08.a - Bestuursnota 2023-2027

eceDeDe

Bestuursnota 2023-2027 Gemeente Sint-Michielsgestel

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 1. Inleiding ............................................................................................................................. 3 2. Leeswijzer ......................................................................................................................... 4 3. Financiële doorkijk ............................................................................................................. 5 4. Programma Duurzaamheid................................................................................................ 6 4.1 Autonome ontwikkelingen ............................................................................................ 6 4.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma .................................................. 7 4.3 Financiële gevolgen Duurzaamheid ........................................................................... 10 5. Programma Sociaal Domein ............................................................................................ 12 5.1 Autonome ontwikkelingen .......................................................................................... 12 5.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ................................................

15 5.3 Financiële gevolgen Sociaal Domein ......................................................................... 19 6. Leefomgeving .................................................................................................................. 22 6.1 Autonome ontwikkelingen .......................................................................................... 22 6.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ................................................ 25 6.3 Financiële gevolgen Leefomgeving ............................................................................ 29 7. Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ........................................................... 32 7.1 Autonome ontwikkelingen .......................................................................................... 32 7.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ................................................ 33 7.3 Financiële gevolgen Economie, Toerisme, Recreatie, Sport en Cultuur ..................... 37 8. Ruimtegevend Bestuur .................................................................................................... 39 8.1 Autonome ontwikkelingen .......................................................................................... 39 8.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma ................................................

43 8.3 Financiële gevolgen Ruimtegevend Bestuur .............................................................. 46 9. Kaders financiële uitgangspunten .................................................................................... 48 10. Uitwerking financiële gevolgen ...................................................................................... 50 11. Circulaire gemeentefonds (meicirculaire) ....................................................................... 53 Lijst van afkortingen…………………………………………………………………………………57

2

1. Inleiding In 2022 hebben we een ambitieus Bestuursakkoord vastgesteld. We hebben dit bestuursakkoord uitgewerkt in een college werkprogramma. Ondanks dat we te maken hebben met financiële uitdagingen, realiseren we voor de komende meerjarenbegroting 2024-2027 een duurzaam financieel evenwicht zonder dat daarvoor de lasten voor onze inwoners stijgen. De komende jaren zijn wij in staat om ons werkprogramma uit te voeren en daarmee invulling te geven aan de ambities in het bestuursakkoord. In deze Bestuursnota laten we zien hoe het staat met de uitvoering van het werkprogramma en welke (financiële) ontwikkelingen er zijn. Financiële situatie gemeenten Zoals u wellicht heeft meegekregen uit de reactie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op de Voorjaarsnota van het Rijk, staan de gemeentelijke uitvoering van wettelijke taken en de haalbaarheid van grote maatschappelijke opgaven onder druk door de financiële situatie van de gemeenten. Uit de Voorjaarsnota blijkt dat gemeenten vanaf 2027 structureel meer geld zullen ontvangen en dat het kabinet van plan is om het accres goed te regelen. Echter, de opschalingskorting blijft gehandhaafd. Volgens VNG-voorzitter Jan van Zanen kunnen de gevolgen voor inwoners 'desastreus' zijn als alle opgaven en wettelijke verantwoordelijkheden blijven bestaan, terwijl er tegelijkertijd aanzienlijk minder geld uit Den Haag komt.

Daar komt voor onze gemeente nog bij dat SintMichielsgestel een van de 50 gemeenten is die het zwaarst getroffen wordt door de herverdeling van het gemeentefonds. Prioriteit vaste taken en Uitvoeringsprogramma Nu er meer duidelijkheid is over de gemeentelijke inkomsten op langere termijn heeft het college besloten prioriteit te geven aan de uitvoering van vaste taken en van de uitvoering van het Bestuursakkoord. De komende jaren zullen daarom in het teken staan van het oplossen van knelpunten op het gebied van woningbouw, verkeer, onderwijshuisvesting, sportvoorzieningen en de ontwikkelingen in het buitengebied. Hoewel het zogenaamde ravijnjaar (2027) voor een deel is opgelost, zien we de algemene uitkering in 2026 met € 3 miljoen dalen ten opzichte van 2025. Hierdoor is en blijft er weinig financiële ruimte voor structureel nieuw beleid. Lobby vanuit VNG In deze Bestuursnota vindt u voornamelijk autonome ontwikkelingen en de gevolgen van keuzes die het college heeft gemaakt. Als college hopen we daarbij dat de lobby vanuit de VNG succes zal hebben en dat er structureel geld beschikbaar komt. Dit zou betekenen dat de Bestuursnota van volgend jaar meer ruimte kan bieden voor nieuw structureel beleid. Met deze nota geeft het college inzicht in de financiële situatie van de gemeente en in een beleidsinhoudelijke update.

Daarmee voldoet ons college aan een van de randvoorwaarden van het Bestuursakkoord 2022-2026: een duurzaam financieel evenwicht. Voor nu, voor later én voor elkaar. Sint-Michielsgestel, 12 juni 2023 Het college van Burgemeester en Wethouders

3

2. Leeswijzer De Bestuursnota 2023-2027 is de opmaat naar de nieuwe Begroting 2024 met meerjarenraming 2025-2027. In voorgaande jaren ontving u in het voorjaar een Eerste Bestuursrapportage plus een Kadernota. Omdat deze documenten veel samenhang met elkaar hebben, hebben wij er dit jaar één nota van gemaakt. Zo krijgt u in één document overzicht over de huidige stand van zaken, maar is er ook een financiële doorkijk naar de toekomst. Het is de bedoeling dat we voortaan ieder jaar een Bestuursnota presenteren. Na besluitvorming over deze nota in de gemeenteraad, zullen wij de inhoud verwerken in de Meerjarenbegroting. Deze leggen we later dit jaar voor aan de gemeenteraad. Opbouw Bestuursnota De Bestuursnota die nu voor ligt is als volgt opgebouwd. In het volgende hoofdstuk is een financiële samenvatting opgenomen van de nu voorgestelde begrotingsmutaties. In de daaropvolgende hoofdstukken komen de 5 programma’s aan bod die u ook terugvindt in de Begroting. Per programma geven we een overzicht van de autonome ontwikkelingen. Ook laten we zien wat de stand van zaken van het uitvoeringsprogramma is en welke ontwikkelingen daarmee samenhangen. De financiële ontwikkelingen staan in tabellen aan het eind van ieder hoofdstuk.

Het samenvattende financieel overzicht, inclusief de gevolgen hiervan voor het begrotingsbeeld en de reservepositie staan in het hoofdstuk Uitwerking financiële gevolgen. Ten slotte vindt u in deze Bestuursnota een toelichting op de meicirculaire 2023. De gevolgen hiervan zijn verwerkt in deze nota. Verwerking financiële gevolgen De financiële gevolgen van deze Bestuursnota verwerken we met de 10e wijziging van de Meerjarenbegroting 2023. Zoals eind vorig jaar aangegeven maken de onderwerpen die zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 van 15 november 2022 deel uit van de voorgestelde begrotingsmutaties.

4

3. Financiële doorkijk Ontwikkeling begrotingssaldo Als startpunt voor de bepaling van de financiële positie van onze gemeente gaan we uit van het begrotingssaldo na verwerking van de begrotingsmutaties vanuit de Tweede Bestuursrapportage 2022 en de begrotingsmutatie voor het Participatiebeleid (december). Op basis van de voorgestelde begrotingsmutaties vanuit deze Bestuursnota inclusief de gevolgen van de meicirculaire gemeentefonds en dekkingsvoorstellen zien we de volgende ontwikkeling van het begrotingssaldo. Ontwikkeling begrotingssaldo x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel Begrotingssaldo, als startpunt Voorgestelde mutaties Bestuursnota: • Autonome ontwikkelingen incl. dekkingsvoorstellen • Voortgang en ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma • Meicirculaire 2023 Totaal voorgestelde mutaties Begrotingssaldo na Bestuursnota

begroting 2023 434,5

begroting 2024 434,5

begroting 2025 434,5

begroting 2026 434,5

begroting 2027 -125,4

-557,3

-143,7

-294,7

-648,0

169,1

-405,0 14,2 -948,1

-845,3 554,5 -434,5

-655,3 515,5 -434,5

-420,3 773,9 -294,4

-220,3 653,6 602,4

-513,6 tekort

0,0 overschot

0,0 overschot

140,1 overschot

477,0 overschot

Tóch een duurzaam financieel evenwicht In de voorbereiding op deze Bestuursnota zijn we geconfronteerd met extra kosten met name vanwege inflatie en hogere indexeringen. Dit was aanzienlijk meer dan waar we bij de vorige begroting mee hebben gerekend. We zijn er hierbij van uit gegaan dat het Rijk met de gemeentefondsuitkering onze gemeente hierin financieel compenseert. Hoewel de meicirculaire een positief beeld geeft en we voor een groot deel gecompenseerd zijn, bleek een sluitend begrotingsbeeld voor alle jaren nog niet mogelijk. In deze Bestuursnota hebben we daarom een aantal dekkingsmaatregelen verwerkt waarmee we voor alle begrotingsjaren vanaf 2024 tot een sluitend beeld komen. Deze maatregelen leiden niet tot extra lasten voor onze inwoners. Hiermee realiseren voor de komende meerjarenbegroting 2024-2027 een duurzaam financieel evenwicht. In de hierop volgende hoofdstukken zijn per programma de diverse ontwikkelingen en daarmee samenhangende gevolgen voor de begroting toegelicht. We gaan allereerst in op de autonome ontwikkelingen gevolgd door de nieuwe ontwikkelingen op basis van het Uitvoeringsprogramma van het Bestuursakkoord. Een totaaloverzicht van de gevolgen voor de begroting en de reservepositie zijn opgenomen in het hoofdstuk 10 'Uitwerking financiële gevolgen'.

5

4. Programma Duurzaamheid 4.1 Autonome ontwikkelingen Klimaatadaptatie en energietransitie Uitvoering warmtetransitie In de uitvoeringsagenda warmtetransitie zijn de capaciteit, middelen en doelen opgenomen voor uitvoering van de warmtetransitie. De Rijksoverheid stelt via de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden geld beschikbaar voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Voor Sint-Michielsgestel is voor 2023 € 493.000 beschikbaar (en voor 2024 € 497.544 en voor 2025 € 502.016). Daarnaast is de Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie beschikbaar. Hiermee is een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen mogelijk. Voor Sint-Michielsgestel is voor 2023 € 293.460 beschikbaar (en voor 2024 € 167.900). In 2024 en 2025 volgen de tweede en de derde ronde voor de lokale aanpak. In deze rondes wordt nieuw budget beschikbaar gesteld.

Plattelandsvernieuwing Stichting Het Groene Woud We leveren jaarlijks een bijdrage aan Stichting Het Groene Woud die ingezet wordt voor (burger) initiatieven gericht op plattelandsvernieuwing. Deze bijdrage is structureel. Het gaat om een bedrag van € 12.000. Stimuleringsregeling landschap Voor de stimuleringsregeling landschap is een contract gesloten over een periode van vier jaren (2019 - 2022). Dit contract wordt structureel voortgezet, de bijdrage is € 30.000 per jaar.

Afval Kwijtschelding Rondom de Kwijtscheldingen zien we een tweetal ontwikkelingen namelijk: 1. Door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen waaronder de energiecrisis en de inflatie neemt het aantal aanvragen Kwijtschelding toe. 2. Doordat verschillende toeslagen zoals de huurtoeslag zijn verhoogd, stijgt het aantal afwijzingen. Mensen die voorgaande jaren “gewoon” in aanmerking kwamen voor Kwijtschelding worden nu als gevolg van een verhoging van de toeslag afgewezen. Dit is zorgelijk en staat gelet op de minimale verhoging van de toeslag niet in verhouding tot hetgeen men nu wel moet betalen aan gemeentelijke belastingen. Mogelijk dat hierdoor meer mensen in financiële problemen komen en vorderingen oninbaar worden. De precieze aantallen aanvragen Kwijtscheldingen en de bijhorende bedragen zijn nog niet inzichtelijk. Deze worden, net als mogelijke maatregelen, meegenomen in de Tweede Bestuursrapportage.

6

Riolering Vervanging IBA’s In het Verbreed Gemeentelijke Rioleringsplan vGRP6 2020-2024 houden we overeenkomstig de theoretische restlevensduur in het jaar 2033 rekening met een vervanging investering voor 17 IBA’s (Individuele Behandeling Afvalwater). Uit jaarlijks onderhoud blijkt dat er drie IBA’s al in 2023 vervangen moeten worden. Hiermee is een totaal investeringsbedrag van € 60.000 gemoeid. Deze investering leidt ertoe dat er voor de komende 10 jaar een gemiddelde kapitaalslast van € 2.400 extra aan het product toegerekend moet worden (op basis van 30 jaar afschrijving en rentepercentage 1,36%). Dekking voor 2023 komt uit de voorziening riolering.

Milieu Uitbreiding verzoektaakbedrijven ODBN Het college heeft ingestemd met structureel € 42.000 extra budget voor het onderbrengen van milieucontroles op verzoektaak bedrijven bij de ODBN. Door frequente controle die de ODBN uitvoert blijft de kwaliteit van de leefomgeving gewaarborgd. Herijkt uurtarief 2023 ODBN Ontwikkelingen en stijgende prijzen liggen ten grondslag aan de noodzaak voor de ODBN om de vastgestelde begroting 2023 te herzien. Op basis van de nieuwe kostenramingen en de omvang van de nieuwe werkpakketten die inmiddels bekend zijn, is het uurtarief 2023 ook herijkt. Het vastgestelde tarief in 2023 was € 104,45. Dit stijgt met 4,2% naar € 108,87 Tariefstijging kadernota 2024 ODBN Het uurtarief wordt conform de indexatie uit de MEV (Macro Economische Verkenning) verhoogd. De cijfers uit de gewijzigde begroting 2023 zijn het vertrekpunt voor de ontwerpbegroting 2024. Met de nieuwe cao-afspraken hierin meegenomen, leidt dit tot een stijging van het uurtarief van € 108,87 naar € 112,60 (+ 3,4%).

4.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma 4.2.1 Ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma Algemeen In het programma Duurzaamheid is het merendeel van de uitgezette acties op koers. Maar ook hier merken we de impact van snelle veranderingen door ontwikkelingen in, bijvoorbeeld, landelijk beleid en de druk op ruimtelijke en technische mogelijkheden. Volgens de afspraken in de Regionale Energiestrategie (RES) zijn projecten voor duurzame opwek uiterlijk in 2025 planologisch vergund en in 2030 gerealiseerd. Maar de huidige beperkingen in het elektriciteitsnet zorgen voor extra uitdagingen om dat ook waar te kunnen maken. Daarbij komen we steeds meer tot het besef dat de grote maatschappelijke transities ook een lastige ‘ruimtelijke puzzel’ opleveren. Duurzame energie, water, klimaatadaptatie en de transformatie van het landelijke gebied; allemaal leggen ze een claim op schaarse ruimte. Niet gek dat Rijk en provincie meer regie nemen om gezamenlijk met gemeenten deze ruimtelijke puzzel te kunnen leggen.

7

Klimaatadaptatie en energietransitie De focus binnen het programma duurzaamheid zit voor de komende jaren op klimaatadaptatie en de energietransitie (duurzame elektriciteit en warmte). Onlangs is – onder andere op basis van de Landelijke maatlat groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving – een lokale Strategie Klimaatadaptatie opgesteld. Deze wordt in september 2023 aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. Vervolgens wordt een uitvoeringsagenda aan het college ter vaststelling aangeboden. De benodigde middelen en capaciteit voor de uitvoering (2024 t/m 2027) worden in het raadsvoorstel opgenomen (in totaal € 800.000). Daarnaast wordt € 100.000 per jaar gedekt uit het begrote bedrag binnen exploitatie riolering voor afkoppelen hemelwaterafvoer, zodat in totaal € 400.000 beschikbaar is ter dekking van de benodigde capaciteit en middelen voor de uitvoering. We gaan ervan uit dat op termijn hiervoor ook Rijksmiddelen beschikbaar komen. Voor opwek van duurzame elektriciteit is ervoor gekozen om in twee fasen een tender uit te zetten voor een zonnepark. In de eerste tender in december 2022 is 10 hectare uitgezet. Na de zomer starten de omgevingsdialogen. Op het vlak van energiebesparing is, onder andere, gewerkt aan verduurzaming van het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed.

De uitwerking hiervan wordt verder meegenomen in het plan van aanpak Accommodatiebeleid dat naar verwachting in juli door het college wordt behandeld. Circulaire economie is tot op heden – naast natuurlijk actief beleid op afval - nog een onderbelicht thema gebleven. Eind dit jaar verwachten we samen met een brede vertegenwoordiging uit de samenleving te starten met een verkenning naar de mogelijkheden voor beleid voor circulair bouwen.

Leaderprogramma Het Groene Woud en Mozaïek Dommelvallei Het Groene Woud en Mozaïek Dommelvallei bereiden een Europese subsidieaanvraag voor om gelden beschikbaar te krijgen ter versterking van het landelijk gebied. Het gaat om in totaal € 2.500.000 voor een periode van vijf jaar. Met deze middelen kunnen we projecten en initiatieven vanuit de samenleving ondersteunen. Om de middelen vrij te krijgen is een cofinanciering nodig vanuit de betrokken partijen. Daarom stellen wij voor om voor de jaren 2024 tot en met 2026 jaarlijks € 15.000 beschikbaar te stellen. Dekking is beschikbaar vanuit de Ruimte voor Ruimte middelen kwaliteitsverbetering Landelijk gebied. Om plattelandsvernieuwing ook ruimtelijk mogelijk te maken, is gestart met het opstellen van een zogenaamd VAB-beleid (VAB = Vrijkomende Agrarische Bebouwing). Inmiddels is er een projectopdracht geformuleerd en wordt het proces opgestart. Naar verwachting wordt het VAB-beleid in de eerste helft van 2024 ter vaststelling aangeboden.

Uitvoering programma Gestel Groene Gemeente 2.0 Vanaf 2023 stellen we aansluitend op de omgevingsvisie een programma Natuur, Landschap en Biodiversiteit op, met de naam Gestel Groene Gemeente. Voor de uitvoering van dit programma is meer geld nodig. Dit geld kan aanvullend ingezet worden op middelen vanuit ruimte-voor-ruimte initiatieven of ruimtelijke ontwikkelingen waarvoor een bijdrage is gedaan in het groenfonds. Ook kan het ingezet worden als cofinanciering om andere geldstromen los te krijgen. Voorlopig stellen wij voor om incidenteel € 20.000 op te nemen voor 2024 en na behandeling van het programma in de raad eventueel een structurele bijdrage op te nemen. Dekking is beschikbaar vanuit de Ruimte voor Ruimte middelen kwaliteitsverbetering Landelijk gebied. Vanuit de derde actualisatie van het bestemmingsplan buitengebied komt hiervoor een bedrag van € 1.425.000 vrij.

8

Afval (ondergrondse) containers voor hoogbouw-verzamellocaties Conform het Uitvoeringsprogramma gaan we verder met uitvoering geven aan het beleid om afval beter te scheiden. We communiceren intensiever met bewoners over de opbrengsten van beter afval scheiden en we leggen de rekening neer bij die inwoners die hun afval minder scheiden en daardoor veel restafval aanbieden (diftar-beleid). Een aanpassing van het afvalinzamelsysteem voor hoogbouw-verzamellocaties is nodig, vanwege: • Verplichting tot gescheiden inzameling groente -, fruit -, tuinafval en etensresten (GFT+E) bij hoogbouw vanaf 2024; • Overlast bij inzameling plastic verpakkingen, metalen verpakkingen (blik) en drankpakken (PMD) met zakken; • Overlast opstelplaatsen kliko-containers; • Overlast bij bovengrondse verzamellocaties restafval; • Bijplaatsingen bij containers en zwerfvuil. Deze investering in (ondergrondse) verzamelcontainers voor restafval, oud papier en karton en GFT+E leidt tot een kapitaallast van € 43.000 in 2024 en vanaf 2025 structureel circa € 104.000 ten laste van de gesloten financiering. Het is niet nodig de afvalstoffenheffing te verhogen voor deze investeringen, omdat over meerdere jaren gemeten de investering zich terugverdient door lagere kosten voor de inzameling en lagere verwerkingskosten door betere afvalscheiding.

4.2.2 Voortgang Uitvoeringsprogramma Op de volgende pagina staat een tabel waarin per activiteit uit het Uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht.

9

Tabel voortgang Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2022

2023

2024

2025

2026

Stavaza

Toelichting

Actie Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4

Klimaatadaptatie en energietransitie 1e tender 10 hectare zonneparken

X

Bekendmaking uitvoeringsplan warmtetransitie, start uitvoering

X

Uitvoeren van een energiescan van de gemeentelijke gebouwen

X

Vaststelling voorkeursvolgorde en evaluatie 1e tender zonneparken Voortgangs-rapportage RES 1.0

X X De focus binnen duurzaamheid zit op energie en warmtetransitie en klimaatadaptatie. Dit loopt door naar 2024. Streven is om eind 2023 een start te maken met circulair bouwen en hier ook het maatschappelijk middenveld en de ondernemers bij te betrekken.

Onderzoeken mogelijkheden beleid circulair bouwen X In Omgevingsvisie instrumenten bepalen die voor verduurzaming in Omgevingsplan worden opgenomen Plan van aanpak verduurzaming maatschappelijk vastgoed

X X

2e tender zonneparken op basis van taakstelling evaluatie

Ivm netcongestie komt de realisatie van zonneparken in Nederland in problemen. idem

X

Vaststelling voorkeursvolgorde 2e tender Omgevingsdialogen en vergunning-verlening zonneparken Gehele RES-opgave vergund Afspraken met verenigingen en maatsch. org. over financiering verduurzaming vastgoed

X X

idem Idem

X X

Plattelandsvernieuwing Opstellen projectplan verduurzaming (agrarische sector)

X

Bestuurlijk vaststellen projectplan verduurzaming Start opstellen VAB-Beleid

Dit is vertraagd vanwege beperkt inzetbare capaciteit. X

Idem

X

Opdracht is geformuleerd, proces start later dan verwacht.

VAB-Beleid gereed

X

Verwachting vaststelling Q1/2 2024

Afval Optimaliseren Doelstellingen, Beleidsnotitie en Uitvoeringsplan Extra communicatie Evaluatie restafval Afval (ondergrondse) containers voor hoogbouwverzamellocaties

X X

X

X

X

X X

X

4.3 Financiële gevolgen Duurzaamheid 4.3.1 Autonome ontwikkelingen De volgende onderwerpen vanuit dit programma hebben gevolgen voor het begrotingssaldo (overige voorgestelde mutaties zijn budgetneutraal): Voorgestelde autonome begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

2023

2024

2025

2026

2027

Plattelandsvernieuwing Verlenging contracten Groene Woud, Stila,en Erven Plus

-48,0

-48,0

-48,0

-48,0

-48,0

Milieu

-92,0

-114,0

-114,0

-114,0

-114,0

-140,0

-162,0

-162,0

-162,0

-162,0

Duurzaamheid

Uitbreiding verzoektaken ODBN

Totaal Programma Duurzaamheid

4.3.2 Ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo: Voorgestelde nieuwe begrotingsmutaties x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2023

2024

2025

2026

2027

-40,0

-40,0

-40,0

-40,0

Duurzaamheid Uitwerking bestuursakkoord november 2022: -

Energiescan vastgoed

-100,0

-

Evaluatie restafval

-15,0

-

Intensiveren communicatie afval

-40,0

-

Optimaliseren doelstellingen afval

-25,0

af: dekking Afvalstoffenheffing

80,0

40,0

40,0

40,0

40,0

Uitvoering klimaatadaptatie

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

af: dekking middelen Rijksoverheid

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Bijdrage Leaderprogramma Het Groene Woud/Mozaïek Dommelvallei

-15,0

-15,0

-15,0

Uitvoering programma Gestel Groene Gemeente 2.0

-20,0

af: RvR-gelden kwaliteitsverbetering landelijk gebied

35,0

15,0

15,0

(Ondergrondse) containers voor hoogbouw-verzamellocaties

-43,0

-104,0

-104,0

-

Voorstellen Bestuursnota: -

-

af: kosten worden terugverdiend door lagere kosten -

Uitvoering Klimaatadaptatie

43,0

104,0

104,0

104,0

-300,0

-300,0

-100,0

-100,0

100,0

100,0

0,0

0,0

af: bijdrage uit VGRP

100,0

100,0

Uitvoering warmtetransitie

-665,4

-502,0

af: dekking middelen Rijksoverheid

665,4

502,0

-200,0

-200,0

Totaal Programma Duurzaamheid

-100,0

-104,0

5. Programma Sociaal Domein 5.1 Autonome ontwikkelingen Minderheden Wet inburgering De specifieke uitkering (SpUk) voor de Wet inburgering en Onderwijsroute is hoger dan in 2022. De begroting wordt hier op aangepast. Het gaat om een budgetneutrale wijziging. Het resterende budget van de twee SpUk’s van 2022 wordt toegevoegd aan de budgetten voor 2023. Het budget voor de ondersteuning van mensen die nog onder de oude wet inburgering vallen, hevelen we administratief over naar het Participatiebudget. In de praktijk worden hieruit namelijk de uitgaven gedaan om de ondersteuning te bekostigen. We hevelen daarnaast een uitvoeringsbudget van € 31.500 over naar MijnGemeenteDichtbij (MGD) om structureel de personele capaciteit uit te breiden, zodat we de taken vanuit de Wet inburgering kunnen uitvoeren. In 2023 is € 48.000 beschikbaar om met de wooncorporaties huizen geschikt te maken voor de huisvesting van grote statushoudersgezinnen. Dit budget hevelen we over vanuit 2022.

Jeugdzorg Regionale ontwikkelingen: High intensive care bedden Er is voor 2023 een beschikbaarheidsfinanciering gereserveerd voor zeven high intensive care (HIC) bedden binnen de regio Noordoost-Brabant. Verrekening van deze garantiestelling vindt plaats na 2023. Beschikbaarheidsbijdrage Jeugdbescherming Brabant Voor het Jeugdbescherming Brabant (JBB) is een beschikbaarheidsbijdrage gereserveerd ten behoeve van de bekostiging van beschikbaarheid indien gedurende het jaar minder beschermingsmaatregelen worden afgegeven dan begroot. Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 wordt het budget regionale jeugdzorg met € 33.700 naar boven bijgesteld voor een beschikbaarheidsbijdrage JBB. Maatwerkvoorzieningen Er is sprake van groei in de maatwerkvoorzieningen. Duidelijk is dat de complexiteit op casusniveau is toegenomen. Het is nog niet duidelijk in hoeverre dit wordt veroorzaakt door wachtlijsten bij specialistische hulp, vertraagde corona effecten of andere ontwikkelingen. Herijking regionaal budgettair kader & centrumregeling Het herijkte regionale budgettaire kader voor 2023 is naar beneden bijgesteld. Dit voordelige effect vervalt door de gevolgen van de gestegen indexering. Oorzaak zijn onderbestedingen op projecten in 2022 ontstaan door de problematiek op de arbeidsmarkt. Het budget wordt met € 23.500 naar beneden bijgesteld.

Daarnaast stijgen de kosten voor de centrumregeling met € 10.600. Dit budget wordt naar boven bijgesteld.

12

Lokale ontwikkelingen: Persoonsgebonden budget (PGB) Het budget voor de PGB's wordt voor 2023 met € 60.000 naar boven bijgesteld. Complexe scheidingen pilot Als ouders uit elkaar gaan heeft dat effect op de kinderen. Daar waar het uitmondt in een vechtscheiding is de impact nog groter. Het is van belang dat consulenten weten hoe ze moeten handelen in een dergelijke situatie en kunnen de-escaleren. Om dit te bereiken moeten zij hiervoor de juiste handvatten aangereikt krijgen. Dit geldt eveneens voor de partners. Voor ouders is het van belang om te weten waar zij info en hulp kunnen krijgen. In 2023 ontwikkelt de gemeente hiervoor een pilot. De kosten bedragen € 15.000 voor 2023. Op basis van de evaluatie wordt dit mogelijk vanaf 2024 structureel uitgevoerd. Formatie MGD Pilot jeugdhulp dichtbij Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 wordt er budget (€ 51.000, € 61.000 en €10.200) beschikbaar gesteld aan MGD voor formatie. Het betreft de voortzetting van de pilot Jeugdhulp. Dit wordt bekostigd door een onttrekking aan de reserve sociaal domein. Indexering De grootste financiële wijzigingen ten opzichte van de vastgestelde begroting voor 2023 zijn voornamelijk te verklaren doordat de regionale en lokale budgetten aanzienlijk zijn bijgesteld met een indexering van 7% (voornamelijk door CAO stijgingen bij aanbieders). Verwachting voor 2024 is een indexering van 4,5%.

Deze ziet u terug in de Begroting voor volgend jaar. Het budget voor jeugdzorg PxQ (prijs x hoeveelheid) wordt met 7% geïndexeerd en wordt daarom met € 282.000 naar boven bijgesteld. De budgetten voor maatwerk en lokale middelen worden met 7% geïndexeerd. De budgetten worden met € 18.100 naar boven bijgesteld. Bovenregionaal is besloten een extra indexering van 2,3% op de GI' s (gecertificeerde instellingen) toe te passen. Voor deze extra lasten is de stelpost indexering beschikbaar.

Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) Hulpmiddelen De lasten voor hulpmiddelenleverancier Medipoint zijn hoger dan aanvankelijk begroot, doordat het indexpercentage hoger is dan verwacht. Dit percentage is 13%. Hierdoor is er structureel € 27.400 extra budget nodig. De stelpost prijsindexering is hiervoor beschikbaar. Huishoudelijke hulp Landelijk zijn er personeelstekorten op het gebied van de huishoudelijke hulp. Hierdoor wordt er mogelijk minder hulp geleverd dan geïndiceerd. We verwachten hierdoor uit te komen met het budget. Collectief vervoer Het budget voor collectief vervoer is vanwege de prijscompensatie ontoereikend. Er is structureel € 25.000 meer nodig. Begeleiding De prognose is dat de kosten in 2023 hoger zijn dan in 2022. Dit komt door de indexering, nieuwe prijsafspraken en nagekomen facturen vanuit de regionale inkoop. We verwachten dat dit opgevangen kan worden binnen de bestaande middelen omdat het financiële inverdieneffect van de PxQ financiering groter is dan vooraf gedacht.

13

Inkoop zorg en veiligheid De inkoop van zorg en veiligheid financieren we vanaf 2022 niet meer uit de regionale begroting beschermd wonen en maatschappelijke opvang, maar uit de lokale, gemeentelijke begrotingen. De vooraf bepaalde verdeelsleutel bleek niet realistisch. Daarom is er besloten een verdeelsleutel op basis van inwoneraantal te hanteren. Dit vraagt om een extra budget van € 49.300 (waarvan € 26.500 voor het Centrum voor Traject en Bemoeizorg op Wmo en € 22.800 voor het Crisis Interventieteam en de Wet verplichte ggz (Wvggz) op Openbare orde en veiligheid). Beoordeling budget Wmo in relatie tot resterende taakstelling sociaal domein Uit eerdere jaren resteert nog een taakstelling op het sociaal domein. Uit de beoordeling van het Wmo begeleidingsbudget blijkt dat dit de komende jaren ruimte bevat. Dit komt mede door de vernieuwde inkoop. Deze ruimte zetten we in om de nog resterende taakstelling van € 200.000 structureel in te vullen.

Inkomensvoorziening Uitkeringen levensonderhoud In verband met verhoging van het wettelijke minimumloon zijn de uitkeringen (Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz) ook overeenkomstig verhoogd. Daarom verhogen we het uitgavenbudget voor de uitkeringen met € 200.000. Deze uitgaven dekken we door hogere inkomsten vanuit het Rijk. Energietoeslag Ook in 2023 keren we de Energietoeslag uit aan inwoners met een inkomen lager dan 130% van de bijstandsnorm. In 2022 kwamen we tekort op het budget dat we hebben ontvangen van het Rijk. We kwamen al tekort bij uitkering aan de 120% doelgroep, omdat later de inkomensnorm verhoogd is naar 130% is dit tekort nog wat groter. Ook voor 2023 is het budget daardoor waarschijnlijk niet toereikend, dit is ook afhankelijk van eventuele aanvullende compensatie vanuit het Rijk. In de Tweede Bestuursrapportage is hierover meer duidelijkheid.

Participatie Trajecten Participatie De uitgaven verhogen we met € 210.000. Dit doen we op basis van een analyse van de kosten en het aantal trajecten in 2022. Daarnaast is een hogere prijsindexatie van toepassing dit jaar. Aanleiding is de verhoging van het minimuminkomen en hiermee samenhangende verhoging van de participatie-uitkeringen. We worden als gemeente hiervoor gecompenseerd via een aanpassing van de Rijksuitkering.

Volksgezondheid Project Skip die Trip Afgelopen twee jaar zijn 32 gemeenten in Oost-Brabant gestart met het vierjarig project Skip die Trip. Dit project richt zich op het denormaliseren van drugs en drugsgebruik gericht op jongeren en jongvolwassenen. De afgelopen twee jaar is er een financiële bijdrage geleverd vanuit het innovatiebudget van de GGD. De komende twee jaar wordt er een gemeentelijke bijdrage gevraagd van € 4.300 per jaar.

14

Onderwijs Onderwijshuisvesting De budgetoverheveling voor de Theresiaschool voor het eerste onderwijsleerpakket is niet nodig gebleken (€ 22.500). Leerlingenvervoer Het budget voor vervoerskosten binnen het leerlingenvervoer wordt in 2023 met € 130.000 naar boven bijgesteld. De reden hiervan is de toepassing van de NEA-index van 13,7% voor 2023 en het bijstellen van eerder verlaagde budgetten door het uitblijven van de verwachte daling. We zetten in op een daling van het aantal vervoersritten. De verwachting is dat deze daling gerealiseerd gaat worden. Het budget voor financiële bijdragen aan leerlingenvervoer wordt met € 50.000 verlaagd. Leerplicht Het budget voor het Regionaal Team Leerplicht (RTL) wordt met € 9.800 naar boven bijgesteld vanwege indexeringen. Hiervoor is een stelpost beschikbaar Een gedeelte van het beschikbare NPO-budget à € 21.200 wordt in 2023 ingezet ter dekking van formatie bij MGD. Onderwijshuisvesting In de raadsvergadering van 23 maart 2023 heeft de gemeenteraad besloten geld beschikbaar te stellen en een garantstelling te geven voor een lening voor de uitbreiding van Basisschool Fonkel (kindcentrum Immenkorf) aan Cadans Primair. Realisatie vindt plaats in 2023 en 2024.

In dezelfde vergadering is ook ingestemd met een voorbereidingskrediet (ten laste van de reserve onderwijshuisvesting) voor vervangende nieuwbouw van het Elde-college in SintMichielsgestel door Stichting Voortgezet Onderwijs Regio Meierijstad. De voorbereidende werkzaamheden zijn gestart in 2023. Het in 2019 door de raad vastgestelde Integraal Huisvestingsplan gemeente Sint-Michielsgestel (2019- 2034) wordt naar verwachting in 2023 geactualiseerd tot 2038.

5.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma 5.2.1 Ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma Algemeen De uitvoering van het programma Sociaal Domein ligt goed op koers. De onderwerpen waar we de afgelopen jaren extra op in hebben gezet, hebben geleid tot resultaat. Zoals ook uit het overzicht blijkt, gaat de uitvoering volgens planning. Het sociaal domein is continu in beweging; denk aan (energie)armoede, ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de opvang van migranten. Daardoor zullen we ook de komende jaren volop bezig zijn met de uitvoering hiervan. Om in onze aanpak meer samenhang te krijgen en goed te kunnen anticiperen op ontwikkelingen stellen we een integrale visie op voor het sociaal domein. Ook ontwikkelen we het wijkgericht werken verder door, om de uitvoering van het sociaal domein dicht bij onze inwoners en vanuit hun leefwereld te kunnen organiseren. Daarnaast bevorderen we de gezondheid van onze inwoners door uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Binnen het sociaal domein gebruiken we hierbij positieve gezondheid als basis voor het beleid. Ten slotte bereiden we ons ook voor op de vestiging van een opvanglocatie voor vluchtelingen in onze gemeente. 15

Armoedebestrijding In onze gemeente (we zijn daarin niet uniek) merken we een toename van inwoners met financiële problemen. De energiecrisis en de daarmee samenhangende armoede en te verstrekken energietoeslagen hebben ons dat eens te meer duidelijk gemaakt. Voor een meerjarige aanpak hebben we een beleidskader armoede en schulden 2023 – 2026 opgesteld. Armoede benaderen we hierin niet alleen als een financieel probleem, maar we kijken breder. Inwoners met financiële problemen hebben namelijk vaak ook andere problemen en deze problemen kunnen elkaar beïnvloeden. Als gemeente kunnen we armoede niet in ons eentje oplossen. Gelukkig hebben we een sterk armoedenetwerk met lokale organisaties met wie we dit gezamenlijk aanpakken.

Onderwijs Het maken van het Integraal Huisvestingsplan start in de tweede helft van 2023. Oplevering is voorzien medio 2024. De strategie onderwijshuisvesting maakt hier deel van uit en deze nemen we ook mee in het accommodatiebeleid. Wat betreft de onderwijslocaties spelen er uitbreidingsplannen/ nieuwbouwplannen bij De Fonkel, De Bolster en het Elde College.

Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties (ViA) Regionaal zetten we in op het terugdringen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het doel is binnen vijf jaar geweld bij 70% van de meldingen te stoppen. Het streven om huiselijk geweld terug te dringen, sluit aan bij de landelijke ambities. Onze regio verbindt deze inzet en ontwikkelingen bij de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Dit thema verbindt veiligheid, volwassenen en jeugd. We schatten in € 47.000 per jaar nodig te hebben.

Vergrijzingstafel In 2022 zijn we gestart met de vergrijzingstafel. Bij dit overleg zitten verschillende partijen aan tafel om gezamenlijk tot een uitvoeringsagenda te komen op het gebied van wonen, welzijn en zorg voor de ouder wordende mens. Lopende projecten zoals Dementievriendelijke Gemeenschap en de Sociale Benadering Dementie koppelen we aan de uitvoeringsagenda. Nieuwe projecten zoals Langer Zelfstandig Thuis, Valpreventie, Voorzorgcirkels en Welzijn op Recept voegen we toe. Tot en met 2023 wordt dit gefinancierd met het budget 'Volwaardig Meedoen'. Daarnaast vindt vanaf 2023 en verder deels dekking plaats vanuit de SpUk middelen. Vanaf 2023 stellen we voor om voor drie jaar een werkbudget toe te kennen voor de uitvoering van het uitvoeringsplan ´Samen wonen, samen leven, samen zorgen´. De dekking voor deze lasten is beschikbaar vanuit de reserve Sociaal Domein.

Taalhuis Het Taalhuis voert de aanpak van laaggeletterdheid uit. Ofwel, het ondersteunen van inwoners (met name gezinnen) bij het versterken van hun taal-, reken- en digivaardigheden. Deze vaardigheden zijn noodzakelijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Dit is een wettelijke taak. Om dit te bereiken werken Huis73, Bint Welzijn, WSD, Koning Willem I College, Stichting Lezen en Schrijven, Capabel Taal en zo’n 40 vrijwilligers structureel samen. Taalhuis Sint-Michielsgestel is onderdeel van de subregionale aanpak met gemeente Boxtel en Vught. Na vier jaar testen concluderen we dat dit instrument effectief en waardevol is. We willen daarom de pilot met het Taalhuis omzetten naar structureel beleid. Dit kost jaarlijks € 33.000.

16

Regionaal Team Leerplicht Door coronamaatregelen is de geestelijke gezondheid van jongeren achteruitgegaan. Een stijgend aantal jongeren is thuis komen te zitten. Hierdoor stijgt de werkdruk bij het team. Daarnaast zal het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt de wettelijke taak krijgen om niet alleen de jongeren te bedienen in de leeftijd van 18 tot 23 jaar, maar ook in de leeftijd tot 27 jaar. Dit betreft een uitbreiding van de doelgroep met 4 jaar ten opzichte van de huidige leeftijdscategorie. We voorzien dat door deze uitbreiding de signaleringen en aanvragen zullen stijgen. De formatie van team leerplicht is hiervoor op dit moment niet toereikend. Vanaf 2024 is daarom een structurele uitbreiding van de formatie nodig voor een bedrag van € 74.000 bij MGD, waarvan € 21.700 voor rekening komt van de gemeente SintMichielsgestel. Aangezien het hier om een bijkomende wettelijke taak gaat, gaan wij ervan uit dat deze extra kosten door het Rijk gecompenseerd gaan worden.

Thuis in de wijk Medio 2022 is het meerjarig uitvoeringsprogramma 'Thuis in de wijk' door het college vastgesteld. Op basis van vijf pijlers (goed wonen, gezonde financiën, een waardevolle daginvulling, passende ondersteuning en een fijne leefomgeving) wordt in dit programma een set aan basisvoorzieningen beschreven. Het programma biedt de basis voor het realiseren van deze voorzieningen in de periode van 2022 tot en met 2025. Een voorwaarde voor realisatie is dat de voorziening geschikt is voor inwoners met psychische kwetsbaarheid. Voor de uitvoering van dit programma ontvangen we jaarlijks een lokaal uitvoeringsbudget van ca. € 139.000 vanuit de regionale gelden voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiervan besteden we € 37.000 aan de inzet van ervaringsdeskundigheid, het bevorderen van kennis onder professionals en vrijwilligers, het geven van voorlichting aan inwoners, het ondersteunen van bestaande of nieuwe initiatieven en het organiseren van inspiratie- en netwerkbijeenkomsten. Het resterende gedeelte is in 2023 ingezet voor extra personele capaciteit. Voor 2024 volgt nog een voorstel. Hiernaast verwachten we nog een eenmalige uitkering te krijgen vanuit de regionale reserve beschermd wonen en maatschappelijke opvang ter hoogte van ca. € 600.000. Dit bedrag wordt ingezet voor een meerjarig inclusieprogramma.

Project uitstroom jongeren in verblijf 16 - 27 jaar De gemeente start na de zomervakantie van 2023 met het lokale uitrollen van het actieplan “Bevorderen doorstroom en zelfstandigheid jongeren van 16-27 jaar". Dit is nieuw beleid en onderdeel van de transformatieopgaven uit de regio Noordoost-Brabant. We verwachten dat dit project kostenneutraal uitgevoerd kan worden. Indien blijkt dat er extra middelen nodig zijn, dan komen we daar in de bestuursrapportage van 2024 op terug.

Meten cliëntervaringsonderzoeken (CEO) jeugdzorg Vanaf het tweede kwartaal 2023 starten we met het meten van de cliëntervaringen jeugdzorg over de dienstverlening van Wegwijs. Met terugwerkende kracht éénmalig over 2022. Voor 2023 en 2024 worden continue metingen verricht, om daarmee de dienstverlening aan onze inwoners te optimaliseren. De opgedane ervaringen kunnen worden meegenomen in de afweging voor een geïntegreerd CEO sociaal domein vanaf 2025. De structurele kosten vanaf 2024 bedragen € 5.000 per jaar. Dit wordt budgettair neutraal verwerkt in de begroting.

Maatwerk / noodfonds De voorzieningen die we in het sociaal domein verstrekken, baseren we op diverse regelingen. Door toenemende complexiteit van hulpvragen van onze inwoners en het meer integraal werken, is het soms niet mogelijk om volgens de geldende regeling een voorziening te verstrekken. Voor schuldhulpverlening hebben we hiervoor een noodfonds beschikbaar. 17

Om de integraliteit verder te bevorderen, willen we dit noodfonds binnen het sociaal domein breed inzetten. Dit kan budgettair neutraal door verschuiving van de middelen vanuit geïndiceerde voorzieningen Wmo en Jeugdhulp naar dit fonds.

5.2.2 Voortgang Uitvoeringsprogramma Op de volgende pagina staat een tabel waarin per activiteit uit het Uitvoeringsprogramma staat wat de voortgang is. De activiteiten die op oranje of rood staan zijn verder toegelicht.

18

Tabel voortgang Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 2022

2023

2024

2025

2026

Stavaza

Toelichting

Actie Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4

Maatschappelijk werk Evaluatie wijkteams (intern)

X

Evaluatie wijkteams met externe partners

X

Minderheden (vluchtelingen /statushouders) Opvang vluchtelingen Oekraïne

X

X

Onderzoek woonruimte statushouders

X

X

Integraal plan opvang vluchtelingen

X

Besluitvorming woonruimte statushouders

X

Jeugdzorg Evaluatie Jeugdhulp Dichtbij

X

Pilot vechtscheidingen

X

Subsidie-afspraken

X

Wmo Projectplan Langer zelfstandig thuis wonen

X

Notitie vergrijzing

X

Is eerder opgeleverd.

Inkomensvoorziening Nieuw armoedebeleid waaronder werkende armen

X

Onderwijs Voorbereiding De Bolster Strategie onderwijshuisvesting Opstellen IHP

De voorbereiding is gestart. Naar verwachting zal in Q3 2023 besluitvorming door de raad plaatsvinden.

X X X

Opstart IHP is vertraagd en zal plaatsvinden 2e helft 2023. Oplevering is voorzien medio 2024. De Raad heeft 23 maart middelen beschikbaar gesteld ( ter dekking kapitaallasten van investering ca. 1,4 milloen) en een garantstelling. Ook is de planning aangepast: uitvoeringsfase februari-23 tot juli 2024. Gebruikname is gepland in september 2024.

X

Start uitbreiding de Fonkel X Oplevering uitbreiding de Fonkel Start nieuwbouw Elde-college

Zie vorige rij. September 2024 is ingebruikname voorzien.

X X

Oplevering nieuwbouw Elde-college n.t.b.

Tijdens de voorbereidingsfase zal de definitieve planning worden uitgewerkt en het investeringskrediet van ca 13 miljoen worden onderbouwd. (dekking aanwezig via reserve onderwijsvoorziening). Oplevering is nu voorzien medio 20242025.

5.3 Financiële gevolgen Sociaal Domein 5.3.1 Autonome ontwikkelingen De volgende onderwerpen vanuit dit programma hebben gevolgen voor het begrotingssaldo (overige voorgestelde mutaties zijn budgetneutraal): Voorgestelde autonome begrotingsmutaties

begroting begroting begroting begroting begroting

x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

2023

2024

2025

2026

2027

Maatschappelijk werk Bezuinigingstaakstelling op Wmo gerealiseerd

-200,0

-200,0

-200,0

-200,0

-200,0

Jeugdzorg

Beschikbaarheidsbijdrage JBB (Jeugdbescherming Brabant)

-33,7

-33,7

-33,7

Jeugdzorg

Verhoging budget PGB

-60,0

Jeugdzorg

Complexe scheidingen pilot

-15,0

Wmo

Verlagen budget Begeleiding PxQ, (inzet bezuinigingstaakstelling en voor verhoging budget CVTb)

226,5

226,5

226,5

226,5

226,5

Wmo

Verhoging budget CVTb bijdrage structureel

-26,5

-26,5

-26,5

-26,5

-26,5

Volksgezondheid

Denormaliseren van drugsgebruik onder jongeren

-4,3

-4,3

Onderwijs

Vervallen budgetoverheveling leerpakket jaarrekening 2022

22,5

Onderwijs

Budgetverhoging leerlingenvervoer

-73,0

Onderwijs

Bijstelling budget bijdragen leerlingenvervoer

50,0 -33,7

0,0

0,0

Sociaal domein

Totaal Programma Sociaal domein

-113,5

-38,0

5.3.2 Ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma De in het uitvoeringsprogramma opgenomen onderwerpen hebben de volgende gevolgen voor het begrotingssaldo:

Voorgestelde nieuwe begrotingsmutaties x € 1.000: - = nadeel en + = voordeel

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

2023

2024

2025

2026

2027

p.m.

p.m.

p.m.

p.m.

Sociaal domein Uitwerking bestuursakkoord november 2022: -

-

IHP onderwijshuisvesting (herijken Integraal HuisvestingsPlan (IHP) voor onderwijshuisvesting) Besluitvorming woonruimte statushouders

Voorstellen Bestuursnota:

-25,0 p.m.

-

Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties (ViA)

-47,0

-47,0

-47,0

Vergrijzingstafel

-30,0

-30,0

-30,0

-47,0

af: dekking reserve Sociaal domein

30,0

30,0

30,0

-

Pilot Taalhuis omzetten naar structureel beleid

-33,0

-33,0

-33,0

-33,0

-

Regionaal Team Leerplicht (0,8 fte vanaf 2024)

-21,7

-21,7

-21,7

-21,7

af: dekking Rijksmiddelen

21,7

21,7

21,7

21,7

-80,0

-80,0

-80,0

-80,0

Totaal Programma Sociaal domein

-25,0

21

6. Leefomgeving 6.1 Autonome ontwikkelingen Volkshuisvesting Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA) De financiële bijdrage (€ 42.000) die de gemeente begin 2023 heeft ontvangen vanuit de (RHA) wordt ingezet voor de realisatie van flexwoningen.

Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingswet Door het Rijk is een decentralisatie uitkering 2022 beschikbaar gesteld voor de implementatiekosten van Omgevingswet. Voor onze gemeente is dit een bedrag van € 284.000. Op 1 januari 2024 gaat de Omgevingswet in. De beschikbaar gestelde middelen worden in 2023 ingebracht in de werkorganisatie MGD. Wet kwaliteitsborging Om de wet kwaliteitsborging bouw tegelijkertijd met de Omgevingswet te kunnen implementeren, heeft het Rijk een decentralisatie uitkering 2022 beschikbaar gesteld. Het gaat om een bedrag van € 47.000. De beschikbaar gestelde middelen worden in 2023 ingebracht in de werkorganisatie MGD. Formatie openbare ruimte voor realisering ruimtelijke projecten Voor de realisatie van de ruimtelijke plannen van de woningbouwopgave is extra budget nodig voor civieltechnische projectleiders openbare ruimte. De huidige formatie projectleiders openbare ruimte is namelijk niet berekend op de vele initiatieven. De initiatieven voorzien niet zelf in de dekking van deze kosten. Voorgesteld wordt additioneel in te huren voor € 100.000 voor 2023 ten laste van de gemeente SintMichielsgestel. Uitgangspunt is dat de dekking van deze projectleiders vanaf 2025 komt uit de projectgebonden bouwgrondexploitaties, anterieure overeenkomsten en/of bovenwijkse voorzieningen.

Grondexploitaties Actualisatie gemeentelijke grondexploitaties Met de jaarrekening 2022 hebben we de lopende gemeentelijke grondexploitaties (Centrumplan, Jacobskamp en Inbreiding Grinsel) geactualiseerd op basis van de rekenkundige uitgangspunten (zie paragraaf Grondbeleid jaarrekening 2022). Deze uitgangspunten zijn omgezet in begrotingsmutaties vanaf 2023. Via deze Bestuursnota verwerken we die in de begroting. Over de actualisering van de grondexploitaties en de risicoanalyses rapporteren we in de paragraaf Grondbeleid van de begroting en de jaarrekening en de Bestuursnota / Bestuursrapportages. Vanaf 2024 vervallen het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties en de risicoanalyse als separate notities.

22

Beheer onroerend goed Aankoop en verkoop perceel grond Plan Hezelaar Aanvankelijk zou dit perceel grond onderdeel uitmaken van het plan Hezelaar. Later bleek dit niet mogelijk. Om afspraken na te komen is het perceel wel aangekocht en direct weer doorverkocht. Dit heeft geleid tot incidentele kosten van € 25.000. Grondverkoop sloot achter Diepven Plan Christinastraat Deze sloot was in ons eigendom en is nodig voor de ontwikkeling van het woningbouwplan Christinastraat. Dit leidt tot een incidentele opbrengst van € 25.000.

Groenbeheer Groenbeheer, exploitatie Vanwege de prijsstijgingen is er voor de exploitatie groen een risico op de ontwikkeling van de loon- en materiaalkosten. We brengen de effecten hiervan in beeld. In de Tweede Bestuursrapportage komen wij hierop terug. Onderhoud gazons De kosten voor uitvoering van het maaibestek zijn door indexering hoger geworden. Om het maaiwerk te kunnen blijven uitvoeren is structureel een extra budget van € 22.000 per jaar nodig. Onderhoud wijkgroen WSD (Werkvoorzieningsschap De Dommel) heeft op het onderhoudsbestek wijkgroen een indexering van 14,3% toegepast. De meerkosten zijn ten dele voorzien in de begroting. De niet voorziene meerkosten bedragen structureel € 65.500 per jaar. Voor deze extra lasten is de stelpost indexering beschikbaar. Hondentoiletten WSD heeft op het onderhoudsbestek hondentoiletten een indexering van 14,3% toegepast. De meerkosten zijn ten dele voorzien in de begroting. De niet voorziene meerkosten bedragen structureel € 2.900 per jaar. Samenvoegen posten ‘Openbaar groen, onderhoud bomen’ en ‘Natuur en Landschap, onderhoud bomen’ We voegen bovenstaande posten samen tot één post ‘Openbaar groen, bomen’. Het financiële onderscheid tussen bomen binnen de dorpen en bomen buiten de dorpen is kunstmatig en heeft geen meerwaarde.

Bossen De inzet van schapen bij het beheer van de gemeentebossen en van Engelenstede is goed voor de biodiversiteit. De kosten voor dit begrazingsbeheer stijgen met € 11.000 structureel per jaar. Onderhoud bomen Door toenemende kosten is het budget voor boomonderhoud niet meer toereikend. De kosten liggen al enkele jaren ongeveer € 40.000 boven het totale beschikbare budget. Om het totale boombestand veilig en duurzaam te blijven beheren is voor 2023 een bedrag van € 40.000 extra nodig.

23

Waterbeheer De kosten voor het maaien van bermen en vegen van sloten zijn door indexering hoger geworden. Om het maai- en veegwerk te kunnen blijven uitvoeren is structureel een extra budget van € 15.000 per jaar nodig. Voor deze extra lasten is de stelpost indexering beschikbaar.

Beheer openbare ruimte Wegenbeheer Vanwege de prijsstijging is er voor het wegenbeheer een risico op de ontwikkeling van de loon- en materiaalkosten. We brengen de effecten in beeld en rapporteren erover in de Tweede Bestuursrapportage. Leges en degeneratiekosten We gebruiken het programma MOOR (een platform dat met alle partijen de voorbereiding, afstemming en uitvoering van werkzaamheden aan de ondergrondse infrastructuur coördineert) vooraanvragen van vergunningen van de nutsbedrijven voor hun kabels en leidingen. We moeten dit uitbreiden met de modules Archivering en Facturatie. De archivering van vergunningen in dit programma gaat niet volgens de Archiefwet en moet daarom aangepast worden. De meerkosten van € 10.000 berekenen we door in de legeskosten. Inkoop elektriciteit en gas Medio dit jaar doen we mee met de collectieve aanbesteding elektriciteit en gas voor de periode 2024-2028. De afname van elektriciteit en gas is verdeeld over de beheerdisciplines gebouwen, riolering en openbare verlichting. De procedure wordt namens de deelnemende gemeenten uitgevoerd door Inkoopplatform Noordoost-Brabant (Inob). Vanwege de tendens in prijsontwikkeling wordt het resultaat van de aanbesteding als risico aangemerkt. Gezien de doorlooptijd van de aanbestedingsprocedure is dit najaar meer inzicht in het werkelijke effect; in de Tweede Bestuursrapportage meer informatie hierover.

Verkeersmaatregelen Budget Inritten en Schade van Verkeersmaatregelen naar Wegbeheer Voorgesteld wordt de budgetten inritten derden en schades over te hevelen van Verkeersmaatregelen naar Wegbeheer. We maken melding van deze budgettair neutrale overheveling, omdat het productoverstijgend is.

Begraafplaatsen Begraafplaats Oude Schoolstraat Sint-Michielsgestel Op de begraafplaats Oude Schoolstraat is het noodzakelijk om aanpassingen door te voeren. Het betreft vervanging van beplantingen en de aanleg van een strooiveld voor het verstrooien van as van overledenen. Hier liggen milieueisen aan ten grondslag waaraan we moeten voldoen. De eenmalige kosten ramen we op € 15.000. Begraafplaats Pelikaanstraat Sint-Michielsgestel Op de begraafplaats Pelikaanstraat functioneert de drainage onvoldoende. Hierdoor slaan beplantingen niet of nauwelijks aan. In het verleden is al eens de beplantingen vervangen maar de oorzaak is hydrologisch van aard. De eenmalige onderzoekskosten kosten bedragen € 50.000.

24

Areaaluitbreiding De areaaluitbreiding zal structureel worden gedekt uit de centraal opgenomen stelpost Areaaluitbreiding voor een totaalbedrag van € 80.200: • Groen inclusief bomen, € 17.000 • Openbare verlichting, € 7.500 • (Half-) verharding, € 40.000 • Spelen, € 15.000

6.2 Ontwikkelingen en voortgang Uitvoeringsprogramma 6.2.1 Ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma Algemeen In het programma Leefomgeving wordt stevig doorgewerkt aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente. Het merendeel van de uitgezette acties loopt op schema. In dit programma is de ‘ruimtelijke puzzel’ misschien wel het meest aanwezig. Met de druk op de woningmarkt willen we versneld woningen kunnen bouwen. De Woon-zorgwelzijnsvisie die we momenteel opstellen, gaat ervoor zorgen dat we hierbij de juiste keuzes maken als het gaat om kwantiteit én kwaliteit. Een goed handvat om ook uitvoering te kunnen geven aan de onlangs ondertekende Woondeal. Met de omgevingsvisie bepalen we onze eigen koers en ambitie als het gaat om de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. We maken hierin de integrale afweging om de ruimtelijke puzzel voor onze gemeente te kunnen leggen. Het opstellen van de Omgevingsvisie ligt op schema. Bijkomend voordeel daarvan is dat we hierdoor ook goed in kunnen spelen op de landelijke en provinciale trajecten van de Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) en de verstedelijkingsstrategie.

Verkeersmaatregelen Een aanpak voor de verkeersvisie voor Den Dungen is vastgesteld en opgestart. Hiervoor is een extern bureau ingeschakeld. De visie met uitvoeringsprogramma wordt in 2023 (bestuurlijk) opgeleverd. Een aantal zaken uit het Ambitiedocument Berlicum-MiddelrodeBuitengebied is opgepakt, evenals een aanpak met bewoners voor de Sint-Lambertusweg in Gemonde. We zijn gestart met het opstellen van het Mobiliteitsplan Sint-Michielsgestel als opvolger van het beter bekende Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan (GVVP). Het doel van dit project is het opstellen van een gedragen, duidelijk en overzichtelijk Mobiliteitsplan. Mobiliteit is grensoverschrijdend en heeft ook te maken met andere overheden, nationaal en regionaal beleid. Het mobiliteitsplan richt zich primair op de gemeente Sint-Michielsgestel. Er wordt een concreet uitvoeringsprogramma opgesteld zodat inzichtelijk wordt wat nodig is voor verkeer en vervoer binnen de gemeente Sint-Michielsgestel. Rond de zomer 2023 houden we een enquête onder alle inwoners van Sint-Michielsgestel, waarbij onder andere aangegeven kan worden welke punten als gevaarlijk gezien worden. Deze opgehaalde informatie moet ertoe leiden dat het gemeentebrede Mobiliteitsplan in het eerste kwartaal van 2024 gereed is.

25

Volkshuisvesting De Woon-zorg-welzijnsvisie is in voorbereiding. De ambtelijke capaciteit is weer op orde voor het onderdeel volkshuisvesting. Het nog op te stellen beleid voor woningsplitsing is wat verder doorgeschoven in de planning, maar wordt voortvarend opgepakt. Verder is een start gemaakt met het onderzoek inbreiding. In dit onderzoek wordt gekeken naar de beschikbare ruimte voor inbreidingslocaties voor woningbouw. In het onderzoek worden ook locaties voor tijdelijke woningen meegenomen. Naar verwachting is het onderzoek begin 2024 klaar.

Versnelling woningbouw Het is van belang om de al ingezette versnelling van de woningbouwplannen voort te zetten. Versnellen vraagt om prioritering plannen, focus en voldoende personele capaciteit. Voor voortzetting van deze versnelling stellen wij voor om tot en met 2026 € 200.000 beschikbaar te stellen.

Tijdelijke formatie openbare ruimte voor realisering ruimtelijke projecten Voor de realisatie van de ruimtelijke plannen van de woningbouwopgave is budget nodig voor externe civieltechnische projectleiders openbare ruimte. De huidige formatie projectleiders openbare ruimte is niet berekend op de vele initiatieven. De initiatieven voorzien momenteel niet zelf in de dekking van deze kosten. Voorgesteld wordt tijdelijk extra in te huren voor € 150.000 ten laste van de gemeente Sint-Michielsgestel. Uitgangspunt is dat de dekking van deze projectleiders vanaf 2025 voortkomt uit projectgebonden bouwgrondexploitaties, anterieure overeenkomsten en/of bovenwijkse voorzieningen. Vanwege de doorlooptijd van het bouwproces wordt vanaf 2025 een balans verwacht tussen initiatieven en de daaraan verbonden dekkingsvormen voor een meeademende dynamische flexibele schil van civieltechnische projectleiders openbare ruimte. In combinatie met de impuls voor woningbouw uit het Uitvoeringsprogramma, nemen we deze budgetten tijdelijk op tot en met 2027.

Omgevingsvisie Het opstellen van de Omgevingsvisie ligt op schema. De scenario’s worden nu getoetst in een Omgevingseffectrapportage (OER). Dit moet leiden tot voorkeursscenario's. Voor de zomer moet een 80% versie gereed zijn.

Functioneel beheerder afdeling RMEO Er volgen nieuwe taken vanuit de Omgevingswet, en met name de Basisregistratie Ondergronds en Digitaal Stelsel Omgevingswet, om ervoor te zorgen dat alle beschikbare informatie/data beter bereikbaar wordt voor medewerkers en inwoners. Wij stellen voor om hiervoor structureel € 45.100 ter beschikking te stellen vanuit de gemeente Sint-Michielsgestel. We gaan ervan uit dat deze lasten gedekt kunnen worden, incidenteel uit het beschikbare implementatiebudget en structureel vanuit de legesopbrengsten.

Van conventionele verlichting naar LED De omschakeling van de conventionele verlichting en armaturen naar LED vindt plaats door middel van jaarbudgetten, groot € 287.000. Onder het huidige vervangingsregime is de totale herverlichting over 9 jaar (eind 2032) afgerond. Vanuit het aspect van duurzaamheid en lagere onderhoudskosten is het wenselijk om de herverlichtingstermijn in te korten tot 5 jaar. Dit betekent dat de jaarbudgetten 2029 tot en met 2032 naar voren geschoven dienen te worden en toegevoegd/ verdeeld over de vervangingsjaren 2024 tot en met 2028. Deze extra lasten dekken we vanuit de hiermee samenhangende besparing op onderhoud, beheer en energie.

26

Detachering medewerkers WSD Binnen het team Wijkbeheer zijn op basis van een detacheringsovereenkomst met de WSD twee medewerkers werkzaam. Deze inhuur is ooit tot stand gekomen vanuit de filosofie “social return”: als gemeente hebben we ook een voorbeeldrol op de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De kosten die gepaard gaan met de detachering bedragen totaal € 35.000 per jaar voor beide gemeenten. Tot op heden zijn deze lasten altijd gedragen uit de salarisruimte van het team Wijkbeheer. Gelet op het structurele karakter van deze detachering wordt voorgesteld om hiervoor structureel een inhuurbudget vrij te maken, naar rato van de verdeelsleutel tussen beide gemeenten, van € 15.500.