3.1.1 Begroting 2024 Sint-Michielsgestel - Raad versie 20-09-2023

Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenramingen 2025-2027

Inhoudsopgave Algemeen ............................................................................................................................... 3 Inleiding begroting 2024...................................................................................................... 3 Leeswijzer begroting 2024 .................................................................................................. 5 Programma's .......................................................................................................................... 7 Duurzaamheid .................................................................................................................... 7 Sociaal domein ................................................................................................................. 24 Leefomgeving ................................................................................................................... 50 Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ............................................................ 81 Ruimtegevend bestuur ...................................................................................................... 99 Paragrafen .........................................................................................................................

112 Lokale heffingen ............................................................................................................. 112 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................... 120 Kapitaalgoederen ............................................................................................................ 126 Financiering .................................................................................................................... 133 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 137 Verbonden partijen ......................................................................................................... 140 Grondbeleid .................................................................................................................... 153 Financiën............................................................................................................................ 156 Uitgangspunten en grondslagen begroting 2024 en meerjarenramingen 2025-2027 ...... 157 Samenvattend overzicht ontwikkeling begrotingssaldo ................................................... 158 Meerjarig overzicht van baten en lasten en de resultaatbestemming per programma .....

159 Incidentele baten en lasten op programmaniveau ........................................................... 161 Stand van zaken te realiseren taakstellingen en restant stelposten ................................ 165 Reserves ........................................................................................................................ 166 Voorzieningen ................................................................................................................. 170 Nieuw beleid, gehonoreerde wensen .............................................................................. 171 Investeringen .................................................................................................................. 171 Meerjarig overzicht balans .............................................................................................. 174 Overzicht van baten en lasten en presentatie structureel begrotingssaldo ...................... 175 Inzicht in baten en lasten Begroting 2024 ....................................................................... 177 Bijlagen .............................................................................................................................. 180 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................

180 Lijst van afkortingen ........................................................................................................ 187 Begrippenlijst .................................................................................................................. 190

2 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Algemeen

Inleiding begroting 2024 Het college presenteert de Programmabegroting 2024, de Financiële begroting 2024 en de meerjarenramingen 2025-2027 (hierna genoemd de Begroting 2024) van de gemeente SintMichielsgestel. In 2022 hebben we een ambitieus Bestuursakkoord vastgesteld. We hebben dit bestuursakkoord uitgewerkt in een college werkprogramma. Ondanks dat we te maken hebben met financiële uitdagingen, realiseren we voor de meerjarenbegroting 2024-2027 een duurzaam financieel evenwicht zonder dat daarvoor de lasten voor onze inwoners stijgen. De komende jaren zijn wij in staat om ons werkprogramma uit te voeren en daarmee invulling te geven aan de ambities uit het bestuursakkoord. Financiële situatie gemeenten Toch staan de gemeentelijke uitvoering van wettelijke taken en de haalbaarheid van grote maatschappelijke opgaven onder druk door de financiële situatie van de gemeenten. Het Rijk geeft tot en met 2025 incidenteel extra middelen. Maar vanaf 2026 zijn de bijdragen van het Rijk niet zeker. Dat betekent dat we in 2026 een daling van inkomsten verwachten die we vooralsnog niet kunnen opvangen. Voor onze gemeente betekent dit dat onze inkomsten algemene uitkering in 2026 met ruim € 3 miljoen dalen ten opzichte van 2025. Redenen hiervoor zijn de opschalingskorting en de nieuwe financieringsmethodiek.

Vanwege de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen en de daarop volgende kabinetsformatie is de verwachting dat deze financiële onzekerheid niet op korte termijn opgelost zal zijn.

3 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Prioriteit vaste taken en Uitvoeringsprogramma Nu er meer duidelijkheid is over de gemeentelijke inkomsten op langere termijn heeft het college besloten prioriteit te geven aan de uitvoering van vaste taken en van de uitvoering van het Bestuursakkoord. De komende jaren zullen daarom in het teken staan van het oplossen van knelpunten op het gebied van woningbouw, verkeer, onderwijshuisvesting, sportvoorzieningen en de ontwikkelingen in het buitengebied. Ontwikkeling begrotingssaldo Samenvattend zien we de volgende ontwikkeling van het begrotingssaldo vanaf de vorige begroting: Ontwikkeling begrotingssaldo

begroting begroting begroting begroting Begroting

(x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel) Begrotingssaldo begroting 2023-2026

2023 500

2024 500

2025 500

2026 -910

2027 -1.278

0

0

0

1.410

1.218

-66 -948

-66 -435

-66 -435

-66 -294

-66 602

-514

0

0

140

477

Mutaties na vaststelling begroting 2023: • •

tweede bestuursrapportage 2022 participatiebeleid

•

bestuursnota 2023-2027

Begrotingssaldo voor samenstellen begroting 2024 •

136

diverse mutaties begroting 2024-2027

Begrotingssaldo begroting 2024-2027

-514

0

0

276

477

Alle begrotingsjaren vanaf 2024 kennen een structureel en reëel positief begrotingsbeeld. Dit begrotingsbeeld is het toetspunt voor de provinciaal financieel toezichthouder. Is het begrotingsjaar 2024 structureel en reëel in evenwicht, dan leidt dit tot het gebruikelijke financiële toezicht (repressief). Burgemeester en wethouders van Sint-Michielsgestel

4 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Leeswijzer begroting 2024 Deze begroting is opgebouwd uit een aantal onderdelen: Algemeen Dit onderdeel is de inleiding op deze begroting, waarin de belangrijkste punten zijn weergeven en een samenvatting is opgenomen van het financiële resultaat. Programma's De Begroting 2024 van de gemeente Sint-Michielsgestel kent 5 programma’s met daaronder 33 beleidsproducten. De raad autoriseert de baten en lasten per beleidsproduct. Enkele grote projecten worden apart benoemd. De opbouw van een programma ziet er als volgt uit: • Titel van het programma • Zo geeft dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel • Dit is het doel • Dit valt eronder • Dit kost het • Tabel bijdrage van het programma in relatie tot de begroting • Bijbehorende beleidsproducten en projecten. Voor alle beleidsproducten en projecten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Verantwoordelijke portefeuillehouder(s) • Dit gaan we dit jaar doen • Zo maken we dit meetbaar (indien van toepassing) • Dit kost het • Financiële toelichting Financiële toelichting Per beleidsproduct is een toelichting opgenomen van de belangrijkste ontwikkelingen tussen de begroting 2023 na wijziging en de nieuwe begroting 2024. Aangezien bij alle producten sprake is van prijsindexering en ontwikkeling bijdrage inzet MijnGemeenteDichtbij, worden deze daar niet afzonderlijk toegelicht.

Paragrafen De paragrafen gaan in op financiële en bedrijfsmatige onderwerpen die meerdere programma’s raken. Alle paragrafen zijn wettelijk verplicht. De onderwerpen van de paragrafen zijn belangrijk voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Financiën Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Boxtel. De meeste overzichten zijn wettelijk voorgeschreven. We gaan in op: • de ontwikkeling van het financiële begrotingsbeeld • de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief • de meerjarige ontwikkeling van het EMU-saldo • het meerjarig overzicht van baten en lasten • de investeringsplanning • een overzicht van de reserves en voorzieningen.

5 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Bijlagen Deze begroting wordt gecompleteerd met een aantal bijlagen, waarvan een deel is opgenomen in het afzonderlijk bij deze begroting behorend bijlagenboek. MijnGemeenteDichtbij Onze gemeente wordt ondersteund in de uitvoering door de gemeenschappelijke regeling MijnGemeenteDichtbij (MGD). Meer informatie over MGD is terug te vinden in de begroting 2024 van MijnGemeenteDichtbij.

6 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Programma's Duurzaamheid

Zo geeft dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel We geven ruimte aan een transitie van fossiele naar duurzame energie door energiebesparing en -opwek en door het nemen van klimaat adaptieve maatregelen passen we ons aan het veranderende klimaat. We werken aan plattelandsvernieuwing door een transitie naar een duurzame en verbrede landbouw en de ontwikkeling van natuur en landschap. We streven naar minder restafval en meer circulariteit. We maken de riolering meer klimaatbestendig en streven naar een goed leefmilieu. Dit is uitgewerkt in het thema 'goed voor later' uit het bestuursakkoord 2022-2026.

Dit is het doel Het doel is: minder gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee een reductie van CO2, zodat we voldoen aan de nationale en regionale doelstellingen voor energiebesparing en opwek van duurzame energie. Verder streven we naar de landelijke doelen voor klimaatbestendigheid, een duurzame landbouw, meer natuur en landschap, minder restafval en meer circulariteit en voldoen we aan landelijke milieunormen.

Dit valt eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Duurzaamheid: • Klimaatadaptatie en energietransitie • Plattelandsvernieuwing • Afval • Riolering 7 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

•

Milieu

Dit kost het Saldo x € 1.000

Rekening 2022

Afval

0

Begroting 2023 na wijziging 0

Riolering

0

0

0

Klimaatadaptatie en energietransitie

-288

-638

-487

Plattelandsvernieuwing

-181

-172

-177

Milieu

-793

-1.064

-1.045

-1.262

-1.874

-1.709

Totaal saldo

Begroting 2024 0

8 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Programma in relatie tot de gehele begroting

9 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Klimaatadaptatie en energietransitie

Verantwoordelijke(n): Sam Goossens

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • We voeren de (wettelijke) taken mbt duurzaamheid en klimaatadaptatie uit. • We voeren de RES NOB 1.0 uit en beoordelen of herijking in een RES NOB 2.0 nodig is. • We voeren het uitvoeringsprogramma warmtetransitie 2023-2026 uit. • We voeren de klimaatadaptatiestrategie en het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie uit. Bestuursakkoord 1. Klimaatneutraal in 2040 De ambitie van de regering om in 2035 een CO2-vrije elektriciteitsproductie te hebben, maakt het doel om in 2040 als gemeente klimaatneutraal te zijn realistisch. Het Rijk heeft middelen hiervoor ter beschikking gesteld in de vorm van middelen voor de bestrijding van energiearmoede, voor de uitvoering van het Nationale Isolatieprogramma en om de capaciteit voor de klimaat- en energietransitie te vergroten (CDOKE). De uitdaging is nu om die middelen efficiënt binnen MGD in te zetten, zodat we hiermee de beoogde 10 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

versnelling realiseren voor de gemeente Sint-Michielsgestel. Waar dit meerwaarde biedt, wordt hiervoor de regionale samenwerking gezocht. 2. Opwek hernieuwbare energie Om in 2040 klimaatneutraal te zijn en hiervoor voldoende opwek te realiseren, zijn we afhankelijk van de capaciteit van netbeheerders en van de inzet van inwoners en bedrijven om energie op te wekken en te besparen en om vraag en aanbod van elektriciteit af te stemmen. We onderzoeken innovatieve mogelijkheden om inpassing van de tender voor zonneparken in het elektriciteitssysteem mogelijk te maken om vertraging van de RES opwek opgave te voorkomen. We stimuleren de opwek van meer duurzame energie met zonnepanelen door de uitvoeringsstrategie Zon op daken en objecten in regionaal verband. We streven naar 50% lokaal eigendom bij de grootschalige opwek van energie en ondersteunen daarin coöperatieve initiatieven. 3. RES opgave We halen de opgave uit de Regionale Energie Strategie (RES) in 2030 en streven naar vergunningverlening hiervoor voor 1 januari 2025. Hiervoor leveren we ambtelijke capaciteit. Die RES opgave is breder dan alleen de opwek opgave en richt zich op een regionale samenwerking op het gebied van energiebesparing, warmtetransitie en aanpassing energiesysteem. Die doelen monitoren we en delen we regelmatig met de gemeenteraad en inwoners.

Na 1 januari 2025 zullen we in RES-verband ons gaan richten op de opgave ná 2030, waarbij we als regio meer gezamenlijk op willen trekken op o.a. het gebied van grootschalige opwek van hernieuwbare energie. 4. Warmtetransitie naar aardgasvrij We voeren de vastgestelde uitvoeringsagenda warmtetransitie uit samen met onze inwoners en (maatschappelijke) ondernemers aan de hand van de daarin opgenomen actielijnen. We zorgen voor de hiervoor benodigde formatie, inhuur en benodigd onderzoek. We voeren de in 2022 vastgestelde uitvoeringsagenda warmtetransitie uit samen met onze inwoners en (maatschappelijke) ondernemers. We stimuleren, informeren en ontzorgen gebouweigenaren om warmte te besparen door isolatie en de resterende warmtevraag duurzaam op te wekken. 5. Communicatie en participatie We blijven een actieve rol op ons nemen om het thema duurzaamheid samen met onze inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) instellingen op te pakken. Onze driemaandelijkse nieuwsbrief duurzaamheid en het participatie panel zijn daarbij belangrijke instrumenten. Ook blijven we inzetten op een divers scala aan bewustwordingsacties, zoals de plantenpiramides en het duurzaamheidsfestival. 6. Klimaatadaptatie We voeren de klimaatadaptatiestrategie uit door middel van een uitvoeringsprogramma en we monitoren de uitvoering van dat programma. 7.

Circulair bouwen We geven vorm aan de landelijke doelstelling om in 2050 circulair te zijn, door in 2030 50% van de einddoelstelling te realiseren en door afspraken met ontwikkelaars en woningcorporaties te maken. Dit vraagt een ander ontwerp en toezicht op de MilieuPrestatie Gebouwen, die bij elke omgevingsvergunning verplicht is.

11 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

8. Duurzaam vervoer in en tussen onze dorpen Op projectbasis worden hiervoor maatregelen getroffen. We stimuleren gebruik van de fiets en elektrisch deelvervoer en zorgen voor meer openbare laadpalen. 9. Duurzamere landbouw Onder regie van de provincie wordt de transitie van de landbouw uitgevoerd (zie 1.6.2.2). 10. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Vanuit onze voorbeeldfunctie verduurzamen we gemeentelijk vastgoed. De hiervoor beschikbare capaciteit word ingevuld en er wordt beleid opgesteld waarin binnen de meerjaren onderhoudsplannen middelen worden gereserveerd voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed of waarin vastgoedbeheerders worden gestimuleerd en gefaciliteerd om dit vastgoed te verduurzamen. Een ambtelijke werkgroep draagt zorg voor de uitvoering. 11. Natuur Om de leefomgeving en de biodiversiteit te versterken en om de CO2-uitstoot te compenseren, zetten we in op de uitbreiding van natuur. Hiervoor versterken we ecologische verbindingszones en geven meer invulling aan het Natuur Netwerk Brabant we werken hiervoor samen met landschapsbeheerders en de Natuurgroep Gestel. Ook hebben we een samenwerkingsverband met de Stichting Landschapsbeheer Aa-dal voor een voedselbos en natuurcompensatie N279 in Berlicum, die we gaan uitbreiden.

Hier zetten we kracht bij door het nieuw op te stellen en uit te voeren programma natuur, landschap en biodiversiteit (Gestel Groene Gemeente 2.0). 12. Afval Voor de vermindering van restafval zetten we in op meerdere sporen: a. We evalueren of vaker ophalen van gft afval leidt tot minder restafval. b. We intensiveren de communicatie met inwoners en ondernemers over circulariteit, het beperken van afval én over de opbrengsten van beter afval scheiden. c. We creëren meer mogelijkheden voor het inzamelen van gescheiden afvalstromen. Nieuw beleid en ambities De praktijk is vooral gericht op uitvoering van landelijk beleid op het gebied van klimaatmitigatie (met name CO2 verminderen door de energietransitie) en klimaatadaptatie. Hiervoor moet de capaciteit uitgebreid worden met o.a. middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. Samen met onze inwoners en organisaties (oa BINT, Met elkaar voor Mekaar en Dommelstroom) en met de Energiehulp en energiecoaches lukt het ons om de acties uit het uitvoeringsprogramma warmtetransitie volgens planning uit te voeren en de doelen te realiseren. Dit vraagt voortdurend de toepassing van nieuwe inzichten en innovaties, waardoor de uitvoering dynamisch blijft.

Zo maken we dit meetbaar (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/kengetal Energiebesparing tov 2017: • Elektriciteit • Aardgas

Realisatie 2022

Verwachting 2023

Doel 2024

Doel 2027

3% 7%

2% 9%

2% 12%

2% 15%

12 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Opwek hernieuwbare elektriciteit: realisatie percentage van doel 0,04 TWH opwek in 2030

10%

15%

30%

50%

Toelichting: In de RES NOB 1.0 zijn lokale resultaatverplichtingen voor energiebesparing en de hernieuwbare opwek van elektriciteit en warmte in 2030 opgenomen. Uit de monitoring RES NOB blijkt dat door de elektrificatie (m.n. warmtepompen en elektrisch vervoer) de besparingsopgave voor elektriciteit niet wordt behaald ten gunste van de besparingsopgave voor aardgas. Omgerekend in eenheden energie wordt de totale besparingsopgave van 11% in 2030 naar verwachting wel behaald.

Dit kost het Klimaatadaptatie en energietransitie

Rekening 2022

Baten

103

Begroting 2023 na wijziging 398

Begroting 2024

Lasten

392

1.036

1.253

Saldo voor bestemming x € 1.000

-288

-638

-487

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

Storting in reserves

0

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

0

0

0

-288

-638

-487

Begroting 2023 -638

Begroting 2024 -487

Verschil

765

Resultaatbestemming

Saldo na bestemming x € 1.000

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Klimaatadaptatie en energietransitie

150

De belangrijkste ontwikkelingen op dit product zijn: • Voor 2023 was door het Rijk eenmalig geld beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de warmtetransitie (€ 130.000) en klimaat- en energiebeleid (€ 225.000). • Om de gevolgen van de klimaatveranderingen te beperken is voor de uitvoering hiervan jaarlijks budget (€ 200.000) beschikbaar gesteld voor de periode 2024 tot en met 2026.

13 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Plattelandsvernieuwing

Verantwoordelijke(n): Sam Goossens en Lianne van der Aa

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • We stimuleren en faciliteren initiatieven die de kwaliteiten van het buitengebied verder versterken. We adviseren over natuurwaarden en landschappelijke inpassingen bij ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied. • We volgen maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de gevolgen van de het nieuwe landelijke stikstofbeleid en spelen daarop in met nieuw beleid. • We faciliteren initiatieven die een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied van Sint-Michielsgestel, waaronder stoppende bedrijven. • We nemen regionaal deel aan ambtelijke en bestuurlijke overleggen van Brabant Noordoost op de thema's Natuur & Landschap en Landbouw. • Samen met partners op het gebied van natuur en landschap werken we aan het beter verbinden van de diverse natuurgebieden in en rond onze gemeente. • We stimuleren en ondersteunen initiatieven, die bijdragen aan een vergroening van het buitengebied. Bestuursakkoord • In 2024 stellen we het Programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit vast en starten we met de uitwerking of uitvoering van projecten, die hierin zijn opgenomen. • We nemen deel aan de Stimuleringsregeling Landschap (Stila) van de provincie Noord-Brabant ter stimulering van de aanleg en het beheer van landschaps-, en waterelementen, wandelpaden over boerenland en randen.

14 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

• • • •

We nemen deel aan het Project Erven Plus ter bevordering van de biodiversiteit op Brabantse (boeren)erven in het buitengebied. We ondersteunen de Leader-aanvraag van Stichting Het Groene Woud & Mozaïek Dommelvallei ter stimulering van initiatieven in het buitengebied. We ondersteunen en nemen deel aan de ontwikkeling van het Van Gogh Nationaal Park. In 2024 stellen we beleid vast voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB).

Dit kost het Plattelandsvernieuwing

Rekening 2022

Baten

221

Begroting 2023 na wijziging 1.445

Begroting 2024

Lasten

486

1.980

251

Saldo voor bestemming x € 1.000

-265

-535

-216

Onttrekkingen aan reserves

260

405

39

Storting in reserves

176

43

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

84

363

39

-181

-172

-177

Begroting 2023 -172

Begroting 2024 -177

Verschil

35

Resultaatbestemming

Saldo na bestemming x € 1.000

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Plattelandsvernieuwing

-5

Geen relevante ontwikkelingen.

15 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Afval

Verantwoordelijke(n): Sam Goossens

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden We hebben doorlopend aandacht voor de basis: • het inzamelen van afvalstoffen bij inwoners en bedrijven, inclusief containerbeheer; • het schoonhouden van de openbare ruimte; • het ondersteunen en stimuleren van zwerfafval opruimacties en ZAP-pers; • adviseren en ondersteunen bij woningbouw en inrichtingsplannen en -projecten. Bestuursakkoord Wat willen we bereiken? We werken aan het behalen van de doelstellingen voor 2030. Deze zijn opgenomen in de volgende paragraaf. Hoog serviceniveau

Afvalstoffenheffing

Goede service bieden aan iedereen, voor alle afvalstromen Goede, geschikte, bereikbare voorzieningen Goede, begrijpelijke en bereikbare informatie We willen de kosten eerlijk verdelen De vervuiler betaalt – minder restafval aanbieden moet lonen Regelingen voor mensen die niet mee kunnen doen 16

________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Regelingen voor mensen met lage inkomens We willen de kosten voor burgers en gemeenten zo laag mogelijk houden Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen We hebben voor de begroting 2024 de kosten en baten binnen het product afval beoordeeld. Daarbij hebben we gekeken naar de hoogte van de geraamde bedragen maar ook naar waar we deze verantwoorden. Hierbij hebben we rekening gehouden met de effecten van de maatregelen op de resultaten van de inzameling en dus de kosten en baten. College uitvoeringsprogramma / beleidsnotitie Afval en Grondstoffen Om de doelstellingen te behalen voeren we in 2024 de volgende projecten uit: • Nieuw inzamelsysteem bij hoogbouw- en verzamellocaties  Ondergrondse containers voor restafval, PMD en oud-papier  Bovengrondse cocons voor GFT • Optimalisatie inzamelsystemen op wijkniveau (Glas, Textiel, Luiers/Incontinentiemateriaal)  Beoordelen locaties, aantallen en soort containers • Optimalisatie van de communicatie: wat, waarom en hoe? • Nulmeting tevredenheidsonderzoek inwoners Voormalige stortplaats Vlagheide Nazorg Stortplaats: De overdracht aan de Provincie is uitgesteld tot minimaal 2025, mogelijk zelfs tot 2030. Tot die tijd is het voormalig Stadsgewest verantwoordelijk voor de nazorg. Nieuw beleid en ambities In 2024 stellen we geen nieuw beleid vast.

We werken aan het behalen van de doelstellingen uit de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030.

Zo maken we dit meetbaar (indicatoren/kengetallen) Doel Minder restafval Meer afvalscheiding Meer hergebruik

Eenheid

2022

2023 95 kg 76 %

Doel 2024 < 50 kg > 85 %

Doel 2027 < 30 kg > 90 %

kilogram per inwoner per jaar % gescheiden ingezameld

104,2 kg 75,4 %

% hergebruik grondstoffen

-

-

> 55 %

> 60 %

17 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Dit kost het Afval

Rekening 2022

Begroting 2024

3.900

Begroting 2023 na wijziging 3.809

Baten Lasten

3.900

3.809

3.920

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

Storting in reserves

0

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

0

0

0

Saldo na bestemming x € 1.000

0

0

0

Begroting 2023 0

Begroting 2024 0

Verschil

Saldo voor bestemming x € 1.000

3.920

Resultaatbestemming

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Afval

0

Geen relevante ontwikkelingen.

18 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Riolering

Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden Planmatig beheer • Het rioolstelsel, pompgemalen en alle hierin opgenomen voorzieningen worden het hele jaar beheerd, geïnspecteerd en onderhouden volgens de wettelijke eisen. Hierdoor blijft de functionele werking gegarandeerd. • Om wateroverlast te voorkomen monitoren we continu de hydraulische werking. Noodzakelijke verbeteringen voeren we zo snel mogelijk door. • We voeren werkzaamheden uit die voortkomen uit de beleidsvisie en uitvoeringsplanning van het vastgestelde verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP6 2020- 2024). • Klachten en meldingen over rioolverstoppingen en wateroverlast worden zo snel mogelijk maar uiterlijk binnen 24 uur afgehandeld. Projecten Vanwege de looptijd wordt het vGRP financieel en inhoudelijk herzien voor de periode 2025-2029. 19 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

•

•

• •

Overeenkomstig de planning van het vigerend verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP6) zijn vanaf 2020 en verder de grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool op wijkniveau in uitvoering. In 2020 zijn we met de eerste jaarschijf gestart in Middelrode. De uitvoering geschiedt op basis van jaarschijven met een gemiddelde investering van circa € 1.380.000 per jaarschijf. In 2024 maken we de overstap naar de wijk Theereheide in Sint-Michielsgestel. Binnen deze meerjarige aanpak nemen we zoveel mogelijk klimaatadaptieve maatregelen mee, koppelen we zoveel mogelijk panden af van de riolering waarbij we tevens beperkt bestaande knelpunten in de bestrating met betrekking tot toegankelijkheid mindervaliden en groen op integrale wijze oplossen. In die synergie worden ook de aanwezige lichtmasten omgebouwd naar LED. De elektro- mechanische pomprenovaties zijn planmatig en financieel voorzien in het vGRP in de periode van 2020 t/m 2025. In 2024 richten we ons voornamelijk op de renovaties van hoofdgemalen en drukriool gemalen. In de Sint-Lambertusweg in Gemonde vervangen we een deel van de riolering met daaraan gekoppeld een optimalisatie van de bovenliggende verhardingen.

Bestuursakkoord Nieuw beleid en ambities • De klimaatadaptieve subsidie stelt het Rijk beschikbaar om door middel van cofinanciering fysieke inrichting in het openbaar gebied mogelijk te maken. De subsidie aanvraag loopt via de regionale samenwerking "Doelmatig Waterbeheer De Meierij" en betreft een bijdrage van € 490.000. In 2024 starten we op integrale wijze met de grootschalige rioolvervanging in de wijk Theereheide te Sint-Michielsgestel. De financiële bijdrage zetten we in als aanvulling op de klimaatadaptatie maatregelen. • Er wordt een bijdrage gegeven aan inwoners om hun regenwater afkoppelen van het gemeentelijk riool en opvangen op hun perceel. Inwoners kunnen dit ook realiseren samen met het bewonersinitiatief Met elkaar voor Mekaar, dit is een voortzetting van de samenwerkingsovereenkomst sinds 2020. Hiernaast wordt er een korting op de aanschaf van regenton gegeven. Bij het product klimaatadaptatie is dit verder toegelicht.

Zo maken we dit meetbaar (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/kengetal Lengte vrijvervalriool in km Aantal klachten/meldingen van storingen drukriool en rioolverstoppingen Aantal afgekoppelde panden Controle functioneren drukriool door opsporen illegale hemelwateraansluitingen

Realisatie 2022 155 151

Verwachting 2023 160 150

Doel 2024 165 150

Doel 2027 180 150

18% 20

20% 45

22% 150

32% 300

20 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Dit kost het Riolering

Rekening 2022

Baten

1.934

Begroting 2023 na wijziging 2.022

Lasten

1.934

2.022

2.243

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

Storting in reserves

0

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

0

0

0

Saldo na bestemming x € 1.000

0

0

0

Begroting 2023 0

Begroting 2024 0

Verschil

Saldo voor bestemming x € 1.000

Begroting 2024 2.243

Resultaatbestemming

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Riolering

0

De belangrijkste ontwikkelingen op dit product zijn: • eenmalige budgetten in de begroting vanuit het vastgestelde vGRP kunnen in 2023 anders zijn dan in 2024:  in begroting 2023 een budget voor onderzoek naar werking retentie Beekkant van € 25.000.

21 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Milieu

Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • We volgen en ondersteunen de invoering van de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en we dragen bij aan het inzichtelijk maken van de ondergrond zodat we met dit thema kunnen werken volgens de Omgevingswet. • We dragen bij aan het waarborgen van de (chemische) kwaliteit van de bodem. Waaronder omgang met zorgwekkende stoffen zoals PFAS, de overgang van de bevoegdheid van de provincie naar de gemeenten om te beslissen over ernstige gevallen van bodemverontreinigingen bij in werking treden van de Omgevingswet en registratie van en advisering over bodemonderzoeken. • We ondersteunen de verduurzaming van de agrarische sector. Verduurzaming van de voedselketen komt tot uiting bij de innovatie en duurzame ontwikkeling van de landbouw en de veeteelt tot circulaire landbouw. In regionaal verband (kopgroep landbouw) wordt bijgedragen aan deze ontwikkeling die wij ondersteunen. Op basis van een gemeentelijk projectplan wordt een proactieve uitvoeringsagenda opgesteld om ondernemers te ondersteunen bij hun keuze voor de toekomst. Hierin wordt onder meer de stikstofproblematiek, de gebiedsgerichte aanpak en de vanaf 2024 geldende provinciale emissienormen meegenomen. • We toetsen ruimtelijke ontwikkelingen op externe veiligheid, geluid, bodem, luchtkwaliteit, stikstofdepositie en bedrijven en milieuzonering.

22 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

• •

We gaan door met de geluidsanering van woningen die in aanmerking komen voor maatregelen vanwege wegverkeerslawaai. We nemen actief deel aan het Schone Lucht Akkoord en benutten de kansen voor de verbetering van de luchtkwaliteit. We geven voorlichting over het stoken van hout en maken gebruik van stookwijzer.nu en het stookalert om inwoners te informeren over wanneer beter niet gestookt wordt. Met de gemeenten in de RNOB wordt daarnaast ingezet op de thema's landbouw, mobiliteit en mobiele werktuigen, industrie en meten/participatie.

Dit kost het Milieu

Rekening 2022

Begroting 2024

-42

Begroting 2023 na wijziging 2

Baten Lasten

751

1.066

1.047

Saldo voor bestemming x € 1.000

-793

-1.064

-1.045

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

Storting in reserves

0

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

0

0

0

-793

-1.064

-1.045

Begroting 2023 -1.064

Begroting 2024 -1.045

Verschil

2

Resultaatbestemming

Saldo na bestemming x € 1.000

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Milieu

20

De belangrijkste ontwikkelingen op dit product zijn: • Voor 2024 worden bij de ODBN minder basis- en verzoektaken afgenomen tegen het gestegen uurtarief (€ 70.000).

23 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Sociaal domein

Zo geeft dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Onze dorpen kennen een goede sociale samenhang. Veel inwoners, verenigingen en initiatiefnemers zijn bereid iets voor de ander te doen. We sluiten aan bij de kracht van de samenleving en versterken en ondersteunen waar nodig. Samen met inwoners kijken we hoe we hun directe leefomgeving verder kunnen versterken. Hoe we inwoners meer hun eigen kracht kunnen laten pakken en hoe we ze de ruimte kunnen geven om hun mogelijkheden goed te gebruiken. Is dit onvoldoende mogelijk? Dan proberen we ondersteuning te bieden via maatwerkoplossingen. Op die manier geven we iedereen de kans om mee te doen. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.

Dit is het doel De vergrijzing neemt de komende jaren toe in onze gemeente en dat heeft invloed op de vraag naar zorg en op de woonbehoefte. Samenwerking met de professionele en vrijwilligersorganisaties is nodig om te zorgen dat er voor de groeiende groep ouderen adequate huisvesting is, maar ook om te zorgen dat de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft. De zorg voor onze jeugd staat onder druk. Er is zowel een gebrek aan geld als aan personeel in de jeugdzorg. Dat terwijl goede en tijdige inzet van zorg erger kan voorkomen. Het wordt de uitdaging om de komende jaren nog meer de verbinding met het voorliggend veld te realiseren en tegelijk goed te sturen op de inzet en inkoop van zorg. Nu het economisch tij onzeker is, wordt de situatie er voor mensen met een kleiner inkomen en/of schulden niet eenvoudiger op. Een betere invulling aan de regierol van de gemeente helpt om armoede eerder op het spoor te komen en grote schuldenproblematieken te voorkomen. Daar is extra inzet voor nodig. De voorbije coronajaren hebben het belang van een goede gezondheid al te meer duidelijk gemaakt. Er wordt een groeiend belang gelegd bij de fysieke en mentale gezondheid. 24 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Samen met partners in het veld willen we hier extra werk van maken. Denk aan het versterken en verbreden van de aanpak tegen eenzaamheid en het stimuleren van een goede gezondheid en een goede levensstijl bij onze inwoners. Ook in onze gemeente is de huisvesting van statushouders actueel. We halen in samenwerking met de corporaties jaarlijks onze taakstelling, maar dit blijft een uitdaging vanwege het relatief lage aantal beschikbare huurwoningen. Hier bovenop komt de vraag om vluchtelingen op te vangen, op dit moment voornamelijk uit Oekraïne.

Dit valt eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Sociaal domein: • Maatschappelijk werk • Minderheden (vluchtelingen/statushouders) • Jeugdzorg • Wmo • Inkomensvoorziening • Participatie • Volksgezondheid • Onderwijs

Dit kost het Saldo x € 1.000

Rekening 2022

Jeugdzorg

-6.559

Begroting 2023 na wijziging -7.191

Inkomensvoorziening

-3.481

-3.085

-2.640

Participatie

-4.233

-4.453

-4.460

Wmo

-9.002

-9.458

-9.924

Onderwijs

-3.448

-3.524

-3.306

Minderheden

234

-584

-371

-1.113

-1.147

-1.305

-631

-984

-1.229

-28.233

-30.424

-30.703

Volksgezondheid Maatschappelijk werk Totaal saldo

Begroting 2024 -7.468

25 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Programma in relatie tot de gehele begroting

26 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Maatschappelijk werk

Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • We ondersteunen vrijwilligers en mantelzorgers. • We werken met de welzijnsinstelling en vrijwilligers- en ouderenorganisaties aan gezond en vitaal ouder worden en voorkomen van eenzaamheid bij de kwetsbare doelgroepen, zoals jongeren en ouderen. • De wijkteams, primaire partners en ketenpartners werken nauw samen zodat optimaal gebruik wordt gemaakt van het aanbod in het voorliggend veld (algemene en vrij toegankelijke voorzieningen). We zorgen ervoor dat de Verwijsgids, de sociale kaart voor wijkteams en professionele partners, volop wordt ingezet. • De primaire partners werken samen vanuit een gezamenlijk uitvoeringsplan en betrekken hier andere ketenpartners bij. Dit uitvoeringsplan wordt in 2023 en 2024 doorontwikkeld naar een integraal uitvoeringsplan. Het integraal beleidsplan en de integrale subsidieopdracht van de gemeente Sint-Michielsgestel dienen als onderleggers voor het integraal uitvoeringsplan van de primaire partners. • Door het wijkgericht werken zorgen we ervoor dat het informele netwerk optimaal wordt ingezet en de sociale cohesie in de wijken wordt bevorderd. Bestuursakkoord • We dragen bij aan een gemeenschap waar iedereen op zijn/haar manier mee kan doen.

We kijken naar wat iemand wel kan en helpen inwoners om in hun kracht te 27 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

•

•

komen. Op deze manier sluiten we aan op de kracht van de samenleving en versterken en ondersteunen we deze waar nodig. We bereiden ons samen met onze primaire- en ketenpartners voor op de vergrijzing, waarbij we kijken naar het anders organiseren van bestaande zorgvormen en voorzieningen. Zo zijn we onder andere bezig met het doorontwikkelen van de (welzijns)dagbesteding. Ook gaan we uitvoering geven aan het convenant ‘Samen wonen, samen leven, samen zorgen; Gezond ouder worden in Sint-Michielsgestel’, waarbij we de ouderen van nu en van de toekomst voorbereiden op het langer zelfstandig thuis wonen. Uit de evaluatie is gebleken dat we volwaardig meedoen voortzetten van 2023 tot en met 2026.

Nieuw beleid en ambities • In de Bestuursnota 2023-2027 hebben we aangegeven te werken aan de ontwikkeling en uitvoering van een visie op het sociaal domein. De centrale vraag hierbij is: wat voor gemeente willen we in 2040 zijn als het gaat om sociaalmaatschappelijke zaken. We inventariseren welke opgaven we hierbij voor ons zien en welke effecten we willen bereiken. Op basis daarvan bepalen we onze doelen en inzet. Daarbij kijken we naar wat onze inwoners van ons mogen verwachten, welke inzet we verwachten van onze maatschappelijk partners en hoe we de samenwerking met beiden voor ons zien. Dit doen we niet alleen. Dit doen we samen met onze inwoners, maatschappelijke organisaties en sociale verbanden. De planning is deze in het eerste kwartaal van 2024 aan de gemeenteraad aan te bieden. Het concept positieve gezondheid vormt de onderlegger van de visie. Dit is uitgewerkt in zes dimensies van een bredere kijk op gezondheid. Positieve gezondheid biedt daarmee een basis voor integraal werken, inclusief de verbinding met de fysieke omgeving. De visie zal mede gericht zijn op het versterken van de preventie en zelfredzaamheid van inwoners. De visie geeft handvatten voor onze uitvoering van het sociaal domein.

• Vanuit de Vergrijzingstafel is het convenant “Samen wonen, samen leven, samen zorgen; Gezond ouder worden in Sint-Michielsgestel” opgesteld en ondertekend door verschillende partijen. Lopende projecten zoals Dementievriendelijke Gemeenschap en de Sociale Benadering Dementie zullen aan de uitvoeringsagenda worden gekoppeld en nieuwe projecten zoals Langer Zelfstandig Thuis, Valpreventie, en Voorzorgcirkels worden toegevoegd. Het is wenselijk om vanaf 2024 een budget beschikbaar te stellen van € 30.000 voor de uitvoering van de uitvoeringsagenda ouderen, naast de SPUK-middelen. Hiermee kunnen we bijdragen aan projecten, samen met de andere partijen. Vooralsnog stellen we dit budget beschikbaar voor de jaren 2024 tot en met 2026 en de dekking voor deze lasten is beschikbaar vanuit de reserve Sociaal Domein. • 'Welzijn op recept' is een methode om mensen met psychosociale klachten vanuit de huisartspraktijk door te verwijzen naar welzijnsactiviteiten zoals bewegen, vrijwilligerswerk, creatieve activiteiten, samen koken en eten. Voor de meeste mensen met psychosociale problemen lijkt deelname aan welzijnsinterventies het welbevinden te vergroten. Het doel is dat mensen door deze activiteiten zelf actief hun gezondheid en welbevinden verhogen. Tevens voorkomen we hiermee onterechte verwijzingen naar medische of psychologische zorg.

De huisarts wordt ontlast en kan hierdoor de zorg leveren aan de mensen met complexe zorgvragen. Welzijn op recept wordt uitgevoerd door welzijnscoaches van onze welzijnsinstelling Bint. Vanuit Welzijn op recept legt deze welzijnscoach door middel van een welzijnstraject verbinding met verschillende thema’s uit positieve gezondheid zoals eenzaamheid, mantelzorgondersteuning, langer zelfstandig thuis, mentaal 28 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

welbevinden van jong en oud. Welzijn op Recept wordt deels vanuit SPUK-middelen gefinancierd.

Dit kost het Maatschappelijk werk

Rekening 2022

Baten

28

Begroting 2023 na wijziging 0

Begroting 2024

Lasten

1.288

1.343

1.575

Saldo voor bestemming x € 1.000

-1.260

-1.343

-1.575

1.051

359

347

Storting in reserves

422

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

629

359

347

Saldo na bestemming x € 1.000

-631

-984

-1.229

Begroting 2023 -984

Begroting 2024 -1.229

Verschil

0

Resultaatbestemming Onttrekkingen aan reserves

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Maatschappelijk werk

-244

Geen relevante ontwikkelingen.

29 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Minderheden

Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers en Vacature burgemeester

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden Huisvesting statushouders (Vacature burgemeester) • We bieden met de wooncorporaties huisvesting aan nieuwe statushouders om de wettelijke taakstelling te realiseren. We verwachten dat de taakstelling van 2024 op het niveau ligt van de tweede helft van 2023. Deze is fors, waardoor het risico bestaat dat we deze niet zullen realiseren. • We passen, waar mogelijk, met de wooncorporatie woningen aan zodat deze geschikt zijn voor het huisvesten van grote gezinnen. Het Rijk stelt hiervoor subsidie beschikbaar. Zo kunnen we met minder woningen sneller de taakstelling realiseren. Participatie, integratie en inburgering (Peter Raaijmakers) • We voeren de Wet inburgering uit. Dat betekent dat we inwoners, die inburgeringsplichtig zijn, actief ondersteunen bij: - hun vestiging in de gemeente en het praktisch wegwijs worden; - het leren van de Nederlandse taal; - het actief meedoen in de samenleving, liefst door betaald werk of opleiding. • We ondersteunen via het Taalhuis inwoners met een migratieachtergrond met spreken, lezen, schrijven en meedoen in de digitale samenleving. Dit doen we ook vanwege de Wet Taaleis (Participatiewet). 30 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

• •

We spelen in op de specifieke behoeften van deze doelgroep en benutten tegelijk zoveel mogelijk algemene voorzieningen in de wijk. We wisselen actief kennis uit met buurgemeenten om te leren en door te ontwikkelen. En we pakken, waar mogelijk, samen initiatieven op.

Bestuursakkoord • Onze gemeente biedt de gevraagde woonruimte en faciliteiten op het gebied van zorg en welzijn voor statushouders en vluchtelingen. • We willen bijdragen aan gemeenschappen waar iedereen een plek heeft en iedereen op zijn of haar manier mee kan doen. Nieuw beleid en ambities • We passen, waar mogelijk, met de wooncorporatie woningen aan zodat deze geschikt zijn voor het huisvesten van grote gezinnen. Het Rijk stelt hiervoor subsidie beschikbaar. Zo kunnen we met minder woningen sneller de taakstelling realiseren. • We zijn in 2023 gestart om statushouders vanaf de start inburgeren en betaald werk te laten combineren. We zetten dit voort in 2024. Dit doen we via een landelijk gesubsidieerd experiment ("Startbanen") van WSD en regionale leerwerkprojecten met reguliere werkgevers. • We leiden inburgeringsplichtige statushouders, die nog niet kunnen werken, beter toe naar sociaal-maatschappelijke activiteiten. Zo kunnen ze aan hun participatieverplichting voldoen. We brengen voor hun passende activiteiten goed in beeld en identificeren waar nog laagdrempelig aanbod ontbreekt. We hebben hierbij extra aandacht voor bevorderen van fysieke en mentale gezondheid. In 2024 starten we met het ontwikkelen van eventueel aanvullend aanbod. We nemen hier meerjarig extra budget voor op.

• We blijven extra inzetten op goede samenwerking en overdracht tussen de diverse ketenpartners en het aantrekken van meer vrijwilligers rond deze doelgroep. • De aantallen asielzoekers en vluchtelingen uit Oekraïne die in Nederland opgevangen worden, nemen toe. We pakken deze opgave in onderlinge samenhang en integraal op, in nauwe samenwerking met Veiligheidsregio, de provincie en de gemeente Boxtel. De regionale afspraken zijn vastgelegd in het regionale plan. Naar verwachting zal in 2024 de Spreidingswet Asiel in werking treden. We bereiden ons daarop voor. De financiële consequenties hiervan zijn nog niet bekend. Gezien de grote toestroom van vluchtelingen nemen we onze verantwoordelijkheid en streven we ernaar 300 opvangplekken te realiseren voor vluchtelingen van buiten de EU en voor statushouders die nog geen woning hebben. • We ondersteunen gastgezinnen die Oekraïense vluchtelingen in of aan huis opvangen.

Zo maken we dit meetbaar (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/kengetal Taakstelling huisvesting statushouders Realisatie taakstelling Statushouders met werk (%) Benchmark Statushouders met bijstand (%) Benchmark

Realisatie 2022 58

Verwachting 2023 63

Doel 2024 Nog niet bekend

Doel 2027 Nog niet bekend

38 34 47 56

40

42

44

47

47

45

31 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Statushouders (18-65 jaar) die 5 7 8 12 onderwijs volgen (%) Benchmark 10 Geslaagden inburgering (%) 38 39 40 42 Benchmark 42 Toelichting: • De cijfers zijn gebaseerd op de landelijke benchmark Divosa Statushouders 2022. De benchmark laat meerjarig resultaten en trends zien. Gemeenten kunnen zich op diverse gebieden vergelijken met andere gemeenten en met het landelijk gemiddelde van de deelnemers. • De benchmark betreft alle statushouders die sinds 2014 in de gemeente ingeschreven staan. En die een vergunning asiel voor bepaalde of onbepaalde tijd hebben ontvangen, inclusief nagereisde gezinsleden. • De aanhoudende piek in de taakstelling huisvesting leidt (tijdelijk) tot een hoger aantal statushouders met een uitkering. Tegelijkertijd verwachten we dat het aantal statushouders met een deeltijdbaan stijgt, omdat we inburgering en werk vanaf de start willen combineren. • We verwachten een stijging van het aantal statushouders dat onderwijs volgt (stapeleffect). Een gemiddelde opleiding duurt vaak minimaal 2-3 jaar. Hierdoor neemt het aantal jonge statushouders in het onderwijs over de jaren heen toe. Ook zetten we hier extra op in. • Vanaf 1 januari 2022 heeft de gemeente een regierol in de Wet inburgering. We verwachten dat eind 2024 de eerste statushouders onder het nieuwe stelsel hun inburgering afronden. Daarom is nu ook de indicator 'geslaagden inburgering' toegevoegd.

De indicator over 2022 bevat nu enkel nog statushouders die onder de oude Wet inburgering vallen.

Dit kost het Minderheden

Rekening 2022

Baten

2.094

Begroting 2023 na wijziging 396

Lasten

1.859

979

675

234

-584

-371

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

Storting in reserves

0

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

0

0

0

234

-584

-371

Begroting 2023 -584

Begroting 2024 -371

Verschil

Saldo voor bestemming x € 1.000

Begroting 2024 305

Resultaatbestemming

Saldo na bestemming x € 1.000

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Minderheden

213

De belangrijkste ontwikkelingen op dit product zijn: • In 2023 is incidenteel € 45.000 beschikbaar gesteld door het Rijk voor leerlingenvervoer en taalbevordering voor ontheemden uit de Oekraïne. Dit budget is niet meer beschikbaar in 2024. 32 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

• • •

In 2023 is € 130.000 incidenteel budget overgeheveld van 2022 naar 2023 voor uitvoering WI en versnelling huisvesting statushouders. In de september circulaire van 2022 zijn aanvullende niet structurele middelen beschikbaar gesteld door het Rijk voor extra ondersteuning hogere instroom inburgering. De middelen voor 2024 zijn € 15.000 lager dan in 2023. In 2023 is € 26.000 incidenteel budget beschikbaar gesteld door het Rijk voor maatschappelijke opvang van de 'oude' inburgering groep. Dit budget is in 2024 niet beschikbaar.

33 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Jeugdzorg

Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • We volgen landelijke ontwikkelingen op het gebied van de Jeugdwet zoals de financiering van extra middelen en de reikwijdte van de Jeugdwet. De Hervormingsagenda Jeugd vormt de komende jaren onze leidraad bij de uitvoering van de Jeugdwet. Binnen de regionale samenwerking zullen we als gemeente meedenken en meewerken aan de noodzakelijke hervormingen van de zorg voor jeugd die de staatssecretaris heeft beschreven in een Kamerbrief, op de onderdelen die binnen onze invloedssfeer liggen. • Het Regionale Beleidsteam Jeugdhulp geeft uitvoering aan activiteiten en beleidsprojecten op het gebied van specialistische jeugdhulp (iedere gemeente levert naar rato capaciteit). Zo werken we onder andere aan een gezamenlijk aanpak van de wachtlijstproblematiek bij jeugdzorgaanbieders, jeugdproblematiek bij complexe scheidingen en veiligheid in afhankelijkheidsrelaties. • In 2022 hebben we een monitoringsmodel ontwikkeld om te kunnen (bij)sturen op basis van lokale (financiële) cijfers. De reden hiervoor was de invoering van de PxQ financiering van de inkoop van de jeugdhulp. Dit monitoringsmodel zijn we in 2023 verder aan het verfijnen, zodat we een duidelijker beeld met voorspellende waarde genereren voor het opstellen van de begrotingen. We gaan dan ook meer de koppeling leggen met beleid.

34 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

•

We geven uitvoering aan het jongerenwerk. Naast de reguliere activiteiten richten we ons in 2024 op het gezamenlijk ontwikkelen van activiteiten met andere partners in en rondom de zorgstructuren van scholen ten einde een gezamenlijke aanpak bij problematieken.

Bestuursakkoord • In het bestuursakkoord staat de ambitie dat ieder kind in de gemeente SintMichielsgestel zijn of haar talenten moet kunnen ontwikkelen. Eén van de afspraken voor de jeugd is de volgende: o Samen met huisartsen en de gemeentelijke toegang verbeteren we de weg naar professionele ondersteuning. De juiste zorg op de juiste plek en met innovatie en pilots andere manieren van ondersteuning ontwikkelen. • Om dit te bewerkstelligen zijn in 2022 in een aantal huisartsenpraktijken uren ingezet van een jeugdconsulent van de gemeente. In 2023 is dit verder uitgerold. Nu zijn in alle drie de grote kernen consulenten gestationeerd bij de huisartsen. De inhoudelijke resultaten van afgelopen jaar bieden perspectief voor een verdere inzet in 2024. Hierbij houden we aandacht voor het toenemend aantal zorgvragen dat we hierdoor naar de wijkteams trekken. • De succesvolle pilot Jeugdhulp Dichtbij is verlengd en verbreed met WMO voor 2024 en 2025. Nieuwe benaming is ´basishulp dichtbij´. Vervolg evaluatie staat gepland voor eind 2024. Nieuw beleid en ambities • In 2024 wordt een nota integraal beleid sociaal domein opgesteld met als onderlegger het concept positieve gezondheid. Jeugdbeleid is integraal onderdeel. Omdat er behoefte bestaat aan meer integraliteit en verbinding tussen de verschillende domeinen is er niet gekozen voor separaat beleid.

• In 2024 zetten we regionaal in op het terugdringen van geweld middels ‘Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties’, die breder is dan huiselijk geweld en kindermishandeling. Het betreft ook mensenhandel, ouderenmishandeling, seksuele uitbuiting (slachtofferhulp naast de vervolging van daders en criminelen. Het doel is binnen vijf jaar geweld bij 70% van de meldingen duurzaam te stoppen. Dit sluit aan op het landelijke toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De regio BrabantNoordoost verbindt deze inzet en ontwikkelingen bij de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Het thema ViA verbindt veiligheid, volwassenen en jeugd. • Regionaal staat het onderwerp complexe scheidingen op de agenda. Lokaal willen we in 2023 een pilot vechtscheidingen uitvoeren. We verkennen daarbij of we vanuit preventie/vroegsignalering aan de slag kunnen met de vele kinderen/jongeren die thuis in een (v)echtscheidingssituatie van hun ouders zitten. Indien succesvol willen we de pilot structureel maken.

35 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Dit kost het Jeugdzorg

Rekening 2022

Baten

4

Begroting 2023 na wijziging 4

Begroting 2024

Lasten

6.716

7.609

7.803

Saldo voor bestemming x € 1.000

-6.711

-7.605

-7.799

Onttrekkingen aan reserves

557

414

331

Storting in reserves

404

0

0

Saldo resultaatbestemming x € 1.000

153

414

331

-6.559

-7.191

-7.468

Begroting 2023 -7.191

Begroting 2024 -7.468

Verschil

4

Resultaatbestemming

Saldo na bestemming x € 1.000

Financiële toelichting Product (verschil begroting 2024 - begroting 2023) x € 1.000 Jeugdzorg

-278

De belangrijkste ontwikkelingen op dit product zijn: • In 2023 is er incidenteel € 75.000 aan middelen opgenomen voor complexe scheidingen en verhoging PGB. • In 2024 is € 47.000 aan middelen opgenomen voor Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties gericht op het terugdringen van huiselijk geweld.

36 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

Wmo

Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers

Dit gaan we dit jaar doen Vaste werkzaamheden • De ondersteuning die een inwoner op basis van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning krijgt, wordt individueel bepaald en draagt bij aan zijn of haar zelfredzaamheid. • We geven uitvoering aan het regionale 'Uitvoeringsprogramma beschermd wonen en maatschappelijk opvang (2022-2025)'. Dit omvat een integrale aanpak op het gebied van preventie GGZ/VZ (Geestelijke Gezondheidszorg en Verslavingszorg), toegang tot en transformatie van de maatschappelijke opvang, regionalisering van beschermd wonen en maatschappelijke opvang én de doordecentralisatie van beschermd wonen. • Per 1 januari 2024 worden de contracten voor huishoudelijke hulp en regiotaxivervoer opnieuw afgesloten. Bestuursakkoord • De toegang tot zorg regelen we via Wegwijs en de integraal werkende wijkteams. Wegwijs doet een quickscan en schakelt een wijkteam in waar nodig. Vanuit het wijkteam wordt integraal en samen met de inwoner bekeken welke zorg passend is. • We zetten in op het anders organiseren van bestaande zorgvormen. Dit in de vorm van voorzieningen die laagdrempeliger en goedkoper zijn, zoals het voorliggend 37 ________________________________________________________________________________________ Programmabegroting 2024 en financiële begroting 2024 inclusief meerjarenbegroting 2025-2027

•

•

organiseren van dagbesteding en de uitleen van hulpmiddelen. Hierdoor werken we aan een toekomstbestendig sociaal domein. De wijkteams werken in dorpen. Zij werken samen met lokale partnerorganisaties om de inwoner zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. Hierbij staat de eigen kracht van de inwoner centraal. De ondersteuning die ingezet wordt is zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. We zetten een projectleider in om de onafhankelijke cliëntondersteuning door te ontwikkelen. Hiervoor gebruiken we de SPUK middelen versterking cliëntondersteuning die we ontvangen hebben.