | alle | onderzochte | biomassastromen: | dierlijke | mest | , GFT-afval | , RWZI-slib | en | houtachtige | biomassa. Monomestvergisting | van | rundvee- | en | varkensmest | is de | meest | kansrijke | route. | GFT-afval | en | RWZI-slib worden | al in | bestaande | ketens | verwerkt | , en | vergassing | van | houtachtige | biomassa | is nog | onvoldoende marktrijp. | Het | kansrijke | potentieel | bedraagt | daarmee | circa | 261 , | tot 371 , | miljoen | Nm³ | per | jaar. Niet | alle | veehouders | zullen | deelnemen.
| Bij een | participatiegraad | van | 30% | is het | realistisch | potentieel | circa 078 , | tot | 111 , | miljoen | Nm³ | per | jaar. | Dat | komt | overeen | met | het | gasverbruik | van | circa | 940 | tot 1. 340 huishoudens | , ofwel | 6 tot | 9% | van | het | huishoudelijk | gasverbruik | in Boxtel | (zie | paragraaf | 5. 1). | Omdat | dagverse mest | meer | gas | kan | opleveren | dan | in | de | berekening | is aangenomen | , is dit eerder | een | ondergrens. Passende | systemen Grootschalige | systemen | vallen | af. Zij vragen | meer | mest | en | meer | deelnemers | dan | in Boxtel | realistisch beschikbaar | zijn. Zowel | agrarisch | kleinschalige | als | agrarisch | middelgrote | systemen | passen | bij de | meststroom van | Boxtel | (zie | paragraaf | 5. 4). Kleinschalige | vergisting | is op | dit moment | het | meest | haalbaar. | Het | past | binnen | de | Omgevingsverordening | , omdat | elk bedrijf | alleen | eigen | mest | vergist | , en | het | vraagt | minder | organisatie. | Voor | een | gemiddeld melkveebedrijf | is een | eigen | installatie | wel | lastig | rendabel | te | maken. | Delen | nabijgelegen | bedrijven | de opwerking | en | invoeding | van | het | groengas | , dan | lukt | dat | wel. | Groen | Gas | Erop | in | Knegsel | laat | dat | zien | (zie paragraaf | 5. 3). Een | middelgrote | installatie | is ook | kansrijk.