11.d - Bijlage 4 - Bijlagen toelichting Hooghei anoniem gecomprimeerd

Camping De Hooghe Heide, Berlicum

Ontwerp Bedrijfsplan 30-04-2021

OPSTELLING VAN EEN STRATEGISCHE TOEKOMSTVISIE INCL. BEDRIJFSECONOMISCHE ONDERBOUWING VOOR CAMPING DE HOOGHE HEIDE IN BERLICUM.

Nico P.M. van den Heuvel 30 april 2021

Vrije tijd is ons werk!

1

Ontwerpplan 30 april 2021

30 april 2021 2020

Pagina | 1

INHOUDSOPGAVE

Vrije tijd is ons werk!

2

Ontwerpplan 30 april 2021

1.

AANLEIDING EN WERKWIJZE

3

1.1.

AANLEIDING

3

1.2.

WERKWIJZE

3

BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE OP CAMPING DE HOOGHE HEIDE EXPLOITATIE 2018-2020 CONCURRENTIE IN DE DIRECTE REGIO DOELGROEPKEUZE DE HOOGHE HEIDE

4

2.1. 2.2. 2.3. 2.4.

4 6 9 10

RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

11

ALGEMENE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN EN TOEN KWAM CORONA….. VERKENNING STEDELIJK TOERISME STADSKAMPEREN

11 16 19 21

SWOT-ANALYSE TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

23 24

UITGANGSPUNTEN TOEKOMSTVISIE TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

24 30

FINANCIËLE ONDERBOUWING TOEKOMSTVISIE 2021-2028

32

UITGANGSPUNTEN FINANCIËLE ONDERBOUWING STRATEGISCHE TOEKOMSTVISIE INVESTERINGSOVERZICHT 2021-2028 EXPLOITATIEPROGNOSE 2021-2028

32 33 34

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN BIJLAGEN

37 38

Algemene trends en marktontwikkelingen Domeinen Maatschappelijke trends Samenvatting “Perspectief 2030, bestemming Nederland” Doelgroepen volgens Leefstijlvinder Empty nesters Groeimarkt senioren 2016-2030 De markt voor campers Spectaculaire verkoopcijfers campers Verkopen nieuwe en (jong)gebruikte campers in Nederland CAT-camperbrochure

38 42 46 49 51 60 62 64 68 69 70

2.

3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4.

4. 5. 5.1. 5.2.

6. 6.1. 6.2. 6.3.

7. 8. 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5. 8.6. 8.7. 8.8. 8.9. 8.10. 8.11.

30 april 2021 2020

Pagina | 2

1. AANLEIDING EN WERKWIJZE

Vrije tijd is ons werk!

3

Ontwerpplan 30 april 2021

1.1.

AANLEIDING

Omdat de opbrengsten van het bedrijf, mede vanwege het geringe bedrijfseconomische draagvlak (beperkt aantal standplaatsen/accommodaties), naar de mening van de heer Kroot, onvoldoende waren om ook in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de wensen en eisen van de consument, heeft hij in 2010, mede op basis van een rapportage van Nico van den Heuvel van Van Nuland & Partners uit Eindhoven, een bestemmingsplanprocedure opgestart om twee, reeds in eigendom zijnde, percelen aan het vakantiepark toe te voegen. De provincie Noord-Brabant heeft aan de Gemeente Sint-Michielsgestel bij brief d.d. 12 oktober 2020 laten weten dat een aantal van de documenten, die als onderbouwing voor de nog steeds lopende bestemmingsplanwijziging dienen, vanwege de vertraging van de voortgang van de procedure, geüpdatet moeten worden, teneinde mogelijke problemen te voorkomen.

Gezien het feit dat de wensen en eisen van consumenten en de trends en marktontwikkelingen sinds 2010 aanzienlijk gewijzigd zijn en ook de (bestaande) financiële onderbouwing 10 jaar oud is, maar ook omdat de invulling van het toekomstige park, mede op basis van de langlopende procedure, enigszins aangepast is, hebben de heer Kroot en zijn dochter Monique, die inmiddels betrokken is bij het management van het vakantiepark en in de (nabije) toekomst de leiding over het totale bedrijf zal gaan overnemen, Nico van den Heuvel gevraagd deze strategische toekomstvisie op papier te zetten en zowel markttechnisch als bedrijfsmatig te onderbouwen. 1.2.

WERKWIJZE

Achtereenvolgens zijn de navolgende werkzaamheden uitgevoerd: a. Uitgebreid intakegesprek met de heer en mevrouw Ad en Monique Kroot en hun juridische adviseur mevr. Mr. Helma Krijger; b. Beschrijving van de huidige situatie van Camping De Hooghe Heide en bestudering van de jaarrekeningen 2018 en 2019 en de prognose 2020, mede teneinde de financiële uitgangspositie te bepalen; c. Door middel van deskresearch, literatuur, en de analyse van statistische gegevens zijn de actuele, relevante trends binnen, specifiek voor Camping De Hooghe Heide van belang zijnde, verblijfsrecreatieve accommodatievormen in kaart gebracht en de vraag- en aanbodontwikkelingen in de provincie Noord-Brabant en landelijk beschreven en geanalyseerd; d. Bestudering van de gegevens m.b.t. de doelgroepkeuze, de daarbij behorende productmix, etc.; e. Op basis van de uitkomsten van het bovenstaande zijn de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in kaart gebracht; f. Opstelling van de strategische (concept-)toekomstvisie voor De Hooghe Heide op basis van de plannen en de voorafgaande analyses; g. Afstemming en eventueel bijstelling van deze (concept-)toekomstvisie met de heer en mevrouw Kroot; h. Op basis van de, door de ondernemers geaccordeerde conceptvisie is vervolgens een financiële analyse opgesteld met daarin o.a.

aandacht voor: • de daarbij behorende investeringsbegroting met name op basis van door de ondernemers te verstrekken informatie, aangevuld met in de branche en op basis van de ervaring van Van Nuland & Partners bestaande en gebruikte andere gegevens/kengetallen; • een exploitatieprognose voor eerstkomende 5 tot 10 jaren waarin de (gefaseerde) realisatie van de plannen zal plaatsvinden. i. Afronding van de definitieve rapportage aangevuld met een apart hoofdstuk met conclusies en aanbevelingen.

30 april 2021 2020

Pagina | 3

Vrije tijd is ons werk!

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

4

Ontwerpplan 30 april 2021

2.1.

BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE OP CAMPING DE HOOGHE HEIDE

Camping De Hooghe Heide is ca. 4,5 ha. groot en ligt in een natuurlijke omgeving aan rand van de kern Berlicum (Gemeente St. Michielsgestel) aan de Werstkant 17. De camping is tijdens de schoolvakanties vooral gericht op gezinnen met kinderen tot 12 jaar en daarbuiten, ook vanwege de locatie in het gelijknamige natuurgebied, op de actieve 50plussers/empty nesters, die van wandelen of fietsen houden. De Hooghe Heide is door de ANWB gewaardeerd met 3,5 sterren en de scores van andere, van belang zijnde reviews, zijn redelijk hoog (zie afbeelding hiernaast). Naast een kampeerterrein beschikt de, op een natuurlijke wijze in de omgeving ingepaste, Camping De Hooghe Heide over diverse verhuuraccommodaties, van comfortabel basic tot heerlijk luxe. De heer Ad Kroot is sinds 2006 eigenaar van het bedrijf dat op dit moment een vergunning heeft voor 42 bungalows (waarvan 6 in eigendom van de camping, waaronder een dienstwoning), 8 boslodges, 16 verhuurchalets, 5 trekkershutten en 70 (toeristische) kampeerplaatsen. De toeristische standplaatsen met een oppervlak van 70 tot 100 m2, die niet meer aan de wensen en eisen van gasten voldoen, liggen langs de randen van de kampeervelden, die door heggen en bomen van elkaar zijn gescheiden.

Het overgrote deel van de percelen waarop de bungalows/chalets staan is door de voorganger van de heer Kroot aan de eigenaren van deze bungalows/chalets verkocht. Een deel van deze eigenaren is in het bezit van een persoonlijke gedoogvergunning (om permanent op De Hooghe Heide te verblijven). Het in de regio redelijk goed bekendstaande, op het vakantiepark gelegen, pannenkoekenhuis De Pimpernel, wordt door De Hooghe Heide verhuurd aan de exploitant van de horeca. De camping beschikt daarnaast nog over faciliteiten zoals een verwarmd openluchtzwembad met apart peuterbad, een midgetgolfbaan, een tokkelbaan, een grote speeltuin met speeltoestellen en op het grote speelveld staat een animatietent waar allerlei activiteiten worden gehouden. Op het terrein rijdt een kindertreintje en er zijn bolderkarren en skelters. Maar ook voor actieve (oudere) gasten is de locatie uitermate geschikt, want de camping ligt vlak bij de Brabantse hoofdstad ’sHertogenbosch, met veel (historische en culturele) bezienswaardigheden en bourgondische restaurants. Daarnaast kent de regio gebied ook veel wandel- en fietsroutes.

30 april 2021 2020

Pagina | 4

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

5

Ontwerpplan 30 april 2021

Het vigerende bestemmingsplan (NL.IMRO. 0845.BP2010BGSMG00M100-OH01) dat op 25-01-2013 onherroepelijk verklaard is, geeft de huidige locatie (rood gemarkeerd op nevenstaande afbeelding) de enkelbestemming recreatie met deels een dubbel-bestemming waarde archeologie 4 (+++). De beoogde uitbreiding (groen gemarkeerd) heeft de enkelbestemming agrarisch met natuur- en landschapswaarden en deels eveneens een dubbelbestemming waarde archeologie 4. Het vakantiepark is goed bereikbaar via de A59 ('s-Hertogenbosch-Oss), afrit 48, waarna de camping vanaf de eerste rotonde richting Berlicum wordt bewegwijzerd. Hieronder volgt een plattegrond met daarop de indeling van het huidige park, dat met haar 4,5 ha. aanzienlijk kleiner is dan het landelijke en Brabantse gemiddelde van ca. 14 ha. De diverse verblijfsunits zijn met aparte kleuren aangegeven. De aantallen per type staan in de legenda. De overige plaatsen op de velden Kleine Vos, Koningspage, Speelveld, Zwaluwstaart en Keizersmantel, zijn toeristische standplaatsen.

30 april 2021 2020

Pagina | 5

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

6

Ontwerpplan 30 april 2021

2.2.

EXPLOITATIE 2018-2020

Onderstaand volgt, op basis van de informatie van de ondernemers en het Administratiekantoor AAK uit Nuland, een opstelling van de exploitatie 2018-2020 van Scholl/Van den Berg Beheer B.V., handelend onder de naam Camping De Hooghe Heide. Ook zijn per jaar, conform de methodiek van Rabobank Cijfers & Trends, de diverse posten tevens aangegeven als percentage van de totale omzet. Allereerst de opbrengsten, waarbij o.a. opvalt dat het winkelkiosk structureel verlies oplevert.

In onderstaande tabellen wordt in eerste instantie een specificatie gegeven van de netto-omzet per type standplaats/verhuurunit en de procentuele stijging of daling per type (2020 t.o.v. 2018). De stijging van de omzet van de boslodges, die in 2019 zijn aangeschaft bedraagt in 2020 38,9%. Opvallend is de daling van zowel de trekkershutten als de toeristische standplaatsen. In de tweede tabel wordt de stijging in 2020 (+20,5%) t.o.v. 2018 van de totale brutomarge weergegeven.

30 april 2021 2020

Pagina | 6

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

7

Ontwerpplan 30 april 2021

Vervolgens het overzicht van de kosten en het resultaat.

30 april 2021 2020

Pagina | 7

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

8

Ontwerpplan 30 april 2021

Het eerste dat opvalt is de structurele stijging van het resultaat voor belastingen.

In onderstaande tabellen wordt eerst de ontwikkeling van de bedrijfslasten en vervolgens een specificatie van de beheerkosten weergegeven. De personeelskosten zijn, ook vanwege het ontbreken van een management fee voor de heer of mevrouw Kroot, veel lager dan het branchegemiddelde van ongeveer 33% van de totale omzet. De kapitaalslasten en beheerkosten wijken niet veel af van het branchegemiddelde.

30 april 2021 2020

Pagina | 8

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

9

Ontwerpplan 30 april 2021

2.3.

CONCURRENTIE IN DE DIRECTE REGIO

Op onderstaande afbeelding van de regio is de locatie van de door de ANWB erkende en op haar website opgenomen twee bedrijven in oranje aangegeven. Ook staat er in blauw de locatie van het enige camperpark in de regio dat op de door Europa’s grootste camperclub, de Nederlandse Kampeerauto Club (NKC), website voor camperaars is aangegeven (https://www.campercontact.com/nl). Het gaat om slechts 3 bedrijven, t.w.: 1. Camping De Hooghe Heide in Berlicum met 3,5 ster; 2. Vakantiepark Dierenbos in Vinkel met 755 standplaatsen 4,5 ster en 3. Camperplaats Berlicum (met 6 plaatsen en 4 sterren). De regionale concurrentie is dus beperkt.

30 april 2021 2020

Pagina | 9

2. BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE

Vrije tijd is ons werk!

10

Ontwerpplan 30 april 2021

2.4.

DOELGROEPKEUZE DE HOOGHE HEIDE

In hoofdstuk 8.5. hebben we een, actuele, segmentering van doelgroepen opgenomen, genaamd “Leefstijlvinder”, die qua opzet niet veel verschilt van het eerdere, uit 2008 stammende model van RECRON/Gastvrij Nederland en ook weer gebaseerd is op het BSR®-model.

Voor De Hooghe Heide zijn en blijven, naar onze mening en op basis van bovenstaande onderbouwing en keuzes, vooral de “Harmoniezoekers”, “Verbindingzoekers” en in iets mindere mate en buiten de (school-)vakanties de “Rustzoekers”, van belang (samen 41%). Voor alle duidelijkheid vermelden we nog dat hieronder met name ook de empty nesters, actieve senioren en camperaars vallen (zie paragrafen 8.6. t/m 8.12).

30 april 2021 2020

Pagina | 10

Vrije tijd is ons werk!

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

11

Ontwerpplan 30 april 2021

3.1.

ALGEMENE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN1

In de bijlagen wordt een samenvatting gegeven van de algemene trends en marktontwikkelingen zoals die zijn opgenomen in het, begin december 2020 verschenen, Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020. Dit rapport dat een gezamenlijke uitgave is van CBS, NBTC, CELTH en NRIT, waarin samengewerkt wordt met de brancheorganisaties teneinde de vrijetijdssector te faciliteren met data, kennis en inspiratie. In de editie 2020 wordt zoals gewoonlijk uitgebreid teruggekeken op het voorafgaande jaar (in dit geval 2019) en wordt ingegaan op het vrijetijds- en vakantiegedrag van Nederlanders, het inkomend en internationaal toerisme, het aanbod en gebruik van logiesaccommodaties en de diverse deelsectoren van de gastvrijheidseconomie. In de uitgave van dit jaar wordt ook extra aandacht besteed aan de gevolgen van de COVID-19 pandemie. Hieronder volgt een samenvatting van de voor de Camping De Hooghe Heide relevante ontwikkelingen uit dat hoofdstuk: » Leisure is een vraaggerichte sector en moet dus inspelen op de wensen en eisen van de beoogde en voor de locatie (en de (reeds) aanwezige faciliteiten) meest geschikte doelgroep. » In 2019 gingen 14,3 miljoen Nederlanders op vakantie. Dit is 83,7% van de 17,0 miljoen inwoners van Nederland in dat jaar. Zij gingen samen 40,6 miljoen keer op vakantie, 18,0 miljoen keer in Nederland en 22,6 miljoen keer daarbuiten.

In onderstaande tabel wordt de deelname van Nederlanders aan vakanties in 2018 weergegeven:

Bron: CBS, CVO 2018

1

Mede op basis van het Trendrapport voor Toerisme en Vrije Tijd 2019 van Pleasureworld NRIT, CBS, NBTC Holland Marketing en CELTH en trendinzichten van o.a. Rabobank, ABNAMRO-Insights en ING-bank

30 april 2021 2020

Pagina | 11

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

12

Ontwerpplan 30 april 2021

» In paragraaf 8.5. hebben we een, actuele, segmentering van doelgroepen opgenomen, die qua opzet niet zoveel verschilt van het eerdere, in 2008 in opdracht van RECRON uitgevoerde onderzoek Gastvrij Nederland en ook weer gebaseerd is op het BSR®-model. Dit betreft de “Leefstijlvinder”. » Voor toerisme is daarnaast de vergrijzing uitermate relevant omdat het kansen biedt voor een betere bezetting in voor- en naseizoen omdat ouderen geen rekening hoeven te houden met verplichte (school)vakanties. De sector zal zich dan wel moeten voorbereiden op een doelgroep met andere verwachtingen en wensen t.a.v. de accommodatie en vakantieinvulling. Uit Europees onderzoek blijkt dat in de leeftijd van 55 tot 64 jaar de vakantieparticipatie het hoogst is met 62,7%. Gemiddeld staat in Europa de vakantieparticipatie op 61,9%. Bij Europeanen ouder dan 65 jaar is de deelname aan vakanties met 47,4% een stuk lager. Binnen Europa zien we evenwel grote verschillen. Zo is de vakantieparticipatie bij ouderen in landen als Zweden, Nederland en Finland hoger dan 70%. Van alle Europese uitgaven aan vakanties, komt 38,5% van Europeanen van 55 jaar of ouder. Redenen om niet op vakantie te gaan, zijn bij ouderen vaak gezondheidsproblemen, maar financiën en tijd zijn geen issue bij ouderen. Zie hiervoor ook de paragrafen 8.6. en 8.7.

» Gelderland mocht zich ook in 2019 verheugen op het grootste aandeel binnenlandse vakanties van Nederlanders, die daar bijna 3,0 miljoen keer op vakantie gingen. NoordBrabant stond met 2,1 miljoen vakanties op plaats 2, direct gevolgd door Limburg met 2,0 miljoen en Noord-Holland met 1,9 miljoen.

» Van de Nederlanders die in 2019 naar het buitenland op vakantie gingen, bleef bijna 85% binnen Europa (19,0 miljoen vakanties). Van die groep verbleef de helft in West-Europa, een derde reisde naar Zuid-Europa, een tiende naar Noord-Europa en één op de twintig naar Oost-Europa. Nederlanders gingen in 2019 zo’n 3,6 miljoen keer op vakantie buiten Europa. De top tien van meest bezochte vakantielanden werd in 2019 aangevoerd door Duitsland (3,63 miljoen vakanties), gevolgd door Spanje (2,71 miljoen vakanties) en Frankrijk (2,66 miljoen vakanties). » Gezamenlijk besteedden Nederlanders 22,0 miljard euro aan vakanties in 2019, ofwel € 1.542 per Nederlander, hetgeen neerkomt op € 542 per vakantie. Een vakantie in het buitenland was goed voor gemiddeld € 809, een vakantie in Nederland voor € 216. » In 2019 hebben ruim 20,1 miljoen buitenlandse meerdaagse toeristen Nederland bezocht; ruim 1,3 miljoen meer dan in 2018 (+7%). Zij boekten samen 52 miljoen overnachtingen; 4,8 miljoen meer dan een jaar eerder (+10%) en bijna 9 miljoen meer dan in 2016. Het inkomende toerisme groeit dus ook in 2019 verder door. » Net zoals in 2018 kwamen de meeste toeristen in 2019 uit Duitsland (6,2 miljoen, +9%), België (2,5 miljoen, +5%) en het Verenigd Koninkrijk (2,4 miljoen, +9%). 30 april 2021 2020

Pagina | 12

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

13

Ontwerpplan 30 april 2021

» Het overgrote deel van de buitenlandse toeristen in Nederland verblijft in een hotel. In 2019 ging het om meer dan 15,5 miljoen hotelgasten, 77% van het totale aantal buitenlandse toeristen in dat jaar. » In “Perspectief 2030” van NBTC Holland Marketing wordt een nieuwe visie op bestemming Nederland gegeven t.b.v. het welzijn van alle Nederlanders (zie paragraaf 8.4.). » Begin 2020 telde Nederland 1.353 huisjesterreinen (-2,7%), 2.603 kampeerterreinen (-5%) en 867 groepsaccommodaties (-4,3%). Deze bieden gezamenlijk zo’n 1,1 miljoen slaapplaatsen aan (-2%). Het aantal kampeerterreinen is sinds 2012 met 20% afgenomen. » Het aantal gasten op huisjesterreinen is in 2019 met ruim 9% gestegen t.o.v. het jaar daarvoor. Ten opzichte van 2018 konden de campings bijna 6% meer gasten welkom heten, vooral het aantal buitenlandse gasten groeit de laatste jaren sterk. Alle groepsaccommodaties bij elkaar ontvingen in 2019 ruim 2% meer gasten. » In onderstaande tabel (Bron: CBS Statline) worden de bestemmingen van zowel binnen- als buitenlandse gasten per type verblijfsaccommodatie weergegeven:

» Het gemiddeld bruto jaarinkomen in de verblijfsrecreatie ligt op zo’n 25 duizend euro. » De belangrijkste trends en ontwikkelingen zijn de overnames van bedrijven door buitenlandse ketens, meer buitenlands investeringsgeld in de verblijfsrecreatie, duurzaam ondernemen op meerdere vlakken, luxe kamperen en opmars van de camper, flinke investeringen in innovatieve speelfaciliteiten en meer overheidsaandacht voor de vitaliteit van de sector. » Daarbij blijven de volgende bewegingen in de verblijfsrecreatieve branche zichtbaar: o de gast: van uniciteit tot massabeleving; o technologische ontwikkelingen, zoals data-analyse, zijn steeds belangrijker. » Bedrijven in de verblijfsrecreatieve sector reageren hier veelal op door het opvoeren van de luxe, ontwikkelingen in natuurkamperen, verdere ontwikkelingen in Glamping en investeringen in faciliteiten en vooral in waterpret. » De verkoop van campers zit de laatste jaren fors in de lift. Er staan per medio 2020 ca. 138.500 campers in Nederland geregistreerd (Bron: BOVAG). De prognose is dat over tien jaar het aantal campers in Nederland is verdubbeld. 75% van de Nederlandse camperaars 50 jaar of ouder en reist voornamelijk alleen met hun partner. 15-20% van de Nederlandse camperaars zijn gezinnen met kinderen. De markt voor camperaars wordt nader toegelicht in paragraaf 8.8. t/m 8.11. 30 april 2021 2020

Pagina | 13

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

14

Ontwerpplan 30 april 2021

» Het aantal horecabedrijven steeg in 2020 voor het tiende jaar op rij naar 61.780 bedrijven. Horeca Nederland maakt zich inmiddels grote zorgen om de explosieve groei van het aanbod in de horeca. » De meest gekozen vakantieaccommodatie van Nederlanders was in 2019 een hotel, pension of B&B. Bij ruim 15 miljoen vakanties werd hier overnacht, 37% van alle vakanties. Daarnaast kozen Nederlanders voor 27% van hun vakanties voor een vakantiehuis of stacaravan (10,8 miljoen vakanties). » In 2019 heeft de Nederlandse horeca 4% meer omgezet dan een jaar eerder. Dat is een fors lagere groei dan in 2018 toen de groei nog 7% bedroeg. In de jaren daarvoor groeide de omzet ook al flink met 6% in 2016 en 7% in 2017. Ten opzichte van 2015 groeide de omzet in de Nederlandse horeca met 26%. Het volume groeide in 2019 met 1,4%, de prijzen stegen met 2,4%. De omzet groeide daarmee naar 29,6 miljard euro. » Het leeuwendeel van de omzet in de horeca komt van eet- en drinkgelegenheden (71%), logiesverstrekking heeft een aandeel van 29%. » In 2019 was er nog geen vuiltje aan de lucht en verwachtte de horeca een mooi 2020 in te gaan met veel grote internationale events in het land. Het COVID-19-virus gooide roet in het eten en de horeca kwam hard tot een standstill. Maar dat betekent niet dat trends die voor de crisis gesignaleerd werden, na de crisis totaal geen opgeld meer doen.

Dan komen langzaam maar zeker oude patronen weer terug. Waarschijnlijk wel vanuit een gekrompen horeca die hard aan de slag zal moeten om opgelopen verliezen goed te maken. » De Rabobank verwacht na de stijging met 1,9% van de toegevoegde waarde (de omzet minus de waarde van alle halffabricaten en diensten die bij de productie zijn verwerkt) in 2019 voor 2020 een daling van 39% en voor 2021 een stijging van 28% » In 2019 vonden 21 miljoen zakelijke hotelovernachtingen plaats in Nederland; een groei van 5% ten opzichte van 2018. Zakelijke overnachtingen omvatten daarmee 39% van het totale aantal hotelovernachtingen in 2019. » In Noord-Holland vonden de meeste zakelijke overnachtingen plaats (9 miljoen). In de provincie Utrecht was het marktaandeel zakelijke overnachtingen met bijna 59% van het totale aantal hotelovernachtingen het grootst. » In 2019 hebben Nederlanders ongeveer 9 miljoen zakenreizen ondernomen: circa 4 miljoen meerdaagse zakenreizen in eigen land en 5 miljoen één- of meerdaagse zakenreizen naar het buitenland. Ten opzichte van 2016 is het totale aantal zakenreizen in 2019 met 4% gegroeid. » In de top 10 van congresbestemmingen, volgens de ICCA-ranglijst, stond Nederland in 2019 net als in het voorgaande jaar op de 9e positie.

» Ondernemers zullen, met in het achterhoofd, het grillige, dynamische en vooral ook prijsgevoelige karakter van de vrijetijdssector, continu moeten inspelen op de steeds weer wijzigende consumentenbehoeften. » Door de snelheid van de veranderingen en de verkorting van de productlevenscyclus is het voor hen echter onmogelijk om overal op in te haken. Er moeten dus keuzes gemaakt worden m.b.t. doelgroep(en) en de daarbij behorende producten. Het basisproduct (standplaats/woning, sanitair, nutsvoorzieningen, etc.) moet altijd voldoen aan de eisen die daaraan gesteld (mogen) worden. » Om aantrekkelijk te blijven, moeten parken er ook voor zorgen dat er in de buurt iets te doen is. Nederlandse vakantieparken en campings, die vaak in of bij het bos of in het platteland liggen, doen er dan ook goed aan om regionale samenwerkingen aan te gaan, bijvoorbeeld met attractieparken, musea, watersportbedrijven en restaurants. » Tot slot dient de sector rekening te houden met de gevolgen van de coronacrisis in 2020. In de volgende paragraaf worden deze gevolgen op basis van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020 en de publicatie van ABN AMRO Insights d.d. 6 november 2020 puntsgewijs samengevat.

30 april 2021 2020

Pagina | 14

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

15

Ontwerpplan 30 april 2021

Tijdens de workshop op de Vakantiebeurs in Utrecht op 15 januari 2020, werd door NBTC-NIPO nog het navolgende gemeld: »

»

»

»

»

» »

»

De vakantieparticipatie van Nederlanders bedroeg in 2019 84%; Het aantal korte binnenlandse vakanties is met 4% gestegen terwijl het aantal langere vakanties is gedaald met 5%; Daardoor is het totale aantal overnachtingen tijdens binnenlandse vakanties in 2019 wel gedaald t.o.v. 2018; Het aantal vakanties zal de komende jaren stijgen van 39.9 miljoen in 2018 tot 44 miljoen in 2030; De binnenlandse vakanties stijgen in die periode naar verwachting van 17,7 miljoen naar 20 miljoen; De groei van de binnenlandse vakantiemarkt zal vooral zitten in de korte vakanties; Deze groei wordt vooral veroorzaakt door: ▪ Het sterk groeiend aantal 65-plussers (+ 900.000); ▪ Het duurder worden van vliegreizen en een kritischere houding t.o.v. vliegreizen; ▪ De beperkte actieradius van elektrische auto’s; ▪ De grotere kans op mooi weer in Nederland; ▪ Het positieve(re) imago van binnenlandse vakanties. Op onderstaande dia uit de workshop worden de 10 trends die de Nederlandse vakantiemarkt de komende jaren gaan bepalen in het kort weergegeven.

30 april 2021 2020

Pagina | 15

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

16

Ontwerpplan 30 april 2021

3.2.

EN TOEN KWAM DE CORONA……

De coronacrisis heeft een abrupte stop in het (internationaal) reizen tot gevolg gehad. Een disrupter van ongekende omvang. Met nieuwe verwachtingen en uitdagingen tot gevolg. De sector Leisure wordt hard geraakt door de lockdowns en keert waarschijnlijk in 2021 nog niet terug naar het niveau van voor de pandemie. 2021 wordt dus een tussenjaar waarin primair overleven geldt voor de meeste bedrijven. Eén ding is zeker. Door corona is de focus op hygiëne en meer bewust plannen en leven een blijvertje. Evenals het besef dat virussen en pandemieën een enorme impact op de samenleving kunnen hebben. De toekomststrategie in de leisure is sterk afhankelijk van een aantal factoren. Ten eerste, is men in Nederland in staat om het virus onder controle te houden en kan men nieuwe (regionale of nationale) lockdowns voorkomen? Daarnaast is de komst van een vaccin cruciaal en zal het entingsproces ook nog tijd met zich meebrengen. Kleine innovaties en tijdelijke concepten hebben een kans mits deze snel wendbaar zijn. De gehele organisatie van de bedrijven zal meer en meer snel wendbaar moeten zijn. De verwachting is wel dat herstel na de komst van een vaccin snel zal gaan (terug naar het oude niveau). Fastfood, vakantieparken en campings komen redelijk door de crisis.

Voor reisondernemers, cafés, restaurants, musea, attractieparken, dierentuinen, bioscopen en de organisatoren van evenementen geldt dit niet. In sommige branches is verdere consolidatie onvermijdelijk, zoals in het hotelwezen. Dat blijkt uit een analyse van ABN AMRO, sector leisure. De steunmaatregelen van de overheid hebben tot dusver in de ergste nood voorzien. Zo zijn onder meer de vakantieparken en campings goed door de eerste lockdown van dit voorjaar heen gekomen. Zij zijn inmiddels uit de gevarenzone. Dat stelt hen in staat om weer belastingen te betalen. Gemiddeld betalen deze bedrijven van iedere euro omzet 30 cent aan belastingen en lokale heffingen. Andere branches zoals de horeca, cultuursector en de reisbranche krijgen bij een nieuwe golf opnieuw een zware tik. De impact is enorm, voor ondernemers die leven voor en van fysieke ontmoetingen. Inmiddels staat het water bij tienduizenden ondernemers aan de lippen. De mogelijkheden om de vaste lasten te beperken verschillen per branche en soms zelfs per onderneming. Hotels en restaurants hebben veel tijdelijke arbeidscontracten niet verlengd om de vaste lasten te drukken. Bij verdere personeelsreducties staan vooral de kostbare afvloeiingsregelingen in de weg.

Een positieve ontwikkeling is dat de onduidelijkheid over beperkingen in het internationale verkeer afneemt, nu het Europese RIVM verantwoordelijk is voor het afgeven van reisadviezen. De vooruitzichten voor de reisbranche kunnen aanzienlijk verbeteren ná de invoering van een Europees protocol voor het snel-testen van vakantiegangers. Onderstaand volgen puntsgewijs de belangrijkste conclusies (per sector) uit het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020: » In de maanden april, mei en juni van 2020 kwam het internationale toerisme bijna geheel tot stilstand met respectievelijk 97,1, 96,4 en 92,6 procent minder internationale aankomsten dan in dezelfde maanden een jaar eerder » De COVID-19-crisis had grote impact op de uithuizige vrijetijdsbesteding van Nederlanders. Uit metingen van Google blijkt dat het mobiliteitspatroon van Nederlanders voor Retail & recreatie begin april met 46% daalde. In de maanden daarna volgde een langzaam herstel tot 9% minder mobiliteit bij de meting op 25 september. » De COVID-19-crisis heeft in de eerste 6 maanden van 2020 een substantieel effect gehad op de Nederlandse vakantieganger. Maar waar het aantal binnenlandse vakantiegangers in

30 april 2021 2020

Pagina | 16

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

17

Ontwerpplan 30 april 2021

»

»

»

»

» »

»

»

»

juni 2020 weer aantrok tot 80% van het aantal in juni 2019, bleef het aantal Nederlanders dat in die maand naar het buitenland op vakantie ging steken op 14%. De ‘lockdown’ die ten gevolge van de COVID-19-crisis wereldwijd werd afgekondigd heeft grote gevolgen gehad voor het aantal buitenlandse gasten in Nederlandse logiesaccommodaties met als voorlopig dieptepunt april 2020 toen het aantal buitenlandse gasten 98% lager lag dan een jaar eerder. De COVID-19-crisis in 2020 heeft niet alleen een groot effect op de markt voor recreatief verblijfstoerisme, de zakelijke markt is zelfs nog harder geraakt. In de eerste zeven maanden van 2020 daalde het aantal zakelijke hotelovernachtingen met 56%. In het eerste en tweede kwartaal van 2020 verbleven respectievelijk 17% en 72% minder gasten in Nederlandse logiesaccommodaties dan een jaar eerder. Ook in juli 2020 verbleven er minder gasten in Nederlandse logiesaccommodaties. Bungalowparken en kampeerterreinen zagen het aantal gasten echter toenemen t.o.v. juli 2019 met respectievelijk 11% en 18%. Dit komt hoofdzakelijk door de Nederlandse toeristen die deze zomervakantie in Nederland overnachten. De toegevoegde waarde van de toerismesector daalde fors in het eerste half jaar van 2020 als gevolg van de maatregelen rondom COVID-19. De horeca daalde met bijna 45%.

Het aantal gasten in toeristische accommodaties was in het eerste halfjaar van 2020 ruim 50% lager dan in dezelfde periode van 2019. De toegevoegde waarde van het totaal van cultuur, recreatie en sport nam met ruim 35% af. De ‘carbon footprint’ van Nederlandse toeristen lijkt meer dan te halveren in 2020, als gevolg van de COVID-19-pandemie en het daardoor sterk gewijzigde vakantiegedrag. Ook wijzigde de toeristische druk in de eerste zeven maanden van 2020 door minder buitenlandse en meer binnenlandse gasten (in juli) die andere accommodatietypen en vakantieregio’s kiezen. Op basis van de huidige situatie voorziet Horwath HTL dat in 2021 de bezettingsgraad van Nederlandse hotels zal uitkomen op 60%, nog altijd 22% onder het niveau van 2019. Ook de gemiddelde kamerprijs blijft ruim 12% onder het niveau van 2019 evenals de RevPAR die met 64 euro nog zwaar onder het niveau blijft hangen. De meeste hoteliers gaan ervan uit dat in 2022 de markt zich weer zal herstellen tot een pre-coronaniveau. Brancheorganisatie HISWA-RECRON heeft het omzetverlies voor de periode maartseptember 2020 als gevolg van de pandemie geschat op 25%. Daarbij wordt de kampeersector met -19% het minst geraakt, gevolgd door de bungalowsector met -22%. Slecht gaat het met de groepsaccommodaties die 68% omzetverlies moeten incasseren.

In onderstaande tabel worden de gemiddelde omzetmutaties steeds vergeleken met 2019.

30 april 2021 2020

Pagina | 17

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

18

Ontwerpplan 30 april 2021

Tien trends die de vrijetijdseconomie in 2021, naar verwachting, zullen veranderen 1. Grote verschuivingen in de markt: we gaan sinds de Corona-uitbraak vooral meer weg in eigen land en zien dat de vraag uit buurlanden aantrekt. Hoe snel de ingestorte intercontinentale terugkomt is vooralsnog gissen: de luchtvaartsector zelf verwacht pas in 2024 geheel hersteld te zijn. 2. Landelijk gebied groeit in belang: er is een extra stroom mensen naar bos en natuur, stranden, grote wateren en agrarisch gebied, vanwege de daar aanwezige ruimte, gezonde lucht en vele ontspanningsmogelijkheden. 3. Opkomst nieuwe regio’s en steden: door de enorme druk op grote steden en de bekende natuurgebieden, ontwikkelen nieuwe toeristische bestemmingen zich bijvoorbeeld in Noorden Oost-Nederland en citybreaks naar minder toeristische steden als Groningen, Zwolle en Deventer. 4. ‘Online’ in stroomversnelling: de rol van online groeit enorm. Tijdens Corona als substituut, na Corona als extra beleving, appetizer vóór een live bezoek of om lekker na te genieten. Online biedt ook veel mogelijkheden voor community building en het ontwikkelen van abonnementsvormen voor vaste, frequente bezoekers. 5. Van standaard naar ‘customized’: na bijna een jaar van lockdowns willen mensen er weer op uit.

Daarbij zoeken ze bijzonder aanbod, met veel experience (‘memorabele ervaringen’), mogelijkheden voor ontmoeten en actie. Hierbij past geen standaard aanbod; men wil op maat bediend worden met veel keuzemogelijkheden. Corona zorgde hierbij voor een kwaliteitssprong. Aanbieders van vrije tijd kunnen deze behoefte faciliteren door te variëren in toegevoegde waarde in tijd en locatie: dienst- en productaanbod, capaciteitsmanagement (shifts/timeslots) en dynamic pricing. 6. Meer gezond, duurzaam en sociaal: Natuurlijk zal een groot deel van de mensen hun oude patroon zo snel mogelijk weer (willen) oppakken. Maar we verwachten wel dat mensen meer bewust keuzes gaan maken en met meer oog voor eigen gezondheid, omgeving en medemens. Dit zal ook blijvend gevolgen hebben voor aanbieders in de vrijetijdsmarkt. 7. Spelen belangrijk voor welbevinden: spelen ontspant, prikkelt de fantasie, versterkt de sociale verbondenheid en houdt de hersens fit. Precies wat je nodig hebt in en na de Coronatijd. De verwachting is dan ook dat allerlei vormen van gaming en spelen in groepsverband een opmars gaat doormaken. Dit zien we al in de populariteit van bordspelen en online gaming voor groepen. 8.

‘Buiten’ recreëren, wonen en werken neemt een hoge vlucht: door de drukte en stijgende prijzen in de Randstad in combinatie met het steeds meer thuis werken (ook na Corona), zal een groeiende groep mensen ‘in de provincie’ gaan wonen. Of op zoek gaan naar een tweede/recreatiewoning op het platteland. Deze groep zal veel/meer dan gemiddeld vanuit huis blijven werken, ook na Corona. 9. Zakelijke markt trekt aan en verandert: door de lockdowns, het vele thuiswerken en het vergaderen via Zoom/Teams is deze markt fors teruggevallen. Wij verwachten dat bedrijven na Corona extra behoefte hebben aan live zakelijke bijeenkomsten. Vooral om samen plezier te hebben (incentives, bedrijfsuitjes), over de nieuwe toekomst na te denken (brainstorms, creatieve sessies) en weer echt te netwerken. Reguliere vergaderingen en informatieve bijeenkomsten zullen deels online, deels fysiek en deels in hybride vormen plaatsvinden. Ook zien we een opkomend belang van ‘shared-spaces’, plekken om elkaar te ontmoeten in de buurt van de woonomgeving. Dus prettige cafés en werkplekken, met goede koffie, waar je met collega’s kunt afspreken omdat je veel thuis werkt, en wel behoefte hebt aan contact. 10. Het nieuwe ontmoeten: nog even en veel groepsactiviteiten staan al bijna een jaar ‘on hold’.

Verwacht wordt dat vanaf halverwege 2021 een sterke inhaalslag zal plaatsvinden van familiefeesten, uitstapjes van vriendengroepen etc. En daarbij zal er sterk de behoefte zijn om dit op een bijzondere plek te doen, in een authentieke of niet alledaagse accommodaties met veel beleving, ruimte en (buiten)activiteiten.

30 april 2021 2020

Pagina | 18

Vrije tijd is ons werk!

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

19

Ontwerpplan 30 april 2021

3.3.

VERKENNING STEDELIJK TOERISME2

Het HZ Kenniscentrum Kusttoerisme heeft in maart 2021, in opdracht van de Provincie Zeeland, een rapportage opgesteld met de titel “Verkenning stedelijk toerisme”. Onderstaand volgt een samenvatting met aandacht voor de mogelijkheden van en voor De Hooghe Heide in Berlicum. Stedelijk toerisme liet in de afgelopen jaren een stijgende trend zien. In de periode 2010 tot en met 2019 steeg het aantal vakanties van Nederlandse toeristen met als bestemming een stedelijke verblijfsomgeving met 71,3% naar 9,3 miljoen. Dit blijkt uit het ContinuVakantieOnderzoek van NBTCNIPO Research. Het gaat hierbij om steden in binnen- en buitenland. Wanneer er verder ingezoomd wordt op stedelijke vakanties in eigen land is te zien dat de stijgende trend van de afgelopen jaren hier zelfs nog groter is dan bij het totale stedelijke toerisme. Het aantal vakanties door Nederlanders naar een stad in eigen land steeg in de periode 2010 tot en met 2019 met 79,1% tot 2,7 miljoen in 2019. Daarmee vindt inmiddels 30% van alle stedentrips plaats in eigen land. Wanneer toeristen een stad kiezen als verblijfsomgeving doen zij dit voornamelijk voor een korte vakantie (2-4 dagen) en met een reisgezelschap van 2 personen. Dit geldt voor stedentrips in binnen- en buitenland.

Ook qua accommodatietype zijn er weinig verschillen tussen stedentrips in binnen- en buitenland, in beide gevallen is een hotel de meest gekozen logiesvorm, gevolgd door een woning van een particulier. Voor stedentrips naar het buitenland is het vliegtuig het populairste vervoersmiddel gevolgd door de auto en de trein. De auto was in 2019 verreweg het populairste vervoersmiddel bij binnenlandse stedentrips gevolgd door de trein en de fiets. Stedentrips in het buitenland worden vooral in het derde en vierde kwartaal ondernomen. In eigen land is vooral het vierde kwartaal een populaire periode, gevolgd door het eerste kwartaal. Stedentrips in eigen land zijn dus bij uitstek een trip voor het laagseizoen, waarbij stedentrips in het buitenland ook in de zomer worden ondernomen. Wanneer toeristen kiezen voor een vakantie in een stedelijke omgeving kan dit zijn om verschillende redenen. Zo zijn de meest genoemde motieven het hebben van een stedenvakantie en het bezoek aan familie, vrienden en kennissen. De top-5 populairste redenen voor een vakantie in een stedelijke omgeving in 2019 staan in onderstaande tabel.

Bezoekersmotief buitenlandse stedentrip Stedenvakantie Bezoek aan familie, vrienden en kennissen



Bezoekersmotief binnenlandse stedentrip 51,2% Stedenvakantie 15,4% Anders*

Anders*

9,8%

Bezoek aan evenement Cultuurvakantie

5,3% 4,8%

Bezoek aan familie, vrienden en kennissen Bezoek aan evenement Shoppen

31,0% 28,9% 23,3% 9,4% 3,6%

Anders betekent o.a.: Alleen bezoek aan attractiepark - Culinair weekend\eet- en drink-vakantie Educatieve of Studievakantie - Fietsvakantie - Gezondheidsreis\reis om medische reden (ziekenhuis, kliniek, kuuroord) - Ontspanning\rust\relaxen\gezelligheid\weekendje weg - Godsdienstige reis - Op natuur gerichte activiteiten - Rondreis - Shoppen - Sportieve of actieve vakantie – Wandelvakantie.

2 Rapportage van Kenniscentrum Kusttoerisme d.d.

30 april 2021 2020

Pagina | 19

4. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

20

Ontwerpplan 30 april 2021

Top-10 activiteiten binnenlandse stedentrips Uit eten gaan (in restaurant) 74,3% Funshopping 42,5% Wandelingen maken 42,2% Bezoek aan bezienswaardige gebouwen 32,4% Bezoek aan museum, oudheidkamer 18,1% Uitgaan (café/discotheek) 12,9% Bezoek aan theater, schouwburg, bioscoop 10,7% Zwemmen 10,7% Fietsen 9,3% Andere activiteiten 8,8% Stedenvakanties in Nederland vinden vooral plaats in Zuid-Holland, Noord-Holland en NoordBrabant, op afstand gevolgd door de provincies Gelderland, Limburg en Utrecht. Bij 75% van de stedenvakanties gaat men met de auto naar de stad, maar één op de vijf vakantiegangers kiest voor de trein als vervoermiddel - veel meer dan gemiddeld bij vakanties in eigen land.

Nevenstaande tabel (NBTC-NIPO Research, 2019) geeft een overzicht van de top-10 van meest ondernomen activiteiten van toeristen tijdens een stedentrip in eigen land. Er kunnen meerdere activiteiten worden ondernomen tijdens een bezoek, daarom is het totaalpercentage hoger dan 100.

Gemiddelde bestedingen tijdens een stedenvakantie in Nederland zijn 41 euro per persoon per dag, bij een gemiddelde verblijfsduur van 2,9 dagen (1,9 nachten). Dit is substantieel meer dan tijdens de gemiddelde vakantie in Nederland (35 euro per persoon per dag). ’s-Hertogenbosch wordt in de rapportage van het Kenniscentrum als een van de voorbeelden voor Zeeuwse steden genoemd. Naast de aantrekkelijkheid van de stand en de mogelijke activiteiten spelen voor Den Bosch met name de navolgende zaken een rol. » Op basis van camera’s in de stad (waarbij de AVG-richtlijnen opgevolgd worden) wordt drukte gemeten om bezoekers te kunnen wijzen op drukke momenten (i.v.m. corona) of juist dal momenten waarop de stad veilig bezocht kan worden. In deze bijzondere tijden van corona is dit een innovatieve feature voor bezoekersspreiding, maar ook met het oog op de toekomst waar nog steeds een algemene stijging van toerisme wordt verwacht. Door bezoekers meer te spreiden wordt positief bijgedragen aan de leefbaarheid in de stad. Naast het werken met camerabeelden wordt ook gekeken of bezoekers meer gestuurd en gespreid kunnen worden door bijvoorbeeld het aanbieden van flexibele parkeertarieven. Op deze manier worden de dalmomenten in bezoek aangetrokken wat gunstig is voor ondernemers en worden bezoekers meer gespreid wat de stad leefbaar houdt voor zijn inwoners.

» Een sterke kracht in de stad zijn de inwoners zelf, in ’s-Hertogenbosch ook wel ‘ambossadeurs’ genoemd. Deze ambossadeurs zijn betrokken bij de ontwikkeling van hun stad. Ook staan zij klaar om bezoekers van ‘hun’ stad met informatie en tips. Het ‘meer doen’ is onderscheidend voor de ambossadeurs. Wanneer je aan een inwoner vraagt om informatie of die leuke tip kom je waarschijnlijk thuis met je zakken vol informatie en als het meezit een rondleiding door de stad. Dat is de gastvrijheid waar ’s-Hertogenbosch voor wil staan. De stad wil net even iets meer bieden aan zijn bezoeker en wie er meer geschikt om dat te doen dan de inwoner zelf? » Daarnaast doet de stad ook veel om zijn inwoners te betrekken bij de toeristische plannen. Zo wordt er direct gecommuniceerd met de wijkraden. Door mensen uit te nodigen en in gesprek te gaan tijdens de planontwikkeling (niet wanneer de plannen al voltooid zijn), hun wensen in acht te nemen, afspraken met elkaar te maken (die vervolgens ook daadwerkelijk opgevolgd worden) en klachten serieus te nemen wordt geprobeerd de leefomgeving zo aantrekkelijk mogelijk te maken en houden. Ook hier is het lastig om verschillende doelgroepen in de stad te bereiken. Wijkraden bestaan vaak uit hetzelfde profiel inwoners.

Door onder andere jonge ondernemers actief te betrekken, bijvoorbeeld bij de Bossche zomer, hoopt ’s-Hertogenbosch een bredere groep inwoners te bereiken.

30 april 2021 2020

Pagina | 20

5. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

21

Ontwerpplan 30 april 2021

3.4.

STADSKAMPEREN3

Overnachten op een stadscamping is een alternatieve en goedkope manier om optimaal te genieten van een stedentrip. Volgens kampeerspecialist ACSI, zit het kamperen in of vlak bij de stad in de lift. Stedentrips groeien sterk in de totale vrijetijdsmarkt. Tussen 2001 en 2017 groeide het aantal stedentrips vier keer sneller dan de totale vakantiemarkt. Hoewel 70% van de toeristen nog altijd in een hotel verblijft, worden alternatieve accommodatietypes steeds populairder, en daar profiteert, volgens ACSI, zeker ook de camping van. Onderzoek van ACSI onder ruim 12.000 respondenten wijst uit dat kampeerders de nabijheid van een ‘levendige’ stad of dorp het belangrijkste selectiecriterium vinden voor een camping. Bijna 80% kiest hierop een camping uit. De aanwezigheid van goede wandel- en fietsroutes in de omgeving komt op de tweede plaats. Het feit dat de aanwezigheid van culturele bezienswaardigheden -zoals musea- door ruim 40% van de respondenten belangrijk wordt gevonden, is ook illustratief voor de toenemende populariteit van de camping als uitvalsbasis voor een stedentrip. Van deze trend profiteert bijvoorbeeld ook Stadscamping Deventer. Deze camping ligt direct aan de IJssel met uitzicht op de oude Hanzestad. Een pontje, dat de rivier in 5 minuten oversteekt, brengt de kampeerder direct naar het centrum.

Campingeigenaar Jan Lugtmeijer: "Onze camping bestaat zo’n 30 jaar en richtte zich aanvankelijk op bezoekers die voor de natuur kwamen. Tien jaar geleden zijn we ons meer gaan oriënteren op de stad en dat heeft geresulteerd in een stijging van de bezoekersaantallen.” Tegenwoordig speelt de camping zelfs actief in op evenementen of festivals die in de stad plaatsvinden door passende voorstellingen en presentaties te organiseren.

3

Zie voor meer info over dit artikel op Pretwerk.nl: www.acsi.eu/nl/info-voor-campings/l1-n1932/

30 april 2021 2020

Pagina | 21

3. RELEVANTE TRENDS EN MARKTONTWIKKELINGEN

Vrije tijd is ons werk!

22

Ontwerpplan 30 april 2021

Citycamps is een samenwerking van 8 (stads-)campings, die allemaal zijn gelegen dichtbij één van de mooiste steden van Nederland. Zo zijn er campings in Amsterdam, Breda, Delft, Groningen en Nijmegen. Zeer verschillende campings, maar allemaal zijn ze een uitstekende uitvalsbasis om het veelzijdige aanbod van de aangrenzende stad te ontdekken. Cultuur, musea, (stedelijke) historie en evenementen, bezienswaardigheden en overige bijzondere kenmerken, dit bevindt zich volgens de organisatie op een steenworp afstand van de Citycamps. Citycamps biedt bovendien uitstekende camperplaatsen aan op alle campings in Nederland en kan zichzelf dan ook met recht campervriendelijk noemen. Een camperplaats op een locatie van Citycamps biedt onder andere: ● verharde plaatsen of plaatsen met een draagkrachtige ondergrond; ● goed bereikbare plaatsen gelegen nabij een verharde of goed toegankelijke toegangsweg; ● faciliteiten voor de lozing van vuilwater en het vullen van de watertank; ● faciliteiten voor de lozing van het chemische toilet. Op onderstaande afbeelding staan de (locaties en namen van de) 12 campings in Nederland en 3 in Brabant (Eindhoven, Breda en Bergen op Zoom) die samenwerken onder de naam “City Camps”.

30 april 2021 2020

Pagina | 22

4. SWOT-ANALYSE

Vrije tijd is ons werk!

23

Ontwerpplan 30 april 2021

4. SWOT-ANALYSE In nevenstaande tabel hebben wij, op basis van de voorgaande hoofdstukken, schematisch een samenvatting weergegeven van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van en voor De Hooghe Heide. De uitkomsten van deze analyse en de ideeën en wensen van de eigenaar en zijn dochter en opvolgster, vormen nadrukkelijk de uitgangspunten voor de uitwerking van de hiernavolgende toekomstvisie en bedrijfseconomische onderbouwing voor De Hooghe Heide.

30 april 2021 2020

Pagina | 23

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

Vrije tijd is ons werk!

24

Ontwerpplan 30 april 2021

5.1.

UITGANGSPUNTEN TOEKOMSTVISIE

Kwaliteit en gasttevredenheid: De Hooghe Heide is anno 2020 een recreatiebedrijf dat weliswaar aanslaat bij de gekozen doelgroepen, maar slechts gedeeltelijk invulling geeft aan hun verwachtingspatronen en nog niet specifiek aangeeft dat het een redelijk unieke stadscamping is, vooral door de locatie op korte afstand van ’s-Hertogenbosch en de ligging in een natuurgebied. Bovendien is de score bij de ANWB (erkende 3,5 sterren-camping) nog aan de lage kant voor de doelgroep. Ook is De Hooghe Heide (nog) niet aangesloten bij leidende samenwerkingsverbanden en boekings-platforms. Wij denken daarbij aan o.a. City Camps en Natuurhuisje.

Bezetting: In de afgelopen jaren is de bezetting van de verhuurunits (m.u.v. de trekkershutten) gestegen, maar is de bezetting van de toeristisch standplaatsen gedaald. In het recente verleden is gebleken dat vooral de bedrijven in de top van de markt met een duidelijke, kansrijke en deels onderscheidende doelgroepkeuze hoog scoren, doordat zij op de juiste manier invulling geven aan het verwachtingspatroon van die doelgroep(en). Resultaat: Zoals omschreven en blijkt uit de in paragraaf 2.2. opgenomen gegevens m.b.t. de exploitatie gedurende de periode 2018-2020, is de brutomarge, vooral dankzij de stijging van de bezetting van de verhuurunits aanzienlijk gestegen. Niet alleen door de verhoging van de brutomarge, maar ook door een goede bewaking van de kosten is er sprake van een structureel positief resultaat dat in 2020 iets meer dan € 130.000 bedroeg (weliswaar excl. een management fee).

Mede op basis van het succes van de afgelopen jaren en de reacties daarop van gasten en het feit dat de dochter van de huidige eigenaar het management gaat overnemen, zijn op basis van een gezamenlijk overleg, de navolgende speerpunten geformuleerd: » De Hooghe Heide profileren en in de markt gaan zetten als redelijk unieke stadscamping; » Verduurzamen van het totale product; » Door een hogere bezetting en een te verwachten groter aandeel van de binnenlandse vakanties wordt de behoefte aan “slechtweeraccommodaties” steeds duidelijker. Een verbetering en uitbreiding van de bestaande voorzieningen is daarom noodzakelijk; » Verbeteren verblijfsrecreatief product met de focus op de doelgroepenkeuze. 30 april 2021 2020

Pagina | 24

Vrije tijd is ons werk!

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

25

Ontwerpplan 30 april 2021

» Door de coronacrisis is versneld duidelijk geworden dat er in toenemende mate behoefte bestaat aan privésanitair. Dit privésanitair dient op een duurzame manier vorm te krijgen; » Uitbreiding van de verhuureenheden met name door luxe(re) en duurzame eenheden die aansluiten bij de wensen en eisen van de doelgroep; » De campermarkt ontwikkelt zich nog steeds sterk en past ook in de individualiserende vrijetijds-economie. Camping De Hooghe Heide ontvangt, zeker als stadscamping, steeds vaker campergasten, maar een separaat deel met eigen kenmerken (onafhankelijk in- en uitrijden, eigen sfeer etc.) ontbreekt. Deze groeiende markt dient een eigen stek op de camping te krijgen en is qua exploitatie aantrekkelijk. Tijdens een conferentie in het kader van het NRITboek “Het Vakantiepark in Nederland” kwamen de navolgende negen tips voor vakantieparken naar voren ter voorbereiding op de toekomst, maar die ook in het Coronatijdperk zeker relevant zijn: 1. Gasten willen gezien worden en zingeving ervaren. Personaliseer daarom het product. 2. Verbreed de doelgroep, denk vooral aan Duitse gasten, maar ook aan Belgische, Franse en Deense, en neem de niet -toeristische gast mee (bv. de festivalganger); 3. Gebruik de omgeving als differentiërende factor: voeg ook de regionale cultuur en de stad aan de vermarketing toe; 4.

Zorg dat nieuwe accommodaties direct circulair gebouwd worden en over een aantal jaar een andere functie kunnen krijgen; 5. Neem circulariteit mee in de inkoop; 6. Zorg dat de technologische ontwikkelingen hand in hand gaan met de marketing van het bedrijf en met het verbeteren van operationele processen; 7. De gemiddelde verblijfsduur daalt; maak zowel de aankomsttijden als de verblijfsduur flexibel; 8. Zorg voor een voorbereiding op (mogelijke) personeelskrapte door het ‘stapelen’ van functies, gebruik van nieuwe technieken, inzet van senioren en bv. het bieden van woonruimte; 9. De gast verandert, zowel de senior als de junior, en deelt steeds meer zijn vakantieervaringen. Deze aandachtspunten ondersteunen de speerpunten voor de verdere ontwikkeling van De Hooghe Heide als recreatiepark (in de toekomst niet alleen camping), waardoor we deze speerpunten, die ook onderschreven worden door de toekomstige manager Monique Kroot, als uitgangspunt voor deze toekomstvisie nemen. Daarnaast spelen de volgende punten een (volgens ons) belangrijke rol: 1. Profilering als stadscamping; 2. Verduurzaming van het totale product van Camping De Hooghe Heide; 3. Een verbetering en uitbreiding van de bestaande voorzieningen en faciliteiten; 4. Gefaseerde uitbreiding met verhuureenheden; 5. De aanleg van een nieuw, volledig geautomatiseerd, camperpark met een eigen ingang.

Onderstaand volgt uitwerking van de hiervoor genoemde uitgangspunten.

30 april 2021 2020

Pagina | 25

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

Vrije tijd is ons werk!

26

Ontwerpplan 30 april 2021

Ad 1.: Profilering als stadscamping Vanwege de ligging nabij de toeristisch en cultureel zeer aantrekkelijke stad ‘s-Hertogenbosch, maar ook vanwege de ideeën en plannen van met name Monique Kroot en de uitkomsten van het gezamenlijk overleg, is het belangrijkste uitgangspunt voor de toekomst van het verblijfspark dat het zich focust op de specifieke doelgroep die zich thuis voelt op een “groene” stadscamping. Het gaat bij de opstelling van de strategische toekomstvisie dus vooral om op een goede manier tegemoet te komen aan de wensen en eisen van de “uitgerekte” doelgroep (binnen- en buitenlandse) empty nesters en actieve en vitale senioren (in principe in leeftijd variërend van 45 t/m 70), ook wel “kwaliteitstoeristen” genoemd. Deze profilering hoeft, ook vanwege het feit dat senioren de periodes buiten de schoolvakanties prefereren, geenszins te conflicteren met de “normale gezinnen” die tijdens de schoolvakanties het park willen bezoeken. Om deze reden doen wij op de eerste plaats het voorstel om de naam te veranderen in “Groen Stadsvakantiepark De Hooghe Heide”, die meer uiting geeft aan de sfeer en toekomstige natuurlijke invulling van de locatie en daarmee aan de wensen van de doelgroep.

De specifieke doelgroep (binnen- en buitenlandse “empty nesters” en de actieve senioren) bestaat vrijwel geheel uit (samenwonende) paren, die een (kort) bezoek willen brengen aan de bezienswaardigheden, activiteiten en evenementen die de regio, maar vooral de kern van ‘sHertogenbosch te bieden heeft, maar ook de mogelijkheden voor het benutten van de mooie wandel- en fietsroutes die aan het park grenzen. Daarnaast zullen er, mede vanwege de profilering als stadscamping i.s.m. de horeca- en detailhandel en de culturele instellingen uit ‘s-Hertogenbosch ook arrangementen ontwikkeld kunnen en moeten worden. Ad 2.: Verduurzaming totale product van Groen Stadsvakantiepark De Hooghe Heide Bij alle toekomstige investeringen en bij het onderhoud zal vanaf dit moment nog meer rekening gehouden worden met een duurzame materiaalkeuze. Mede daardoor zal De Hooghe Heide geclassificeerd kunnen worden met het internationale certificaat op het gebied van duurzaamheid in de leisure-sector: de Green Key. Bedrijven met een Green Key keurmerk doen er alles aan om het milieu te sparen, zonder dat hun gasten inleveren op comfort en kwaliteit. Zij gaan daarbij een stap verder dan de normale wet- en regelgeving vereist.

Zo heeft De Hooghe Heide dit jaar bijvoorbeeld de overlast die de processierups kan veroorzaken voor gasten, bestreden door het plaatsen van 40 (duurzaam ontwikkelde) vogelhuisjes die daardoor ook nog eens een positief effect hadden op de variëteit van vogels die het park en de omgeving bezoeken. Green Key maakt het voor organisaties in de recreatie- en vrijetijdsbranche mogelijk om praktisch en zichtbaar met MVO aan de slag te gaan. De gecertificeerde bedrijven voldoen aan de normen die gesteld zijn door de Stichting KMVK (Stichting Keurmerk Milieu, Veiligheid en Kwaliteit) en spelen daarmee ook in op de wensen en eisen van hun (toekomstige) gasten. Voor meer informatie over de eisen die gesteld worden om een certificaat te kunnen bemachtigen verwijzen wij naar www.greenkey.nl/normen

30 april 2021 2020

Pagina | 26

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

Vrije tijd is ons werk!

27

Ontwerpplan 30 april 2021

Ad 3.: Verbetering en uitbreiding van faciliteiten en voorzieningen Het gaat daarbij vooral om wijziging van de verkeersbewegingen door de verplaatsing van de entree. Direct aan de entree wordt een nieuwe dienstwoning annex receptie, een nieuw centrumgebouw, met een multifunctionele (recreatie) ruimte en een nieuwe ruimte voor de facilitaire dienst gerealiseerd. Vanwege de huidige verliezen wordt de huidige winkelkiosk vervangen door een beperkt aanbod in de ontvangstruimte van de nieuwe receptie. Daarnaast zullen, ook vanwege het Coronavirus, de sanitaire voorzieningen aangepast moeten worden en wellicht (deels) vervangen door privé-sanitair-units. Indien dit noodzakelijk blijkt te zijn, kan ook nog overwogen worden om een herinrichting van het sanitairgebouw te realiseren, waarbij in dat gebouw privéunits gecreëerd worden die uitsluitend toegankelijk zijn voor de gast die bij aankomst daarvan de sleutel ontvangt. Uiteraard zal de uitbreiding landschappelijk aangepast worden, zodat die aansluit bij de natuurlijke uitstraling van de omgeving en het huidige park. Ook zullen de bestaande (toeristische) kampeerplaatsen heringericht en vergroot moeten worden. Per standplaats dient een oppervlakte van 125 m2 aangehouden te worden. Ad 4.: Gefaseerde uitbreiding verhuureenheden Mede op basis van de uitkomsten van de gevolgen van het coronavirus m.b.t.

de noodzaak van eigen sanitaire voorzieningen, maar ook omdat de wensen en eisen en de ontwikkelingen op dit gebied inmiddels ietwat gewijzigd zijn en met name de duurzaamheid van de units een belangrijk item is geworden stellen wij het navolgende voor: » De huidige trekkershutten moeten, zoals ook te zien is aan de stagnerende omzet, vervangen worden door nieuwe, aan de wensen en eisen van de gekozen doelgroep aangepaste duurzame verhuureenheden in de vorm van Glamping(verhuur)tenten en Ecocabins. Onderstaand een impressie van de type units die wij daarbij voor ogen hebben.

30 april 2021 2020

Pagina | 27

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

Vrije tijd is ons werk!

28

Ontwerpplan 30 april 2021

» Bij de aanschaf van nieuwe verhuurunits stellen wij voor om af te zien van (eenvoudige) chalets en daarvoor in de plaats diverse types (2, 4 en een beperkt aantal 6-persoons-) duurzame lodges aan te schaffen. Onderstaand ook een impressie van deze units.

30 april 2021 2020

Pagina | 28

Vrije tijd is ons werk!

5. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

29

Ontwerpplan 30 april 2021

Ad. 5.: De aanleg van een nieuw, volledig geautomatiseerd, camperpark met een eigen ingang. Uitgangspunt voor de inrichting van het toekomstige camperpark is dat het gehele, van de reguliere camping afgescheiden park, maar ook de camperplaatsen zelf, op een natuurlijke manier worden ingepast in de omgeving en in tegenstelling tot veel reguliere gemeentelijke camperplaatsen, ruim voldoende comfort en privacy bieden. Het zelfstandige camperpark zal niet met een traditionele receptie met beperkte openingstijden werken, maar heeft een redelijk unieke selfservice check-in/check-out via een betaalautomaat (alleen Pinpas of creditcard) 4 . De gast heeft daardoor alle vrijheid bij komen en gaan. Het camperpark is 365 dagen per jaar geopend en wordt 24 uur per dag met camera’s beveiligd. De toegangsslagboom is vanwege de rust op het park tussen 24.00 uur en 6.00 uur gesloten. Gedurende deze periode kan er ook niet ingecheckt worden. Bij nood kan men het camperpark echter wel altijd verlaten. Alle camperplaatsen zullen beschikken over een eigen wateraansluiting en een eigen elektra-aansluiting van 16 Ampère (max. 3.520 Watt). Het op de locatie aanwezige sanitairgebouw staat (op termijn) uitsluitend ter beschikking van de camperaars.

Het toekomstige camperpark beschikt over specifieke, luxe en unieke campervoorzieningen waaronder een ruim Camper Service Station met twee camperverzorgingsplaatsen. Hier kan schoon drinkwater getankt, afvalwater geloosd en het chemisch toilet geleegd worden. Ook huisvuil kan hier gescheiden, ingeleverd worden. Lidmaatschap van de Nederlandse Kampeerauto Club (NKC) is daarnaast ook absoluut noodzakelijk om de toekomstige gasten zowel uit Nederland als uit het buitenland te bereiken.

4 Zie ook paragraaf 8.11, waarin de brochure van een van de leveranciers van een dergelijk geautomatiseerd camperpark is opgenomen.

30 april 2021 2020

Pagina | 29

Vrije tijd is ons werk!

6. TOEKOMSTVISIE DE HOOGHE HEIDE

30

Ontwerpplan 30 april 2021

5.2.

TOEKOMSTVISIE GROEN STADSVAKANTIEPARK DE HOOGHE HEIDE