07.a - Jaarverslag en jaarrekening 2022 Sint-Michielsgestel DEFINITIEF
Tekst van het document
Jaarrekening 2022
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 2 Algemeen .............................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................. 3 Leeswijzer.......................................................................................................................... 5 Financiële positie ............................................................................................................... 7 Kerngegevens, trends en ontwikkelingen ...........................................................................
9 Programma's ........................................................................................................................10 Duurzaamheid ..................................................................................................................10 Sociaal Domein.................................................................................................................29 Leefomgeving ...................................................................................................................58 Verkeersmaatregelen........................................................................................................79 Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport ............................................................91 Ruimtegevend bestuur ....................................................................................................109 Paragrafen .........................................................................................................................125 Lokale heffingen .............................................................................................................125 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................133 Kapitaalgoederen ............................................................................................................140
Financiering ....................................................................................................................145 Bedrijfsvoering ................................................................................................................148 Verbonden partijen .........................................................................................................152 Grondbeleid ....................................................................................................................172 Jaarrekening ......................................................................................................................177 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening............................................................177 Resultaat en resultaatbestemming (mutatie reserves) ....................................................182 Incidentele baten en lasten .............................................................................................196 Overzicht van gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen ..............................................201 Investeringen ..................................................................................................................202 Reserves ........................................................................................................................204 Voorzieningen
.................................................................................................................206 Begrotingsrechtmatigheid ...............................................................................................207 Uitgangspunten en grondslagen .....................................................................................209 Financiële activa en passiva ...........................................................................................209 Balans per 31 december 2022 ........................................................................................210 Grondslagen van waardering balans en resultaatbestemming ........................................214 Toelichting op de balans .................................................................................................224 WNT-verantwoording ......................................................................................................237 Overzicht van gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..............................................240 De bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen ............................243 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .........................................................248 Bijlagen
..............................................................................................................................249 Kostenverdeling- en toerekening MijnGemeenteDichtbij .................................................249 Verplichte BBV indicatoren .............................................................................................251 Overzicht reserves en voorzieningen, inclusief omschrijvingen .......................................260 Overzicht belastingen en heffingen .................................................................................263 Personeel en salarissen en sociale lasten ......................................................................264 Overzicht begrotingswijzigingen ......................................................................................265 Specificatie investeringen 2022 ......................................................................................266 Grondexploitatie..............................................................................................................267 Subsidiestaat welzijnsactiviteiten ....................................................................................270
2 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Algemeen
Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening van 2022. Met deze jaarrekening legt de gemeente Sint-Michielsgestel verantwoording af over gemeenschapsgeld dat in het boekjaar 2022 is uitgegeven. Ook geven we aan wat er van de beleidsvoornemens is gerealiseerd. In de jaarrekening van de gemeente Sint-Michielsgestel blikken wij terug op een jaar dat gekenmerkt werd door thema's die zowel op internationaal, landelijk als op gemeentelijk niveau speelden. In maart vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats, waaruit een nieuw college van burgemeester en wethouders en een vernieuwde gemeenteraad voortkwamen. Het nieuwe college heeft zich ten taak gesteld om een aantal knelpunten op te lossen en de gemeente verder te ontwikkelen. Daarbij houdt het college zowel de korte als de lange termijn scherp in de gaten. Of zoals het in het bestuursakkoord is verwoord: Voor nu, voor later, voor elkaar. Op internationaal niveau speelde de oorlog in Oekraïne een rol. Deze oorlog zorgde ook in ons land voor een groeiend aantal vluchtelingen dat op zoek is naar een veilig onderkomen. Onze gemeente heeft zich samen met de gemeente Boxtel ingespannen om de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne zo goed mogelijk te organiseren. Daarbij waren de hulp van Kentalis én van vele inwoners uit onze gemeente belangrijk.
Wij zijn dankbaar voor zowel de samenwerking met Boxtel als de hulp van Kentalis en van betrokken inwoners. Een bijeffect van de oorlog in Oekraïne was de stijging van de energieprijzen. Gas en stroom werden vele malen duurder en zorgden voor een inflatie, die op een aantal momenten boven de 10 procent uitkwam. Deze inflatie heeft geleid tot armoede onder een groeiend deel van onze inwoners. De gemeente heeft in de laatste maanden van het jaar geprobeerd deze groep met verschillende maatregelen zo goed mogelijk te ondersteunen. 3 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Een ander thema dat zowel landelijk als lokaal speelde, was het tekort aan betaalbare woningen. De toenemende woningnood en de lange wachtlijsten om voor een huurwoning in aanmerking te komen, heeft ons college doen besluiten om versneld in te zetten op de bouw van sociale huurwoningen. Daarbij is afgelopen jaar al nadrukkelijk gekeken naar de mogelijkheden om nieuwe creatieve woonvormen te realiseren. Daarnaast speelt klimaatverandering in combinatie met extreem weer een rol in onze gemeente. We hebben periodes gekend van grote droogte, maar ook van behoorlijke wateroverlast. Gekoppeld aan de hoge energieprijzen heeft dit geleid tot een grotere aandacht voor duurzaamheid en het verminderen van CO2-uitstoot. Afgelopen jaar is er daarom door onze gemeente extra werk gemaakt van een duurzame toekomst voor de inwoners, bedrijven en instellingen in onze gemeente. Deze lijn zetten we de komende jaren voort. Tot slot was er vanuit het Gemeentefonds afgelopen jaar nieuws te melden. In 2022 zagen we voor de jaren 2022 tot en met 2026 een positieve ontwikkeling van onze algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Voor een aantal belangrijke keuzes uit het Bestuursakkoord waren de kosten nog onvoldoende inzichtelijk te maken. Dit had onder meer te maken met zaken zoals hierboven beschreven.
In de Begroting 2023 en de 2e Bestuursrapportage 2022 is hierdoor besloten om te sparen voor zover we konden binnen de financiële ruimte. Hierdoor is er in 2022 ruim € 4,3 miljoen gestort in de reserves ‘Toekomstige overige investeringen’ en ’Toekomstige onderwijsinvesteringen’. Ook in de jaren tot en met 2026 vinden er aanvullende stortingen plaats in deze reserves. Het jaar 2022 sluiten we af met een positief resultaat van bijna € 2 miljoen. Al met al was het afgelopen jaar was een bewogen jaar waarin onze gemeente zich met veel energie heeft ingezet voor behoud van en waar mogelijk verbetering van de leefbaarheid van onze dorpen. In deze jaarrekening zullen wij verder ingaan op deze en andere belangrijke ontwikkelingen.
4 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Leeswijzer Opzet jaarstukken 2022 De jaarstukken 2022 bestaan uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk Algemeen Dit hoofdstuk bevat een korte samenvatting van het jaar 2022 en het behaalde resultaat. • Hoofdstuk Programma's Dit hoofdstuk beschrijft per programma de realisatie van de voorgenomen beleidsdoelstellingen en de inzet van financiële middelen per programma. • Hoofdstuk Paragrafen In dit hoofdstuk zijn de 7 voorgeschreven paragrafen opgenomen. De onderwerpen van de paragrafen zijn belangrijk voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. De paragrafen zijn eigenlijk dwarsdoorsnedes van de verschillende programma’s. • Hoofdstuk Jaarrekening De jaarrekening bestaat naast een aantal voorgeschreven onderdelen met name uit een verantwoording van het financiële resultaat, de balans en toelichting hierop en een overzicht van baten en lasten. • Hoofdstuk Bijlagen In dit hoofdstuk is een aantal samenvattende overzichten opgenomen. Onderdeel Planning en Controlcyclus De jaarrekening is het sluitstuk van de totale planning & control cyclus. Eerdere documenten, die invloed hebben gehad op de inhoudelijke en financiële verantwoording zijn: • Begroting 2022 (raad 21 oktober 2021); • Tweede bestuursrapportage 2021 (raad 21 oktober 2021); • Eerste bestuursrapportage 2022 (raad 30 juni 2022); • Tweede bestuursrapportage 2022 (raad 3 november 2022).
Programmaverantwoording De jaarrekening 2022 kent vijf programma’s met daaronder 33 beleidsproducten, net als de begroting. De programma's zijn: 1. Duurzaamheid 2. Sociaal Domein 3. Leefomgeving 4. Economie, Toerisme, Recreatie, Cultuur en Sport 5. Ruimtegevend bestuur. De opbouw van een programma ziet er als volgt uit: • Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel • Dit was het doel • Dit viel eronder • Dit kostte het • Tabel bijdrage van het programma in relatie tot de jaarrekening • Producten • Projecten. Voor alle producten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Verantwoordelijke portefeuillehouder(s) • Dit hebben we dit jaar gedaan • Zo hebben we dit meetbaar gemaakt 5 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
• •
Dit kostte het Financiële toelichting.
Informatie over indicatoren en kengetallen is onder het kopje 'Zo hebben we dit meetbaar gemaakt' alleen opgenomen voor producten waarvoor dit toegevoegde waarde heeft. Verder is vanaf 2017 wettelijk voorgeschreven dat elke gemeente een basisset van een aantal beleidsindicatoren in elke begroting en jaarverslag opneemt. In dit jaarverslag zijn deze indicatoren te vinden in de bijlagen. Voor alle projecten die onder een programma vallen, is opgenomen: • Dit was het doel • Dit hebben we dit jaar gedaan.
6 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Financiële positie De financiële positie van de gemeente beschrijven we in drie onderdelen: • Het resultaat vóór bestemming De gerealiseerde exploitatie-inkomsten (baten) en -uitgaven (lasten). • De resultaatbestemming De wijzigingen in het eigen vermogen. Baten kunnen op voorhand in het eigen vermogen gestort worden (storting in reserves), of het eigen vermogen kan gebruikt worden om lasten te dekken (onttrekken aan reserves). • Het resultaat ná bestemming Het bedrag dat overblijft nadat alle lasten gedekt zijn door inkomsten of eigen vermogen.
Het resultaat Jaarresultaat 2022 De jaarrekening 2022 is afgesloten met een voordelig resultaat van € 1.970.200. Dit betreft het resultaat na bestemming, dus nadat er mutaties van en naar diverse reserves zijn verantwoord op basis van eerdere besluitvorming door de gemeenteraad. Samenvattend kan hier het volgende overzicht van worden gegeven: Resultaat (x € 1.000) Resultaat voor bestemming Resultaatbestemming
2022 5.267,0 -3.296,8
Resultaat na bestemming
1.970,2
Toelichting resultaat 2022 Bij elk product is onder het kopje ‘dit kostte het’ een financiële toelichting opgenomen waarbij wordt ingegaan op de verschillen tussen de begrote en gerealiseerde bedragen. Een samenvattende toelichting op het gerealiseerde resultaat is opgenomen in het hoofdstuk Jaarrekening (Toelichting resultaat). Bestemming jaarresultaat Via vaststelling van deze jaarrekening wordt de gemeenteraad voorgesteld het resultaat na bestemming als volgt te bestemmen: Bestemming resultaat (x € 1.000) Resultaat na bestemming voorstel bestemming resultaat: - Overhevelingen - Inzet middelen decembercirculaire - Netto effect (Vrije reserve)
2022 1.970,2 1.482,0 427,8 60,4
7 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
De vergelijkende cijfers Ten opzichte van de begroting 2022 na wijziging is een voordelig exploitatieresultaat gerealiseerd van € 1.970.000. In vergelijk met de werkelijke cijfers 2021 en de begrote cijfers 2022 kan hier het volgende beeld van worden gegeven. (bedragen x € 1.000) resultaat na bestemming
werkelijk begroot 2022 begroot 2022 2021 voor wijziging
werkelijk
resultaat
na wijziging
2022
2022
Totaal baten exploitatie
72.141
65.449
78.854
77.052
-1.802
Totaal lasten exploitatie
69.301
65.652
75.703
71.785
3.918
Resultaat voor bestemming
2.840
-203
3.151
5.267
2.116
Onttrekking aan reserves
5.747
2.357
6.254
6.600
347
Storting in reserves
6.879
2.154
9.405
9.897
-492
Resultaatbestemming
-1.132
203
-3.151
-3.297
-145
Resultaat na bestemming
1.709
0
0
1.970
1.970
Bij de begroting na wijziging was vóór mutaties met de reserves een voordelig resultaat voorzien van € 3.151.000. Om een sluitende begroting te realiseren is per sado voor ditzelfde bedrag een storting in de reserves begroot. Uiteindelijk is er een voordelig resultaat voor bestemming gerealiseerd van € 5.267.000 en is per saldo € 3.297.000 in de reserves gestort. Hierdoor is het werkelijke resultaat na bestemming € 1.970.000 gunstiger dan voorzien bij de begroting na wijziging.
8 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Onderstaand overzicht geeft op hoofdlijnen inzicht in een aantal kerngegevens, belastingen en rechten en het verloop van de vermogenspositie per einde van het boekjaar van onze gemeente. Kerngegevens, trends en ontwikkelingen Jaarrekening
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Aantal inwoners per 31-12
28.673
28.991
29.208
29.502
29.731
30.148
Woonruimten (statline BAG/CBS) per 31-12
11.985
12.101
12.183
12.274
12.438
12.568
Aantal inwoners/woonruimte
2,39
2,40
2,40
2,40
2,39
2,40
Bijstandsontvangers per 31-12
251
241
223
227
215
217
basisbedrag
60,48
68,04
80,04
169,96
162,24
189,12
lediging van 60 liter restafval
1,74
1,84
2,12
2,15
2,48
3,74
lediging van 140 liter restafval
4,06
4,28
4,91
5,02
5,79
8,73
lediging van 240 liter restafval
6,96
7,34
8,44
8,60
9,92
14,97
lediging van 60 liter groen
0,89
0,94
0,99
1,06
1,23
0,00
lediging van 140 liter groen
2,08
2,19
2,30
2,48
2,86
0,00
appartementencomplex
81,36
90,00
105,60
195,75
192,00
234,12
opbrengsten afvalverwijdering (x € 1.000)
1.437,49
1.521,40
1.829,31
2.909,75
2.953,48
3.177,17
dekkingspercentage
93,10%
76,39%
78,27%
93,05%
112,75%
121,87%
43,15
0,00
372,49
0,00
480,59
1.203,76
117,84
117,84
120,24
120,24
107,88
109,32
0,34
0,34
0,36
0,36
0,34
0,34
opbrengsten rioolrecht (x € 1.000)
1.880,52
1.917,87
2.121,17
2.059,15
1.873,66
1.902,13
dekkingspercentage
107,42%
130,04%
121,87%
156,79%
131,64%
131,32%
Stand van de voorziening (x € 1.000)
6.612,66
7.372,75
8.210,51
8.965,36
9.421,46
9.924,67
tarief gebruiker niet-woningen
0,1523%
0,1547%
0,1624%
0,1621%
0,1871%
0,1934%
tarief eigenaar woningen
0,1410%
0,1395%
0,1315%
0,1276%
0,1317%
0,1275%
tarief eigenaar niet-woningen
0,2280%
0,2370%
0,2402%
0,2497%
0,2899%
0,2975%
Opbrengst OZB (x € 1.000)
5.852,58
6.115,62
6.170,05
6.414,27
7.097,31
7.622,58
Eigen vermogen (x € 1.000)
22.591,13
22.273,40
16.589,04
19.257,63
22.097,95
27.364,93
Voorzieningen (x € 1.000)
11.374,43
12.411,01
14.521,16
15.331,06
13.763,96
15.260,76
Vaste schulden (x € 1.000)
6.360,97
5.107,48
3.851,12
2.705,21
2.056,15
1.653,79
Afvalstoffenheffing (in € )
Stand van de voorziening (x € 1.000)
Rioolrecht (in €) basisbedrag bedrag per m3 waterverbruik
Onroerende-zaakbelastingen als percentage van de WOZ-waarde
Vermogenspositie
9 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma's Duurzaamheid
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Het geven van ruimte is een rol die Sint-Michielsgestel wil invullen in de relatie met haar inwoners. Er is fysieke ruimte in de vorm van weidse velden, talrijke bossen, parken, rivieren en het kanaal. Volop ruimte om te fietsen, wandelen, varen of juist tot rust te komen. Maar we willen onze inwoners ook de ruimte geven om initiatief te nemen in het verbeteren van de leefomgeving. De ruimte bieden en stimuleren om mee te denken én te doen op het gebied van duurzaamheid. Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart. We moeten nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat geldt voor de gemeente, maar ook inwoners en (maatschappelijke) ondernemers kunnen en moeten hun steentje bijdragen. De duurzaamheidsvisie en bijbehorend uitvoeringsprogramma stellen we samen met inwoners, politiek en bedrijfsleven op. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel Dit was het doel Klimaatneutraal in 2040 Duurzaamheid is van iedereen en alleen samen zetten we duurzaamheid op de kaart in onze gemeente. In 2040 willen we klimaatneutraal zijn. Hiervoor moeten we nu op allerlei gebieden maatregelen nemen. Dat gaan we ook doen. We kiezen er voor geen windturbines te plaatsen deze bestuursperiode vanwege de impact op natuur en omgeving. Leefbaarheid in het buitengebied Leefbaarheid houdt niet op bij onze dorpen. Ook ons buitengebied krijgt in deze 10 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
bestuursperiode extra aandacht. Duurzaamheid, natuur en milieu spelen daarin een rol. Zodat ons buitengebied een nog betere plek wordt om samen te werken, te wonen en te recreëren. Meer aandacht voor duurzaamheid Duurzaamheid is niet zozeer een zelfstandig ‘thema’, maar een integrale manier van werken en denken die in alle beleidsvelden tot uiting komt. Duurzaamheid loopt daarmee dwars door de andere begrotingsprogramma’s heen. De duurzaamheidsgedachte heeft zich door de jaren heen steeds breder ontwikkeld tot een belangrijk speerpunt van deze tijd. De opgaven die wij krijgen vanuit het klimaatakkoord (klimaatadaptatie en energietransitie) vragen de komende jaren steeds meer aandacht. Het algemene uitgangspunt van duurzaamheid is dat in de samenleving people-planet-prosperity met elkaar in evenwicht moeten zijn. De samenhang met andere opgaven is groot. Dat vraagt om een integrale aanpak die zorgt voor duurzame bedrijfsontwikkeling, innovatie en verbetering van het woon-, werk- en leefklimaat. De integrale aanpak baseren we op de door de Verenigde Naties opgestelde "Global Goals". We werken deze integrale aanpak verder uit in de duurzaamheidsvisie 2040. Deze moeten we nog maken. Duurzaamheid verdient een krachtige impuls als verbinder van ecologie, sociaal en economie.
Samen moeten we zoeken naar nieuwe mogelijkheden en innovatieve concepten op bijvoorbeeld het gebied van energie.
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Duurzaamheid: • Klimaatadaptatie en energietransitie • Plattelandsvernieuwing • Afval • Riolering • Milieu
11 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Duurzaamheid
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Baten Klimaatadaptatie en energietransitie
236
0
551
103
-448
Plattelandsvernieuwing
205
797
1.599
221
-1.377
Afval
3.857
3.708
3.761
3.900
139
Riolering
1.898
1.868
1.878
1.934
56
64
2
-62
-42
20
6.259
6.374
7.726
6.116
-1.610
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Milieu Totaal Baten Duurzaamheid
Lasten Klimaatadaptatie en energietransitie
-498
-268
-1.191
-392
800
Plattelandsvernieuwing
-625
-160
-1.041
-486
555
Afval
-3.901
-3.708
-3.761
-3.900
-139
Riolering
-1.898
-1.868
-1.878
-1.934
-56
Milieu
-875
-818
-818
-751
67
Totaal Lasten
-7.797
-6.821
-8.689
-7.462
1.226
Resultaat voor bestemming
-1.537
-447
-962
-1.346
-384
Onttrekking aan reserves
328
39
419
260
-159
Storting in reserves
10
775
1.093
176
917
Saldo resultaatbestemming
318
-736
-675
84
759
Resultaat na bestemming
-1.219
-1.183
-1.637
-1.262
375
Resultaatbestemming
12 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
13 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Klimaatadaptatie en energietransitie
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden Naast het bestuursakkoord zijn er een aantal vaste werkzaamheden die volgen uit het Klimaatakkoord of specifieke uitkeringen vanuit het Rijk. In 2022 waren deze vaste werkzaamheden: • Als onderdeel van het Klimaatakkoord is er verder gewerkt aan de grootschalige duurzame opwek doelstellingen uit de Regionale Energie Strategie (RES). In juni 2022 is een stop in de teruglevering en afname van elektriciteit afgekondigd voor grootverbruikers in heel Brabant en Limburg. Als gevolg hiervan zijn er tot minimaal 2028 en 2031 geen nieuwe grootverbruiker aansluitingen voor zowel opwek als afname mogelijk. Deze stop vertraagt de energietransitie. Om onze doelstellingen uit de RES te halen en de zonneparken uiterlijk per 2025 vergund te hebben is er eind 2022 een tender voor 10 hectare zonneparken gestart. In 2023 wordt de voorkeursvolgorde bepaald en zal een evaluatie volgen. Hierna wordt er een nieuw doel voor de RES opgave tot 2030 voorgelegd ter vaststelling aan de gemeenteraad. • Als onderdeel van het Klimaatakkoord is het Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie opgesteld. Dit programma wordt in het eerste kwartaal van 2023 door het college vastgesteld.
In dit programma staan de eerste noodzakelijke acties en doelen tot en met 2026 om tijdig aan het einddoel van 2050 te voldoen, namelijk een aardgasvrije gebouwde omgeving (woningen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed). 14 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
Als onderdeel van het Deltaplan Ruimtelijk Adaptatie is er in 2022 gestart met het opstellen van een Uitvoeringsstrategie en Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. In 2023 wordt deze vastgesteld en wordt er gestart met de uitvoering. • De eenmalige specifieke uitkering Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) is uitgevoerd en afgerond. Deze regeling is ingezet voor vouchers voor kleine energiebesparende maatregelen, energieadviezen, informatiebijeenkomsten en een inkoopactie voor isolatiemaatregelen. • De gemeente heeft een specifieke uitkering ontvangen om energiearmoede aan te pakken. Met deze uitkering is de Energiehulp in december gestart met rondrijden in onze gemeente. Daarnaast is er samen met BINT gewerkt om het project energiecoaches verder uit te werken. College uitvoeringsprogramma • We hebben zo veel mogelijk ruimte gegeven aan 'groene initiatieven’. Een voorbeeld is het voortzetten van het afkoppelproject van bewonersinitiatief Met elkaar voor Mekaar. • Het Duurzaamheidsakkoord met de woningcorporaties en Met Elkaar Voor Mekaar is getekend. Hierin is vastgelegd welke gezamenlijke duurzaamheidsambities we nastreven. Dit is de basis voor onze structurele samenwerking op gebied van duurzaamheid en vormt de basis voor het onderdeel duurzaamheid in de Jaarlijkse Prestatieafspraken. • Er is toegezien op het Bijna EnergieNeutraal Bouwen. (BENG).
• Er is verder gewerkt aan de verlichting met LED in openbare ruimte.. • De Regentonactie is in 2022 weer uitgevoerd. • Het bestuursakkoord en uitvoeringsprogramma 2022-2026 is vastgesteld. In deze stukken zijn de belangrijkste duurzaamheidsdoelen opgenomen. • Ons Energieloket Brabant Woont Slim, het startpunt voor het verduurzamen van je woning is vernieuwd, uitgebreid en geprofessionaliseerd. • De Duurzaamheidslening voor Ondernemers, Verenigingen en VVE’s is van start gegaan. • De Duurzaam Thuis Wonen Lening is van start gegaan. • De duurzaamheidsnieuwsbrief is geïntroduceerd. Ieder kwartaal verschijnt een nieuwe editie. In 2022 zijn er drie nieuwsbrieven uitgebracht. • We hebben deelgenomen aan verscheidene bewustwordingsacties zoals het NK Tegelwippen en de Klimaatweek.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal energiebesparing tov 2017 opwek hernieuwbare elektriciteit
Realisatie 2020 4,9% 19,6%
Begroot 2022 6,2% 15,0%
Realisatie 2022 nb* nb*
Toelichting: * :energiebesparing en percentage duurzame energie volgens CBS Klimaatmonitor. De realisatie van het voorgaande jaar is nog niet door het CBS bekend gemaakt.
15 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Klimaatadaptatie en energietransitie
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
236
0
551
103
-448
Lasten
498
268
1.191
392
800
Saldo voor bestemming
-263
-268
-640
-288
352
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
-263
-268
-640
-288
352
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Klimaatadaptatie en energietransitie
Begroting 2022 -640
Rekening 2022 -288
Verschil
Het resultaat wordt bepaald door de volgende overhevelingen vanwege een gebrek aan uitvoeringscapaciteit: • uitvoeringskosten klimaatakkoord (€ 223.000) • uitvoering warmtetransitie (€ 128.000) • aanpak energiearmoede (€ 565.000 budgetneutraal).
16 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
352
Plattelandsvernieuwing
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens en Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • We hebben maatschappelijke ontwikkelingen gevolgd, bijvoorbeeld ten aanzien van het programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (ministerie LNV) en spelen daarop in met nieuw beleid. • We hebben voortdurend ingezet op het behoud en de ontwikkeling van nieuwe natuur en het verhogen van biodiversiteit. Dit is gebeurd in de ecologische verbindingszones en in of aansluitend op het Natuurnetwerk Brabant. Maar we hebben ook aandacht besteed aan de dorpskernen en het agrarisch landschap. • We hebben initiatieven gefaciliteerd die een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied van Sint-Michielsgestel. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over stoppende agrarische bedrijven en bedrijven in de transitie naar een duurzame agrarische bedrijfsvoering. We hebben alleen beperkte uitbreidingsruimte aan intensieve veehouderijen gegeven als door het nemen van extra maatregelen het woon- en leefklimaat wordt verbeterd. • We hebben met een positieve insteek meegewerkt aan diverse ontwikkelingen die een positieve bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van het recreatieve potentieel van de gemeente Sint-Michielsgestel in nauwe samenhang met een versterking van de landschappelijke- en natuurwaarden.
• We hebben deelgenomen aan landelijke, provinciale en regionale werkgroepen op het gebied van landbouw en gezondheid, natuur en landschap en aanverwante thema's. Zo hebben we een bijdrage geleverd in de regio Noordoost Brabant, Van Gogh Nationaal Park, Het Groene Woud en de Gebiedsgerichte Aanpak voor de Kampina en Oisterwijkse Vennen. 17 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
College uitvoeringsprogramma • Ten aanzien van agrarische bedrijvigheid: In de regio Noordoost Brabant is de koersnotitie Transitie landbouw op Dreef (RNOB) opgesteld. Uw raad is hierover inmiddels geïnformeerd. • De derde actualisatie van het bestemmingsplan buitengebied is afgerond. Met deze actualisatie zijn middelen vrijgekomen die we gaan inzetten voor de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en de realisatie van natuur en landschap. • We hebben op verschillende locaties gewerkt aan de sanering van intensieve veehouderijen. Op de locaties Laar/Nieuw Laar, Hezelaar en Halderse Akkers zijn of worden ruimte voor ruimte projecten gerealiseerd. De inkomsten uit deze projecten worden ingezet voor het realiseren van nieuwe natuur en/of ecologische verbindingszones. • Het gebied Westakkers wordt getransformeerd van een agrarisch gebied naar een natuurgebied. In 2022 is hiervoor samengewerkt met de verschillende lokale partijen die in het gebied actief zijn. De Stichting Landschapsbeheer Aadal werkt de plannen in het gebied samen met de gemeente verder uit. • In het kader van de herinrichting van de openbare ruimte in het centrum van SintMichielsgestel wordt ook de ecologische verbindingszone langs de Dommel ingericht. In 2022 zijn hiervoor de eerste voorbereidingen getroffen.
Dit kostte het Plattelandsvernieuwing
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
205
797
1.599
221
-1.377
Lasten
625
160
1.041
486
555
Saldo voor bestemming
-420
637
558
-265
-823
Onttrekking aan reserves
328
39
419
260
-159
Storting in reserves
10
775
1.093
176
917
Saldo resultaatbestemming
318
-736
-675
84
759
Saldo na bestemming (x €1.000)
-102
-99
-117
-181
-64
Resultaatbestemming
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Plattelandsvernieuwing
Begroting 2022 -117
Rekening 2022 -181
Binnen het beleidsproduct Plattelandsvernieuwing valt het programma Gestel Groene Gemeente, waarvoor programmafinanciering is. Dit betekent dat de restantbudgetten daarom gedeeltelijk overgeheveld worden naar 2023: • Afronding Oude Aadal (€ 8.000) • Inrichting en ecologische verbindingszone Dommelzone (123.000) • Uitbreiding Westakkers (€ 85.000) 18 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Verschil -64
• Natuurcompensatie N279/Westakkers (€ 75.000) • Ruimte voor Ruimte Spekstraat (€ 75.000). Deze bedragen worden budgetneutraal overgeheveld met bijbehorende dekking vanuit reserves danwel externe budgetten De gebiedsvisie Laar / Nieuw Laar wordt uitgewerkt in een bestemmingsplan. Na het vaststellen van de gebiedsvisie heeft het proces voor het opstellen van het bestemmingsplan vertraging opgelopen. Eind 2021 en in 2022 zijn tussentijds gewijzigde inzichten ontstaan over de uitleg van de beleidsregels van de provincie en spelen daar onder andere een rol in. Eind 2022 is een ontwerpbestemmingsplan gepubliceerd en ter inzage gelegd. Daarna vindt de behandeling van de zienswijzen plaats. De verwachting is dat in de loop van 2023 het plan voor vaststelling aan de gemeenteraad kan worden aangeboden, waarmee ook meer duidelijkheid ontstaat over de uiteindelijke uitvoering. De geplande storting in de reserve valt hiermee vrij. Daarnaast is in de begroting is geen rekening gehouden met de jaarlijkse bijdrage voor de stimuleringsregeling landschap (€ 30.000) en voor stichting Het Groene Woud (€ 12.000). .
19 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Afval
Verantwoordelijke(n): Sam Goossens
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • Advisering reinigingstaken en projecten: Doorlopend hebben we met verschillende (inrichtings)projecten invulling aan grondstoffeninzameling en het schoon houden van de openbare ruimte. • Uitvoering reinigingstaken en directe dienstverlening: Los van het coalitieprogramma én beleidsadvisering Reiniging hebben we doorlopend uitvoering gegeven aan het grondstoffenplan inclusief containerbeheer en het adequaat reageren op meldingen in de openbare ruimte. Hetzelfde geldt voor de burgerinitiatieven en de woningbouwopgave. College uitvoeringsprogramma Het stimuleren van het reduceren van de hoeveelheid restafval kreeg in 2022 nader vorm door: • We zijn begonnen met het minder vaak (1 x per 4 weken) ophalen van restafval. Het aanbieden van GFT is vanaf gratis. Hiermee is een stap gezet in de richting van de VANG-doelstelling van 100 kilogram restafval per inwoner per jaar. • Door omstandigheden is de zomerinzameling van GFT (wekelijkse inzameling) zeer beperkt geweest. De effecten van de maatregel zijn hierdoor niet goed te beoordelen. • Communicatie: inwoners weten goed wanneer we de verschillende afvalfracties ophalen. Hier gebruiken we met name de Afvalwijzer (App & website) voor. Dit is een adequaat communicatiemiddel gebleken.
20 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
Uitbreiden van het aantal ondergrondse containers. Dit wegen we af in het verlengde van de evaluatie in 2023 van de gewijzigde inzamelfrequentie 2021 en 2022. • Ook het verbeteren van de inzameling van GFT bij hoogbouw vloeit voort uit de nieuwe beleidsdoelstellingen 2030 die we in 2023 aan de gemeenteraad voorleggen. • In 2022 zijn tal van gesubsidieerde zwerfafval projecten van bewoners gefaciliteerd, zoals ZAP'ers (ZwerfAfvalPakkers) en inzet van verenigingen. In 2022 zijn verder de volgende ontwikkelingen geweest: Algemeen • In de begroting is beperkt rekening gehouden met stijging van de kosten voor de verwerking van afval, inhuur van menskracht en materieel. In de eerste en tweede bestuursrapportages zijn overschrijdingen gemeld en daarop is de begroting voor een totaalbedrag van € 53.200 aangepast. • Een aantal geplande investeringen is in 2022 niet door gegaan. We willen in 2023 eerst de effecten van de wijzigingen in 2021 en 2022 evalueren en nieuwe doelen stellen voor 2030. Aan de hand van deze doelen willen we nieuwe maatregelen formuleren. Als dat nodig is, komen we hiervoor met nieuwe investeringsvoorstellen. Huis-aan-huis inzameling en Milieustraten • In 2022 is het landelijke VANG-programma geëvalueerd en bijgesteld. De focus verschuift van minder restafval naar meer afvalscheiding en hergebruik van grondstoffen.
Deze wijzigingen willen we meenemen in de nieuwe beleidsdoelstellingen 2030, die we in 2023 aan de gemeenteraad voorleggen. • In 2022 zijn de opbrengsten voor diverse grondstofstromen gedaald. De uitgaven zijn niet minder geworden, wat het resultaat negatief beïnvloedt heeft. • In 2021 en 2022 zijn diverse aanbestedingen afgerond. Daarmee is de continuïteit van inzamelen van afvalstromen huis-aan-huis (haalvoorziening) voor de toekomst geborgd. • De overeenkomst met de gemeente Meierijstad voor het gebruik van de milieustraat in Schijndel is verlengd. De tarieven voor restafval en diverse andere stromen zijn verhoogd. De inkomsten vallen daardoor hoger uit dan begroot. Het effect is ook dat er minder restafval is ingezameld, en meer gescheiden stromen. Voormalige stortplaats Vlagheide • Nazorg Stortplaats: De overdracht aan de Provincie is uitgesteld tot minimaal 2025, mogelijk 2030. Tot die tijd is het voormalig Stadsgewest verantwoordelijk voor de nazorg. Bij overdracht aan de provincie doet het Stadsgewest haar financiële middelen (Nazorgfonds) over aan de Provincie. In de huidige berekeningen is er een (regionaal) tekort van € 2,5 miljoen. Wij voorzien dat uiteindelijk bij de overdracht het Nazorgfonds wel voldoende blijkt. • De jaarlijkse bijdrage voor het aandeel van Sint-Michielsgestel in de exploitatielasten van het Stadsgewest was in 2022 € 1,41 per inwoner.
Rekenkameronderzoek naar het Afvalbeleid. • De raad heeft de conclusies en aanbevelingen van het onderzoeksrapport ‘Afvalbeleid en Circulaire economie Sint-Michielsgestel' overgenomen. Het college van B&W neemt de aanbevelingen in overleg met de raad ter hand en zal binnen een jaar over de voortgang rapporteren.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal Hoeveelheid huishoudelijk restafval Gescheiden ingezameld afval
kg/inw*jr %
Realisatie 2021 163,0 68,2
Begroot 2022 -
21 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Realisatie 2022 104,2 75,3
Dit kostte het Afval
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
3.857
3.708
3.761
3.900
139
Lasten
3.901
3.708
3.761
3.900
-139
-44
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
-44
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Afval
Begroting 2022 0
Rekening 2022 0
Verschil 0
Het tarief van de afvalstoffenheffing is kostendekkend. Alle lasten en baten zijn berekend op basis van het vastgestelde afvalbeleid. Een positief of negatief resultaat wordt gestort danwel onttrokken aan de voorziening afval. We sluiten 2022 met een positief saldo van € 723.000. Dat is € 700.000 hoger dan begroot. De belangrijkste oorzaak vinden we in de inzamelresultaten: bewoners hebben minder afval aangeleverd, en het afval dat we ingezameld hebben is beter gescheiden. Dit effect is groter dan waar we in de tariefstelling 2022 rekening mee hebben gehouden. Daarbij komt dat de opbrengsten van grondstoffen in de plaats komen van begrote afvalverwerkingskosten. Dit laat zien dan beter scheiden loont! Naar aanleiding van dit resultaat is de afvalbegroting gecorrigeerd voor de begroting 2023. Ook is hierin rekening gehouden met het effect van de stijgende marktprijzen en apparaatskosten van MijnGemeenteDichtbij voor 2023 en verder. Op deze manier zijn de baten en lasten in structurele zin in evenwicht met elkaar gebracht. Het eenmalige resultaat van 2022 wordt eenmalig in de voorziening gestort. Op deze manier is de voorziening op niveau en kunnen toekomstige investeringen deels worden gedekt. Daardoor kunnen we met minimale aanpassing van de tarieven uitvoering blijven geven aan het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval.
22 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Riolering
Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden Planmatig beheer •
Het rioolstelsel, pompgemalen en alle hierin opgenomen voorzieningen zijn beheerd, geïnspecteerd en onderhouden voor zover mogelijk volgens de wettelijke eisen waardoor we de functionele werking hebben gegarandeerd. • Het rioolreinigings- en inspectieprogramma is uitgevoerd. • Om wateroverlast te voorkomen is de hydraulische werking gemonitord. • We hebben werkzaamheden uitgevoerd die voortkomen uit de uitvoeringsplanning van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan waaronder de gefaseerde renovatie van drukrioolgemalen in het buitengebied van Berlicum en Den Dungen. Ook zijn de renovaties aan hoofdgemalen en overstorten uitgevoerd volgen planning zoals in het vGRP zijn opgenomen. • Klachten en meldingen over rioolverstoppingen en plaatselijk wateroverlast zijn binnen 24 uur afgehandeld. Projecten • In het vastgestelde Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) zijn per 2020 en verder grootschalige vervangingen van het vrijvervalriool op wijkniveau planmatig en financieel voorzien. De uitvoering geschiedt op basis van jaarschijven. De 3e 23 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
jaarschijf Middelrode is uitgevoerd. De 4e jaarschijf (zuid-oostelijk deel waaronder de Zandstraat) is in uitvoering. Voorbereidingen voor Sint Lambertusweg in Gemonde en de grootschalige vervangingen Theereheide zijn gestart. College uitvoeringsprogramma De hoogwaterproblematiek is door de klimaatverandering en de gebeurtenissen in Limburg door de waterschappen nadrukkelijker op de agenda gezet. Er zijn mogelijke oplossingen bedacht in de werkgroep HOWABO en uitgewerkt. Deze worden in 2023 voorgelegd. De regeling "afkoppelen woningen particulieren" is per 1 januari 2020 gestart. Inwoners worden gestimuleerd om het regenwater van het riool af te koppelen en te infiltreren in de tuin. Er zijn een tiental aanvragen direct bij de gemeente ingediend. Inwoners worden zoveel mogelijk doorverwezen naar het bewonersinitiatief "Met elkaar voor Mekaar". De advisering en uitvoering van het afkoppelen liep in 2022 via MEVM, het aantal deelnemers viel wat tegen voornamelijk door wegvallen van informatie bijeenkomsten door Covid en de beschikbaarheid van hoveniers voor de uitvoering. De regeling is tussentijds versoepeld en later geëvalueerd. De samenwerkingsovereenkomst met MEVM is vernieuwd om in 2023 het succesvoller te laten zijn. Waterschap De Dommel verdubbelt de bijdrage indien het via MEVM loopt en er zijn afspraken met waterschap Aa en Maas voor een soortgelijke bijdrage.
Er is een korting van € 20 op regentonnen verstrekt bij aanschaf bij de lokale winkelier in de maand april, de waterschappen hebben hiervan de helft meebetaald. De samenwerking "Doelmatig Waterbeheer de Meierij" is voortgezet en er zijn een aantal themabijeenkomsten geweest. De klimaatimpulssubsidie van het rijk (DPRA) is gezamenlijk aangevraagd door DWDM. Door het rijk is vanaf 2021 een bijdrage van €490.000 voor klimaat robuust inrichten beschikbaar. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte maken we door middel van cofinanciering hier maximaal gebruik van. De aanvraag voor 2021 voor het Mercuriusplein is afgewezen, daarvoor is een vervangende aanvraag gedaan voor klimaatmaatregelen aanvullend op de rioolvervanging in Theereheide. Dat is goedgekeurd en er resteert een bedrag van € 53.669. Bij de aanvraag van 2023 wordt dit bedrag ook ingezet voor Theereheide.
Zo hebben we dit meetbaar gemaakt (indicatoren/kengetallen) Omschrijving indicator/ kengetal Lengte vrijvervalriool in km Aantal klachten/meldingen van storingen drukriool en rioolverstoppingen Aantal afgekoppelde panden Controle functioneren drukriool door opsporen illegale hemelwateraansluitingen
Realisatie 2021 155 260
Begroot 2022 157 240
Realisatie 2022 157 231
14% 75
14% 75
8% 20
24 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Dit kostte het Riolering
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
1.898
1.868
1.878
1.934
56
Lasten
1.898
1.868
1.878
1.934
-56
0
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
Saldo na bestemming (x €1.000)
0
0
0
0
0
Saldo voor bestemming
Resultaatbestemming
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Riolering
Begroting 2022 0
Rekening 2022 0
Verschil 0
Het tarief van de rioolheffing is kostendekkend. Alle lasten en baten zijn berekend op basis van het vastgesteld verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan. Een positief of negatief resultaat wordt gestort danwel onttrokken aan de voorziening riolering. We sluiten 2022 met een positief saldo van € 503.200. Dat is € 461.000 hoger dan begroot, waardoor meer resultaat is toegevoegd aan de voorziening. Deze hogere storting in de voorziening heeft plaatsgevonden vanwege: hogere baten uit het rioolrecht dan gedacht, lagere uitgaven voor de afkoppeling van hemelwater, een te hoog geraamd budget voor curatief onderhoud en de uitstel van enkele investeringen. Inmiddels zijn er maatregelen genomen voor de tegenvallende resultaten bij het afkoppelen van hemelwater. Het budget voor curatief onderhoud in naar beneden bijgesteld en gaan we ook besteden aan inspectie en preventief onderhoud. De eerder uitgestelde investeringen zijn of worden alsnog uitgevoerd waardoor deze het komend jaar wel geactiveerd worden. De hogere opbrengst uit de rioolheffing is nodig om de stijgende apparaatskosten en kostenontwikkeling vanwege de inflatie in 2023 en verder op te vangen. Alles overziend leidt deze incidentele storting in de voorziening 2022 niet tot wijziging van de tarieven 2023.
25 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Milieu
Verantwoordelijke(n): Lianne van der Aa
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • We volgen en ondersteunen de invoering van de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en we dragen bij aan het inzichtelijk maken van de ondergrond zodat we met dit thema kunnen werken volgens de Omgevingswet. De BRO betreft 26 registratieobjecten waaronder grondwatermonitoring, grondwatergebruik, bodemonderzoeken en bodemkwaliteit. Door een extern bureau is onderzoek uitgevoerd naar de invoering van de BRO. Op basis van dit onderzoek is een stappenplan opgesteld en intern is een projectleider-beheerder aangesteld. In 2022 is gestart met de uitvoering van dit stappenplan. Daarnaast volgen we de ontwikkelingen vanuit het principe ‘Water en Bodem sturend’ en de daaraan gekoppelde ‘inrichting van de ondergrond’. Op dit moment is de Rijksoverheid hierin nog leidend. Voor 2030 wordt samen met gemeenten en kennispartijen de ondergrond in kaart gebracht en wordt gewerkt aan een volwaardige afweging van bodem en ondergrond in de Omgevingsplannen. • We dragen bij aan het waarborgen van de (chemische) kwaliteit van de bodem. We zetten onder meer in op omgang met zeer zorgwekkende stoffen zoals PFAS, de overgang van de bevoegdheid van de provincie naar de gemeenten om te beslissen over ernstige gevallen van bodemverontreinigingen en registratie van en advisering over bodemonderzoeken.
Mede namens de provincie Noord-Brabant worden diverse overleggen / werkgroepen geïnitieerd. Sint-Michielsgestel neemt actief hieraan deel. Deze richtten zich op: o De aanpak van aandachtslocaties binnen de eigen gemeente. 26 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
o
o
o
Kennisvermeerdering en -verbreding binnen het kennisnetwerk Brabantse bodem en ondergrond. Hierbij staat de landelijke koers ‘water en bodem sturend’, gekoppeld aan de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven, centraal. De overgang van de bevoegdheid van de bodemtaken. De provincie is doende met het in kaart brengen van stortplaatsen en ernstige gevallen van bodemverontreiniging die onder de Omgevingswet worden overgedragen aan de gemeente. Het door de provincie vastgestelde uitvoeringsprogramma drinkwaterwinningen.
•
We ondersteunen de verduurzaming van de agrarische sector. Verduurzaming van de voedselketen komt met name tot uiting bij de innovatie en ontwikkeling van de landbouw en de veeteelt. In regionaal verband (kopgroep landbouw) wordt bijgedragen aan deze ontwikkeling die wij ondersteunen. We hebben een gezamenlijke koers bepaald voor de regio Noordoost Brabant. Dat is uitgewerkt in de koersnotitie Transitie landbouw op Dreef. De gemeenteraad is hier eerder over geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. De volgende stap is het opstellen van gemeentelijk landbouwbeleid met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. • We ondersteunen stoppende bedrijven in het buitengebied bij hun keuze voor de toekomst en de uitwerking daarvan. Mede vanwege de provinciale emissienormen die vanaf 2024 gelden, informeren we bedrijven en brengen deze met de juiste partijen in contact. Dit is voornamelijk op afroep gebeurd. Om hier een actieve rol in te kunnen vervullen is een visie op het buitengebied inclusief beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing nodig. Daarnaast dient de capaciteit en de middelen om bestemmingsplanwijzigingen door te voeren te zijn geborgd. Hiermee gaan we komend jaar aan de slag. • We toetsen ruimtelijke ontwikkelingen op externe veiligheid, geluid, bodem, luchtkwaliteit, stikstofdepositie en bedrijven en milieuzonering.
Het doel is om ruimte te geven aan de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. In totaal zijn 42 ruimtelijke ontwikkelingen getoetst op de milieuaspecten. Een aantal hiervan maakt deel uit van de 3e actualisatie bestemmingsplan buitengebied. Daarnaast zijn extra inspanningen verricht op het gebied van stikstof. • We gaan door met de geluidsanering van woningen die in aanmerking komen voor maatregelen vanwege wegverkeerslawaai. Binnen de gemeente Sint-Michielsgestel lopen 3 geluidsaneringsprojecten: o De maatregelen binnen het geluidsaneringsproject Maaskantje – Hoogstraat zijn getroffen. Het project dient nog wel financieel afgerond te worden. o De maatregelen voor het geluidsaneringsproject Theerestraat – Schijndelseweg zijn door het Rijk akkoord bevonden en worden begin 2023 meervoudig aanbesteed. o Het akoestisch rapport voor het geluidsaneringsproject doorgaande route Berlicum – Middelrode is ter goedkeuring voorgelegd aan het Rijk. De externe uitvoeringskosten en de maatregelen aan de woningen worden voor 100% vergoed door het Rijk. We zijn daarbij met handen en voeten gebonden aan de hiervoor geldende subsidieregels. • We nemen actief deel aan het Schone Lucht Akkoord (SLA) en benutten de kansen voor de verbetering van de luchtkwaliteit. Met de gemeenten in de RNOB wordt mede via de Regiodeal ingezet op de thema's landbouw, mobiliteit, industrie en meten/participatie.
In Sint-Michielsgestel zetten we in op landbouw en specifiek de ontwikkeling Laar – Nieuw Laar en de Hezelaar. We hebben afgelopen jaar voornamelijk invulling gegeven aan de vaste maatregelen uit het SLA. Onderdeel daarvan was een actieve campagne om eigenaren van kachels en haarden 27 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
te informeren over stoken met zo min mogelijk overlast. Vanwege wijzigingen binnen de gebiedsontwikkeling Laar – Nieuw Laar is geen specifieke maatregel of onderzoek in het kader van luchtkwaliteit uitgevoerd. College uitvoeringsprogramma
Dit kostte het Milieu
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Exploitatie (x €1.000) Baten
64
2
-62
-42
20
Lasten
875
818
818
751
67
Saldo voor bestemming
-811
-816
-880
-793
88
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
0
Storting in reserves
0
0
0
0
0
Saldo resultaatbestemming
0
0
0
0
0
-811
-816
-880
-793
88
Resultaatbestemming
Saldo na bestemming (x €1.000)
Financiële toelichting Verschil begroting en rekening (x €1.000) Milieu
Begroting 2022 -880
Rekening 2022 -793
Verschil 88
Het overschot wordt met name veroorzaakt door minder kosten van de ODBN (€ 68.000). Dit zit zowel bij minder uren voor vergunningverlening, toezicht, klachten als overige verzoektaken. Daarnaast heeft een onderschrijding plaatsgevonden op de inhuur van derden (€ 23.000) vanwege het uitstel van het in werking treden van de Omgevingswet.
28 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Sociaal Domein
Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Zo gaf dit programma ruimte in Sint-Michielsgestel Samen met inwoners kijken we hoe we de directe leefomgeving kunnen versterken. Hoe we inwoners meer in hun eigen kracht kunnen zetten en hoe we ze de ruimte kunnen geven om hun mogelijkheden goed te gebruiken. Is dit niet mogelijk? Dan proberen we ondersteuning te bieden via maatwerkoplossingen. Zó draagt dit programma bij aan Sint-Michielsgestel geeft ruimte.
Dit was het doel Dit was het doel Binnen maatschappelijke ontwikkeling en meer specifiek op het sociale domein zetten we de vraag van de inwoner centraal en vergroten de kracht en zelfredzaamheid van inwoners. Daar waar nodig bieden we hulp en ondersteuning aan onze inwoners. Uiteraard hebben de taakstellingen in het sociale domein wel invloed op de mate waarin wij de inwoners de noodzakelijke zorg kunnen geven. Dit betekent dat we moeten zoeken naar mogelijkheden om de aanspraak op gespecialiseerde zorg (2e lijn) te beperken en beter de collectieve voorzieningen (vrijwillig en professioneel) moeten benutten. Tegelijkertijd willen we op meerdere vlakken een kwaliteitsslag maken. In 2022 pakken we de acties uit het uitvoeringsplan sociaal domein op, zijn we aan de slag met de nieuwe inkoop voor Wmo en Jeugd, is het woonplaatsbeginsel ingevoerd, zorgen onze consulenten Wegwijs samen met zorgaanbieders voor goede dienstverlening aan onze inwoners en voeren onze samenwerkingspartners hun plannen uit voor de 0e en 1e lijn.
Dit viel eronder Deze producten en diensten dragen bij aan het programma Maatschappelijke Ontwikkeling: • Maatschappelijk werk 29 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
• • • • • • •
Minderheden (vluchtelingen/statushouders) Jeugdzorg Wmo Inkomensvoorziening Participatie Volksgezondheid Onderwijs
Dit kostte het Sociaal Domein
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
Baten Maatschappelijk werk
0
0
28
28
0
Minderheden
0
0
1.679
2.094
415
Jeugdzorg
4
4
4
4
0
172
595
205
186
-19
Inkomensvoorziening
4.728
3.834
3.789
3.848
59
Participatie
-289
0
171
222
51
5
0
0
0
0
533
535
1.248
914
-334
5.153
4.969
7.124
7.296
172
Rekening Begroting Begroting 2021 2022 voor 2022 na wijziging wijziging
Rekening 2022
Verschil
WMO
Volksgezondheid Onderwijs Totaal Baten Sociaal Domein
Lasten Maatschappelijk werk
-793
-601
-1.343
-1.288
55
Minderheden
-280
-338
-2.166
-1.859
306
Jeugdzorg
-7.183
-6.776
-7.081
-6.716
365
WMO
-8.327
-9.010
-8.698
-8.103
595
Inkomensvoorziening
-6.407
-6.131
-6.969
-7.193
-224
Participatie
-4.668
-4.193
-4.407
-4.646
-240
Volksgezondheid
-1.029
-1.060
-1.131
-1.113
18
Onderwijs
-3.874
-3.712
-4.500
-4.302
198
Totaal Lasten
-32.561
-31.820
-36.295
-35.221
1.074
Resultaat voor bestemming
-27.408
-26.851
-29.172
-27.925
1.246
Onttrekking aan reserves
2.502
1.504
1.638
2.113
475
Storting in reserves
2.563
1.076
1.231
2.420
-1.189
-61
428
406
-307
-713
-27.469
-26.423
-28.765
-28.233
533
Resultaatbestemming
Saldo resultaatbestemming
Resultaat na bestemming
30 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Programma in relatie tot de gehele jaarrekening Werkelijke baten en lasten van dit programma
31 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
Maatschappelijk werk
Verantwoordelijke(n): Peter Raaijmakers
Dit hebben we dit jaar gedaan Vaste werkzaamheden • De ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers: de ondersteuning is in het eerste kwartaal van 2022 aangepast naar de behoefte en de mogelijkheden binnen de corona maatregelen. Vanaf het tweede kwartaal heeft de ondersteuning steeds meer de vorm van voor corona gekregen. In de zomer is bij de Litserborg Den Dungen, de Moerkoal Middelrode en de Meander Sint-Michielsgestel een waarderingsmiddag georganiseerd voor alle vrijwilligers. Ook is samen met vrijwilligers een vrijwilligerskrant gemaakt en huis aan huis verspreid in alle kernen. Er is door een vrijwilliger van BINT een behoeftepeiling gedaan onder vrijwilligers. De uitkomsten van de peiling zijn vertaald naar concrete acties in het uitvoeringsplan 2023. • Mantelzorgwaardering en ondersteuning mantelzorgers: Op de dag van de mantelzorg kon men als waardering een kleine attentie ontvangen. Daarnaast was er een lezing georganiseerd over 'Positieve Gezondheid'. Naast de vaste werkzaamheden vanuit het steunpunt, is er vier keer, per kern een mantelzorgcafé geweest. Dit was voornamelijk bedoeld voor lotgenotencontact. • Gezond en vitaal ouder worden en voorkomen van eenzaamheid: eenzaamheidsproject vanuit ZonMW is afgerond en er is een evaluatie opgesteld. De evaluatie is gebruikt als onderlegger voor de eenzaamheidsagenda voor de komende jaren.
32 _____________________________________________________________ Jaarverslag en jaarrekening 2022 Gemeente Sint-Michielsgestel
•
Volwaardig Meedoen: er is in 2022 geïnvesteerd in Sociale benadering dementie en dementievriendelijke gemeenschap. Er is gestart met spreekuren voor mantelzorgers waarbij VR brillen (virtual reality) worden ingezet om dementie te ervaren vanuit de zorgvrager. College uitvoeringsprogramma • We hebben in 2022 ingezet op het verkleinen van de instroom naar geïndiceerde zorg door onder meer: het uitvoeren van trainingen Sociale Benadering Dementie (SBD) met als doel het vergroten van de bewustwording en kennis van dementie. Er wordt nu onderzocht hoe we SBD kunnen uitrollen in nieuwe en bestaande projecten, bijvoorbeeld de welzijnsdagbesteding. het ontwikkelen van een Verwijsgids. Streven is om deze Q1 2023 te lanceren en in gebruik te nemen met als doel beter en gerichter inzetten van voorzieningen en ondersteuning vanuit de 0e 1e lijn. het doorontwikkelen van het wijkgericht werken met als doel het versterken van de ketensamenwerking in de wijken waardoor sneller en meer gericht voorzieningen en ondersteuning vanuit de 0e 1e lijn kunnen worden ingezet of hiernaar kan worden doorverwijzen. het ontwikkelen en opzetten van het project Welzijn op Recept. Dit project is in september 2022 van start gegaan en heeft tot doel om meer inwoners die met hun hulpvraag naar de huisarts te gaan te verwijzen naar een welzijnstraject.
Deze verwijzing wordt door de huisarts/ POH gedaan en draagt bij in het bieden van een meer gerichte en laagdrempelige ondersteuning en ontlasting van de huisartsen. In het laatste kwartaal van 2022 zijn 13 inwoners van de kern SintMichielsgestel succesvol doorverwezen naar een welzijnstraject. • Initiatieven die volwaardig meedoen bevorderen en talenten benutten zijn: Project Langer Zelfstandig Thuis: In 2022 hebben we met betrokken organisaties gesproken over de inhoud van het projectplan en de acties die daaraan gekoppeld zijn en wie welke actie op zou kunnen pakken. Vanwege de overlap met de strategische vergrijzingstafel is er een voorstel gedaan om Langer Zelfstandig Thuis hierin te integreren. de strategische vergrijzingstafel: de opdracht van de vergrijzingstafel is om een beweging op gang te brengen waarbij inwoners eerder anticiperen op ouder worden in de eigen woning. Ook wordt een gezamenlijke aanpak bedacht op het gebied van wonen, welzijn en zorg met als doel het vinden van een zo goed mogelijk antwoord op de vergrijzingsproblematiek. In 2023 wordt dit plan afgerond. een lokale invulling van het Alzheimer café. Voorheen was dit een regionaal initiatief waar weinig inwoners van Sint-Michielsgestel op af kwamen. de woonzorganalyse die in 2022 is afgerond en die als onderlegger dient voor de op te stellen woonzorgvisie waar nu aan gewerkt wordt.