242B - Verslag Ronde 2a en b Participatie wind

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

Verslag Online Participatie Sint-Michielsgestel Inspraak sessie Ronde 2a en 2b Verslag van twee inspraakbijeenkomsten die online gehouden zijn met de bewoners en stakeholders van de gemeente Sint-Michielsgestel over de verkenning van grootschalige windenergie binnen de gemeente Sint-Michielsgestel.

Versie 1.1 23 April 2021

Pagina 1 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

2

Aanwezigen

2

Doel

3

Opening

3

Welkomstwoord

3

Poll vragen en resultaten

3

Presentatie 1: Brabant woont slim

3

Presentatie 2 (30 maart): Met elkaar voor Mekaar

4

Presentatie 2 (14 april): Dommelstroom

5

Presentatie 3: Introductie Simulatie

6

Deelsessies Simulatie

7

Presentatie 4: Windenergie & Participatie

7

Toelichting op het vervolgtraject

8

Afsluiting

9

Bijlagen

Aanwezigen

Ronde 2a op dinsdag 30 maart 2021 43 Aanwezigen, waarvan 27 geïnteresseerden en 16 organisatie: • • •

GE: Annemiek van Benthem, Boris Hocks, Marieke van Bommel, Nikki Mulder, Jet ten Voorde, Maarten Vermeer, Emma Flores Herrera SMG: Jan Bleumer, Fridthjof Leerdam, John van Zuijlen, Mara Dankers, Mia van den Broek, Eric van den Dungen Extern: Joris Heesakkers, René Alberts, Alex de Meijer

Ronde 2b op woensdag 14 april 2021 36 Aanwezigen, waarvan 21 geïnteresseerden en 15 organisatie: • • •

GE: Annemiek van Benthem, Boris Hocks, Marieke van Bommel, Nikki Mulder, Jet ten Voorde, Maarten Vermeer SMG: Jan Bleumer, Fridthjof Leerdam, John van Zuijlen, Mara Dankers, Mia van den Broek, Eric van den Dungen Extern: Ralf Klop, Jan Taks, Alex de Meijer

De avond wordt georganiseerd vanuit de gemeente Sint-Michielsgestel, daarin bijgestaan door Generation.Energy.

Pagina 2 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

Doel

Na de informatie sessies van ronde 1a en ronde 1b, waarin er vooral informatie gedeeld is, is het in de inspreeksessies van ronde 2a en ronde 2b de bedoeling dat er zoveel mogelijk input zal worden opgehaald. De deelnemers krijgen in deelsessies de kans om constructief mee te denken over waar windenergie mogelijk kan zijn in de zoekgebieden binnen Sint-Michielsgestel door middel van een simulatie en Informatie te krijgen en vragen te stellen over wat met zelf kan doen om bij te dragen aan de energietransitie.

Opening

Welkom en huishoudelijke mededelingen door de dagvoorzitter, Annemiek van Benthem. Ze licht toe dat vragen kunnen alleen via de chat gesteld worden, en doet een voorstelronde en geeft een toelichting over het programma.

Welkomstwoord

Jan Bleumer / Annemiek van Benthem Van harte welkom, we hebben vanavond een interessant programma, waarin we de lijn volgen die we de voorgaande sessie al hebben ingezet. We starten met presentaties over de energietransitie, beginnend met Joris Heesakkers op 30 maart en Ralf Klop op 14 April van Brabant Woont Slim. Gevolgd door een presentatie van René Albers van Metelkaarvoormekaar op 30 maart, en Jan Taks van Dommelstroom op 14 April. Daarna volgt de simulatie voor het verkennen van de mogelijke zoekgebieden voor wind in deelsessies Terugkijkend naar de bijeenkomsten van ronde 1a en ronde 1b zien we dat de belangstelling groot was, en ook een grote betrokkenheid. Daardoor hebben we ook een extra tweede ronde ingelast, om iedereen de kans te geven deel te nemen. Er waren in de eerste ronde veel vragen, meer dan 80, die komen op de website, net als de presentaties en de opname. Vanuit de gemeente zijn we heel tevreden over ieder zijn bijdrage, en we hopen dat iedereen weer met vol enthousiasme meedoet.

Poll vragen en resultaten

In de bijlage zijn de resultaten van de polls uit de beide sessies onder elkaar weergegeven, dit om een beeld te geven van de samenstelling van de verschillende avonden.

Presentatie 1: Brabant woont slim Joris Heesakkers / Ralf Klop

Brabant Woont Slim is een energieloket opgezet door de gemeente voor de inwoners van de gemeente Sint-Michielsgestel en viertiental andere gemeenten in Noordoost Brabant. Je kan er als individuele bewoner terecht voor vragen over bijvoorbeeld hoe ze zelf kunnen verduurzamen. Er komen veel vragen binnen over subsidies, of over hoe er zelf bespaart kan worden. Het devies van het energieloket is samen slim besparen. We helpen op een aantal manieren, op de website staat gemeente specifieke informatie en verder ook wat algemene oriënterende informatie over isolatie of zonnepanelen. Bij het energieloket kan je daar dan meer persoonlijke informatie over krijgen. Veel bezoekers van de website (www.brabantwoontslim.nl) zijn er zo al mee geholpen en weten hun weg goed te vinden. Er is ook een kantoor in Den Bosch waar we mailtjes en telefoontjes beantwoorden en mensen binnen kunnen lopen. Iedere gemeente binnen Brabant woont slim heeft zijn eigen site met specifieke informatie als lokale energie coöperaties of bedrijven.

Pagina 3 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

Het adviesbureau is onafhankelijk en heeft geen binding met uitvoerende/installerende partijen. We geven ook woning advies aan huis (tegen een vergoeding), spreekuren zijn gratis, en voor meer specifieke informatie als een woning advies aan huis, meekijken met een offerte of over energie labels wordt een vergoeding voor gevraagd. Dat advies bestaat onder andere uit: •

• • • •

Slim wonen advies waarbij een adviseur bij mensen thuis komt en naar de woonwensen kijken en daarmee een stappenplan maakt voor bijvoorbeeld reductie van de warmtevraag (isoleren), ventilatie, installatie van zonnepanelen, maar ook hoe een woning van het gas af kan gaan. Verder zijn er spreekuren Spreekuren waarbij er een half uur met een expert overlegd kan worden Offerte meekijk-service met tips waar je op moet letten Energielabel kan je bij ons aanvragen Infrarood en blower test waarmee ventilatie en de mogelijke warmte lekken in kaart worden gebracht

Onze medewerkers zijn getraind door Milieu Centraal, en we halen onze informatie bijvoorbeeld uit bezoeken aan installateur. Voor adviesproducten gebruiken we een expertpool groep van architecten/docenten. Hiermee verrijken we zelf onze kennis en helpen we tegelijk de bewoner. We zijn heel klein begonnen en door steeds meer te communiceren bereikten we steeds meer inwoners. In de piek periode hebben we unieke individuele sessies op de website per maand, 1 energielabel advies aanvraag per dag, aantal spreekuren per week, 500-600 adviezen per jaar en 11.000 in de klantenrij zitten die we helpen met vragen. Je zou er aan af kunnen leiden dat we voldoen aan een bepaalde behoefte. De presentatie staat in de bijlage.

Presentatie 2 (30 maart): Met elkaar voor Mekaar René Albers

René Albers bestuurslid en initiator van Met elkaar voor Mekaar, sinds maart 2013. We zijn toen begonnen met energieaanpakken, later ook zorg, groen, mobiliteit. We faciliteren bewoners initiatieven, we doen pas iets als mensen zelf in beweging komen dus echt van onderop. Soms willen mensen wel dingen veranderen maar is dat in je eentje moeilijk. We doen vanalles maar wel met een focus op duurzaamheid. Als voorbeeld twee acties uit de afgelopen jaren: Spouwmuur isolatie, we kijken waar het programma aan moet voldoen en contacteren een ondernemer, organiseren bewoners avonden, hierbij zijn 279 woningen geïsoleerd. Zonnepanelen-actie: 142 opdrachten uit zonnepanelen voortgekomen. Nu is er een hemelwater-afkoppelactie, om individuele huizen af te koppelen. We zijn in staat om vertrouwen te wekken, van onderop, afspraken maken en ontzorgen qua financiën en planning. We hebben geen belang, behalve dan dat de actie met succes wordt uitgerold. Op dit moment doen we weinig met energie, maar mogelijk in de toekomst wel weer. De presentatie staat in de bijlage, en zie ook de site www.metelkaarvoormekaar.nl

Pagina 4 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

Presentatie 2 (14 april): Dommelstroom Jan Taks

Dommelstroom is een coöperatie, Jan Taks is de voorzitter en heeft in 2015 met zijn zoon Bram een start gemaakt met dit project. Op 5 november 2016 is het project geopend en de stuw is aangesloten op het elektriciteits netwerk. Op een plek in de Dommel tussen Sint-Michielsgestel en Gemonde (500 m van centrum SintMichielsgestel) zit de stuw waar we energie opwekken. We maken daarbij gebruik van de techniek van de schroef van Archimedes. Doordat het water van hoog naar laag stroomt, laat die de schroef draaien en wordt zo energie opwekt. De stuw heeft drie openingen en de schroef is aangebracht bij de middelste opening waar de schroef zich bevindt die de dynamo aandrijft. Naast een functioneel en emotioneel iets, is het ook een kunstwerk. De stuw houdt water tegen en de coöperatie wil juist het water doorlaten Op het project gefinancierd te krijgen hebben we in 2016 middels een crowdfunding actie € 750.000 euro opgehaald. Het totale project kostte 1 miljoen Euro en de rest is gefinancierd met bijdrages van de gemeente Sint-Michielsgestel, het waterschap, de Rabobank en Stichting doen. Over dit bedrag wordt jaarlijks een verantwoording afgelegd. Tijdens het project is er geschakeld met zo’n 20-25 partijen, wat erg leuk was om te doen, maar ook heel veel werk.

Tijdens het proces is er veel overlegt met de verschillende partijen, met Waterschap de dommel en de gemeente maar ook met een aannemerij in Sneek (Landustrie). We hebben een watervergunning gekregen en recht van opstal voor de stuw en schroef zijn daarvoor zijn verantwoordelijkheden vastgelegd. SDE+ subsidie is aangevraagd en gekregen Het is een burgerinitiatief, maar daarbij was samenwerking met bijvoorbeeld de gemeente wel nodig. Je kunt het nooit alleen met burgers, je zult altijd andere partijen nodig hebben voor bijvoorbeeld de wetten, regels, vergunningen en subsidies. We geloven in de kracht van coöperaties. Je ziet vaak dat plannen van bovenaf worden opgezet en de omgeving pas later wordt betrokken. Wat ook een optie is om onderop te beginnen en daarna proberen om een verbinding te krijgen met grotere energiemaatschappijen. Het gaat om een verantwoordelijkheid verdeling. De coöperatie kan dan bijvoorbeeld uitzoeken hoe de lokale inwoners en bedrijven mee kunnen doen, en als daar draagvlak is, dan kan energiemaatschappij als grote geldschieter bijdragen. Maar het blijft een afweging. In projecten kan je heel veel goeds doen maar ook veel verpesten, dat heb ik gezien in projecten waar ik bij betrokken was en waarbij ik nog betrokken ben.

We hebben dit gedaan omdat het is geweldige technische en financiële uitdaging, is maar met name om de toekomstige generaties een goede toekomst te garanderen. Een mooie bijvangst tijdens het project was de aanwezigheid van waternavel. Waternavel bevat veel eiwitten die geschikt voor dierlijke consumptie. Coöperatie opgericht in 2015, we hebben 500 leden, die een of meerdere certificaten van 150 euro per stuk hebben. We hebben een bestuur, ledenraad en actieve leden die zich onder andere bezighouden met het onderhoud van de centrale. We organiseren happenings, afstemming andere initiatieven en projecten om mensen betrokken te houden. We hebben ook gedacht aan wind, maar we denken dat we niet kunnen concurreren met grote partijen, maar wellicht kunnen we een bijdrage leveren met een icoon, bijvoorbeeld een windmolen van 10 meter op de toren van Gestel?

Pagina 5 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

We zijn nu bezig om te kijken of we zonne-energie kunnen realiseren op daken van de gemeente. Dit doen we in overleg met de gemeente Sint-Michielsgestel het dak van de sporthal in Theereheyde is de eerste van het lijstje. De presentatie staat in de bijlage.

Presentatie 3: Introductie Simulatie Boris Hocks, Generation.Energy

Generation.Energy is het bureau dat eerder de technische verkenning heeft gedaan. De simulatie die we zo gaan doen gaat over, of en waar er mogelijkheden zijn voor windenergie in SintMichielsgestel. Er is gerekend met een standaard windturbine van 4.2 MW die in heel Nederland als uitgangspunt wordt genomen. We hebben in de analyse in totaal naar drie verschillende type turbines gekeken. De 5.6 MW wordt nog maar heel beperkt toegepast, en de 2.5 MW turbines worden minder vaak voor. Vandaar dat we voor de simulatie de 4.2 MW als uitgangspunt nemen. In de analyse kijken we één kilometer over de gemeentegrens heen om ook mogelijkheden met de buurtgemeenten mee te nemen. Vervolgens hebben we van dat gebied de beperkingen en kansen in kaart gebracht. Qua veiligheid en geluidsbeperkingen valt er dan al een groot gebied af. Dan blijft het technisch potentieel over, daar hebben we het NNB en NNN ook vanaf getrokken. Wat dan overblijft is het potentiële zoekgebied voor wind. Wat er op de kaart staat is wat er technisch mogelijk is, de wenselijkheid laten we aan de deelnemers over. Vanuit de gemeente willen we het gesprek voeren over alle gebieden, ook de gebieden die vanuit de RES NOB niet aangemerkt worden. Zowel vanuit de RES NOB als vanuit de gemeente is er het verzoek om te kijken of clusters van 3-5 windmolens mogelijk zijn, dit om de versnippering van het landschap tegen te gaan.

Op basis van die kaart willen we gaan kijken waar windturbines een plek zouden kunnen krijgen, en onder welke condities wel of niet. Waar we met name naar op zoek zijn is de redenering erachter en de lokale kennis. Tijdens het schuiven met de windturbine fiches bediscussiëren we samen de plekken waar het wel of niet kan. De stip is de windturbine-paal en de cirkel is de begrenzing, zo kan de paal op de grens van het gebied staan. Ze kunnen vanuit de windbeperking niet overlappen. Behalve naar wind wordt er in de gemeente ook naar zon gekeken. Die gebieden worden vandaag niet besproken, maar het is wel mogelijk om een combinatie van wind en zon te maken waarbij onder andere het netwerk efficiënter wordt benut, waardoor de maatschappelijke kosten omlaag gaan. De voorkeursvolgorde voor zon is opgedeeld in trede’s waarbij eerst wordt ingezet op grootschalig zon op dak, dan zon op bedrijfsterreinen en dan in het buitengebied. Naast de kaart is een heel groot vlak gereserveerd met post-its voor wensen, ideeën, zorgen en overig, die kunnen we op de kaart plakken. De minimale afstanden tot bebouwing/woonkernen/hoogspanning masten/wegen/etc. zijn wettelijk vastgelegd voor heel Nederland. Meer informatie hierover is te vinden op de Analyse kaarten van het NP RES: https://regionale-energiestrategie.nl/ondersteuning/analysekaarten+np+res/default.aspx

Pagina 6 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

De verantwoording van de bronnen en methoden van de Analyse kaarten is hier te vinden, de eerder genoemde afstanden staan op pagina 69 en verder: https://www.regionale-energiestrategie.nl/documenten/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1310850 De presentatie staat in de bijlage.

Deelsessies Simulatie

Er zijn tijdens Ronde 2a en Ronde 2b in totaal 2 x 3 deelsessies gehouden voor de simulatie. Tijdens deze sessies kwamen bewoners en stakeholders uitgebreid aan het woord. Van alle sessies zijn verslagen gemaakt die terug te vinden zijn in de bijlage. De namen van de aanwezigen zijn uit de verslagen weggelaten. Tijdens de simulatie konden er online op kaarten drie windturbines geplaatst worden op door de aanwezigen aangegeven plekken om zo tot een voorkeurs locatie te komen. Van deze mogelijkheid is maar beperkt gebruik gemaakt. Ook konden er op de kaart post-its geplakt worden met wensen, ideeën, zorgen en overige zaken. Van deze optie is veelvuldig gebruik gemaakt. De resultaten daarvan zijn terug te vinden in de bijlage

Presentatie 4: Windenergie & Participatie Alex de Meijer

Het windpark Nijmegen-Betuwe draait sinds eind 2016 en is gecrowdfund door iets meer dan 1000 mensen met een totale inleg van 2 miljoen Euro. Ondertussen heeft de energie coöperatie die is opgericht bijna 2000 leden. Het is een windpark met vier turbines die gemiddeld rond 7000 woningen van elektriciteit kan voorzien. De locatie is tussen de snelweg en een bedrijventerrein en ook de Betuweroute ligt er. Hoewel het geen natuurgebied is wordt het vanuit buurtschap Reeth ervaren als een mooi landschappelijk gebied. Het is geen natuurgebied maar er is wel een beschermde roek kolonie net onder de windturbines die het heel goed doet. Een aantal jaar ervoor waren alle nesten uit de bomen gewaaid, maar de kolonie heeft zich nu weer in volle glorie hersteld. Er is één keer een dode roek gevonden, maar het zijn slimme vogels dus die lijken zich helemaal te hebben aangepast. Er was bij de oprichting geen energiemaatschappij betrokken, wel heeft de Gelderse ontwikkelmaatschappij bij de voorfinanciering meegeholpen en die is nu nog voor een klein stukje mede aandeelhouder, en vanaf volgend jaar niet meer. De Nijmeegse gemeenteraad was indertijd unaniem voor, maar er was met name verzet vanuit buurtschap Reeth. Op hetzelfde gebied heeft Eneco eerst geprobeerd er een windpark te realiseren en hebben daar de omwonenden niet bij betrokken.

De mensen uit Reeth heeft de eerste procedure tegen Eneco bij de Raad van State gewonnen. Wat wellicht voor het buurtschap Reeth ook meespeelde is dat ze al last ondervonden van de aanleg van de Betuwelijn en de nabijgelegen snelweg. Er zou bijvoorbeeld een geluidsscherm komen dat nooit geplaatst is, en daarbij ook het feit dat ze zelf niet mee konden doen met de energie coöperatie, dus op die manier ook niet direct konden profiteren van de opbrengsten. Onze houding vanuit de energie coöperatie was open en begripvol, want het is goed dat mensen voor hun leefomgeving opkomen. Dit betekende dat bezwaren werden niet gebagatelliseerd en iedereen steeds tijdig en goed geïnformeerd werd en dat we onze afspraken na zijn gekomen.

Pagina 7 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

We hebben heel veel tijd geïnvesteerd om informatie te geven, met koffie sessies, brieven, mails, publicaties, buurtkrantjes, uitleg bij dorps-en buurtorganisaties etc. We hebben gezorgd voor een goede en transparante informatie voorziening, daardoor was er wel ook meer tijd om bezwaren in te dienen. Vanuit de coöperatie hebben we een bewonersplatform georganiseerd. Buurschap Reeth heeft tot aan de Raad van State geprobeerd het windpark tegen te houden, maar heeft de realisatie van het windpark Nijmegen-Betuwe niet kunnen voorkomen. Wel zijn er goede afspraken gemaakt qua mitigerende maatregelen, en die zijn deels al gemaakt in de vergunningsperiode: •

•

•

•

Bron sterkte is aangepast voor 2 windturbines, bij stevige wind of wind uit een bepaalde richting wordt de snelheid aangepast. Dit was deels een wettelijke verplichting omdat de meeste woningen op 500 – 800 meter afstand liggen, maar een enkele woning lag iets dichter bij. Stilstand voorziening met name in vroege voorjaar en late herfst (bij lange slagschaduw) en anti-reflecterende coating i.v.m. schittering. Dit is uitgebreid door de coöperatie tot zo goed als geen slagschaduw op de woning. Afscherming van de markerings verlichting, de lichten mogen sowieso niet meer knipperen, maar door wieken is er soms toch een knipper effect. Sinds een maand is er een tweede kamer motie aangenomen om het mogelijk te maken om licht alleen aan te zetten als er een vliegtuig langs komt. Wij hebben de lichten zo afgeschermd dat de woningen daar niet direct last van hebben. We hebben ervoor gezorgd dat we altijd bereikbaar zijn voor directe omwonenden (dit speelde met name in het begin)

Bewoners waren niet blij, maar hebben het wel geaccepteerd. Psychologisch is er toen als het ware een knop omgegaan. Wat daarbij heeft geholpen is dat er een goede relatie was opgebouwd met de coöperatie. Wat we daarna extra hebben gedaan: •

• •

•

Ruim omgevingsfonds opgericht, namelijk voor 1 euro per MW (richtlijn van de windsector is 40-50 cent per MW voor de omgeving) dit komt neer op rond de € 24.000,- per jaar. Dit is voor woongebieden/-wijken dat (deels) binnen de 1.5 km valt Uit het omgevingsfonds eens in elke twee jaar gekozen uit verschillende projecten, bijvoorbeeld speciaal ontworpen plaatsnaambordjes voor buurtschap Reeth. Burenregeling voor direct omwonenden in één keer (20 jaar) o €10.000 voor binnen 630 m cirkel en o €5.000 voor 800 m cirkel. Optie voor collectieve regeling was niet gewenst, maar ondertussen is er wel een collectief opgericht waarmee ze een zonnedak/veld aan het oprichten zijn dat deels is gefinancierd uit.

Windpark zelf is een populaire locatie voor excursies van gemeenten en scholen. De Mussenhut is een gebouwtje dat is aangeschaft voor nul euro en dat wordt veelvuldig gebruikt voor vergaderingen, feestjes (ook van de buurt) excursies als bezoekerscentrum.

Toelichting op het vervolgtraject

Jan Bleumer, gemeente Sint-Michielsgestel Hieronder de planning voor de komende tijd Datum

Onderwerp

Pagina 8 van 9

Verslag inspraak bijeenkomsten Ronde 2a en 2b Participatie Sint-Michielsgestel

1 April 12 Mei 18 Mei Begin Juni 10 Juni Q3

Vragen en antwoorden Ronde 1 en de opname van 23 maart op website gemeente: Duurzaam Sint-Michielsgestel/visie zon- en windenergie In gesprek met de gemeenteraad, vooraf verslag van ronde 1 en 2 naar deelnemers en opzet gesprek met de raad Ronde 3 Eindverslag online gesprekken gereed Raad bespreekt Bod 1.0 van RES NOB Visie zon- en windenergie

Er is een motie van de raad aangenomen waarin de raad het college verzoekt om met en voorstel te komen voor Financiële maatschappelijke participatie bij windparken. Het college zal dat oppakken. Wat we graag zouden willen is dat we na ronde 3 een doorstart kunnen maken. We hebben dan genoeg informatie opgehaald over de zoekgebieden voor wind. We willen daarna graag doorpraten met enthousiaste mensen over hoe die participatie er dan uit zou komen te zien.

Afsluiting

De dagvoorzitter dankt iedereen voor de deelname en actieve bijdrage en nodigt iedereen uit ook deel te nemen aan Ronde 3.

Pagina 9 van 9

Bijlagen Bijlage 1: Poll resultaten uit beide sessies

De vragen 1 en 4 zijn tijdens Ronde 2b iets aangepast ten opzichte van Ronde 2a, vandaar dat er achter sommige antwoorden ‘niet van toepassing’ (n.v.t.) staat

Bijlage 1 pagina 1

Bijlage 1 pagina 2

Bijlage 1 pagina 3

Bijlage 2: Presentatie 1: Brabant Woont Slim

Bijlage 2

ENERGIELOKET BRABANT WOONT SLIM “Zijn er subsidies of leningen? “

“Hoe verlaag ik mijn energierekening?”

”Wat is de (energetisch) status van mijn huis? “

“Waar vind ik een goed bedrijf?”

DE WEBSITE

DE HELPDESK

ADVIESPRODUCTEN • Slim Wonen Advies • Spreekuren • Offerte meekijk-service • Definitief Energielabel • Infrarood scan Blower-doortest

MEER INFORMATIE? Kijk op www.brabantwoontslim.nl

Bijlage 3: Presentatie 2 (30 maart): Met Elkaar voor Mekaar

Bijlage 3

Met elkaar voor Mekaar • Sinds maart 2013 • Faciliteert inwonersinitiatieven • Duurzame, maatschappelijk. Inwoners centraal • Samen belangrijke, maatschappelijk relevante, zaken realiseren wat als individu maar moeilijk kan lukken en waar tegelijkertijd iedereen belang bij heeft.

Met elkaar voor Mekaar • Spouwmuur-Isolatie

• Zonnepanelen-actie

• 2019-2020

• 2016-2017

• 279 woningen geïsoleerd

• Aantal opdrachten: 142

• 21.000 m2 spouwmuur geïsoleerd.

• Aantal zonnepanelen: 2110

• 330 ton CO2/jaar

• Jaarlijkse energie besparing in KWh: 470.480 kWh

• 180.000 m3/jaar minder gas • € 120.000,=/jaar besparing • Ism Isolatie.com

• Jaarlijkse energie besparing in ton CO2: 329,6 ton • Ism BT Duurzame Installatietechniek B.V. • Nu: hemelwaterafkoppelactie

Met elkaar voor Mekaar • Initiatief van onderop • Aansluiten bij wat er leeft onder inwoners • Informatieavonden (kennis, ervaringen delen, vertrouwen) • Goede afspraken (financieel, garantie, installatie, juridisch, planning) • Ontzorgen • Onpartijdig • Vertrouwen • www.metelkaarvoormekaar.nl • info@metelkaarvoormekaar.nl

Bijlage 4: Presentatie 2 (14 april): Dommelstroom

Bijlage 4

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

1

Initiatiefnemers

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

2

Locatie stuw / centrale Sint-Michielsgestel

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

3

De stuw in de oude situatie

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

4

Vijzelturbine ideale techniek

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

5

Veel media aandacht: doel bereikt per 8 maart 2016

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

6

Financiering Totale investering € 1.000.000  € 250.000

Bijdragen

 € 750.000

Crowdfunding

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

7

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

8

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

9

Proces  Ontwerp in overleg met De Dommel en Landustrie  Vergunningen en recht van opstal  SDE+ subsidie  Financiële bijdragen  Crowdfunding

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

10

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

11

Opening 5 november 2016

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

12

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

13

Mogelijke dak-locaties zonne-energie (in volgorde van rendement: schuine daken geven een hoger rendement dan platte daken)

Om s chrijving/functie

Straat

Sporthal Theereheide Sporthal de Run Gemeentehuis Voormalige Touw ladder Sporthal de Misse De Blauw e Scholk Gemeentew erf Brandw eerkazerne/w erf Voetbalvereniging BMC 't Grinselhof WSD Den Dungen

Eikenlaan 5 Runw eg 11 Meanderplein 1 Irenestraat 2 Jacobskamp 25 Bosschew eg 9 Bedrijvenw eg 21 Runw eg 25 Groenstraat 12 Grinsel 19-21 Weidestraat 29

14 april 2021

Plaats

SMG BLC SMG SMG DD DD SMG BLC BLC DD DD

Aantal m 2 PV s chuin/ op ge s chik t plat dak dak vlak 667 plat 578 plat 347 schuin 370 plat/schuin 381 plat 250 schuin 259 plat 169 plat 128 plat/schuin 108 plat/schuin 70 schuin

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

14

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

15

Coöperatieve gedachten  Opgericht in 2015  500 leden; certificaten van 150 per stuk  Bestuur, leden en actieve leden  Hoe houden we coöperatie levendig?

14 april 2021

Bewonersavond Sint-Michielsgestel

16

Bijlage 5: Presentatie 3: Introductie Simulatie

Bijlage 5

Presentatie

Gemeente St Michielsgestel Ronde 2a en 2b: Inspreek sessies 30 Maart 2021 14 April 2021

inhoud • Windturbine 4.2 MW • Analyse kaarten • Simulatie kaart

Windenergie: uitgangspunten

Gebaseerd op: Analysekaarten NP RES Aanname: Verbruik per huishouden: ca. 2830 KWh/jaar

Windenergie: uitgangspunten

Gebaseerd op: Analysekaarten NP RES Aanname: Verbruik per huishouden: ca. 2830 KWh/jaar

Satelliet kaart

Basiskaart

Veiligheid- en geluidsbeperkingen

Potentieel zoekgebied

NNB en NNN

Potentieel zoekgebied (buiten NNN, NNB)

RES NOB: Geschikt voor wind

RES NOB: Zorgvuldige inpassing

RES NOB: Onwenselijk voor wind

Potentieel zoekgebied met zonne trede’s (voorrangsprincipe)

Simulatiekaart

Simulatiekaart

Simulatiekaart: windturbine fiches Windturbine bovenaanzicht

Turbine paal in blauw vlak

Naast elkaar is mogelijk

Overlap is niet mogelijk

Simulatiekaart: windturbine fiches Windturbine bovenaanzicht

Turbine paal in blauw vlak

Naast elkaar is mogelijk

Overlap is niet mogelijk

Simulatiekaart: Op- en Aanmerkingen Microfoon open (als u wat wilt zeggen) Host beweegt fiches Notulist maakt aantekeningen Post-its voor input

Simulatiekaart: Op- en Aanmerkingen Microfoon open (als u wat wilt zeggen) Host beweegt fiches Notulist maakt aantekeningen Post-its voor input

Bijlage 6: Presentatie 4: Windenergie & Participatie

Bijlage 6

windpark Nijmegen-Betuwe en de omwonenden

gerealiseerd door burgercoöperatie 1000 mensen crowdfunden 2 miljoen euro gebouwd in 2016

Verzet vanuit buurtschap Reeth Nijmeegse gemeenteraad unaniem vóór Houding coöperatie: • Nimby is een verboden woord • (er)kén de omgeving (naam: Nijmegen-Betuwe) • heel veel koffie drinken, overleg met Reeth e.a. • brieven huis-aan-huis, e-mail, contact verzorgen in drie gemeenten, ook publicaties • meteen na collegebesluit seintje aan betrokkenen • uitleg bij dorps- en buurtorganisaties • omwonenden ruimte bieden op infomarkten • Bewonersplatform

Mitigerende maatregelen • Voor 2 turbines bronsterkte aangepast ivm geluid • IJsdetectiesyteem • Stilstandsvoorziening ivm slagschaduw • Anti-reflecterende coating ivm lichtschittering • Afschermen markeringslichten naar beneden Altijd bereikbaar

Lasten? Dan ook lusten! • 1 euro per MWh voor Omgevingsfonds voor 4 woongebieden (verwacht gemiddeld € 24.000/jaar)

• Ruimhartige tegemoetkoming omwonenden • In overleg uitgewerkt

Naamplaten buurtschap Reeth - voorbeeld van project gefinancerd uit Omgevingsfonds

Excursies, schoolbezoeken etc.

Goede invulling van deze dag: bezoek aan coöperatief Energielandschap de Grift in wording

Bijlage 7: Deelsessies verslagen Online Participatiebijeenkomst ronde 2a op 30 maart 2021 Deelsessie 1 Motivatie aanwezigen: • • • • •

Mee denken om de energietransitie zo soepel mogelijk en met zo weinig mogelijk impactvoor de burgers kunnen laten plaatsvinden Benieuwd wat er allemaal gaat gebeuren in de omgeving Benieuwd naar wat de avond gaat opleveren Interesse in kleine windmolens net als op Boerenerven staan. Geïnteresseerde toehoorders en belangstellenden

Technische opmerkingen opzet kaarten •

•

• •

Zorg is de gehanteerde afmetingen, het minimale, dat we meteen op het minimale zitten vanuit gezondheid, geluid e.d. o Antwoord: Op kaart staan de huidige veiligheidseisen zoals die voorgeschreven zijn vanuit het Rijk. Bedrijfswoningen anders dan gewoon woonhuis. Bedrijfswoning is anders dan woonhuis. Waarom? o Antwoord: Er wordt in het Handboek Risicozonering Windturbines (RVO 2014) onderscheid gemaakt tussen woonkernen en losse woonbebouwing. Er is heel erg vanuit de regelgeving gedacht, zorg voor de landelijke inpassing. o Antwoord: de landelijke inpassing is tot nu toe niet meegenomen, dit is de technische onderlegger en deze participatiesessies zijn de eerste stap tot inpassing. Wordt ontwerpkeuze meegenomen in de inpassing in het landschap? o Antwoord: de ruimtelijke keuze is inderdaad iets wat meegenomen kan worden in de inpassing in het landschap.

Opzet simulatie •

•

•

Zonder maatschappelijke overwegingen voor inpassing is een gemiste kans. Eerst gebruik maken van of in kennis stellen van maatschappelijke kaders. Jammer dat we nu meteen de simulatie ingaan. o Antwoord: Deze participatie bijeenkomsten zijn enerzijds bedoelt om bewoners en geïnteresseerden te informeren, en anderzijds om ze input te laten leveren en ze te laten meedenken. De simulatie is een middel daartoe en sluit van tevoren geen enkel kader uit. Jammer simulatiespel ingaan op basis van maatschappelijke verkenning, zonder eerst de filter van landschappelijke kaders (vanuit RES). o Antwoord: de landschappelijke kaders vanuit de RES zijn in de eerste ronde geduid en zullen we toevoegen aan het verslag. Met landschappelijke kaders is een lokale verplichting erg lastig. Deze simulatie is zorgelijk als je het landschappelijke kader niet kent. Mensen graag goed infomeren over randzaken. Gesprek nu moeilijk. o Antwoord: de insteek voor deze bijeenkomsten is juist om lokale kennis op te halen en te weten wat er speelt zodat we iedereen goed mee kunnen informeren. Bijlage 7 pagina 1

Gebieden op de kaart • •

• • • •

Is er rekening gehouden met jonge zandgronden? Ten noorden van Berlicum. o Antwoord: De jonge zandgronden zijn in het kader van de RES NOB in kaart gebracht, zie daarvoor de kaart in de presentatie. Waarom wordt de Wamberg niet meegenomen? o Antwoord: Rond de Wamberg zijn veiligheid- en geluidsbeperkingen i.v.m. de bebouwing. Ten zuiden van Wamberg is het gebied aangemerkt als NNB/NNN en daarom niet meegenomen als potentieel zoekgebied. De logische locatie is allemaal langs de A2 (toch al last van de snelweg). Alles bij elkaar, betekent ook alle problemen bij elkaar (of Zuid-Willemsvaart). o Antwoord: Deel Zuid-Willemsvaart wordt beperkt door woningbouw. Linksboven bij dat bos. Deel van gebied bij Den Bosch, Meersche Plas, blauwe gebieden mag, maar is niet noodzakelijk. In plas mag eventueel een windturbine geplaatst worden. Zorg is de gehanteerde afstanden. Zou ze het liefst plaatsen in zoekgebied bij Den Bosch.

Samenwerken •

•

Hoe zit het met afspraken met andere gemeentes? o Antwoord: Samenwerking voor plaatsing wat is mogelijk en wat niet, dit bepalen de gemeenten. Ik begrijp niet waarom jullie dit zo solistisch aan willen pakken, binnen de gemeentegrenzen, terwijl er zoveel dingen regionaal geregeld worden. Waarom geen regionale aanpak? o Antwoord: Regionaal wordt er een bod gedaan en die wordt decentraal (dus door de gemeenten in de regio) verder uitgewerkt. Een reden hiervoor is onder andere dat er bij gemeenten meer lokale kennis aanwezig is die zo beter kan worden meegenomen.

Kleinere windmolens •

•

•

Moeten wij persé voor 3 grote windmolens gaan? Is dat een gelopen race? Is acceptatie van kleine molens [2.5 MW] niet groter? Of zelfs nog kleiner, van 15 meter? o Antwoord: Dat hebben we berekend naar rato van het huidige energieverbruik. Is vertaald in zonnevelden en windturbines, Capaciteit is nodig van 3 tot 5 windturbines in dit gebied. Liever niet een los molentje hier en daar. Als er windturbines nodig zijn kan samenwerking met kleinere windturbines misschien een oplossing zijn. ? Kleinere windmolens passend in het landschap, in combinatie met coöperaties? o Antwoord: Kleine turbines brengen minder op. Een veelvoud aan kleine turbines is nodig voor dezelfde opbrengst. Zou de acceptatiegraad niet veel hoger zijn als je overgaat op kleinere molens? Net als in de Noordoostpolder, ik vind dat niet erg storend (wordt mee ingestemd). o Antwoord: De kleine turbines die zojuist werden genoemd, zijn agrarische turbines. Als je die voor dezelfde opbrengst wilt inzetten, heb je er tussen de 200 en 240 nodig. Dan moet er daar in de gemeente nog een aantal ondernemers voor gevonden worden die zulke turbines op hun eigen terrein willen plaatsen.

Bijlage 7 pagina 2

•

•

•

Ontwerpkeuze bij landschappelijke inpassing. Afweging wordt nu deels gemaakt na de technische analyse. Of nog kleinere molens van 15m, op de bomenmaat, zijn een stuk eenvoudiger en werken op mechanische techniek. Het enige nadeel is dat je dan weer heel erg naar windgebieden moet gaan kijken. Deze zouden beter in het landschap passen. Die grote turbines hebben veel impact op de omgeving. Het lijkt erop dat we in een heel gevoelig, kleinschalig gebied, met heel grote klappers een probleem willen oplossen. Maar het is niet zo leuk als dat in je eigen gebied is. Dit gaat heel goed in polders of bij grootschalige projecten. Maar het probleem wat we hier gehad hebben is dat de gemeente Den Bosch (industrieterrein Den Brand) vier windmolens wilde plaatsen op of nabij de gemeentegrens, zodat je de helft van de kosten hebt. Van Den Bosch uit was dat een ideale oplossing, maar van ons uit zijn daar landelijke gebieden en/of historische boerderijen. Als het landschap kleinschalig is dat je dan ook een kleinschalige oplossing moet vinden. Anders kunnen de consequenties te veel zijn. o Antwoord: Ook een aantal kleinere turbines heeft consequenties, zo is een consequentie dat energiemaatschappijen veel hogere kosten moeten maken, die we vervolgens wel met zijn allen moeten delen.

Er moet heel goed over nagedacht worden waar wel/niet windturbines geplaatst worden door landschappelijke beperkingen. Als ze er staan, zijn ze niet snel weg en zijn er geen anders mogelijkheden later. Kleine molens zijn makkelijk af te breken bij nieuwe technologie.

Financiën •

•

Wat gebeurt er met de opbrengst van de windturbines, Gaat dat naar de gemeente of krijgt de inwoner daar iets extra’s voor? o Antwoord: In de basis deelt de gemeente zelden of nooit in de opbrengst van de windturbines, maar in het klimaatakkoord is afgesproken dat er 50 % collectief aan ruimte is, dat betekent dat de omgeving mee mag participeren en daardoor ook meedeelt in de opbrengsten van zo’n windturbine of zonneveld of andere maatregel. Moet de bewoner dan zelf investeren om van de opgewekte energie gebruik te kunnen maken. o Antwoord: Dat is een optie. In de buurt van Houten is er een studie geweest of je mensen die in de buurt wonen een aandeel kunt geven. Dus naarmate een inwoner dichter in de buurt woont van een windturbine, en relatief meer overlast daarvan kan hebben, krijgt diegene een groter aandeel in de opbrengst. Er is een andere studie in de buurt van Dordrecht gedaan naar de mogelijkheid om van de opbrengst een fonds op te richten voor investeringen aan windturbines in de toekomst.

Zon op dak • •

Is er nog gekeken naar zonnepanelen op de daken, voor we aan zonnevelden beginnen? o Antwoord: Ja, (grote daken voor SDE+) is uit drie trede’s opgebouwd: Zonnedaken, Zonnevelden in ruimte voor verstedelijking, zonnevelden in buitengebied. Inzetten zon op dak! Eerst kijken naar mogelijke grote daken die er al zijn om zonnepanelen te plaatsen. Daarna pas kijken naar zonnevelden in het buitengebied. o Antwoord: Alle daken benutten die er al zijn is een natuurlijk al een streven van de gemeente. Hiervoor is het belangrijk om mee te nemen dat voor het klimaatakkoord een onderscheid wordt gemaakt tussen wat we besparen en wat we samen opwekken in het kader van de RES, voor de rest tellen we de grote daken, de

Bijlage 7 pagina 3

zonnevelden en de turbines mee. De overige daken tellen dus wel voor het klimaatakkoord mee, maar de opgave wordt daar niet kleiner door, dat is een vast bedrag. Overig • •

Voor de overcapaciteit kan je ook overeenkomst sluiten met energiemaatschappijen. Dan zou ik als gemeente zijnde eerder kiezen voor voordeel aan de bewoners, aangezien die er ook last van hebben. Wordt er ook rekening gehouden met vee wat gehuisvest wordt? Zoals paarden? o Antwoord: Wettelijk mag dat, is echter niet altijd wenselijk. Deze gesprekken zijn vooral bedoeld om de wenselijkheid en niet-wenselijkheid in beeld te brengen.

Bijlage 7 pagina 4

Deelsessie 2 Motivatie aanwezigen: • • • • • • •

Interesse voor informatie, en de standpunten van andere gemeenten Geen windturbines in de gemeente Aandacht voor natuur en landschap, zeker als er windturbines komen Energie coöperaties Voorstander van sociale wind, voor en door bewoners Vormgeving over hoe communicatie en participatie Geïnteresseerde toehoorders en belangstellenden

Technische opmerkingen opzet kaarten • • •

Geen eigenschappen van het terrein? o Antwoord: het terrein is nader gespecificeerd in de legenda. Worden de beekdalen ontzien? De Beekse waterloop staat er niet op. o Antwoord: De NNB en NNN zijn meegenomen, mogelijk zijn er gebieden die even waardevol lijken maar die toch niet tot deze gebieden behoren. TBO’s geven mogelijk geen akkoord op het plaatsen van turbines. Eigenaarschap staat nog niet op de kaart.

Technische opmerkingen • • • •

Aansluiting op netwerk is zorg Opbrengsten lager door stilstand Infrastructuur moet klaar zijn bij realisatie Vroegtijdig afstemmen met netbeheerders

Gebieden op de kaart • • • •

Moeilijk te bepalen waar windturbines neer te zetten, anders dan persoonlijk belang (NIMBY). Past een windturbine goed bij een bepaald landschap? Bijvoorbeeld langs een weg? Maar dan ligt daar wel een gebied achter waar de windturbine ook invloed op heeft. Zorg: gezondheidseffecten… is nog niet duidelijk. Vijf turbines op een rij in de regio, dat kan een landmark worden om je op te oriënteren in plaats van het grijze gemeentehuis.

Lokaal eigenaarschap • •

Lusten en lasten komen niet samen bij veel initiatieven. Het zou mooi zijn als die samengebracht worden in energie coöperaties/ bewoners initiatieven als gedeeld eigenaarschap. Het is niet mogelijk de lusten en lasten evenredig te verdelen, want mensen met geld kunnen wel investeren, anderen niet. Deelname is dus niet voor iedereen. o Antwoord: Er zijn initiatieven in andere gemeenten waar wordt gewerkt met een postcoderood om de omwonenden bij een duurzaam energieproject te betrekken.

Bijlage 7 pagina 5

•

Deelname hieraan is vaak naar ratio, waarbij niet iedereen hetzelfde bedrag betaald maar toch iedereen mee kan doen. Ontwikkelingen moeten altijd in combinatie met buur-initiatieven.

Samenwerken • • •

De waterschappen hebben ook een rol in de RES. Afspraken met omliggende gemeenten? Toelichting op RES en onderlinge afspraken. Vraag om extra informatie om huis werk te doen, voordat we plekken gaan uitzoeken en aanwijzen.

Kleinere windmolens •

Is een kleine turbine niet beter dan een grote turbine? o Antwoord: Er zijn meer kleine turbines nodig dan een grote, en voor kleine windmolens die ook wel op een erf staan (15 m) zouden er in de gemeente zo’n 200240 nodig zijn.

Zon op dak • •

Er zou meer aandacht moeten zijn voor zon op daken. Gemeentelijk vastgoed nog niet goed volledig gebruikt.

Overig • •

Is kernenergie een optie? o Antwoord: Kernenergie is niet te realiseren voor 2030. Hoe zit het met energieopslag, is daar al aandacht voor, bijvoorbeeld waterstof? o Antwoord: Bij het opslaan van energie gaat veel energie verloren, dit is een goede optie als de bron ver van de gebruiker af is (zoals bijvoorbeeld bij een windpark op zee), maar het is efficiënter om de opgewekte energie meteen te gebruiken. Waterstof wordt gebruikt als drager van energie, maar het is geen energiebron.

Bijlage 7 pagina 6

Deelsessie 3 Motivatie aanwezigen: • • • • •

Tegen windenergie in de gemeente Passief huis bouwer Interesse vanuit agrarische tak Vóór windenergie Geïnteresseerde toehoorders en belangstellenden

Technische opmerkingen •

De lage windsnelheid van windturbines zal niet tot voldoende rendement leiden.

Landschap •

•

Windenergie is een bedreiging op elke locatie in de gemeente. Die moeten elders geplaatst worden in meer windrijke open landschappen. Het is te druk in gemeente SintMichielsgestel. Het landschap laat windenergie niet toe. Het kleinschalige landschap in Sint-Michielsgestel is niet geschikt voor grote windturbines vanwege de zichtbaarheid.

Gebieden op de kaart • • • •

•

Als er toch windturbines moeten komen, dan ligt langs de snelweg of bedrijventerrein het meest voor de hand. De locaties ’t Woud en Kloosterstraat zou ook nog kunnen. Daar staat tegenover dat die locaties ook belangrijke natuur- en landschappelijke waarden hebben. Windenergie een logische zet, maar het Maximakanaal is daar meer geschikt voor. Daar staat tegenover dat landgoed Wambergnabij ligt, dat samen met de Lofaert, de Hooge Heide en Kaathoven één gebied met natuurwaarden vormt. In het gebied tussen Werststeeg en Koesteeg passen drie windturbines. Daar staat tegenover dat het te dicht tegen de natuur van Engelenstede zit. Het kleinschalige landschap laat dit niet toe. Vijf windturbines in het gebied Kloosterstraat is te veel.

Eigen verantwoordelijkheid • •

Windenergie is een goede optie binnen de opgave voor duurzame energie. Iedere gemeente moet daarin zijn verantwoordelijkheid nemen.

Lokaal eigenaarschap • •

De opgave moet niet worden overgelaten aan buitenlandse investeerders, maar moet door de (inwoners van) gemeente Sint-Michielsgestel zelf worden geïnvesteerd door de uitgifte van aandelen. Met de inkomsten een omgevingsfonds gevuld worden. Allen zijn het erover eens dat als ze de lasten moeten ervaren, ook moeten kunnen delen in de lusten en die eerlijk verdeeld moeten worden. Bijlage 7 pagina 7

Samenwerken • •

Het plan van Boxtel voor windenergie in de gemeente Boxtel belast met name de buurgemeenten en het landschap (beekdal Essche Stroom) is daarvoor niet geschikt. De ambtenaren hebben daarin een dubbele agenda. Er wordt aangeven dat er betere locaties zijn zoals in de “duurzame polder” in Oss en ’s-Hertogenbosch.

Regionaal vs. decentraal • •

Er zijn betere plekken in Nederland en de regio. Het kan niet overal Het probleem dat het Rijk Nederland heeft opgeknipt in regio’s met een eigen doelstelling en overal is weerstand is. o Antwoord: Binnen de RES heeft elke gemeente een lokale opgave. Er is nergens draagvlak is voor een bovenlokale opgave, waardoor elke gemeente binnen de eigen grenzen moet kijken. Dat leidt wellicht niet tot de meest optimale keuze.

Kleinere windmolens •

De windturbine hoogte van 180 meter is erg hoog. Dat is veel hoger dan het provinciehuis, wat prominent zichtbaar is.

Zon op dak •

Er kan beter ingezet worden op een beter benutting van zon op dak.

Combinatie wind en zon •

De maatschappelijke kosten van een goede mix van zon en wind zouden veel lager zijn, qua netwerkinpassing en subsidie. Dat scheelt een factor 3 tot 4.

Overig • • •

Met de bouw van een energiezuinig huis lever je al een bijdrage. Anderen vinden dit een individuele bijdrage, maar collectief hebben we ook een verantwoordelijkheid. Er is veel weerstand tegen kernenergie. Daar hadden we 30-35 jaar geleden voor moeten kiezen. Nu is het daarvoor te laat. Wellicht kunnen de gemeentelijke belastingen verhoogd worden als dat betekent dat iedereen in een windvrije gemeente kan wonen.

Bijlage 7 pagina 8

Online Participatiebijeenkomst ronde 2b op 14 april 2021 Deelsessie 1 Motivatie aanwezigen: • •

Interesse Belangstellenden

Technische opmerkingen opzet kaarten •

•

•

Zou op de kaart ook de hoeveelheid wind in kaart gebracht kunnen worden? Kunnen de kaders van wat ontzien moet worden aangegeven worden? Kunnen de richtlijnen vanuit het Rijk worden aangegeven voor vuilnisbelten, grootschalige landschappen, industrieterreinen? o Antwoord: Vanuit de RES NOB zijn de zoekgebieden aangegeven die ze kansrijk achten, waar ze menen dat het landschap aansluit bij de opgave voor windenergie, dat zijn de jonge zandontginningen en industriegebieden (de horizontaal rood en zwart gearceerde gebieden op de kaart). De gemeente wil nog wat meer vrijheid om te verkennen en daarom zijn andere gebieden ook bespreekbaar, want het is niet vanuit de RES verboden om dat te doen. Maar als je in die gebieden gaat plaatsen wees dan wel heel zorgvuldig. NNN en NNB zijn al meegenomen, maar gebieden als Beekdalen worden in de hierop volgende stappen nog meegenomen. Waarom zijn de beekdalen nu nog niet meegenomen? Want dat bepaald toch of het realistisch is om ergens aan te wijzen om daar te plaatsen? o Antwoord: Je mag in principe in een beekdal iets neerzetten, maar daar kunnen dan wel condities aan gesteld worden. Hoe zit het dan met de landelijke richtlijnen die stellen dat er draagvlak moet zijn, de natuur ontzien moet worden en daarmee ook de beekdalen ontzien. Het lijkt nu alsof de gemeente daar een eigen staatje op loslaat.

o Antwoord: Het is niet zo nadrukkelijk aangegeven dat het niet mag, er wordt een voorkeur uitgesproken vanuit de RES. Voor die vrijheid is juist gekozen vanuit de RES. Het is de overweging van de gemeente geweest, om het op deze manier te doen en alle mogelijkheden te bekijken.

Technische vragen: netwerk • •

•

Hoe zit het met de aansluitingen op het energienetwerk? o Antwoord: Dat is absoluut iets waar rekening mee gehouden moet worden. Waar staan de centrales in Sint-Michielsgestel, waar moet de energie naar toe ? o Antwoord: In principe is er overal in Nederland op het netwerk progressie, ongeacht waar we de windturbines geplaatst willen hebben. Voor de gemeenten geldt dat in de gemeentelijke kernen de onderstations staan, dus de aansluitingen. Er kan altijd iets van verschaling plaatsvinden maar dat wordt in een later stadium overwogen. Dit hang met name af van de subsidiëring, maar ook waar een turbine wordt geplaatst. Als die dicht bij een aansluiting op het netwerk geplaatst kan worden, dan is dat goedkoper om aan te sluiten. Wat kost het per kilometer kabels door de lucht of door de grond te leggen? o Antwoord: De kabels lopen door de grond en de aanleg van die kabels, dat verschilt heel sterk van honderden tot miljoenen per kilometer. Subsidie stimuleert de plekken waar de kosten lager zijn zodat daar meer gebruik van gemaakt kan worden.

Bijlage 7 pagina 9

Hierna kwam het verzoek vanuit de andere deelnemers om iets minder gedetailleerder onderwerpen te behandelen omdat deze sessie meer gaat om de potentiële zoeklocaties. •

Bij de aanleg zal de grond open moeten voor de kabel, wat mogelijk schade kan veroorzaken. Het is goed dit mee te nemen bij de keuze van locaties.

Gebieden op de kaart • • •

•

Wellicht bij plekken er toch al heel veel herrie is, namelijk richting de A2 en probeer daarbij dan aan te sluiten op waar het landschap toch al niet zo denderend is, zoals bij Den Brand Bij de A2, dat soort gebieden. Bij Brand is de negatieve impact veel kleiner dan bij een heidegebied. o Antwoord: Langs de 2 bij Den Brand passen er inderdaad drie, gedeeltelijk in Sint-Michielsgestel en gedeeltelijk in buurtgemeente Den Bosch. Het meer cultuurhistorisch gebied bij landbouwgebieden valt af omdat mensen daar fietsen en recreëren, enz. Bijv. in dat donkerblauwe gebied onder bij Den Dungen, dan zit je midden in een gebied waar mensen wonen, wandelen en fietsen. Bij die turbines ga je toch minder voor je lol fietsen. De clustering bij Hogerheide, zou uitgesloten moeten worden, omdat je daar de hei hebt, gekoppeld aan het bos. Dat is een esthetische keuze gebaseerd om het bekijken van het gebied.

Draagvlak en lasten/lusten verdeling •

•

Bij de plaatsing van windturbines zoals bijvoorbeeld bij Den Brand is het belangrijk in hoeverre je daar draagvlak van de mensen hebt die daar dan tegenaan kijken. In hoeverre kan je diegene die er het meest last van hebben ook het meest compenseren? Dat je bijvoorbeeld stroom voor de helft van het geld krijgt, in ieder geval dat je een goede compensatie krijgt voor de mensen die er het meeste hinder van hebben. o Antwoord: Er zijn inderdaad voorbeelden van locaties waar dat al gebeurt dus dat is een gangbare gedachte. Boeren krijgen een subsidie per hectare, dat is misschien ook mogelijk voor daken, die zouden we kunnen leasen voor zon op dak. o Antwoord: Dat geldt voor zon zeker, maar ook voor wind geldt er navenant een vergoeding, daar zijn dan weer gedragsregels en afspraken voor. Op het moment dat de windturbine op mijn perceel zou komen te staan dat de aangrenzende percelen daar ook in meeverdienen. Ook daar zijn goede bestaande regels voor.

Landschap • •

Met windmolens vindt er een enorme versplintering plaats. We moeten echt zoeken om een clustertje te maken. En zelfs dat clustertje is al versplintering, terwijl al is aangegeven dat juist versplintering tegengegaan moet worden. Er zitten bijna overal veehouders in het buitengebied. Daar zou rekening mee gehouden moeten worden, want die hebben er wellicht ook wat bedenkingen tegen. o Antwoord: In de zin van de bebouwing is daar rekening meegehouden, en er zijn ook al heel wat gebieden uitgesloten. Bedrijfswoningen zijn ook grotendeels uitgesloten, maar windturbines mogen wel dichter bij bedrijfswoningen staan dan bij gewone woonhuizen.

Bijlage 7 pagina 10

Een windmolen mag dichter bij een bedrijfswoning staan omdat er bij dat soort woningen geaccepteerd wordt dat er een hogere geluidslast is omdat ze vaak bij het eigen bedrijf staan. De logica is dan andersom. Het gevolg is dan ook dat de windmolen dichter bij mag staan. In de Flevopolder zie je dat bijv. dat de turbine van de eigenaar gewoon echt dicht bij zijn huis staat. o Er is in deze analyse gekeken naar waar het technisch mag. Niet of het daar wenselijk is en of het een goeie plek is. Dat is een gesprek dat wij moeten voeren, maar ook de eigenaar van de grond, die heeft daar ook nog inbreng in. Vanuit de regelgeving zijn er in principe geen beperkingen vanuit veiligheid of geluid voor akkerbouw en veeteelt. Er worden constant de randen opgezocht van de gemeente en de baten gaan dan naar die gemeente. We moeten kritisch blijven op wat de ontwikkelingen zijn. o Antwoord: Dat is ook precies de reden waarom we die één kilometer zone over de gemeentegrens erbij gezet hebben, om te laten zien van: Let op, over de grens zou er zomaar wat kunnen gebeuren. o

•

Zon op dak •

•

Er kan ook intensiever worden ingezet op het volleggen van de daken met zonnepanelen, door bedrijven en particulieren te verleiden om hieraan mee te werken, kunnen we misschien minder windmolens plaatsen en wordt dat probleem al wat overzichtelijker. Het gaat om het verschuiven van accenten, dus niet alleen de gemeentedaken. Een voorkeur voor zon op dak, en geen zonneweides.

Overig •

• • •

Het gaat erom dat we minder CO2 uitstoot hebben, het is geen opgave om zelf energie op te wekken als gemeente. o Antwoord: Er is in Nederland in het klimaatakkoord afgesproken dat de decentrale overheden, dus de gemeenten en de provincie samen 35 TWh aan elektrische energie bijdragen aan opwek voor het gebruik van de bebouwde omgeving. En dat is opwek die op land plaats gaat vinden of een plek zou moeten krijgen. De RES NOB geeft invulling aan een deel van die 35 TWh. o Op basis van de verdeling die door RES gemaakt is, is er een bepaald deel toebedeeld aan de gemeente Sint Michielsgestel. Dat zijn deze windturbines, de zonvisie (beginnend met zon op dak), zijn daar een onderdeel van. Dus er is wel degelijk een opgave vanuit de RES en vanuit het klimaatakkoord om in de gemeente energie op te wekken. De opgaaf is dat CO2 reductie moet plaatsvinden. Besparen is vier keer zo effectief als energie opwekken. dat dat er CO2 moet worden gereduceerd staat natuurlijk buiten kijf. Maar er moet ook elektriciteit worden opgewekt op een schone manier. Het rendement van zon op dak is groter dan dat van de waterkrachtcentrale in de Dommel. De verhouding tussen de investering en de energie die geleverd word is ongunstig.

NIMBY •

Dit is nu niet het juiste moment is, maar het is een kapitale fout, dat in Noordoost Brabant de gemeentes zich hebben laten verleiden, door allemaal een stukje van de pijn te pakken.

Bijlage 7 pagina 11

• •

• •

Dit is het hele NIMBY gebeuren: Iedereen wil alternatieve energie, maar niet in hun eigen achtertuin. Er is geen gebrek aan schone energie, als je nu kijkt bij Greenchoice zijn er voldoende mogelijkheden van bedrijven die vragen koop aub een certificaat van mijn energie. Dat kun je gewoon per direct regelen. Er is geen behoeft dat je zelf exploitant moet worden van een energiebedrijf. Grijze stroom is natuurlijk nu nog zo goedkoop, dat de hele industrie die allemaal nog gebruikt mede omdat er natuurlijk ook onvoldoende alternatieve, schone elektriciteit, dus wind en zon en water beschikbaar is in Nederland. Als het dan zo moet zijn dat onze gemeente een bijdrage moet leveren aan windenergie, dat wij dan realistisch kunnen kijken naar wat niet meedoet aan dat NIMBY gebeuren, maar reëel een plek zoeken waar het zo min mogelijk schade doet.

Bijlage 7 pagina 12

Deelsessie 2 Motivatie aanwezigen: • • • • • • • • • • •

Informatie ophalen Zorgen delen over proces Zorgen over participatie, schijnparticipatie en of het al te laat is om nog invloed te hebben Objectiviteit Liever zon dan wind Zorgen om natuurgebied Bombardement van info Wantrouwen Vraag: wat is de rol eigenaren, inwoners etc. Energietransitie is noodzakelijk, maar zorgen over locaties. Rol gemeente Boxtel vs SMG Voor groene energie, tegen windturbines

Participatie traject •

Vraag om transparantie

Landschap •

Past wind wel in Nederland gezien de beperkt beschikbare ruimte.

Gezondheid • •

•

•

Veel zorgen over wind en gezondheid en overlast. Wetenschappelijke onderbouwde rapporten over effecten van windturbines in Nederland. o Antwoord: Actuele onderzoeken in Nederland: o https://www.rivm.nl/publicaties/health-effects-related-to-wind-turbine-soundupdate o https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/duurzame-energieopwekken/windenergie-op-land/milieu-en-omgeving/geluid-enwindmolens/geluidnormering Wat gebeurt er met de gedeelde zorgen? o Antwoord: Deze bijeenkomsten zijn op om te halen wat er in de gemeente speelt, wat de lokale kennis is, en wat de wensen en zorgen zijn. Het vinden van geschikte plekken voor hernieuwbare energie (dus zowel wind als zon) is een hele puzzel. Bij de keuze van locaties zal er een goed onderbouwde afweging gemaakt worden, waarvoor deze bijeenkomsten als input dienen. Onderzoek naar gezondheidseffecten duurt ook lang, ook voor natuur etc.

Gebieden op de kaart •

Het is onrealistisch om een locatie te blijven noemen waar een golfbaan komt, andere locatie zijn de beekdalen. Deze kunnen al weggestreept worden. o Antwoord: Dit is een verkennende fase, er is nog niet gesproken met eigenaren omdat we nog hele vroeg in dit traject zitten, maar dat gaat zeker komen.

Bijlage 7 pagina 13

• •

Wilhelminapark ligt zo ver van Boxtel af, dus daar zijn windturbines makkelijk te plaatsen, maar de Margraff-stichting wil het niet. Zijn alle locaties Wilhelminapark alleen mogelijk als alle drie de gemeenten meedoen? o Antwoord: Voor (cluster) opstellingen die over de gemeentegrens gaan zal samengewerkt moeten worden met de omliggende gemeenten die met dezelfde opgave bezig zijn.

Zon • •

Voordelen van windenergie en zonne-energie: liever wind dan zon. Want zonneparken hebben negatieve gevolgen voor kostbare landbouwgronden. Eerst daken vol met zonnepanelen. o Antwoord: Dit wordt al meegenomen in de berekeningen.

Overig •

Locaties van windturbines die zijn afgebroken en niet meer terug gezet? o Antwoord: Dit gebeurt inderdaad wel eens, soms worden windturbines vervangen door nieuwere exemplaren die stiller en efficiënter zijn, maar soms komen de turbines geheel te vervallen.

Bijlage 7 pagina 14

Deelsessie 3 Motivatie aanwezigen: • •

Tegen windenergie vanwege de verwachte hinder en vinden vanwege het kleinschalige waardevolle landschap windenergie in die gebieden niet gepast. Geïnteresseerde toehoorders en belangstellenden.

Participatie traject • •

•

Er is een vermoeden dat er sprake is van vooringenomenheid om windturbines te plaatsen Het participatietraject komt over als iets wat voor de bühne wordt gevoerd. Die mening wordt door anderen onderschreven. o Antwoord: Jammer dat dat zo over is gekomen, maar er is geen sprake van vooringenomenheid. Middels deze bijeenkomsten wordt de informatie gedeeld van het onderzoek dat gedaan is naar de technische mogelijkheden voor potentiële zoekgebieden voor wind. Daarnaast denkt men dat de ambtenaren van Mijn Gemeente Dichtbij een dubbele agenda hebben en het kunstje dat ze in Boxtel gefikst hebben in Sint-Michielsgestel over doen. Men heeft geen vertrouwen in het participatietraject en de inspraak. o Antwoord: Er is per gemeente een locatie specifiek onderzoek gedaan en gezien de gemeenten naast elkaar liggen zullen er bepaalde dingen zeker overeenkomen. De wet en regelgeving komt ook overeen, maar het gaat niet om het afdraaien van een kunstje, de vraag vanuit de gemeente en de raad is juist om de lokale kennis op te halen middels deze bijeenkomsten.

Technische opmerkingen •

•

• •

Voordat er windturbines geplaatst worden moet eerst de opslag van energie meer ontwikkeld worden. o Antwoord: Door een combinatie van zon en wind is het aanbod van hernieuwbare energie meer in evenwicht met de vraag waardoor er minder geïnvesteerd hoeft te worden in opslag. Dit beperkt ook de maatschappelijke kosten. Wat is de afstandsnorm voor geluid? o Antwoord: De norm is 47 dB overdag op de gevel en 41 dB in de nacht. Dit komt neer op een afstand van 300 meter tot individuele woningen en 500 meter tot woonkernen. Gelden deze afstandsnormen ook voor bedrijfsgebouwen, waar bijvoorbeeld paarden of koeien worden gehuisvest? o Antwoord: Deze normen zijn alleen voor woningen. Men vindt dat te veel geluid wordt toegestaan en pleit voor een afstand van 10 maal de masthoogte, zoals gehanteerd wordt in Denemarken. o Antwoord: Dat zou in de gemeente alle locaties in of nabij de gemeente uitsluiten.

Landschap •

Niemand van de aanwezigen is voor windenergie in de gemeente. Het kleinschalige landschap leent zich er niet voor en men snapt daarom niet waarom deze discussie nog gevoerd wordt.

Bijlage 7 pagina 15

•

Door deze houding kan windenergie wellicht op de korte termijn geweerd worden, maar op de lange termijn kunnen mogelijk locaties voor windenergie door het Rijk worden aangewezen. Nu kan bepaald worden onder welke voorwaarden men wil mee werken.

Gebieden op de kaart •

Geen enkel draagvlak binnen de groep is voor windenergie voor geen enkele locatie in of nabij de gemeente.

Regionaal vs decentraal •

Elders (op zee, in het land of in de regio) zijn betere locaties voor windenergie, dus daar moet gezocht worden naar geschikte locaties.

•

Door het toegenomen rendement van zon-PV kan een groter deel van de opgave ingevuld worden door zonne-energie en daarmee is er geen windenergie nodig om de landelijke doelen te bereiken. o Antwoord: Lokaal is dit mogelijk niet perse nodig, maar regionaal wel omdat de opgave gebaseerd is op het energiegebruik van de regio. Het doel voor 2030 is nog lang niet gerealiseerd en er zijn momenteel ook geen regio’s, die een toekomstig overschot willen delen. Onderzoek gewenst naar de mogelijkheden voor andere opties, zoals meer zon op dak.