12.b - Bijlage 1 - Actualisering Beleidsvisie Openbare Verlichting Sint-Michielsgestel en Uitvoeringsplan 2021-2025

Ombouw bestaande armaturen naar Saled Er bestaat op de markt een led vervanger voor de conventionele lamp, de Saled lamp. De kosten voor ombouw van een bestaand armatuur naar Saled zijn ongeveer € 50,-. De levensduur van de Saled lamp is ongeveer 12 jaar. De kosten voor het vervangen van een conventionele PLL lamp zijn ongeveer € 25 terwijl de levensduur van deze lamp circa zes jaar is. Kostentechnisch gezien is het vervangen van een conventionele lamp door een Saled dus alleen zinvol bij armaturen die jonger zijn dan 12 jaar. Binnen de gemeente zijn 1.060 conventionele armaturen jonger dan 12 jaar. De kosten om 1060 lampen te vervangen door Saled worden geraamd op € 53.000,-. De jaarlijkse te bereiken energiebesparing is 8,3% en komt neer op € 4.239,-. De terugverdientijd is dan circa 12,5 jaar. Wanneer alleen wordt gekeken naar energiebesparing valt het te overwegen om de lampen in armaturen jonger dan 12 te vervangen door een Saled lamp. Kostentechnisch levert het echter geen besparing op.

Dimmen bestaande verlichting Het ombouwen van een bestaand armatuur naar dimmen is technisch wel mogelijk. De kosten hiervan zijn echter hoger dan het plaatsen van een nieuw dimbaar armatuur. Daarom wordt voorgesteld om bij vervanging en in nieuwe plannen te kiezen voor dimbare verlichting.

Toepassen slimme verlichting Toepassen van slimme verlichting kan door het inbouwen van sensoren. Hiermee kan de verlichting op afstand worden bediend en/of op aanvraag worden ingeschakeld of gedimd. Ook hier geldt dat de kosten voor ombouw van een bestaand armatuur hoger zijn dan wanneer deze voorziening tegelijk met het plaatsen van een nieuw armatuur wordt aangebracht.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

18

Saneren van verlichting In andere gemeenten is ervaring opgedaan om verlichting te saneren. Een van de opties is om de zekering te verwijderen waardoor de verlichting niet meer brandt. De vaste kosten blijven hiermee wel doorlopen. De lichtmast geheel verwijderen vergt een eenmalige investering van circa € 400,-. Dit zou een gemiddelde besparing aan energiekosten opleveren van jaarlijks circa € 20,-. In elke situatie moet worden bekeken of het verwijderen van de verlichting niet tot verkeers- of sociaalonveilige situaties leidt. Mogelijk dient er een andere voorziening te worden getroffen. Indien wordt gekozen om verlichting te verwijderen zal telkens de afweging moeten worden gemaakt of de besparing opweegt tegen de kosten van het verwijderen inclusief het nemen van een vervangende maatregel. Visie en ambitie: Het besparen van energie op de openbare verlichting is voor de gemeente een lastige opgave. De reden hiervoor is dat een overgrote deel van de verlichting bestaat uit conventionele PLL lampen met een laag vermogen. Indien het totale conventionele verlichtingsareaal zou worden vervangen is een besparing van circa 16,1% mogelijk. Dit vergt echter een zodanige investering dat dit op de middellange termijn van 10 jaar een onmogelijke opgave is. Door verlichting te dimmen is wel op termijn energie te besparen.

De ambitie van de gemeente is om bij vervanging en in nieuwe plannen uitsluitend dimbare verlichting toe te passen. Het vervangen van conventionele lampen door Saled lampen in armaturen jonger dan 12 jaar levert een energiebesparing op van circa 8,3%. De besparing op energiekosten valt nagenoeg weg tegen de investering zodat er kostentechnisch nagenoeg geen besparing is. De gemeente dient te overwegen of de extra investering hiervoor misschien beter op een andere manier kunnen worden ingezet, Bijvoorbeeld door verouderde armaturen te vervangen door moderne energiezuinige.

4.4

Keuze materialen Alle materialen en RAL-kleuren omtrent de objecten worden gestandaardiseerd. De gemeente wil de beeldkwaliteit van de buitenruimte waarborgen en kiest voor uniforme masten en armaturen per wegfunctie zoals aangegeven in bijlage 6.1. Op bijzondere locaties is ruimte voor maatwerk.

Lichtmasten De mast is de drager van het armatuur en de lichtbron. Masten kunnen geproduceerd worden van gietijzer, hout of plastic maar gebruikelijk is staal of aluminium. De gemeente heeft er ooit voor gekozen om hoofdzakelijk stalen masten toe te passen. Zij heeft deze keuze gemaakt omdat deze masten robuust zijn en daardoor duurzamer, bij kleine aanrijdschades hoeft de mast niet direct te worden vervangen. Het ziet er verzorgd uit als deze masten periodiek worden geconserveerd. Visie en ambitie: De gemeente past hoofdzakelijk standaard stalen thermisch verzinkte lichtmasten voorzien van poedercoating toe (duplexsysteem). Vanuit het aspect duurzaamheid is dit een juiste keuze. Op historische en bijzondere locaties (centrumgebied) kan in verband met herkenbaarheid voor een ander type mast en/of armatuur worden gekozen. De huidig gehanteerde de afschrijftermijn van 50 jaar voor masten wordt gehandhaafd. De technische staat van de mast bepaalt het moment van vervanging.

Armaturen Voor het toepassen van led-verlichting binnen de OVL zijn er geen belemmeringen meer als het gaat om licht- en elektrotechnische aspecten. De exploitatiekosten voor het gebruik van ledverlichting zijn laag en de investeringskosten verdienen zich ruimschoots binnen de levensduur van de armaturen terug door lagere energie- en onderhoudskosten.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

19

De led-armaturen zijn standaard voorzien van statische dimmogelijkheid en worden vanaf fabriek met het standaard dimprotocol geleverd, afhankelijk van de toepassing. De huidige gehanteerde afschrijftermijn van 25 jaar voor led-armaturen wordt gezien de snelle technische ontwikkeling en garantieduur wel als optimistisch ervaren. De technische staat van het armatuur bepaalt het moment van vervanging. Per situatie wordt afgewogen of bestaande armaturen bij einde levensduur worden vervangen of voortijdig projectmatig naar led worden vervangen. Visie en ambitie De levensduur van 25 jaar voor led-armaturen wordt als optimistisch ervaren. Nader onderzoek en ervaring moet uitwijzen of deze termijn voor led-armaturen moet worden ingekort naar 20 jaar. Het vervangingsmoment wordt bepaald door de technische staat.

4.5

Circulariteit De geleidelijke ontwikkeling naar een circulaire economie krijgt steeds meer aandacht in de OVL. De ambitie van de Rijksoverheid is dat Nederland in 2050 100% circulair is. De circulaire economie is een economie waarin geen afval meer is, in tegenstelling tot de lineaire economie. Alles wordt in een circulaire economie opnieuw gebruikt als grondstof. Door schaarste wordt de noodzaak om grondstoffen in de keten te houden steeds groter. Circulariteit gaat verder dan recycling. Circulariteit gaat uit van een langere termijn; kan het product aan het einde van de levensduur opnieuw in de keten worden genomen en daarna nogmaals. Er zijn meerdere rollen/taken die een gemeente op zich kan nemen om de circulaire economie te stimuleren. Bijvoorbeeld bij het inkopen van producten en diensten. De laatste tijd is een ontwikkeling te zien bij bedrijven om hun producten circulair te produceren. Bij armaturen gaat dit zover dat de oude armaturen eenvoudig verzameld, gescheiden en gerecycled kunnen worden volgens de AEEA regelgeving 2012/19/EU. Het samenwerking platform OVLNL van overheden en bedrijven, heeft op basis van de R-lijst van het Planbureau voor de Leefomgeving een handvat voor gemeenten ontwikkeld om aan de hand van tien strategieën tot meer circulariteit te komen.

In de tabel op de volgende pagina worden met behulp van dit handvat de beleidskeuzes van de gemeente Sint-Michielsgestel beschreven.

Slimmer maken/ gebruiken

Levensduur verlengen

Label

Omschrijving

Beleidskeuze gemeente SintMichielsgestel

R0 Refuse

Weigeren: Verlichting overbodig maken door van z’n functie af te zien of die met een wezenlijk ander product te leveren.

R1 Rethink

Anders denken: Bijvoorbeeld bij het maken van het lichtontwerp of bij het ontwerpen van een lichtmast of armatuur.

R2 Reduce

Verminderen: Lichtbronnen, armaturen, masten efficiënter fabriceren/ gebruiken, waardoor minder materiaal nodig is. Hergebruiken: Afgedankt maar nog goed armatuur of mast hergebruiken in dezelfde functie. Repareren: Onderhouden en repareren van armaturen en masten.

Er zijn niet veel gebieden in de gemeente waar de verlichting gesaneerd kan worden. Deze maatregel wordt als afzonderlijk actiepunt opgenomen in het uitvoeringsprogramma. Er wordt doelgericht onderzocht waar lichtmasten verwijderd kunnen worden. Bij het ontwerp van verlichting streeft de gemeente - binnen de richtlijn - het minimaal te plaatsen lichtpunten na. Indien verlichting nodig is worden andere functies gekoppeld (VRI, borden). Dit bespaart materialen. Het verwijderen van bestaande lichtpunten brengt hoge netwerkkosten met zich mee. Bij het herontwerp van verlichting worden deze kosten meegewogen in het (her-) verlichtingsplan. Standaard dimbare LED-verlichting plaatsen en te zijner tijd vervangen (en hergebruiken).

R3 Re-use

R4 Repair

De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

20

R5 Refurbish

R6 Remanufactu re R7 Repurpose

Materialen nuttig gebruiken

R8 Recycle

Renoveren: Opknappen en moderniseren van een verouderde mast of armatuur. Opnieuw maken: Onderdelen van afgedankte armaturen of masten hergebruiken in nieuw product met dezelfde functie. Herbestemmen: Afgedankt product of onderdelen hergebruiken in een nieuw product met een andere functie. Herwinnen: Materialen uit armaturen, masten, lichtbronnen, etc. verwerken tot nieuwe grondstoffen.

R9 Recover

Energieterugwinning: Door het verbranden van afvalmaterialen. Bron: Leidraad circulariteit OVL: november 2017.

De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn. De gemeente kiest voor armaturen waarvan losse onderdelen makkelijk te vervangen en dus uitwisselbaar zijn. Mogelijk vanuit de fabrikant.

In de vervangings- en onderhoudsbestekken wordt voorgeschreven dat niet voor hergebruik of renovatie in aanmerking komende producten dienen te worden gerecycled. (Gecertificeerde verwerker). Niet mogelijk

Visie en ambitie: De gemeente wil graag een bijdrage leveren aan een circulaire economie. In nieuwe plannen, vervangingsplannen of onderhoud OVL wordt ernaar gekeken dat toe te passen masten, armaturen en lampen zoveel mogelijk circulair zijn. Verder hanteert de gemeente de beleidskeuzes toe zoals vermeld in bovenstaande tabel.

4.6

Beheer en onderhoud De gemeente is verantwoordelijk is voor het goed en veilig functioneren van de openbare verlichting. Beheer is een belangrijk onderdeel van het OVL-beleid; het richt zich op de instandhouding en vernieuwing van het areaal aan OVL-middelen waarin is geïnvesteerd. De beheerwerkzaamheden zijn onder te verdelen in beheer en onderhoud.

Beheer De gemeente heeft er voor gekozen om vanaf 1 januari 2020 een externe beheerder toezicht te laten uitvoeren op de werkzaamheden van de onderhoudsaannemer. De beheertaak omvat het ter beschikking stellen van een beheersysteem, de storingsafhandeling en verwerking van mutaties in het beheersysteem van zowel het projectmatige als het onderhoudswerk. Verder is de externe beheerder er voor adviezen op het gebied van vervangingen en aanpassingen van de openbare verlichting.

Onderhoud Om de OVL-installatie in een goede staat te houden, wordt deze onderhouden. Dit wordt door een gecertificeerde onderhoudsaannemer uitgevoerd. Deze werkzaamheden worden in principe elke vier jaar middels een aanbesteding in de markt gezet en gegund. Bij het onderhouden van een installatie wordt rekening gehouden met de duurzaamheidscriteria ten aanzien van energieverbruik en belasting van het milieu door: Het zo veel als mogelijk gecombineerd uitvoeren van werkzaamheden met overige disciplines (bv het gebruik maken van wegafzettingen); Het, op basis van kosten, baten en kwaliteit, planmatig en groepsgewijs vervangen van verlichtingsmiddelen op het meest economische moment (risico-gestuurd asset beheer); Het toepassen van milieuvriendelijk geproduceerde materialen; Het kiezen voor kwalitatief duurzame masten, armaturen en materialen; Het zo veel als mogelijk hergebruiken van de vrijkomende materialen;

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

21

Het afvoeren van defecte lampen naar een erkende verwerker.

Preventief onderhoud Onderhoud van verlichting omvat alle werkzaamheden die verricht moeten worden om de OVL in stand te houden. Het onderhoud is onder te verdelen in preventief onderhoud en correctief onderhoud. De werkzaamheden voor correctief onderhoud omvatten het herstel van defecte onderdelen van het lichtpunt, inclusief schade en molest. De werkzaamheden die voor preventief onderhoud worden uitgevoerd zijn: Lichtmast en armatuur vervanging; Lamp groepsremplace (is niet van toepassing op led-verlichting); Schoonmaakronde armaturen/lichtmasten; Conserveren van masten; Schouwen van de verlichting.

Conserveren De schilderfrequentie is gemiddeld een keer per 12 jaar. De standaard RAL kleuren voor de diverse gebieden binnen de gemeente zijn als volgt: Buitengebied Bebouwde kom Centrum Berlicum (Mercuriusplein) Centrum Sint-Michielsgestel

RAL 6009 (Dennengroen) RAL 6009 (Dennengroen) RAL 7016 (Antracietgrijs) RAL 7011 (Zwart)

Remplace en reinigen Het preventief vervangen van de lampen (remplace), heeft als voordelen dat incidentele storingen ten gevolge lampdefecten afnemen en dat de lichtopbrengst wordt verhoogd. Remplace draagt bij aan de continuïteit van de kwaliteit van de verlichting. Remplace wordt uitgevoerd op het moment dat de servicelevensduur van de lamp is bereikt. Elke leverancier geeft aan hoeveel branduren een lamp heeft. Op basis van het brandschema kan de datum/periode bepaald worden waarin de lamp vervangen moet worden. Led-verlichting kent een veel langere levensduur, waardoor remplace niet meer nodig is. Naast de energiebesparingen is het ontbreken van remplace een belangrijke tweede voordeel van led waardoor exploitatiekosten lager worden. Daarentegen dienen led-armaturen wel om een bepaalde periode te worden gereinigd.

Schouwen Het schouwen van de openbare verlichting dient om niet werkende verlichting op te sporen en te herstellen. Binnen de bebouwde kom worden storingen gemeld door eigen waarneming of door aanwonenden. Buiten de bebouwde kom vindt melding van een storing niet altijd plaats. Om deze op te sporen wordt twee keer per jaar in de maanden februari en oktober de verlichting op de uitvalswegen geschouwd.

Correctief onderhoud Hier wordt onder verstaan: Het vervangen van defecte (onderdelen van) lichtmasten en armaturen; Het herstellen van storingen in het OVL-net door de netbeheerder; Het vervangen van materialen als gevolg van aanrijdingen en molest.

Schade door aanrijdingen Jaarlijks worden circa 25 lichtmasten aangereden in de gemeente Sint-Michielsgestel. De kosten worden door een extern bureau (NODR) verhaald bij de verzekeraar van de veroorzaker of indien

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

22

het een motorvoertuigschade betreft zonder bekende veroorzaker bij het Waarborgfonds Motorverkeer. De gemeente heeft hiervoor een overeenkomst met NODR gesloten. NODR is gespecialiseerd in het verhalen van schades in de buitenruimte.

Vervangingen Vervangingen zijn de meest verregaande vorm van onderhoud. Het gaat om vervangingen van lichtmasten en armaturen omdat deze aan het einde van de levensduur zijn gekomen. Daarnaast gaat het om grootschalige aanpassingen van de bestaande verlichting om deze te laten voldoen aan het vastgestelde beleid in dit beleidsplan. In verband met de hoge netwerkkosten wordt bij het vervangen van verlichting zoveel als mogelijk 1 op 1 vervangen. Bij vervanging kiest de gemeente voor standaardisatie van het areaal OVL. De voordelen hiervan zijn: (1) De (beheer)kosten worden beperkt doordat er minder varianten zijn; (2) storingen kunnen sneller worden verholpen doordat er beter voorraadbeheer kan plaatsvinden; en (3) er een meer eenduidige uitstraling ontstaat van het OVL areaal.

Relatie bomen en lichtmasten Bomen kunnen binnen de levensduur van lichtmasten behoorlijk groeien. Daarom is het van belang om in een vroegtijdig stadium dat wil zeggen bij het opstellen van een groenplan en verlichtingsplan overleg is zodat beide plannen op elkaar worden afgestemd. In nieuwe plannen is de regel dat lichtmasten en bomen minimaal de masthoogte uit elkaar worden geplaatst. Hoewel het de voorkeur heeft om lichtmasten en bomen gescheiden te houden is dit vanuit esthetisch oogpunt niet altijd realiseerbaar. In bestaande plannen maken inritten en de plek van bestaande bomen het niet altijd mogelijk om de OVL wat gelijkmatigheid betreft te laten voldoen aan de eisen van de NPR. Telkens dient een afweging te worden gemaakt of de veiligheid die met de OVL wordt beoogd niet in het geding komt. Voor de plaats van de lichtmasten is de algemene regel dat deze binnen bebouwde kom 30 cm uit voorkant band/rand asfalt wordt geplaatst. Voor buiten de bebouwde kom is dit 50-100 cm. De vrije ruimte dient altijd tenminste 90 cm te bedragen voor een onbelemmerde doorgang voor scootmobielen en rolstoelen.

Stabiliteitsmetingen In het kader van openbare veiligheid en daarmee de wettelijke aansprakelijkheid en het verlengen van de technische levensduur van lichtmasten staat het uitvoeren van stabiliteitsmetingen, door een hierin gespecialiseerd bedrijf, in de belangstelling. De argumenten om de stabiliteit van lichtmasten te meten zijn: Garantie van zes jaar op de restlevensduur van de lichtmast bij goedkeuring van de mast door het meetbedrijf; Deze garantie kan voor de wegbeheerder gunstig zijn bij een eventuele claim vanwege een omgevallen lichtmast; Op basis van de verkregen metingen kan de restlevensduur van de gemeten masten worden verlengd, wat een financieel voordeel kan opleveren; Er wordt voorkomen dat een technisch nog goede mast wordt vervangen (duurzaam). Er kunnen ook vraagtekens gezet worden bij het nut van stabiliteitsmetingen: De meting geeft slechts een beeld van de gemeten mast en zegt weinig of niets over de kwaliteit van andere soortgelijke masten; In het onderhoudsbestek is al opgenomen dat de aannemer de kwaliteit van de mast tijdens het remplace controleert. Dit geldt ook voor de schilder; Er is geen wettelijke verplichting om stabiliteitsmetingen te verrichten. Een goed beheerplan en uitvoering daarvan is voldoende om eventuele claims bij schades te voorkomen; De incidenten zijn in de afgelopen tien jaren (landelijk) op een hand te tellen.

Het risico van letsel als gevolg van omvallende masten is zeer klein.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

23

Visie en ambitie De gemeente onderschrijft de visie dat periodiek onderhoud noodzakelijk is voor het goed functioneren van de openbare verlichting. De huidige onderhoudsbudgetten zijn op dit moment voldoende voor het in stand houden van de OVL-installatie. Wel is een extra investering nodig om afgeschreven lichtmasten en armaturen te vervangen. Er wordt groepsremplace toegepast en conserveringswerkzaamheden vinden plaats volgens een vastgesteld plan. De ambitie is om het huidige onderhoudsregiem voort te zetten. Het huidige beleid naar vermindering van de diversiteit van materialen wordt voortgezet. De standaardmaterialen zijn aangegeven in het overzicht in bijlage 1. Uit de inventarisatie blijkt dat een groot aantal lichtmasten de komende beleidsperiode de theoretische levensduur heeft bereikt. Voordat definitief voor vervangen wordt besloten kiest de gemeente ervoor om vooraf als onderdeel van het vervangingsplan steekproefsgewijs een ReiLux meting uit te voeren. Hierbij wordt de restlevensduur bepaald. Met deze meting wordt voorkomen dat masten die theoretisch het einde van de levensduur hebben bereikt maar nog goed zijn voortijdig worden vervangen.

4.7

Lichtreclame Er kan reclame aangebracht worden aan een lichtmast. Dit kan aan de bovenkant (lichtmastreclame, minstens 4,5 meter boven de grond) of aan de onderkant (A0-reclame). De A0reclame is niet verlicht. Lichtmastreclame is wel verlicht. Commerciële exploitanten zorgen voor aanleg van de verlichting en exploitatie. Er kan op deze manier inkomsten gegenereerd worden met behulp van deze lichtmastreclame. Visie: De gemeente Sint-Michielsgestel staat lichtreclame toe. De gemeente stelt wel eisen aan het plaatsen van deze reclame. Deze eisen variëren per gebied. In de onderstaande tabel zijn deze eisen uitgewerkt. Winkelcentrum Lichttechnische parameters lichtmastreclame

4.8

Natuurgebied

Buitengebied

Stedelijk gebied

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak <0.5m2 (Ls )

60 cd/m2

150 cd/m2

400 cd/m2

600 cd/m2

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak 0.5 – 10 m2 (Ls )

50 cd/m2

100 cd/m2

350 cd/m2

400 cd/m2

Gemi ddel de l umi nati e recl amebord oppervl ak >10 m2 (Ls )

40 cd/m2

100 cd/m2

300 cd/m2

350 cd/m2

/Industrie-gebied

Innovatie Smart lighting Nieuwe technologie verandert het beheer van de openbare verlichtingsinstallatie. Door connectiviteit via het internet is het mogelijk om op afstand de OVL te besturen. Dit maakt het mogelijk om vanachter een computer te communiceren met de lichtmast. Met behulp van deze technologie kan: Online het verlichtingsniveau worden gedimd, eventueel dynamisch worden gedimd via sensoren, Bij RGB spots de lichtkleur op aanvraag worden gewijzigd, Het energieverbruik per lichtmast exact worden vastgesteld, en Storingen automatisch worden gesignaleerd. Met behulp van dergelijke systemen kan het energieverbruik verder naar beneden worden gebracht, omdat licht op maat geboden kan worden: de juiste hoeveelheid licht op het juiste

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

24

moment. En daarmee ook minimale verlichting, dus minimaal verbruik, indien de situatie het toelaat. Doordat storingen online kunnen worden waargenomen, zijn schouwrondes niet meer nodig en kunnen deze snel worden verholpen. Gevolg is dat een groter deel van de installatie - dan nu het geval is - ook daadwerkelijk doet waarvoor zij is neergezet. Keerzijde van dergelijke dynamische systemen zijn de kosten. De besparing van energiekosten, weegt nog niet op tegen de investering die nodig is. Op dit moment is het echter nog zo dat, als er gekozen wordt voor dergelijke systemen, de aanvullende kwalitatieve voordelen de doorslag moeten geven. Deze kwalitatieve voordelen zijn: (1) maximale reductie energieverbruik en (2) online sturing op afstand.

Via smart lighting naar smart city Nieuwe technologie brengt nieuwe mogelijkheden met zich mee, die de functie van de mast nog verder zullen oprekken. Doordat technologie steeds compacter wordt kunnen bestaande functies geïntegreerd worden in het armatuur of de lichtmast. De lichtmast staat er immers toch al. Er hoeft bijvoorbeeld geen aparte mast met camera te worden geplaatst, maar een camera kan nu geïntegreerd worden in het armatuur. Of waar nu een aparte installatie is geplaatst voor verkeerstellingen, kan dit nu geïntegreerd worden in de lichtmast. Het voordeel hiervan is dat er minder objecten in de openbare ruimte geplaatst kunnen worden. Door deze combinatie van functies gaat de buitenruimte er aantrekkelijker uitzien en nemen de kosten voor het onderhoud af. Door de compactheid van deze technieken kunnen ze breder worden ingezet, maar misschien nog wel meer omdat de kosten hiervan nu lager zijn en waarschijnlijk nog verder zullen dalen. Het feit dat de verlichting verbonden is met het internet biedt – naast de smart lighting voordelen – bovendien een aantal aanvullende smart city mogelijkheden. Er kan op afstand bijvoorbeeld via sensoren andere informatie verkregen worden of informatie via digitale billboards worden aangedragen.

Innovatieve smart city oplossingen Op dit moment zijn er verschillende bedrijven bezig om - met innovatieve toepassingen - de buitenruimte beter te maken. Hieronder een greep uit enkele nieuwe toepassingen: Meting van luchtkwaliteit en online doorgave: Met behulp van detectoren kan luchtvervuiling worden gedetecteerd. Door deze technologie kan de gemeente additionele maatregelen nemen, als luchtvervuilingswaardes bepaalde grenswaarden overstijgen. De gemeente kan met deze technologie investeren in de volksgezondheid van haar inwoners. Tevens zijn er bedrijven die toepassingen hebben die actief de fijnstof uit de lucht afzuigen. Geluidsmeting en geluidscamera’s: Met behulp van geluidscamera’s kunnen incidenten in de openbare ruimte worden gedetecteerd. Denk aan opstootjes, glasgerinkel of geweerschoten. Bij dergelijke incidenten kan dan weer direct een signaal naar de politie gaan, die gericht ter plaatse kan gaan. Hiermee kunnen gemeenten de veiligheid vergroten. De gemeenten Eindhoven en Tilburg hebben dergelijke geluidscamera’s inmiddels geplaatst in hun uitgaansgebieden. Luchtvochtigheid-, luchttemperatuur- en grondtemperatuurmeting. Als wegbeheerder draagt de gemeente zorg voor een veilige weg. Op het moment dat zij weet waar de ondergrond is bevroren kan zij gericht gaan strooien. Dit bevordert de verkeersveiligheid.

Parkeerdetectie: In stedelijke gebieden kan het lastig zijn om een parkeerplek te vinden. Dit leidt ertoe dat auto’s soms grote afstanden moeten afleggen om een parkeerplek te vinden. Als een automobilist via een app ziet waar een parkeerplek vrij is, kan deze gericht naar deze parkeerplek worden geleid. Hiermee worden onnodige rijbewegingen voorkomen.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

25

Laadpaal via de lichtmast: Nederland is koploper in het gebruik van elektrische auto’s. De verwachting is dat het aantal elektrische voertuigen gaat toenemen. Om het laden van deze voertuigen te faciliteren zijn laadpunten nodig. De Rai Vereniging schat in dat er in 2030 1,8 miljoen publieke laadpunten staan (Bron: Rai Vereniging). Het ligt voor de hand om de laadfunctie te gaan combineren met het verlichtingsobject. Enkele producenten hebben deze kans gezien en hebben een laadlichtmast op de markt gebracht. Detectie van gebruikers op basis van IP-adressen. Technologie maakt het mogelijk om IPadressen van mobiele telefoons waar te nemen. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld tellingen worden gedaan (crowd controle) en/of afwijkende IP-adressen op opvallende tijdstippen op bepaalde locaties worden gedetecteerd. Deze informatie kan direct worden doorgezet naar de politie, zodat zij gericht kan surveilleren. Dergelijke technieken staan op gespannen voet met privacy. Als deze is geborgd, dan kunnen gemeenten met deze technieken inbraken verminderen en de veiligheid vergroten. 5G via de lichtmast. 5G is de nieuwe telecomstandaard en maakt veel sneller mobiel internet mogelijk. Op moment van schrijven wordt het 5G netwerk over Nederland uitgerold. Kenmerk van het netwerk is dat er meer en kleinere zendmasten nodig zijn om een goed werkend netwerk te krijgen.

Wil een gemeente voorkomen dat er allerlei aanvullende objecten geplaatst moeten worden in de buitenruimte, dan kan zij ervoor kiezen om dit te combineren met de lichtmast. Het lichtmastareaal is namelijk al wijdverspreid. De gemeente zal, indien wordt besloten om 5G toe te passen in de OVL en expliciet in lichtmasten telkens de afweging moeten maken of de voordelen opwegen tegen de nadelen. Er is altijd een risico aanwezig dat door het toepassen van IP adressen en 5G in lichtmasten de systemen gehackt worden. Dit kan een grote impact hebben op zowel wijk als gemeenteniveau.

De connected lichtmast Waar de lichtmast de drager van het licht was, zien wij een hele reeks nieuwe technieken en toepassingen ontstaan die de komende jaren het gebruik van de buitenruimte gaan beïnvloeden. Welke toepassingen daadwerkelijk wortelschieten is nog ongewis. Wat wel waarschijnlijk lijkt is dat deze connectiviteit er komt, eenvoudigweg omdat nieuwe technieken de buitenruimte beter gaan maken. De voordelen die het met zich meebrengt zijn divers en onmiskenbaar. Nieuwe toepassingen op basis van online technologie zullen ervoor zorgen dat de buitenruimte veiliger, duurzamer en prettiger wordt voor haar gebruikers. Het ligt voor de hand om de lichtmast hiervoor te gaan gebruiken. Naast de vraag welke toepassingen in de praktijk succesvol zullen zijn en de investeringen die daar mee gemoeid zijn, zijn er ook belangrijke juridische bezwaren die opgelost moeten worden. Welke data mogen verzameld worden en door wie en worden deze op de juiste manier bewaard en gebruikt. De gemeente zal ervoor moeten zorgdragen dat privacy en het voldoen aan Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op de juiste manier wordt geborgd.

Regeren is vooruitzien Investeringen in de openbare ruimte worden voor langere periodes gedaan. Dit is ook het geval met OVL. Lichtmasten staan er 50 jaar en conventionele armaturen moeten 25 jaar mee gaan. Voor led-armaturen is dit minimaal 20 jaar. Dit betekent dat beslissingen die nu genomen worden belangrijke consequenties hebben voor de toekomst. Wil de gemeente op termijn zijn voordeel doen van deze nieuwe technologieën, dan zal zij willen voorkomen dat er op dat moment een geheel nieuwe ondergrondse- en bovengrondse infrastructuur moet worden aangelegd. Regeren is immers vooruitzien. De gemeente kan bij nieuwbouw of renovatie van bestaande infrastructuur voorzieningen treffen, zodat op termijn inpassing van smart city technieken mogelijk is en daarmee aanzienlijke additionele investeringen worden voorkomen. Als de gemeente Sint-Michielsgestel gelooft in deze

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

26

nieuwe technieken dan kan zij nu al keuzes maken voor de toekomst, waardoor herinvestering wordt voorkomen. Visie en ambitie: De gemeente gaat met connectiviteitsproeven de voordelen en nadelen van dergelijke systemen ervaren. Er worden proeven gedaan standaard de verlichting dynamisch aan te sturen. Indien connectiviteit met de mast mogelijk is, kunnen er ook vervolgstappen genomen worden met andere smart city toepassingen. De gemeente bepaald vanuit andere beleidsterreinen welke stappen zij op dit gebied wil gaan zetten. Op deze manier kan de gemeente invulling geven aan haar innovatieve ambitie. Aangezien de gecombineerde functie lichtmast en 5G nog in de kinderschoenen staat, kiest de gemeente er nu niet voor om dit grootschalig te gaan toepassen. Van belang is dat er bij ieder project aandacht is voor de cyber risico’s (hacken) die aan dit soort systemen kleven.

Zhaga connector Bij de vervanging van bestaande armaturen kan ervoor worden gekozen dat de armaturen worden voorzien van een zogenaamde Zhaga connector. Dit is een door alle leveranciers toepasbare universele aansluitvoorziening waarmee later het armatuur alsnog kan worden voorzien van een connector en er dus connectiviteit (slimme verlichting) tot stand kan worden gebracht. Het gehele armatuur hoeft dan niet meer te worden vervangen. Het lijkt er op dat leveranciers zich conformeren aan deze standaard en dat dit op lange termijn de standaard zal worden. Visie en ambitie: De gemeente kiest ervoor om bij uitbreiding en vervanging van lichtmasten in de centrumgebieden een Zhaga connector toe te passen.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

27

4.9

Samenvatting ambities De in dit hoofdstuk beschreven ambities kunnen als volgt worden samengevat:

Gebiedstype:

Ambities:

Buiten de bebouwde kom

-

Binnen de bebouwde kom

-

Centrumgebieden

-

Bedrijventerreinen Historische gebieden Algemeen

-

Onderhoud

-

-

Alle (toekomstige) verlichting in dimuitvoering. In principe in het buitengebied de verlichting niet uitbreiden en zeker niet in de aangewezen natuurgebieden. Hoofdwegen in het buitengebied uitvoeren in led-verlichting. Indien in de als donkertegebied aangewezen gebieden tot aanleg van verlichting wordt besloten wordt gekozen voor een bij de situatie passende kleur licht. Dit kan afhankelijk van de situatie amber, groen of een andere kleur zijn. Fietspaden met uitsluitend recreatief karakter niet verlichten. (zie kaart Fietsnetwerk in bijlage 5) In woongebieden is duurzame (led) dimbare verlichting in witte lichtkleur (3000K = warmwit) standaard. Bij schades en vervanging led-verlichting toepassen. De verlichting op doorgaande wegen zodanig uitvoeren dat de verlichting op afstand is te sturen (slimme verlichting). Fietspaden met uitsluitend recreatief karakter niet verlichten. Voor gebieden met een bijzondere functie (bijvoorbeeld centrumgebieden) decoratieve verlichting toepassen. Verlichting in het centrum zodanig uitvoeren dat deze op afstand is te sturen en te monitoren (slimme verlichting). Uitvoeren in led-verlichting (4000K, koud licht). Verlichting aanpassen aan de functie en historie van het gebied. De verlichting wordt uitgevoerd conform de richtlijnen van de NSVV de NPR 13201:2017.

In bestaande situaties en bij vervanging kan de gemeente maximaal 10% afwijken van de NPR; De functie van de weg zoals vast gelegd in het ‘Gemeentelijk Verkeersen VervoerPlan (GVVP 2011) is uitgangspunt voor het vast te stellen verlichtingsniveau (bijlage 4). Duurzaamheid: Nieuwe aanleg en vervanging dient te voldoen aan de betreffende duurzaamheidcriteria. De consequentie van implementatie van installatieverantwoordelijkheid wordt binnen de beleidsperiode verder onderzocht en uitgewerkt; De OVL-installatie dient wat betreft installatietechnische veiligheid te voldoen aan de NEN 1010 en NEN 3140; Voor de connectiviteit worden nieuwe armaturen op nader te bepalen situaties voorzien van een Zhaga connector; Per vervangingsproject wordt voor het bepalen van de restlevensduur een Rei-Lux meting (stabiliteitsmeting ) uitgevoerd; Bij toe te passen materialen zoveel als mogelijk rekening houden met circulariteit. Bij nieuwe projecten en vervanging wordt dimbare verlichting toegepast. Voortzetting van het huidige onderhoudsniveau. Bij vervanging en in het verbeteringsplan worden standaard materialen toegepast volgens het overzicht in bijlage 1. Bij het inkoopbeleid voor materialen bestemd voor de OVL wordt rekening houden met de in de ‘Duurzaamheidsvisie 2019’ gestelde ambitie om de CO2 uitstoot te verminderen.

De theoretische afschrijvingstermijn voor masten wordt vastgesteld op 50 jaar en die voor conventionele armaturen op 25 jaar. Led-armaturen nog nader onderzoeken om deze af te schrijven in 20 jaar.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

28

5

Wat kost het? – financiële kaders Een goed inzicht in de kosten van de OVL-installatie is voor het vaststellen en uitvoeren van beleid van groot belang. In dit hoofdstuk wordt aandacht besteed aan de kosten voor het in stand houden van de kwaliteit van de OVL, evenals de kosten die gemaakt moeten worden om de kwaliteit van de installatie op het gewenste niveau te krijgen. Alle genoemde bedragen zijn exclusief B.T.W.

5.1

Financiële consequenties De totale waarde van de OVL installatie bedraagt circa € 5.9 miljoen. De kosten voor het beheer en in stand houden van de openbare verlichting kunnen als volgt worden onderverdeeld:

a) Exploitatiekosten b) Groot onderhoud c) Uitvoeringsplan De diverse kosten voor het planjaar 2021 zijn als volgt geraamd:

a) Exploitatiekosten De exploitatiekosten bestaan onder andere uit energiekosten, klein dagelijks onderhoud/storingen etc. (50% van totaal), beheerkosten, herstel schades.

b) Groot onderhoud Het groot onderhoud bestaat uit conserveringswerk en groepsremplace. Deze kosten worden uit de exploitatie betaald.

c) Uitvoeringsplan (vervangingen) In het uitvoeringsplan zijn de vervanging van masten en armaturen opgenomen. Deze worden geactiveerd. In bijlage 6.2 is een globaal overzicht gegeven van de vervangingskosten vanaf 2031 over een periode van 40 jaar. De komende tien jaar zijn circa 2.140 lichtmasten en 2.830 armaturen aan het einde van de levensduur en dienen te worden vervangen. Voor de komende planperiode van vijf jaar is een uitvoeringsplan opgesteld. Hierbij is vooral de verlichting in de wijk Theereheide aan vervanging toe. Er is gekozen om de vervangingen vanaf 2022 zoveel mogelijk te spreiden over de planperiode. Dit ziet er dan als volgt uit: Uitvoeringsplan planperiode 2021-2025 Jaar verv

Aantal masten

Kosten

Totaal masten

Aantal arm

Kosten

Totaal armaturen

Totaal

50

€ 505

€ 25.250

55

435

€ 23.925

€ 49.175

2022

Middelrode (2e en 3e jaarschijf) Theereheide

255

€ 505

€ 128.775

340

435

€ 147.900

€ 276.675

2023 2024 2025

Ntb Ntb Ntb

255 255 255

€ 505 € 505 € 505

€ 128.775 € 128.775 € 128.775

340 340 340

435 435 435

€ 147.900 € 147.900 € 147.900

€ 276.675 € 276.675 € 276.675

2021

Situatie

Middelrode (1e jrschijf) Maaskantje, Den Dungen

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

29

1.070 st

1.415 st

Totaal raming

€ 1.155.875

Voor de planperiode 2026-2030 is aan de hand van de theoretische levensduur een doorkijk opgesteld van de te verwachte investeringen. Ook hierbij is gekozen om de vervangingen zoveel mogelijk gelijkmatig over de planjaren te verdelen. Jaar verv 2026 2027 2028 2029 2030

Situatie Ntb Ntb Ntb Ntb Ntb

Aantal masten 214 214 214 214 214 1.075 st

Kosten € 505 € 505 € 505 € 505 € 505

Totaal masten € 108.070 € 108.070 € 108.070 € 108.070 € 108.070

Aantal arm 283 283 283 283 283 1.415 st

Totaal armaturen 435 € 123.105 435 € 123.105 435 € 123.105 435 € 123.105 435 € 123.105 Totaal raming

Kosten

Totaal € 231.175 € 231.175 € 231.175 € 231.175 € 231.175 € 1.155.875

Opmerking ad c) De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn 50 jaar voor de vervanging van de masten en 25 jaar voor de (conventionele en led) armaturen. Voor led- armaturen wordt een afschrijvingstermijn van 20 jaar overwogen. Dit wordt jaarlijks geëvalueerd en eventueel bijgesteld. Areaaluitbreiding en toekomstige marktontwikkelingen hebben mogelijk consequenties voor de nu beschikbare budgetten. Zodra dit wordt geconstateerd zal hierover via de geëigende kanalen gerapporteerd worden. Alle kosten voor de openbare verlichting inclusief het uitvoeringsplan worden geactiveerd. De daaruit voortkomende kapitaallasten worden opgenomen in de exploitatie openbare verlichting. Dit sluit aan bij de financiële regelgeving voor gemeenten (vanuit de BBV).

5.2

Conclusie De beschikbare middelen voor de openbare verlichting zijn op dit moment niet toereikend voor het in stand houden van de huidige OVL installatie. Vanaf 2022 zal het budget aangevuld moeten worden, waarbij dit jaarlijks oplopend €10.000/€15.000 benodigd is. Dit is een groot risicoprofiel voor de toekomst, aangezien dit de komende 50 jaar blijft terugkomen. De oorzaak hiervan is dat de openbare verlichting in het verleden niet geactiveerd is. Hierdoor zijn de kapitaallasten niet in de begroting zijn opgenomen en dit zorgt de komende 50 jaar voor een aanvullend benodigd budget. Zodra areaaluitbreiding of marktontwikkelingen aanleiding zijn voor aanpassing van de huidige budgetten wordt hierover gerapporteerd.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

30

6 6.1

Bijlagen Bijlage 1 - Standaardmaterialen per gebied

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

31

6.2

Bijlage 2 - Berekening (theoretische) vervangingskosten Berekening gebaseerd op een afschrijftermijn voor lichtmasten van 50 jaar en voor armaturen (conv. en led) 25 jaar. Jaar van vervanging

Masten st.

Armaturen st.

2031

13

2032 2033

23 10

Kosten masten

Kosten armaturen

Totaal

381

€ 6.565

€ 165.735

€ 172.300

480

€ 11.615

€ 208.800

€ 220.415

490

€ 5.050

€ 213.150

€ 218.200

€ 19.575

€ 47.350

2034

55

45

€ 27.775

2035

327

492

€ 165.135

€ 214.020

€ 379.155

133

€ 51.510

€ 57.855

€ 109.365

€ 175.740

€ 236.340

2036

102

2037

120

404

€ 60.600

2038

79

179

€ 39.895

€ 77.865

€ 117.760

208

€ 41.915

€ 90.480

€ 132.395

€ 102.660

€ 286.480

2039

83

2040

364

236

€ 183.820

2041

140

221

€ 70.700

€ 96.135

€ 166.835

42

€ 23.735

€ 18.270

€ 42.005

€ 57.855

€ 84.620

2042

47

2043

53

133

€ 26.765

2044

118

50

€ 59.590

€ 21.750

€ 81.340

€ 60.095

€ 80.475

€ 140.570

2045

119

185

2046

8

57

€ 4.040

€ 24.795

€ 28.835

€ 32.825

€ 51.330

€ 84.155

2047

65

118

2048

159

193

€ 80.295

€ 83.955

€ 164.250

637

€ 128.775

€ 277.095

€ 405.870

€ 75.690

€ 134.270

2049

255

2050

116

174

€ 58.580

2051

126

101

€ 63.630

€ 43.935

€ 107.565

208

€ 29.795

€ 90.480

€ 120.275

€ 41.325

€ 80.715 € 147.480

2052

59

2053

78

95

€ 39.390

2054

81

245

€ 40.905

€ 106.575

113

€ 43.430

€ 49.155

€ 92.585

€ 165.735

€ 207.145

2055

86

2056

82

381

€ 41.410

2057

139

480

€ 70.195

€ 208.800

€ 278.995

490

€ 99.485

€ 213.150

€ 312.635

€ 19.575

€ 111.485 € 231.695

2058

197

2059

182

45

€ 91.910

2060

35

492

€ 17.675

€ 214.020

133

€ 41.410

€ 57.855

€ 99.265

€ 175.740

€ 191.395

2061

82

2062

31

404

€ 15.655

2063

219

179

€ 110.595

€ 77.865

€ 188.460

208

€ 54.035

€ 90.480

€ 144.515

236

€ 35.855

€ 102.660

€ 138.515

€ 96.135

€ 155.725

2064 2065

107 71

2066

118

221

€ 59.590

2067

81

42

€ 40.905

€ 18.270

€ 59.175

133

€ 33.835

€ 57.855

€ 91.690

€ 21.750

€ 65.180

2068

67

2069

86

50

€ 43.430

2070

55

50 Gemiddeld p/j

€ 27.775

€ 21.750

€ 49.525

€ 53.505

€ 99.659

€ 153.164

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

32

6.3

Bijlage 3 - Begrippenlijst CROW Dynamische verlichting Economisch Beheer

Kengetal Led Lichthinder Lichtvervuiling NSVV OVL RA waarde

ROVL

PIANOo

Programma van Eisen Rationeel beheer

Lampsoorten: CPO

SON (T) PLL

Led

Het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Afhankelijk van actuele en/of lokale omstandigheden, zoals weer, verkeer en tijdstip, wordt de intensiteit van de verlichting aangepast. Economisch beheer ondersteunt de meerjarige kostenoptimalisatie van rationeel beheer. Economisch beheer betrekt ook het energieverbruik in de kostenoptimalisatie. Verder wordt er in de aanpak van beheer ruimte geboden voor innovatie en wordt met een bredere blik naar maatschappelijke kosten gekeken dan in alleen rationeel beheer. De omschrijving van ‘ingedikte’ informatie. Toepassing: monitoring en Benchmarking. Light Emitting Diode (led). Moderne elektronische lichtbron met laag energieverbruik en lange levensduur. De last die mens, dier en natuur ondervinden van het licht van de openbare verlichting. Licht dat op plaatsen schijnt waar het niet de bedoeling is. Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde Afkorting voor Openbare Verlichting Kleurweergave van een lichtbron uitgedrukt in een index (Ra). Dit is een gestandaardiseerde schaal met 100 als hoogste waarde. Kleuren worden het beste weergegeven bij een lichtbron met de hoogste kleurweergave index. Ra tussen 90 en 100. Zeer goede kleurweergave-eigenschappen. Ra tussen 80 en 90. Goede kleurweergave-eigenschappen. Ra minder dan 80. Matige tot slechte kleurweergave-eigenschappen.

Deze richtlijn is bedoeld voor beheerders (eigenaren), zoals Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten, waterschappen en overige beheerders van openbare terreinen en wegen, dan wel personen en organisaties die deze beheerders ondersteunen. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel is een beleidsafweging. Deze richtlijn geeft handreikingen voor het maken van een dergelijke beleidskeuze. De ROVL-2011 is ter vervanging van de NPR13201-1. Naar verwachting wordt begin 2017 een nieuwe richtlijn uitgebracht. PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden heeft als taak het inkopen en aanbesteden bij alle overheden te professionaliseren. Met oog voor rechtmatigheid én doelmatigheid. Document met daarin beschreven de standaard toe te passen materialen zoals masten, armaturen en lichtbronnen in diverse situaties. Rationeel beheer legt er de nadruk op dat over een meerjarige periode (10 jaar) de kapitalisatie van investeringen, restwaarden en onderhoudskosten zo laag mogelijk is onder gelijkblijvende randvoorwaarden en doelen. Rationeel vereist een planmatige aanpak van onderhoud en vervanging, dit betekent dat er een grote nadruk ligt op preventief onderhoud. De budgetbewaking is meerjarig van karakter. Hogedruk Metaalhalogeenlamp. Lamp met een witte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst en goede kleurherkenning.

Wordt toegepast in winkel- en stadscentra. Hogedruk Natriumlamp. Lichtkleur geel, heeft een hoge lichtopbrengst en een redelijke kleurherkenning. Wordt toegepast in winkel- en stadscentra. Lagedruk Kwikdamplamp. Lamp met een wit/warmwitte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst, lange levensduur en een goede kleurherkenning. Wordt toegepast in verblijfsgebieden. Lamp leverbaar in verschillende lichtkleuren. Over het algemeen een goede kleurherkenning. Heeft een lange levensduur en op dit moment nog een hoge aanschafprijs. Wordt toegepast in het buitengebied en verblijfsgebieden.

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

33

6.4

Bijlage 4 – Wegencategorisering 2020

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

34

6.5

Bijlage 5 – Fietsnetwerk 2020

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

35

6.6

Bijlage 6 – Kaart met natuurgebieden

Voor verdere informatie over de verschillende kleuren, zie: https://kaartbank.brabant.nl/viewer/app/natuurbeheerplan

Actualisatie beleidsvisie OVL gemeente Sint-Michielsgestel (v.1.5) augustus 2021

36