CConstaterende datboxtel
Koppel je AI →
Document · PDF

3. Memo Potentie Groengas t.b.v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel

Informatie-/uitwisselingsbijeenkomst raad Boxtel 3 november 2026, gemeente boxtelBij agendapunt: Onderdeel 1: Inhaalslag Energietransitie17.423 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Mäme | A | ARCADIS Onderwerp | Project | nummer - Memo | groengas | potentieel | t.b.v. | 30326254 | 01.1 Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Datum | Auteur 12 oktober | 2026 | Arcadis (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Aan Gemeente | Boxtel | Gecontroleerd (geanonimiseerd)" EE (geanonimiseerd)MN | senior | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Samenvatting De | gemeente | Boxtel | werkt | aan | een | inhaalslag | in de | energietransitie | richting | 2050. | Naast | zon | en | wind | kan groengas | hieraan | bijdragen. | Groengas | wordt | geproduceerd | uit biomassa | en | kan | via het | bestaande | gasnet fossiel | aardgas | vervangen. | Voor | Boxtel | is groengas | vooral | interessant | omdat | het twee | opgaven | met | elkaar verbindt: | de | verduurzaming | van | het | energiesysteem | en | de | uitdagingen | waar | de | landbouw | voor | staat, | zoals stikstofreductie, | methaanemissies | en | mestverwerking. | In dit onderzoek | is het | groengaspotentieel | van | Boxtel bepaald | en | zijn de | belangrijkste | randvoorwaarden | voor | realisatie | in beeld | gebracht. | Daarbij | is onderscheid gemaakt | tussen | het theoretisch, | kansrijk | en | realistisch | potentieel. De | analyse | laat | zien | dat | Boxtel | beschikt | over | een | theoretisch | groengaspotentieel | van | circa | 3,9 | tot 5,0 | miljoen Nm? | per | jaar’.

| Dit potentieel | is gebaseerd | op | lokaal | beschikbare | biomassastromen: | dierlijke | mest, | GFT-afval, houtachtige | biomassa | en | RWZI-slib. | Dierlijke | mest, | en | met | name | rundveemest, | vormt | veruit | de | grootste bijdrage | aan | dit potentieel. Niet | alle | biomassastromen | zijn echter | even | geschikt | voor | verdere | ontwikkeling. | GFT-afval | en | RWZI-slib worden | al verwerkt | in bestaande | regionale | ketens. | Thermische | vergassing | van | houtachtige | biomassa | biedt richting | 2050 | mogelijk | kansen, | maar | bevindt | zich | vooralsnog | in een | vroege | ontwikkelfase | en | levert | vooralsnog geen | potentiële | bijdrage | voor | Boxtel. | Daardoor | blijft monomestvergisting | van | rundvee- | en | varkensmest | als meest | kansrijke | ontwikkelrichting | over. | Het | kansrijke | potentieel | bedraagt | daarmee | circa | 2,6 | tot 3,7 | miljoen Nm? | groengas | per | jaar. De | hoeveelheid | mest | alleen | bepaalt | echter | niet of | dit potentieel | benut | wordt. | Agrarische | ondernemers | hebben te maken | met | een | veranderende | mestmarkt, | afbouw | van | de | derogatievoordelen, | stijgende | mestafzetkosten, stikstof- | en | methaanreductieopgaven | en | onzekerheid | over | de | toekomstige | ontwikkeling | van | hun | bedrijf.

| Deze ontwikkelingen | maken | mestvergisting | voor | veel | ondernemers | aantrekkelijk, | omdat | mest | daarmee | niet alleen een | kostenpost | is, maar | ook | een | grondstof | wordt | voor | groengas | en | alternatieve | meststoffen. Niet | alle | veehouders | zullen | deelnemen | aan | een | groengasinitiatief. | Op | basis | van | vergelijkbare | Brabantse praktijkvoorbeelden | is daarom | uitgegaan | van | een | participatiegraad | van | 30%. | Het | realistisch | potentieel bedraagt | daarmee | circa | 0,8 | tot | 1,1 miljoen | Nm? | groengas | per | jaar. | Dat | komt | overeen | met | het jaarlijkse gasverbruik | van | ongeveer | 940 | tot | 1.340 | huishoudens, | ofwel | circa | 6 tot 9% | van | het | huishoudelijke | gasverbruik in Boxtel. | Omdat | dagverse | mest | meer | gas | kan | opleveren | dan | in deze | berekening | is aangenomen, | is dit eerder | een | ondergrens | dan | een | bovengrens. De | beschikbare | meststroom | in Boxtel | is onvoldoende | voor | grootschalige | vergistingssystemen, | maar | wel passend | voor | agrarisch | kleinschalige | en | agrarisch | middelgrote | systemen. | Kleinschalige | vergisting | op | of nabij 1 Nm? | staat voor normaal | kubieke | meter: | een | kubieke | meter | onder | druk- en gas | gestandaardiseerde | temperatuuromstandigheden.

Arcadis Nederland | B.V., Amsterdamseweg | 13, Arnhem, | 6814 | CM, Netherlands | www.arcadis.com - Memo Potentie Groengas t.b.v Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel definitief 1/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 het boerenbedrijf is momenteel het meest haalbaar. Deze systemen passen binnen het Provinciale beleid en vragen relatief weinig organisatie. Voor veel bedrijven is groengasproductie echter alleen rendabel wanneer de opwerking en invoeding gezamenlijk worden georganiseerd , zoals bij Groen Gas Erop in Knegsel. Een middelgrote collectieve installatie is eveneens mogelijk , maar vraagt voldoende deelnemende ondernemers , een geschikte locatie en aanvullende inkomstenbronnen naast de SDE++. De belangrijkste voorwaarden voor realisatie zijn: • voldoende veehouders met toekomstperspectief die willen deelnemen en investeren ; een systeem dat past bij de hoeveelheid deelnemende bedrijven en de beschikbare mest ; vergunningstechnische duidelijkheid over dagontmesting als emissiereducerende maatregel 2 ; een haalbare natuurvergunning en maatschappelijk draagvlak , mede gezien de nabijheid van Kampina & Oisterwijkse Vennen ; financiering van de ontwikkelfase. • • • • Het gasnet vormt in Boxtel geen principiële belemmering voor groengasontwikkeling.

De grootste onzekerheid is organisatorisch van aard: hoeveel veehouders willen deelnemen en waar bevinden deze bedrijven zich? Daarom ligt de meest logische vervolgstap bij het in beeld brengen van de interesse onder agrarische ondernemers. Op basis daarvan kan worden bepaald welk systeem het beste past en kan de gemeente , samen met ondernemers , provincie en andere betrokken partijen , de stap zetten van potentieonderzoek naar een concreet ontwikkeltraject voor groengas. 2 Dagontmesting betekent dat mest snel na productie uit de stal wordt verwijderd , waardoor emissies van onder meer methaan en ammoniak kunnen worden beperkt. www. arcadis. com 2/46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 1. | Inleiding 1. 1 | Aanleiding De | gemeente | Boxtel | werkt | aan | een | inhaalslag | van | de | energietransitie | en | onderzoekt | de | mogelijkheden | om | via lokale | opwek | van | duurzame | energie | aan | de | overeengekomen | RES-afspraken | te voldoen. | Naast elektriciteitsopwek | door | zon | en | wind | kan | groengas | een | bijdrage | leveren | aan | een | toekomstbestendig energiesysteem. | Groengas | wordt | geproduceerd | uit biomassa | en | kan | worden | ingevoed | op | het | bestaande aardgasnet.

| Daarmee | biedt | het | kansen | om | fossiel | aardgas | te vervangen | , methaanemissies | uit de | landbouw | te reduceren | en | optimaal | gebruik | te maken | van | bestaande | energie-infrastructuur. Voor | de | periode | tot 2030 | ligt de | focus | binnen | de | Regionale | Energiestrategie | (RES) | primair | op | de | opwek | van duurzame | elektriciteit | uit | grootschalige | zon- | en | windenergie. | Groen | gas | wordt | binnen | de | huidige | RES- systematiek | niet | meegerekend | voor | de | regionale | opwekopgave | van | 008 , | TWh. | De | energiesysteemverkenning van | de | Regio | toont | echter | dat | biomassa | en | groen | gas | wél | een | potentiële | bijdrage | kunnen | leveren | aan | het energiesysteem | richting | 2040. Ook | landelijk | krijgt | groengas | een | grotere | rol. Met | het | wetsvoorstel | Wet | bijmengverplichting | groen | gas | worden energieleveranciers | vanaf | 2027 | verplicht | een | toenemend | aandeel | groengas | te leveren. | Het | beoogde | groeipad loopt | van | de | huidige | productie | van | circa | 300 | miljoen | m³ | per | jaar | naar | circa | 840 | miljoen | m³ | per | jaar | vanaf | 2031 (Overheid.nl | , Wetgevingskalender). | 3 Groengas | raakt | daarnaast | direct | aan | de | opgaven | van | de | agrarische | sector.

| De | provincie | Noord-Brabant streeft | naar | een | vermindering | van | de | ammoniakemissie | uit stallen | ten | opzichte | van | de | nulmeting | van | 152 , kiloton | per | jaar | in 2023. | Daarnaast | zet | de | provincie | in op | mestverwaarding: | het | bewerken | van | mest | zo | dicht mogelijk | bij de | bron | tot | emissiearme | grondstoffen | , waar | mogelijk | in combinatie | met | energieproductie. | De provincie | heeft | als doel | dat | de | landbouw | in | 2027 | meer | groengas | uit mestvergisting | produceert | dan | in 2023 | , in aansluiting | op | de landelijke | ambitie | om | vóór | 2030 | 10% | van | de | mest | te vergisten | (Provincie | Noord-Brabant | , Uitvoeringsagenda | Landbouw | & | Voedsel | 2024–2027). | Op | dit moment | wordt | in Nederland | minder | dan | 5% | van de | mest | vergist | (Provincie | Noord-Brabant | , Factsheet | mest | 2026). | Om | deze | mogelijkheden | verder | te verkennen | heeft | de | gemeenteraad | van | Boxtel | op | 5 februari | 2025 | de | motie | “Onderzoek | productie | groen | gas” aangenomen. | Naar | aanleiding | daarvan | heeft | Arcadis | van | de | gemeente | Boxtel | de | opdracht | gekregen | om | een onderzoek | uit te voeren | naar | het | groengaspotentieel | binnen | de | gemeente. | Voor | u ligt het | resultaat | van | dit onderzoek.

| Daarbij | is niet | alleen | gekeken | naar | de | hoeveelheid | beschikbare | biomassa | , maar | ook | naar | de praktische | haalbaarheid | van | groengasontwikkeling | en | de | voorwaarden | die | nodig | zijn | om | dit potentieel daadwerkelijk | te benutten. | Dit onderzoek | richt zich | op | het | ontwikkelperspectief | van | groengas | in Boxtel | op | de middellange | termijn | (2040) | , met | een | doorkijk | naar | 2050. 1. 2 | Doel | van | het | onderzoek Het | doel | van | dit onderzoek | is om | inzicht | te geven | in de | potentiële | rol van | groengas | binnen | de | energietransitie van | de | gemeente | Boxtel. | Daarbij | wordt | onderscheid | gemaakt | tussen | het | theoretisch | potentieel | , het | kansrijke potentieel | en | het | realistisch | potentieel | van | groengasproductie | uit lokaal | beschikbare | biomassastromen. Daarnaast | brengt | het | onderzoek | de | belangrijkste | knelpunten | , risico's | , ontwikkelperspectieven | en | de randvoorwaarden | voor | groengasontwikkeling | in beeld.

| Daarbij | wordt | expliciet | gekeken | vanuit | het | perspectief van | de | agrarische | ondernemer: | welke | uitdagingen | spelen | er , welke | systeemgroottes | passen | bij de meststromen | in Boxtel | , en | waar | liggen | kansen | die | de | markt | niet | vanzelf | oppakt | en | waarbij | de | gemeente | een faciliterende | rol kan | vervullen. 3 Wet | bijmengverplichting | groen | gas | | Overheid. | nl | Wetgevingskalender www. | arcadis. com | 3/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 De resultaten kunnen door de gemeente Boxtel worden gebruikt als onderbouwing voor beleidsvorming en gesprekken met provincie , netbeheerder , agrarische ondernemers en andere betrokken partijen. 1. 3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de onderzoeksaanpak en de afbakening , inclusief het gasnet in Boxtel en de onderzochte productieroutes. In hoofdstuk 3 worden het theoretisch en het kansrijke groengaspotentieel bepaald. Hoofdstuk 4 schetst de context waarin mestvergisting plaatsvindt: de stikstofopgave , de mestmarkt , de bijmengverplichting , de toekomst van de landbouw in Boxtel en de verwerking van digestaat. In hoofdstuk 5 wordt het realistisch potentieel bepaald en wordt beschreven welke systemen voor monomestvergisting bij Boxtel passen , met referentieprojecten uit Noord-Brabant.

Hoofdstuk 6 beoordeelt de haalbaarheid van deze systemen aan de hand van onder meer deelname , schaal , het ruimtelijk-juridisch kader , milieu , netinpassing en financiering. In hoofdstuk 7 worden de belangrijkste risico's en mitigerende maatregelen beschreven. Het rapport sluit af met conclusies , de rol per partij en een handelingsperspectief voor de gemeente Boxtel in hoofdstuk 8. www. arcadis. com 4/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 2. Onderzoek aanpak en afbakening 2. 1 Onderzoek aanpak 2. 1. 1 Kwantitatieve analyse De kwantitatieve analyse brengt het groengaspotentieel van de gemeente Boxtel stapsgewijs in beeld. Hiervoor is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste lokaal beschikbare biomassastromen die geschikt zijn voor groengasproductie. Daarbij is gebruikgemaakt van openbare databronnen , waaronder CBS StatLine , de Kernregistratie Dierverblijven (KRD) , kengetallen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en het EBN-whitepaper Beschikbaarheid van biobrandstoffen in Nederland. De CBS-data vormen de ondergrens , de vergunde dieraantallen uit de KRD de bovengrens (zie paragraaf 3. 1. 1). Een lijst van alle bronnen die zijn gebruikt in dit onderzoek , staat in bijlage 1. De analyse bestaat uit drie opeenvolgende stappen.

Allereerst wordt het theoretisch potentieel bepaald: de maximale hoeveelheid groengas die geproduceerd zou kunnen worden uit de binnen de gemeente beschikbare biomassastromen. Vervolgens wordt het kansrijk potentieel bepaald. Hierbij wordt een selectie gemaakt van de biomassastromen en productieroutes die binnen de context van Boxtel het meest relevant en kansrijk worden geacht. Tot slot wordt een indicatieve inschatting gemaakt van het realistisch potentieel , Daarvoor is een participatiegraad van 30% aangenomen , gebaseerd op een vergelijkbaar initiatief in de regio. Het realistische mestvolume is vervolgens vergeleken met de schaalgroottes waarop monomestvergisting in de praktijk wordt toegepast (Ekwadraat , 2025 ; hoofdstuk 5). De gepresenteerde cijfers zijn een technische benadering op basis van openbare data en kentallen. Ze geven een orde van grootte aan en zijn geen prognose van de werkelijke productie. 2. 1. 2 Kwalitatieve analyse Naast de potentiebepaling is een kwalitatieve analyse uitgevoerd om inzicht te krijgen in de haalbaarheid van groengasontwikkeling binnen de gemeente Boxtel. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met ZLTO Noord- Brabant en netbeheerder Enexis.

Daarnaast is gebruik gemaakt van: • de Haalbaarheidsverkenning Groen Gas in Limburg (Ekwadraat , 2025) , waarin de schaalgroottes , ruimtelijke inpassing en verdienmodellen van collectieve monomestvergisting zijn uitgewerkt ; het onderzoek Realisatie mestverwaarding Noordoost-Brabant (Aelmans , 2025) , waarvan Boxtel deel uitmaakt ; provinciaal beleid en regelgeving , waaronder de Omgevingsverordening Noord-Brabant , de Uitvoeringsagenda Landbouw & Voedsel 2024–2027 en de Factsheet mest 2026 ; landelijke regelgeving en handreikingen voor mestvergisting , waaronder het Besluit activiteiten leefomgeving en de Handreiking Monomestvergisting van RVO ; referentieprojecten in Noord-Brabant (zie paragraaf 5. 3). • • • • Deze gesprekken en bronnen zijn gebruikt om de uitkomsten van de kwantitatieve analyse te duiden en om inzicht te krijgen in de belangrijkste knelpunten , kansen en randvoorwaarden voor verdere ontwikkeling. www. arcadis. com 5/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 Uit het gesprek met ZLTO blijkt dat monomestvergisting momenteel als de meest kansrijke ontwikkelrichting wordt beschouwd. Volgens ZLTO kennen co-vergisters een minder positief imago vanwege afhankelijkheden van externe biomassastromen , prijsschommelingen en ervaringen uit het verleden.

Daarnaast biedt groengasproductie voor veehouders kansen om methaan- en stikstofemissies te reduceren en daarmee invulling te geven aan actuele opgaven binnen de landbouwsector. De bereidheid om deel te nemen aan initiatieven verschilt echter sterk per regio en bedrijfstype en hangt onder meer samen met opvolgingsvraagstukken , bedrijfsomvang en investeringsbereidheid. Een belangrijk knelpunt is de ontbrekende vergunningstechnische erkenning van dagontmesting. Uit het gesprek met Enexis blijkt dat de nabijheid van het gasnet een belangrijke randvoorwaarde vormt voor groengasontwikkeling. Daarbij gaat de voorkeur uit naar locaties nabij het bestaande 8-bar gasnet en een beperkt aantal invoedpunten , zodat investeringen in nieuwe leidingen beperkt blijven (zie paragraaf 2. 2. 2). Tegelijkertijd wijst Enexis erop dat groengasinstallaties ook een elektriciteitsaansluiting nodig hebben voor de bedrijfsvoering , waardoor de huidige netcongestie een relevante belemmerende factor is bij de ontwikkeling van nieuwe initiatieven. De inzichten uit de gesprekken en bronnen zijn gebruikt bij de bepaling van het kansrijke en realistisch potentieel en vormen daarnaast de basis voor de context (hoofdstuk 4) , de haalbaarheid (hoofdstuk 6) en de risico's (hoofdstuk 7). 2. 2 Afbakening De potentiebepaling in dit onderzoek is primair technisch en kwantitatief.

Er is gekeken naar de hoeveelheid beschikbare biomassa en het groengas dat daaruit geproduceerd kan worden. De bredere context waarin groengasproductie uit mest plaatsvindt , komt aan bod in hoofdstuk 4. Daaronder vallen de stikstofopgave , de mestmarkt , de bijmengverplichting en het perspectief van agrarische ondernemers. De afbakening van het onderzoek is hieronder beschreven naar geografische scope (2.2.1) , gasinfrastructuur (2. 2. 2) en productieroutes en biomassastromen (2. 2. 3). www. arcadis. com 6/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 2. 2. 1 Geografische scope De analyse beperkt zich tot biomassastromen die binnen de gemeentegrenzen van Boxtel beschikbaar zijn. Hierbij is gekeken naar vier hoofdgroepen: dierlijke mest , GFT-afval , houtachtige biomassa en RWZI-slib. Dierlijke mest is afkomstig van agrarische bedrijven binnen de gemeente , GFT-afval en houtachtige reststromen komen voort uit huishoudelijke afvalinzameling , gemeentelijk groenbeheer en milieustraten , en RWZI-slib is gerelateerd aan de verwerking van huishoudelijk en bedrijfsmatig afvalwater. Waar geen gegevens op gemeenteniveau beschikbaar zijn , is gebruikgemaakt van regionale of provinciale datasets.

Deze gegevens zijn teruggerekend naar de gemeente Boxtel op basis van onderbouwde aannames , zoals inwoneraandeel of beschikbare kentallen. De analyse richt zich uitsluitend op het potentieel binnen de eigen gemeente en houdt geen rekening met import van biomassa uit omliggende gemeenten. Figuur 1 geeft de geografische scope van dit onderzoek weer: de gemeentegrenzen van Boxtel. De analyse beperkt zich tot biomassastromen die binnen deze gemeentegrenzen beschikbaar zijn. Figuur 1. Kaart met gemeentegrenzen van Boxtel www. arcadis. com 7/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 2. 2. 2 Gasinfrastructuur: het 8-bar gasnet in Boxtel Voor de invoeding van groengas is de nabijheid van het gasnet een belangrijke ruimtelijke randvoorwaarde. Groengas wordt hoofdzakelijk ingevoed op het 8-bar gasnet van Enexis. Uit het gesprek met Enexis blijkt dat de voorkeur uitgaat naar productielocaties nabij dit bestaande netwerk , om hoge investerings- en onderhoudskosten voor nieuwe leidingen te voorkomen. Figuur 2 toont het 8-bar gasnet in en rond de gemeente Boxtel. Figuur 2. Het 8-bar gasnet in en rond de gemeente Boxtel (Bron: Enexis , 2026) Het netwerk loopt als doorgaande as van Esch in het noordwesten via de kern Boxtel naar Liempde in het zuidoosten.

Er zijn aftakkingen richting Lennisheuvel en het zuidelijk buitengebied. Daardoor ligt een groot deel van de gemeente , inclusief agrarisch gebied , op relatief korte afstand van het 8-bar net. Zowel voor kleinschalige installaties op of nabij het erf als voor een middelgrote collectieve installatie zijn daarom locaties met een beperkte aansluitafstand denkbaar. De gasinfrastructuur is in Boxtel daarmee geen principiële belemmering voor groengasontwikkeling. Dit onderzoek wijst bewust geen concrete locaties aan. De kaart geeft alleen aan in welke zones aansluiting op het gasnet relatief eenvoudig is. Of een locatie daadwerkelijk geschikt is , hangt ook af van ruimtelijke , milieu- en juridische randvoorwaarden (zie hoofdstuk 6) en van de beschikbare invoedcapaciteit. Die capaciteit moet per locatie met Enexis worden getoetst. www. arcadis. com 8/46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 oktober | 2026 2. 2. 3 Productieroutes | voor | groengas Er zijn twee | gangbare | routes | om | biomassa | om | te zetten | naar | groengas | vergisting | en | vergassing. | Welke | route geschikt | is , hangt | vooral | af van | het | watergehalte | van | de | biomassa. | Natte | stromen | , met | een | watergehalte | van ten minste | 80% | , worden | vergist.

| Drogere | stromen | komen | in aanmerking | voor | vergassing | (EBN | , 2023). Groengas | bestaat | hoofdzakelijk | uit methaan | (CH₄) | , hetzelfde | energierijke | bestanddeel | dat | ook | het | grootste deel | van | aardgas | vormt. | Doordat | groengas | na | opwerking | vrijwel | dezelfde | kwaliteit | heeft | als aardgas | , kan | het worden | ingevoed | op | het | bestaande | gasnet | en | worden | toegepast | als vervanger | van | fossiel | aardgas. | In deze paragraaf | worden | beide | productieroutes | en | de | bijbehorende | biomassastromen | kort | beschreven Anaerobe | vergisting | is het | meest | bewezen | en | grootschalig | toegepaste | proces | voor | groengasproductie | in Nederland. | Organisch | materiaal— | wordt | zonder | zuurstof | afgebroken | door | micro-organismen. | Het resulterende | biogas | (circa | 55–65% | methaan | , 35–45% | CO₂) | wordt | vervolgens | opgewerkt | tot aardgaskwaliteit (groengas) | en | kan | worden | ingevoed | op | het | gasnet. | Na | vergisting | blijft digestaat | over | , dat | kan | worden | ingezet als meststof | of bodemverbeteraar. | De | technologie | is commercieel | beschikbaar | en | vergunbaar. | In dit onderzoek | zijn de | volgende | vergistbare | stromen | meegenomen: | dierlijke | mest | , GFT-afval | en | RWZI-slib.

Binnen | anaerobe | vergisting | wordt | onderscheid | gemaakt | tussen | monovergisting | , waarbij | uitsluitend | een biomassastroom | wordt | vergist | , en | co-vergisting | , waarbij | meerdere | stromen | worden | gecombineerd. | Co- vergisting | is technisch | beschikbaar | , maar | wordt | in dit onderzoek | niet | als kansrijk | beschouwd. | Redenen | zijn de afhankelijkheid | van | verschillende | stromen | , prijsschommelingen | en het | negatieve | imago | van | eerdere installaties | (ZLTO | , 2026). Thermische | vergassing | is de | methode | waarbij | biomassa | wordt | verhit | (doorgaans | houtachtig | materiaal) onder | beperkte | toevoeging | van | zuurstof | , tot synthesegas | , dat | na | zuivering | en | opwerking | groene | methaan oplevert. | Dit proces | is geschikt | voor | droge | , houtachtige | reststromen | , en bevindt | zich | in Nederland | nog grotendeels | in de | laboratoriumfase. | In dit onderzoek | zijn de | volgende | vergasbare | stromen | meegenomen: afvalhout | (A- | en B-hout) | en | resten | uit natuur- | en | landschapsbeheer | , waaronder | snoeihout | , gemeentelijk groenafval | en | grof | tuinafval. Het | EBN-whitepaper | onderscheidt | meer | biomassastromen | dan | in dit onderzoek | zijn meegenomen.

| Voor vergisting | gaat | het | om | resten | uit de | voedings- | en genotmiddelenindustrie | , gewasresten | , natuur- | en | bermgras en de | organische | natte | fractie | uit restafval. | Voor | vergassing | gaat | het | om | resten | uit productiebossen | (EBN | , 2023). | Deze | stromen | vallen | buiten | de | afbakening | van | dit onderzoek. | De | verwachte | omvang | binnen | Boxtel | is beperkt | , en | een | deel | van | deze | stromen | wordt | al anders | benut | , bijvoorbeeld | als veevoer | , als bemesting | op | de akker | of via compostering | (EBN | , 2023). | Het | berekende | potentieel | in hoofdstuk | 3 is daarom | het | potentieel | van de onderzochte | stromen | , en | niet | het | volledige | biomassapotentieel | van | de | gemeente. www. | arcadis. com | 9/46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 De twee productieroutes zijn schematisch weergegeven in onderstaand figuur 3. Figuur 3. Schematische weergave drie productieroutes voor (groen) methaan www. arcadis. com 10/ 46 Memo groengas potentieel t. b. v. Inhaalslag Energietransitie gemeente Boxtel Arcadis Nederland 12 oktober 2026 3. Theoretisch en kansrijk groengaspotentieel in Boxtel In dit hoofdstuk wordt het groengaspotentieel van de gemeente Boxtel stapsgewijs bepaald. Allereerst wordt in paragraaf 3.

1 het theoretisch potentieel bepaald. Hierbij wordt uitgegaan van de maximale hoeveelheid groengas die geproduceerd zou kunnen worden uit de binnen de gemeente beschikbare biomassastromen. Vervolgens wordt in paragraaf 3. 2 beoordeeld welke biomassastromen en productieroutes binnen de context van Boxtel het meest kansrijk zijn voor verdere ontwikkeling. Hoofdstuk 4 beschrijft de context waarin de kansrijke stroom , dierlijke mest , wordt geproduceerd en verwerkt. In hoofdstuk 5 wordt het realistisch potentieel bepaald. De gepresenteerde cijfers zijn een technische benadering op basis van openbare data en kentallen. Waar bronnen uiteenlopen , wordt een bandbreedte gegeven (zie paragraaf 2. 1. 1). De cijfers geven een orde van grootte aan en zijn geen prognose van de werkelijke productie. 3. 1 Theoretisch potentieel In deze analyse zijn de volgende biomassastromen meegenomen (zie ook paragraaf 2. 2. 3). Per stroom wordt het beschikbare volume bepaald en vervolgens omgerekend naar een theoretisch groengaspotentieel op basis van kentallen uit het EBN-whitepaper Beschikbaarheid van biogrondstoffen in Nederland (EBN , 2023 ; referentiejaar 2020). Mest van geiten , schapen en paarden is niet meegenomen. Deze dieren worden in Boxtel in beperkte aantallen gehouden , doorgaans op stro of in een potstal.

De vaste mest die daarbij ontstaat , past niet bij monomestvergisting , omdat die uitgaat van drijfmest. Voor geitenhouderijen geldt in Noord-Brabant bovendien een tijdelijk verbod op uitbreiding , uit voorzorg voor de gezondheid van omwonenden (Omgevingsverordening Noord-Brabant). 3. 1. 1 Dierlijke mest Dierlijke mest is veruit de grootste potentiële grondstof voor groengasproductie in Boxtel. De gemeente kent een aanzienlijke hoeveelheid veehouders , met name rundvee en varkens. Voor de omvang van het vee zijn twee bronnen bewust naast elkaar gebruikt , omdat zij een verschillend en complementair beeld geven: • De CBS Landbouwtelling registreert de feitelijk aanwezige dieren per jaar en is meerjarig beschikbaar. Hierdoor laat het CBS vooral een ontwikkeling in de tijd zien. Deze reeks is waardevol voor de interpretatie van de veestapel — of deze groeit , krimpt of stabiliseert — maar geeft door afscherming van kleine aantallen en samenvoeging van categorieën een relatief conservatief beeld. De CBS-raming wordt in dit onderzoek daarom gehanteerd als ondergrens van de mestproductie. • De Kernregistratie Dierverblijven (KRD) van de omgevingsdienst bevat de vergunde en gemelde dieraantallen per bedrijf , per stal en per diercategorie op één peilmoment (2025). De KRD toont daarmee niet de feitelijke bezetting , maar de maximaal vergunde capaciteit op dat moment.

Vanwege dit hoge detailniveau vormt de KRD de basis voor de meest gedetailleerde mestberekening , maar omdat vergunningen zelden volledig worden benut , wordt de KRD-raming gehanteerd als bovengrens voor het jaar 2025. Samengevat: het CBS levert de trend en de ondergrens , de KRD de vergunde bovengrens op peilmoment. Aanlevering aan de KRD is bovendien niet wettelijk verplicht , wat de onvolledigheid van deze bron benadrukt. De werkelijke mestproductie ligt naar verwachting tussen beide waarden in. Bij de berekening van de jaarlijkse mestproductie zijn de volgende algemene aannames gehanteerd: www. arcadis. com 11/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. | Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 • | De | mestopslagcapaciteit | uit | RVO | Tabel | 4 | betreft | een | periode | van | 7 | maanden | (de | wettelijke opslagperiode). | Om | tot | een | jaarraming | te | komen | is deze | vermenigvuldigd | met | factor | 12/7. • | Voor | de | omrekening | van | volume | naar | gewicht | geldt | het | RVO-forfait: | één | kubieke | meter | drijfmest weegt | circa | één | ton. • | Voor | rundvee | en | varkens | is | uitgegaan | van | drijfmest.

| Dit | wordt | bevestigd | door | de | KRD: | alle | actieve rundvee- | en | varkenslocaties | in | Boxtel | staan | op | een | drijfmestsysteem | ; potstal- | of grondhuisvestingssystemen | komen | bij | deze | diersoorten | niet | voor Rundvee De | rundveestapel | bestaat | uit | melk- | en | kalfkoeien | enerzijds | en | overig | rundvee | (voornamelijk | jongvee | en vleeskalveren) | anderzijds. | De | mestproductie | per | melkkoe | is | afgeleid | uit RVO | Tabel | 6a | ; voor | de | overige categorieën | zijn | de | forfaits | uit RVO | Tabel | 4 | toegepast. Tabel | 1. Rundveestapel | en | drijfmestproductie | in Boxtel | op | basis | van | de | KRD | (2025) Diercategorie | (KRD) | RVO- | Aantal | Forfait | Drijfmest cat. | dieren | [m³/dier/jaar] | [m³/jaar] Melk- | en | kalfkoeien | (≥ 2 | jaar) | 6a | 4. 639 | 2811 , | 130. | 423 Vrouwelijk | jongvee | + | fokstieren | ( < 2 | 101/102 | 3. 311 | 1191 , | 39. | 448 jaar) Vleeskalveren | ( < 1 | jaar) | 117 | 3. 892 | 446 , | 17. | 347 Overig | vleesvee | (spenen | – | < | 2 | jaar) | 122 | 600 | 720 , | 4. 320 Zoogkoeien | (≥ 2 | jaar) | 120 | 396 | 1920 , | 7. 603 Fokstieren/overig | rundvee | (≥ | 2 jaar) | 104 | 214 | 1714 , | 3. 669 Totaal | rundvee | 13. 052 | 202. | 810 Tabel | 2.

Rundveestapel | en | drijfmestproductie | in Boxtel | op | basis | van | CBS Jaar | 2015 | 2020 | 2024 | 2025 Aantal | dieren | totaal | 8. 227 | 6. 700 | 7. 357 | 7. 743 Aantal | dieren | > = | 2 jaar | 2. 628 | 2. 538 | 2. 904 | 2. 919 Drijfmestproductie | [m] 3 | 73. | 884 | 71. | 354 | 81. | 645 | 82. 066 Aantal | dieren | < | 2 | jaar | 5. 599 | 4. 162 | 4. 453 | 4. 824 Drijfmestproductie | [m] 3 | 66. | 708 | 49. | 587 | 53. | 054 | 57. 475 Totaal | drijfmest | [m] 3 | 140. | 592 | 120. | 941 | 134. | 699 | 139. | 541 De | CBS-data | (Tabel | 2) | laat | over | de | periode | 2015–2025 | een | daling | zien | van | circa | 8. 227 | naar | 7. 743 | dieren (circa | -6%). | Na | een | dieptepunt | rond | 2020 | is het | aantal | de | laatste | jaren | weer | licht | toegenomen. | In | 2025 | zijn | de 7. 743 | dierengoed | voor | ongeveer | 139. | 541 | m³ | drijfmest. | Deze | reeks | geeft | daarmee | het | verloop | en | de ondergrens | van | de | beschikbare | rundveemest. | De | KRD | (Tabel | 1) | telt | op | hetzelfde | peilmoment | 13. | 052 vergunde | runderen | , goed | voor | circa | 202. | 810 | m³ | drijfmest. | Dit | hogere | getal | weerspiegelt | de | vergunde bovengrens: | de | ruimte | die | bedrijven | vergund | hebben | maar | niet | noodzakelijk | volledig | benutten.

| De | werkelijke rundveemestproductie | in 2025 | ligt | daarmee | naar | verwachting | in | de | bandbreedte | van | circa | 139. | 500 | tot 202. | 800 | m³. | De | recente | lichte | groei | kan | niet | worden | doorgetrokken | naar | de | toekomst. | Ook | de www. | arcadis. | com | 12/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 melkveehouderij | staat | onder | druk | van | de | stikstofopgave. | Boxtelse | bedrijven | hebben | tot nu | toe | weinig bouwkundige | emissiereducerende | maatregelen | genomen. | Of | het | huidige | mestvolume | op | lange | termijn | stabiel blijft , is daarom | onzeker | (zie | hoofdstuk | 4) Varkens De | varkenshouderij | laat | volgens | de | CBS-reeks | (Tabel | 4) een | duidelijke | , langjarige | krimp | zien: | van | circa 86. 792 | dieren | in | 2015 | naar | 39. 447 | in 2025 | (circa | 50. 729 | m³ | drijfmest). | Het | aantal | varkens | is daarmee | in tien jaar | ruim | gehalveerd. | Deze | reeks | geeft | de | trend | en | de | ondergrens | van | de | beschikbare | varkensmest | weer | en illustreert | dat | varkensmest | op | lange | termijn | een | minder | stabiele | grondstofbasis | vormt. | De | KRD | (Tabel | 3) | toont daarentegen | de | vergunde | situatie | op | peilmoment | 2025: | 43.

| 892 | vergunde | varkens | , uitgesplitst | naar vleesvarkens | , zeugen | , kraamzeugen | , biggen | en | beren. | Doordat | de | mest | intensievere | zeugen- | en kraamcategorieën | afzonderlijk | worden | meegewogen | , komt | de | KRD-berekening | uit op | circa | 68. | 305 | m³ drijfmest. | De | werkelijke | varkensmestproductie | in | 2025 | ligt daarmee | in de | bandbreedte | van | circa | 50. 700 | tot 68. 300 | m³. | Het | verschil | tussen | beide | bronnen | is bij varkens | groter | dan | bij rundvee | , doordat | het | CBS | met | één gemiddeld | vleesvarkensforfait | rekent | terwijl | de | KRD | de | zwaardere | zeugencategorieën | expliciet | meeneemt. Tabel | 3. Aantal | , en | type | varkens | en drijfmestproductie | in Boxtel | op | basis | van | de | KRD | (2025) Diercategorie | (KRD) | RVO-cat. | Aantal | Forfait | [m³/dier/jaar] | Drijfmest | [m³] Vleesvarkens | 411 | 22. | 293 | 129 , | 28. | 662 Guste/dragende | zeugen | 400 | 8. 504 | 240 , | 20. | 410 Kraamzeugen | 401 | 3. 275 | 429 , | 14. | 036 Gespeende | biggen | 407 | 9. 763 | 051 , | 5. 021 Dekberen | 406 | 57 | 309 , | 176 Totaal | varkens | 43. | 892 | 68. | 305 Tabel | 4. Ontwikkeling | aantal | varkens | en | drijfmestproductie | in Boxtel Jaar | 2015 | 2020 | 2024 | 2025 Aantal | dieren | 86. 792 | 81. | 983 | 50. | 093 | 39. | 447 Drijfmestproductie | [m] 3 | 111. | 615 | 105.

| 430 | 64. | 420 | 50. | 729 www. | arcadis. | com | 13/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. | Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 Totaaloverzicht | dierlijke | mest Op | basis | van | het | EBN-whitepaper | 'Beschikbaarheid | van | biogrondstoffen | in | Nederland' | kan | het | theoretisch groengaspotentieel | van | dierlijke | mest | worden | berekend | via | anaerobe | vergisting | en | opwerking | van | biogas | naar aardgaskwaliteit. | De | conversie | verloopt | in twee | stappen: Stap | 1: | Nm³ | biogas | = ton | drijfmest | × | 22 | [Nm³ | biogas/ton] | 4 Stap | 2: | Nm³ | groengas | = Nm³ | biogas | × | (2189 , | [MJ/Nm³] | / 3517 , | [MJ/Nm³]) | 5 Onderstaande | tabel | vat | het | bruto | mestaanbod | en | groengaspotentieel | samen | volgens | beide | bronnen | ; de | KRD- raming | vormt | de | bovengrens | en | de | CBS-raming | de | ondergrens. Tabel | 5. Mestvolume | en | groengaspotentieel | uit dierlijke | mest | in 2025 | (KRD | en | CBS) Diercategorie | Mestvolume | KRD | Groengas | KRD | Mestvolume | CBS | Groengas | CBS [m³] | [Nm³] | [m³] | [Nm³] Rundvee | 202. | 810 | 2. 777. | 061 | 139. | 541 | 1. 910. | 724 Varkens | 68. | 305 | 935. | 289 | 50. | 729 | 694. | 628 Totaal | dierlijke | 276. | 418 | 3. 784. | 966 | 200. | 336 | 2. 743. | 185 mest 3. 1.

2 | GFT Het | GFT-aanbod | in | Boxtel | is gebaseerd | op | CBS | StatLine-data | (huishoudelijk | afval | per | inwoner | per gemeente). Tabel | 6. GFT-afval | per | inwoner | in Boxtel Jaar | 2022 | 2023 | 2024 GFT | afval | 1188 | , | 1128 | , | 1251 | , [kg/inwoner] Het | groengaspotentieel | als | gevolg | van | de | GFT-afval | stroom | is weergegeven | in | tabel | 10. | De | conversie | naar groengas | verloopt | via | dezelfde | methodiek | als | dierlijke | mest | (EBN-whitepaper | , Bijlage | I.II) , met | een | afwijkend biogaskental: Stap | 1: | Nm³ | biogas | = ton | vers | GFT | × | 75 | [Nm³ | biogas/ton] Stap | 2: | Nm³ | groengas | = Nm³ | biogas | × | 0622 , Hierbij | zijn | de | volgende | uitgangspunten | gehanteerd: 4 De | eenheid | NM | 3 staat | voor | ‘normaal | kubieke | meter’ | en | is gedefinieerd | als een | kubieke | meter | aardgas | bij een | druk | van | 101325 , | bar | en 0°C | Sm3 | en | Nm3 | | CBS 5 Verbrandingswaarde | biogas: | 2189 , | MJ/Nm³ | ; groengas: | 3517 , | MJ/Nm³. | De | opwerkfactor | biogas | → | groengas | bedraagt | daarmee | 0622 , (EBN | , 2023) www. | arcadis. | com | 14/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 • | Biogasopbrengst | GFT: | 75 | Nm³ | biogas | per | ton | vers | GFT-afval | (EBN-whitepaper | , Tabel | 2).

• | Opwerkfactor | biogas | naar | groengas: | 0622 , • | Raming | 2025: | op | basis | van | het | meest | recente | kengetal | (2024: | 1251 , | kg/inwoner) Tabel | 7. Groengaspotentieel | van | GFT-afval | in Boxtel Stroom | Volume | [ton/jaar] | Groengas | potentieel | [Nm³/jaar] GFT | afval | 4. 251 | 198. | 438 Het | berekende | potentieel | is theoretisch. | In | de | praktijk | wordt | GFT-afval | in | Nederland | al ingezameld | en verwerkt | in een | beperkt | aantal | grote | installaties | voor | vergisting | en | compostering. | Volgens | EBN | gaat | het | om twintig | installaties | (EBN | , 2023). | Voorbeelden | zijn | de | installaties | van | Twence | in Twente | en | van | Attero | in onder meer | Tilburg | , Venlo | , Wilp | en | Wijster. | Of | GFT-afval | lokaal | tot groengas | wordt | verwerkt | , hangt | vooral | af | van | de nabijheid | van | zo'n | grote | installatie. | Boxtel | heeft | geen | eigen | GFT-verwerkingsinstallatie. | De | verwerking | van GFT-afval | is daarmee | al georganiseerd | in een | bestaande | keten | , buiten | de | gemeente. | Met | circa | 4. 250 | ton | per jaar | is het | volume | uit | Boxtel | bovendien | te | klein | voor | een | eigen | installatie | (zie | paragraaf | 3. 2. 2). 3. 1. 3 RWZI-slib Data | over | zuiveringsslib | is niet | beschikbaar | op | gemeenteniveau.

| De | inschatting | voor | Boxtel | is daarom gebaseerd | op | provinciale | CBS-data | voor | Noord-Brabant | , teruggerekend | naar | gemeenteniveau | op | basis | van het | inwoneraandeel | van | Boxtel | ten | opzichte | van | de | provincie. | Dit levert | een | indicatieve | schatting | op , de daadwerkelijke | slibproductie | hangt | ook | af van | de | capaciteit | en | het | type | rioolwaterzuivering | in de | gemeente. Bij de | berekening | gelden | de | volgende | aannames: • | Het | inwoneraandeel | van | Boxtel | in | Noord-Brabant | bedraagt | circa | 128% , | in 2024 | (zie | bijlage | 2) • | De | meest | recente | provinciale | slibdata | zijn | uit | 2022 | (CBS | StatLine). | Hierbij | is het | aandeel | van 2024 | toegepast | om | een | actuele | raming | te verkrijgen CBS | publiceert | gegevens | over | zuiveringsslib | op | provinciaal | niveau. | Hierbij | wordt | onderscheid | gemaakt tussen: • | Nat | slib: | de | totale | hoeveelheid | zuiveringsslib | zoals | deze | uit de | rioolwaterzuiveringsinstallatie komt | , inclusief | water. • | Droge | stof: | het | vaste | deel | van | het | slib | na | verwijdering | van | het | grootste | deel | van | het | water. • | Verbrand: | het | deel | van | de | droge | stof | dat | uiteindelijk | wordt | afgevoerd | naar | een verbrandingsinstallatie.

Daarnaast | beschikt | Waterschap | De | Dommel | over | een | rioolwaterzuiveringsinstallatie | in Boxtel. | Volgens | het waterschap | wordt | het | vrijkomende | slib na | ontwatering | verwerkt | op | de | slibverwerkingsinstallatie | in Mierlo | , waarna | het | resterende | slib | wordt | afgevoerd | naar | een | afvalverbrandingsinstallatie | in Moerdijk. | Het | RWZI-slib kent | daarmee | reeds | een | bestaande | verwerkingsketen. | Een | inzet | voor | groengasproductie | zou | een | wijziging van | deze | huidige | verwerkingspraktijk | vereisen. Tabel | 8. Provinciale | gegevens | over | zuiveringsslib | in Noord-Brabant Perioden | Regio's | Totaal | nat | slib | Totale | droge | stof | [ton] | Waarvan | verbrand | [ton] [ton] 2020 | Noord-Brabant | 211. | 980 | 49. 051 | 49. | 051 2022 | Noord-Brabant | 221. | 601 | 51. 111 | 50. | 374 www. | arcadis. | com | 15/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 Tabel | 9. Raming | van | RWZI-slib | in Boxtel | op | basis | van | provinciale | data Noord-Brabant | (2022) | Aandeel | Boxtel | (128%) , Droge | stof | (ton) | 51. 111 | ~657 Waarvan | verbrand | (ton | DS) | 50. 374 | ~647 De | conversie | naar | groengas | volgt | dezelfde | methodiek | als | de | overige | vergistbare | stromen | (EBN-whitepaper | , Bijlage | I.

II): Nm³ | groengas | = | ton | droge | stof | × 307 | × 0622 , Tabel | 13 | geeft | het | totaal | groengaspotentieel | uit RWZI-slib | weer | in de | gemeente | Boxtel. Tabel | 10. Groengaspotentieel | van | RWZI-slib | in Boxtel Stroom | Droge | stof | (ton/jaar) | Groengas | (Nm³/jaar) RWZI-slib | Boxtel | 657 | 125. | 539 3. 1. 4 Houtachtige | biomassa Boxtel | en | omliggende | gemeenten | kennen | een | aanzienlijk | aanbod | aan | houtachtige | reststromen | , afkomstig | uit gemeentelijk | groenonderhoud | , milieustraten | en | landschapsbeheer. | De | volumes | zijn | in kaart | gebracht | aan | de hand | van | twee | bronnen: | het | Biomassaplein-onderzoek | van | Ingenia | (2016) | , geactualiseerd | na | de gemeentelijke | herindeling | van | 2021 | , en | CBS | StatLine-data | over | huishoudelijk | houtafval | per | inwoner. | Deze bronnen | overlappen | deels | — | houtafval | dat | via | de | milieustraat | wordt | ingezameld | komt | in beide | datasets | terug. De | twee | bronnen | worden | daarom | afzonderlijk | gepresenteerd | en | niet | opgeteld. Gemeentelijke | houtige | biomassa Het | Ingenia-onderzoek | geeft | een | specifieke | uitsplitsing | voor | de | gemeente | Boxtel. | Na | de | gemeentelijke herindeling | van | 2021 | zijn | de | volumes | licht | naar | boven | bijgesteld.

| Het | betreft | schoon | snoeihout | , snoeiafval | van milieustraten | en | snoeiafval | uit gemeentelijk | plantsoenbeheer. Tabel | 11. Aanbod | van | gemeentelijke | houtige | biomassa | in Boxtel Stroom | 2016 | Na | herindeling | 2021 Schoon | hout | [ton] | 315 | 340 Snoeiafval | milieustraat | [ton] | 150 | 165 Snoeiafval | plantsoenen | [ton] | 300 | 325 Totaal | Boxtel | [ton] | 765 | 830 Houtafval/grof | tuinafval CBS | StatLine | registreert | daarnaast | houtafval | dat | via | de | huishoudelijke | afvalinzameling | vrijkomt. | Alleen schoon | en | licht | verontreinigd | hout | (A- | en | B-hout) | is meegenomen | ; C-hout | is uitgesloten | vanwege verontreiniging. | Het | aanbod | per | inwoner | fluctueert | van | jaar | tot jaar | , maar | laat | over | de | afgelopen | jaren | een licht stijgende | trend | zien. www. | arcadis. com | 16/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 Tabel | 12.

| Huishoudelijk | houtafval | en | grof | tuinafval | per | inwoner | in Boxtel Afvalsoort | 2022 | 2023 | 2024 Houtafval | (A- | en | B-hout) | 385 , | 400 , | 452 , [kg/inwoner] Grof | tuinafval [kg/inwoner] | 209 , | 188 , | 244 , Totaal | [kg/inwoner] | 594 , | 588 , | 696 , Op | basis | van | het | EBN-whitepaper | kan | het | theoretisch | groengaspotentieel | van | houtachtige | biomassa | worden berekend | via thermische | vergassing | (EBN | , 2024). | Hierbij | wordt | de | energie-inhoud | van | de | biomassa | omgezet naar | groengas | met | de | volgende | formule: Nm³ | groengas | = (ton | × energie-inhoud | [MJ/kg] | × 1. 000 | × | rendement) | / 3517 , | [MJ/Nm³] Hierbij | zijn | de | volgende | uitgangspunten | gehanteerd: • | Vergassingsrendement: | 65% | (EBN-whitepaper | , op | basis | van | huidige | technologie) • | Verbrandingswaarde | groengas: | 3517 , | MJ/Nm³ • | Energie-inhoud: | afvalhout | (A- | en | B-hout) | = 13 | MJ/kg | ; resten | uit natuur- | en | landschapsbeheer (snoeihout | , schoon | hout | , grof | tuinafval) | = 20 | MJ/kg | (EBN-whitepaper | , Tabel | 3) Tabel | 13. | Groengaspotentieel | van | houtachtige | biomassastromen | in Boxtel Stroom | Volume | [ton/jaar] | Energie-inhoud | [MJ/kg] | Groengas | potentieel [Nm³/jaar] Schoon | hout | (gemeentelijk) | 340 | 20 | 125. | 675 Snoeiafval | milieustraat | 165 | 20 | 60.

989 Snoeiafval | plantsoenen | 325 | 20 | 120. | 131 Houtafval | A+B | (huishoudelijk)* | 1. 536 | 13 | 369. | 042 Grof | tuinafval | (huishoudelijk)* | 829 | 20 | 306. | 426 Totaal | (bovengrens) | 3. 213 | - | 982. | 263 *De | waardes | voor | Houtafval | (A- | en B-hout) | en Grof | tuinafval | hebben | betrekking | op het | jaar | 2024) 3. 1. 5 Totaaloverzicht | theoretisch | groengaspotentieel | gemeente | Boxtel In tabel | 14 | (a | t/m | c) hieronder | staat | het | groengaspotentieel | per | biomassastroom | per | jaar | in de | gemeente Boxtel | weergegeven | , ingedeeld | naar | productieroute | en | verwerkingsketen. | Alle | stromen | zijn uitgedrukt | in Nm³ en | opgeteld | tot | één | theoretisch | potentieel. Het | totale | groengaspotentieel | van | gemeente | Boxtel | bedraagt | dan | circa | 39 , tot 50 , miljoen | Nm³ | per | jaar. | Ter vergelijking: | het | gemiddelde | aardgasverbruik | per | woning | in Nederland | bedraagt | 880 | m³ | per | jaar | (CBS | , 2024). Aangezien | dit | meterverbruik | bij omgevingscondities | (~15 | °C) | is gemeten | en | daarmee | benaderd | kan | worden als | Sm³ | , komt | dit overeen | met | circa | 834 | Nm³ | per | huishouden | per | jaar. 6 | Het | groengaspotentieel | van | Boxtel | kan 6 Sm3 | en | Nm3 | | CBS www. | arcadis. com | 17/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v.

Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 daarmee | voorzien | in het | gasverbruik | van | circa | 4. 690 | tot 6. 020 | huishoudens. | Gemeente | Boxtel | telde | in 2024 15. 283 | huishoudens | , wat | betekent | dat | het groengaspotentieel | theoretisch | circa | 31% | tot 39% | van | het totale huishoudelijke | gasverbruik | in de | gemeente | kan | dekken. Tabel | 14. | Totaaloverzicht | theoretisch | groengaspotentieel | per | biomassastroom | in Boxtel Tabel | 14a. | Theoretisch | groengaspotentieel | uit dierlijke | mest | (vergisting) | in Boxtel | [Nm³/jaar] | , met | CBS | als ondergrens | en KRD | als bovengrens Biomassastroom | CBS | (ondergrens) | KRD | (bovengrens) Rundvee | 1. 910. | 724 | 2. 777. | 061 Varkens | 694. | 628 | 935. | 289 Totaal | dierlijk | mest | 2. 605. | 352 | 3. 712. | 350 Tabel | 14b. | Theoretisch | groengaspotentieel | uit overige | vergistbare | stromen | (GFT-afval | en | RWZI-slib) | in Boxtel | [Nm³/jaar]. Biomassastroom | Potentieel GFT-afval | 198. | 438 RWZI-slib | 125. | 539 Totaal | overig | vergistbare | biomassastromen | 323. | 977 Tabel | 14c. | Theoretisch | groengaspotentieel | uit houtachtige | biomassa | (vergassing) | in Boxtel | [Nm³/jaar] Biomassastroom | Potentieel Schoon | hout | (gemeentelijk) | 125. | 675 Snoeiafval | milieustraat | 60.

989 Snoeiafval | plantsoenen | 120. | 131 Houtafval | A+B | (huishoudelijk) | 369. | 042 Grof | tuinafval | (huishoudelijk) | 306. | 426 Totaal | vergasbare | stromen | 982. | 263 3. | 2 | Kansrijk | groengaspotentieel Het | theoretisch | potentieel | van | 39 , tot 50 , miljoen | Nm³ | groengas | per | jaar | is het maximale | potentieel | op | basis van | de | beschikbare | biomassastromen | binnen | de | gemeente | Boxtel. | In de | praktijk | zijn echter | niet | alle biomassastromen | en | productieroutes | even | geschikt | voor | verdere | ontwikkeling. | Het | kansrijke | potentieel | is het deel | van | het theoretisch | potentieel | dat | op | de | middellange | termijn | (tot | 2040) | met | bewezen | technieken | en binnen | de | lokale | schaal | van | Boxtel | kan | worden | benut. | Paragraaf | 3. 2. 1 beoordeelt | de | productieroutes | op kansrijkheid | , paragraaf | 3. 2. 2 de | biomassastromen. | Paragraaf | 3. 2. 3 vat | samen | wat | dit betekent | voor | het kansrijke | potentieel. 3. 2. 1 | Selectie | van | kansrijke | productieroutes. In hoofdstuk | 2 | zijn twee | productieroutes | voor | groengas | beschreven: | anaerobe | vergisting | en | thermische vergassing. | Hieronder | worden | beide | routes | beoordeeld | op | technische | volwassenheid | en | schaal.

Thermische | vergassing | kan | op | termijn | een | belangrijke | bijdrage | leveren | aan | de | groengasproductie | in Nederland. | Vergisting | is begrensd | door | de | beschikbaarheid | van | natte | stromen | , terwijl | vergassing | ook | droge stromen | kan | verwerken. | De | techniek | is internationaal | op | industriële | schaal | gedemonstreerd. | In Nederland | is de | ervaring | tot nu | toe | vooral | opgedaan | in pilotinstallaties. | Voor | een | betrouwbare | , continue | productie | van groengas | uit reststromen | moeten | nog | technische | hindernissen | worden | overwonnen | (BTG | , 2021). | Inmiddels www. | arcadis. com | 18/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 wordt | de | eerste | Nederlandse | fabriek | gebouwd | die | groengas | maakt | uit sloophout | , met | een | verwachte productie | van | 18 | miljoen | m³ | per | jaar | (TNO | , 2026). Vergassing | is daarmee | een | veelbelovende | , maar | industriële | route. | Volgens | het | rapport | dat | BTG | voor | RVO opstelde | , is een | installatie | pas | rendabel | vanaf | een | capaciteit | van | circa | 100 | tot | 200 | MW | groengas. | Daarvoor | is 300 | tot 600 | kiloton | biomassa | per | jaar | nodig | , en | een | investering | van | circa | 300 | tot 500 | miljoen | euro.

| Kleinere projecten | , zoals | een | installatie | van | 3 tot 4 MW | in Alkmaar | , zijn | om | financiële | redenen | gestopt. | Daarnaast | is vergassing | tot groengas | tot nu | toe | alleen | stabiel | aangetoond | met | houtpellets. | Met | houtchips | , schors | en sloophout | kon | geen | stabiele | productie | worden | bereikt | (BTG | , 2021). | De | houtachtige | stromen | in Boxtel | zijn | met circa | 3. 200 | ton | per | jaar | ongeveer | 1% | van | de | minimale | schaal. | Het | gaat | bovendien | om | heterogene reststromen | , zoals | snoeihout | , grof | tuinafval | en | A/B-hout | , die | eerst | moeten | worden | voorbewerkt. | Een | eigen vergassingsinstallatie | in Boxtel | ligt daarom | niet | voor | de | hand. | Wel | kunnen | houtachtige | stromen | uit Boxtel | in de | toekomst | mogelijk | worden | geleverd | aan | een | regionale | of landelijke | vergassingsinstallatie. Anaerobe | vergisting | wordt | daarmee | beschouwd | als | de | meest | kansrijke | productieroute | voor | de | gemeente Boxtel. | Binnen | deze | route | wordt | in dit onderzoek | gekozen | voor | monovergisting | , waarbij | één | inputstroom | wordt vergist | in plaats | van | een | mengsel | van | verschillende | biomassastromen | (co-vergisting).

| Monovergisting | biedt namelijk | een | stabielere | procesvoering | , vermijdt | complexe | contractering | van | meerdere | inputstromen | en | sluit beter | aan | bij de | praktijk | van | lokale | mestverwerking. | Ook | vanuit | de | sector | bestaat | een | duidelijke | voorkeur | voor deze | route: | uit het | interview | met | de ZLTO | blijkt | dat | negatieve | ervaringen | met | co-vergisters | , zoals prijsfluctuaties | van | biomassastromen | , geurproblemen | , illegale | bijmenging | en , als | gevolg | daarvan | , een | slecht imago | , ertoe | hebben | geleid | dat | monomestvergisting | de | voorkeur | geniet. De | keuze | voor | monovergisting | betekent | dat | vervolgens | moet | worden | bepaald | welke | beschikbare biomassastroom | binnen | de | gemeente | Boxtel | het | meest | geschikt | is als | basis | voor | groengasproductie. 3. 2. 2 Kansrijke | biomassastromen Binnen | de | vergistbare | stromen | is dierlijke | mest | de | grootste | stroom | in Boxtel. | Daarbinnen | is rundveemest veruit | de | grootste | en | meest | constante | stroom | , met | een | groengaspotentieel | van | circa | 191 , | tot | 278 , | miljoen | Nm³ per | jaar. | Varkensmest | levert | daarnaast | circa | 069 , | tot | 094 , | miljoen | Nm³ | per | jaar.

| Beide | mestsoorten | zijn geschikt | voor | monomestvergisting | , omdat | daarbij | uitsluitend | dierlijke | mest | wordt | vergist | , ongeacht | de diersoort | (Ekwadraat | , 2025). De | twee | stromen | verschillen | wel | in hun | rol. | Rundveemest | vormt | de | basis | , omdat | het | een | grote | en | relatief stabiele | stroom | is. Melkveehouders | beschikken | bovendien | doorgaans | over | grond | , waardoor | de | emissiearme dunne | fractie | na | vergisting | naar | hun | bedrijf | kan | terugkeren. | Bij varkenshouders | is die | teruglevering | beperkt (Ekwadraat | , 2025). | Varkenshouders | moeten | hun | mest | grotendeels | verwerken | of exporteren | (ZLTO). | Dat | geeft hen | mogelijk | een | extra | financiële | prikkel | om | deel | te | nemen. | Tegelijkertijd | krimpt | de | varkenshouderij | in Boxtel sterk | (zie | paragraaf | 3. 1. 1). Varkensmest | is daarmee | een | aanvullende | , maar | minder | stabiele | stroom. | Ook | het voorbeeldproject | Groen | Gas | in Etten-Leur | richt | zich | primair | op | melkveebedrijven. GFT-afval | en | RWZI-slib | worden | niet | meegenomen | in het | kansrijke | potentieel | , omdat | zij al in | bestaande | ketens met | eigen | marktpartijen | worden | verwerkt.

| GFT-afval | wordt | in Nederland | vergist | en | gecomposteerd | in een beperkt | aantal | grote | afvalverwerkingsinstallaties | , waaronder | die | van | Twence | en | Attero. | Of | zo'n | verwerking haalbaar | is , hangt | vooral | af van | de | nabijheid | van | een | grote | installatie. | Boxtel | heeft | geen | eigen | GFT- verwerkingsinstallatie. | RWZI-slib | wordt | afgevoerd | naar | centrale | slibverwerking | (zie | paragraaf | 3. 1. 4). De volumes | uit Boxtel | zijn | te klein | voor | een | eigen | , lokale | installatie. | Deze | stromen | worden | daarom | niet | als kansrijk | beschouwd | voor | een | nieuw | lokaal | initiatief. Ook | houtachtige | biomassastromen | worden | in deze | fase | niet | meegenomen. | Zoals | beschreven | in paragraaf 3. 2. 1 is thermische | vergassing | momenteel | nog | onvoldoende | marktrijp | om | als | kansrijke | ontwikkelrichting | voor Boxtel | te worden | beschouwd. | Het | potentieel | van | houtachtige | biomassa | blijft daarmee | relevant | als | mogelijke www. | arcadis. com | 19/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 aanvullende | route | richting | 2050 | , maar | maakt | geen | onderdeel | uit van | het | kansrijke | potentieel | op | de middellange | termijn 3. 2.

3 Kansrijk | potentieel Alleen | monomestvergisting | van | rundvee- | en | varkensmest | voldoet | aan | de | drie | criteria | uit paragraaf | 3. 2: | de techniek | is marktrijp | , de | schaal | past | bij Boxtel | en | de | stroom | wordt | nog | niet | in een | bestaande | keten | verwerkt. Het | kansrijke | groengaspotentieel | voor | Boxtel | op | de | middellange | termijn | bedraagt | daarmee | circa | 261 , | tot 371 , miljoen | Nm³ | per | jaar. | Dit | komt | overeen | met | het | theoretisch | potentieel | van | de | binnen | de | gemeente beschikbare | rundvee- | en | varkensmest | (CBS | als | ondergrens | , KRD | als | vergunde | bovengrens). | Rundveemest | is goed | voor | circa | driekwart | hiervan. | Houtachtige | biomassa | blijft buiten | het | kansrijke | potentieel | , maar | is een mogelijke | aanvullende | route | richting | 2050 | (zie | paragraaf | 3. 2. 1). Het | kansrijke | potentieel | kan | daarmee | voorzien | in | het | gasverbruik | van | 3. 120 | tot | 4. 450 | huishoudens | , ofwel ongeveer | 20 | tot 29% | van | het | totale | huishoudelijke | gasverbruik | in | de | gemeente | Boxtel. | Of | en | in welke | vorm | dit potentieel | kan | worden | benut | , hangt | sterk | af van | de | ontwikkelingen | in de | landbouw | en | de | positie | van | de agrarische | ondernemer. | Deze | context | wordt | beschreven | in hoofdstuk | 4.

In | hoofdstuk | 5 worden | daarna | het realistisch | potentieel | en | de | passende | systemen | voor | Boxtel | bepaald. . www. | arcadis. | com | 20/ 46 Memo | groengas | potentieel | t. b. v. Inhaalslag | Energietransitie | gemeente | Boxtel Arcadis | Nederland 12 | oktober | 2026 4. | Mestverwerking | in | landbouw | , beleid | en | markt In hoofdstuk | 3 | is vastgesteld | dat | dierlijke | mest | de | meest | kansrijke | grondstof | is voor | groengasproductie | in Boxtel. | Of | dit potentieel | ook | benut | wordt | , hangt | niet | alleen | af | van | de | hoeveelheid | mest. | Het | hangt | vooral | af van | de | situatie | van | de | agrarische | ondernemers | die | de | mest | produceren. | Zij hebben | te maken | met | een stikstofopgave | , een | veranderende | mestmarkt | en | nieuw | energiebeleid. | Dit | hoofdstuk | schetst | die | context. Achtereenvolgens | komen | aan | bod: | de | stikstofopgave | (4.1) | , de | mestmarkt | en | de | positie | van | de | boer | (4.2) | , de bijmengverplichting | van | groengas | (4.3) | , de | toekomst | van | de | landbouw | in Boxtel | (4.4) | , wat | er na | vergisting overblijft | (4. 5). | Samen | laten | deze | paragrafen | zien | waarom | mestvergisting | voor | veehouders | een | oplossing | kan zijn. 4.

1 | Stikstofopgave | en | de | dubbele | transitie De | landbouw | staat | voor | een | dubbele | opgave: | de | uitstoot | van | ammoniak | en | methaan | moet | omlaag | , en | tegelijk moet | de | energietransitie | versnellen. | Mestvergisting | kan | aan | beide | bijdragen. | Ammoniak | komt | vooral | vrij | uit stallen | en | mestopslag | en | slaat | grotendeels | neer | binnen | enkele | kilometers | van | de | bron. | Daardoor | heeft | het een | directe | invloed | op | nabijgelegen | natuur | (Ekwadraat | , 2025). Voor | Boxtel | is dat | zeer | relevant. | Het | Natura | 2000-gebied | Kampina | & Oisterwijkse | Vennen | ligt deels | in | de gemeente | en | is overbelast | met | stikstof | (Natura2000. | nl). | Rond | dit gebied | loopt | een | gebiedsgerichte | aanpak onder | regie | van | de | provincie. | In het | vastgestelde | koersdocument | hebben | de | gebiedspartners | de | richting vastgelegd | voor | de | transitie | van | het | gebied | in de | komende | 20 | tot 30 | jaar. | Sinds | maart | 2026 | is er ook | een eerste | uitvoeringsprogramma | (Gemeente | Boxtel | ; GGA | Groenblauw). Bij mestvergisting | werken | economische | en | ecologische | belangen | dezelfde | kant | op.

| Dagverse | mest | levert | tot 50% | meer | biogas | op | dan | mest | die | maanden | is opgeslagen | , omdat | bij korte | opslag | minder | methaan | en ammoniak | verloren | gaat. | Bij vergisting | van | dagverse | rundvee- | en | varkensmest | kan | de | ammoniakuitstoot | in de stal met | circa | 40% | dalen. | Bij het | uitrijden | op | het | land | kan | die | met | circa | 70% | dalen | , als | stikstofstripping | wordt toegepast | (Ekwadraat | , 2025). | Om | dagverse | mest | te kunnen | leveren | , moet | de | stal | worden | aangepast | , bijvoorbeeld | met | een | dichte | vloer | en | een | mestschuif. | Of | zo'n | aanpassing | vergunningstechnisch | als emissiereducerend | telt , is nog | niet | geregeld. | Paragraaf | 6. 3 gaat | daar | verder | op | in. 4. 2 | Mestmarkt | en | positie | van | de | boer De | mestmarkt | is de | afgelopen | jaren | sterk | veranderd. | Nederland | had | jarenlang | een | uitzondering | op | de Europese | Nitraatrichtlijn | (derogatie) | , waardoor | melkveehouders | onder | voorwaarden | meer | stikstof | uit dierlijke mest | mochten | aanwenden | dan | de | Europese | norm | van | 170 | kilogram | stikstof | per | hectare. | Deze | derogatie | is sinds | 2023 | stapsgewijs | afgebouwd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://boxtel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d8083e77-9841-4dae-8be2-702bf480f40f?agendaItemId=d117f1b7-5e64-4607-bd09-b621b99c207a