2020-R-459a Regionale ontwikkelagenda inwoners psychische kwetsbaarheid Regio Br. No-o 2020-2023
Tekst van het document
• Ervaringsdeskundigen
op gebied van GGZ,
uitvoering aan geven
• Cliëntenraden
31-12-2021
Nieuw
31-12-2022
Nieuw
31-12-2022
Nieuw
verslavingszorg, Lvb en forensische zorg 5.3.1
Opvang wordt
Onderzoeken hoe we positieve
aangeboden op basis
gezondheid en de herstelbenadering
van de herstelvisie en
breed uit kunnen rollen in de
positieve gezondheid
ketensamenwerking
• Zorg aan inwoners is gebaseerd op talenten en mogelijkheden • Het toepassen van de
• Centrumgemeente • Lokale gemeenten • Zorgaanbieders
herstelbenadering en positieve
• Sociom
gezondheid in de gehele
• Ons Welzijn
ketensamenwerking • Effectieve opvang en ondersteuning 5.3.2
Bij inkoop van zorg/
Bij inkoop worden afspraken gemaakt
opvang wordt de
dat ketenpartners invulling geven aan
herstelbenadering
de herstelbenadering
opgenomen
• Zorg aan inwoners is gebaseerd op
• Centrumgemeente
talenten en mogelijkheden
• Lokale gemeenten
• De herstelondersteunende
• Zorgaanbieders
werkwijze wordt regiobreed
• Sociom
gehanteerd
• Ons Welzijn
Nr.
Beleid
5.4.1
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
De wachtlijsten
Aanpak huidige knelpunten:
• Voldoende opvangplaatsen voor de
• Centrumgemeente
31-12-2021
verkorten voor
• triage bij de toegang
beschermd wonen
• voldoende plaatsen voor de
en maatschappelijke opvang
Link
doelgroep (inkoop) • andere oplossingen voor economische dakloosheid (thema 3)
doelgroep
Status
• Verdihuis
• Minder dakloosheid
• Woningcorporatie
• Meer mensen worden geholpen
• Ervaringsdeskundigen
• Vermindering dakloosheid,
• Cliëntenraden
escalatie, schrijnende situaties
• voldoende woningen in de regio beschikbaar (thema 3) • inkoopafspraken over wachtlijsten 5.5.1
Zo kort mogelijk in de
Nieuwe inkoopopdracht
• Effectieve en efficiënte uitvoering
• Centrumgemeente
maatschappelijke
maatschappelijke opvang m.b.v.
maatschappelijke opvang
opvang: inwoners
de werkwijze ‘sturen op doelen en
• Voldoende opvang plaatsen
• Woningcorporatie
stromen zsm door of uit
resultaten’
• Meer mensen worden geholpen
• Ervaringsdeskundigen
• Vermindering dakloosheid,
• Cliëntenraden
31-12-2020
Bestaand
31-12-2022
Nieuw
• Verdihuis
escalatie, schrijnende situaties 5.6.1
Individuele gemeenten
• De centrumgemeente organiseert
• Inwoners blijven in beeld bij
• Centrumgemeente
zijn voldoende
leersessies om de transformatie
herkomstgemeente voor-, tijdens
• Lokale gemeenten
toegerust om de
samen vorm te geven, werk- en
en na (een tijdelijke) regionale
• Zorgaanbieders
regierol te nemen bij
procesafspraken te maken en
opvangvoorziening
• Ervaringsdeskundigen
complexe casussen,
werkwijze regionaal te borgen.
maatschappelijke
• Plan van aanpak om het regionale
onrust en
vangnet en expertise aan te laten
veiligheidsissues. Het
sluiten op de lokale behoefte en
regionale vangnet is
vraagstukken
daaraan maximaal
• Centrumgemeente neemt geen
ondersteunend
inwoners meer over, maar ondersteunt in passend aanbod, voldoende inkoop, expertise en aansluiten bij MDO’s
• Individuele gemeenten kunnen beter regierol pakken bij complexe situaties • Continuïteit van ondersteuning voor de inwoner wordt geborgd • Het regionaal vangnet functioneert als zodanig
• Cliëntenraden
5. Impactanalyse De hoofdvraag van dit hoofdstuk is hoe we als 10 gemeenten uitvoering geven
5.1 Rollen gemeente
aan dit plan. Hoe zorgen we er voor dat we de juiste dingen doen, de dingen
Bij de uitvoering van deze ontwikkelagenda hebben we als gemeenten
die we doen goed doen en hoe organiseren we dit? Deze ontwikkelagenda
verschillende rollen:
is een veelomvattend plan dat bestaat uit een groot aantal doelen en
1.
inspanningen (projecten, processen, acties) op verschillende niveaus. Bij
Een regisserende rol: regie op goede en beschikbare zorg, ondersteuning, veiligheid, wonen en leefbaarheid.
de uitvoering hebben we te maken met een complex krachtenveld waarbij
2.
Financier en opdrachtgever: inkoop producten en diensten en subsidiering.
verschillende wettelijke kaders een rol spelen, gemeenten verschillende rollen
3.
Een uitvoerende rol: verstrekken van uitkeringen, briefadressen,
hebben, waarin verschillende geldstromen spelen, we te maken hebben
minimavoorzieningen, schuldhulpverlening etc. Voor zorg:
met externe stakeholders met verschillende belangen en besluitvorming/
•
Indicering en toewijzing van zorg. Dit voeren gemeenten in de
richting bepaling op verschillende plekken plaats vindt. We moeten van deze
regio zelf uit. Indicatie van zorg en verlening van zorg worden
complexiteit komen tot eenvoud in de wijze waarop we de uitvoering van dit
bewust gescheiden.
plan organisatorisch gaan inrichten, zodat we overzicht hebben en houden
•
Toezichthouder kwaliteit en rechtmatigheid.
en goed kunnen toezien hoe de uitvoering loopt en tijdig kunnen bijsturen. We sluiten hierbij zo veel mogelijk aan bij de bestaande manier van regionale
Gemeenten voeren deze rollen bij de uitvoering van de ontwikkelagenda uit op
samenwerking en de lokale uitvoeringspraktijk.
basis van de wettelijke kaders Wmo, Participatiewet en Jeugdwet. Het is goed om bij onze inspanningen ons bewust te zijn vanuit welke rol we dit doen. Dit helpt in de samenwerking met onze partners. Zo draagt het bij aan rolbewustzijn en verwachtingenmanagement bij onze partners.
5.2 Impactanalyse
worden gezien van rechtmatigheid. Dit vraagt gedragsverandering in alle
5.2.1 Wat betekent deze ontwikkelagenda voor de gemeentelijke organisaties?
lagen van de organisatie. We zien nu regelmatig dat consulenten W&I,
Deze ontwikkelagenda laat zien dat voor de transformatie van
rol benaderen in plaats van met betrokken afdelingen in brede zin te kijken
opvangvoorzieningen voor psychisch kwetsbare inwoners, naast de
en organiseren wat nodig is.
centrumgemeente, de komende jaren vooral ook lokale gemeenten aan zet
schuldhulpverlening of zorg een vraagstuk van de inwoner vanuit de eigen
•
Ambtelijke formatie is kwalitatief en kwantitatief op orde.
zijn. Het is dan ook nodig dat lokale gemeenten een eigen plan maken met een
Zowel op beleidsniveau als uitvoeringsniveau is kennis aanwezig van het
lokale impactanalyse. Met deze agenda worden de inspanningen met elkaar
zorgstelsel, GGZ problematiek en inhoudelijke ontwikkelingen op dit dossier.
vastgesteld. De planning van deze inspanningen zal bepaald worden op basis
•
Beleid, inkoop en uitvoering streven dezelfde beleidsdoelstellingen na.
van de lokale analyses.
Het is nodig om opgavegericht te werken, waarbij de betrokken afdelingen
Vanuit organisatorisch oogpunt vraagt deze regionale ontwikkelagenda het
dezelfde doelen nastreven.
volgende van gemeenten:
•
Experimenteerruimte voor nieuwe vormen van ondersteuning. De uitvoering van de Wmo, maar ook Zvw- en Wlz- gerelateerde zorg
•
•
Wendbaarheid van de gemeentelijke organisatie.
staan onder druk. Het is nodig dat we tot meer effectieve en efficiënte
Flexibiliteit en aanpassingsvermogen om de lokale taken op te pakken en
manieren komen van zorg en ondersteuning aan kwetsbare inwoners.
mee te bewegen met veranderingen.
Hiervoor is het nodig dat we de huidige manier van kijken en werken op
Lerend vermogen.
zorggebied durven loslaten en experimenteerruimte inrichten.
Reflectie- en evaluatiemomenten invoeren en aanpassingen door kunnen
•
•
Monitoring en datagericht werken.
voeren op basis van nieuwe inzichten. Via gezamenlijke leersessies geven
Het blijkt lastig te zijn om goede beleidsinformatie te verkrijgen uit
we vorm aan de beweging, transformatie, proces- en werkafspraken.
gegevens die we opslaan op cliëntniveau. Gemeenten moeten de
De centrumgemeente faciliteert deze leersessies. Regiogemeenten
komende jaren meer investeren op dit onderdeel om beter inzicht te
zorgen voor voldoende capaciteit om deel te nemen, deze te vertalen
krijgen in de voortgang en effectiviteit van het beleid. Als deze data niet
naar de lokale situatie en het borgen van de afgesproken werkwijze in de
beschikbaar zijn, is het na 3 jaar moeilijk bepalen of het uitgevoerde beleid
uitvoering.
tot de gewenste resultaten heeft geleid.
Buiten de kaders kunnen denken en handelen. Deze nieuwe aanpak vraagt om loslaten van bestaande kaders en kijken naar wat echt werkt voor de inwoner. Doelmatigheid kan niet los
Naast bovengenoemde punten geldt voor de centrumgemeente nog het volgende:
gaan uitvoeren, organiseren en financieren. Op basis hiervan kunnen gemeenten
•
Programmatische aanpak uitvoering koersdocument.
beter lokaal en regionaal hun regierol pakken als het gaat om vraagstukken
Deze benadering past goed bij de uitvoering van het koersdocument,
die gezamenlijk opgepakt moeten worden met samenwerkingspartners.
omdat we de komende jaren willen sturen op samenhang van
Concreet heeft deze ontwikkelagenda de volgende gevolgen voor onze
vraagstukken en een integrale regionale aanpak van de dossiers zorg en
samenwerkingspartners:
veiligheid. De veelheid en variëteit van onze inspanningen, de veelheid
•
aan betrokken actoren en de onderlinge afhankelijkheid van actoren en processen, maken een programmatische aanpak nodig. •
•
•
Regio met een duidelijke koers en hoge ambitie voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid;
•
Opgavegericht werken bij de uitvoering van regionale taken als
Stevige regie binnen het zorglandschap gericht op inwoners met een psychische kwetsbaarheid;
centrumgemeente.
•
Stevige basis voor regionale samenwerking;
Het is van belang dat beleid, de uitvoering en inkoop dezelfde
•
Duidelijke overeenkomsten en inkoopafspraken;
beleidsdoelen nastreven en van hieruit inhoudelijk richting wordt gegeven
•
Experimenteerruimte in lijn met de transformatieopgaven;
aan de uitvoering.
•
Ruimte om gezamenlijk te werken aan een beter functionerend
Het scheiden van lokale- en regionale taken.
zorglandschap;
Oss is centrumgemeente voor de uitvoering van het vangnet. Hiernaast
•
heeft Oss ook een lokale rol voor haar inwoners met een psychische
Parallel aan deze ontwikkelagenda hebben gemeenten de wens om een stevig
kwetsbaarheid. Het is van belang dat lokale- en regionale taken duidelijk
netwerk te formeren op bestuurlijk en tactisch niveau vanuit sociaal, medisch
worden onderscheiden, zodat minimaal verwarring en ruis ontstaan.
en veiligheidsdomein, om de taken op het gebied van zorg, ondersteuning en
Goed functionerende regionale toegang.
veiligheid voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid in de toekomst
In de uitvoering van dit plan speelt de regionale toegang een cruciale
effectiever en efficiënter uit te kunnen voeren.
rol. Extra aandacht is nodig voor de realisatie van deze nieuwe regionale toegang.
5.2.2 Wat betekent deze ontwikkelagenda voor onze samenwer kingspartners? Deze ontwikkelagenda biedt een helder beeld van de inspanningen van gemeenten voor hun inwoners met een psychische kwetsbaarheid, hoe zij dit
Samen leren en verbeteren.
5.3 Programmastructuur Figuur 6: De programmastructuur
5.4 Meerjarenbegroting regionaal vangnet
transformatie op termijn meer inwoners met lokale ondersteuning kunnen helpen en dat het regionaal vangnet kleiner gaat worden. Echter, in dit
Inkomsten
soort transformatieopgaven leiden inspanningen niet op korte termijn tot
Het regionale vangnet wordt momenteel bekostigd door de Rijkmiddelen
financiële besparingen. Dit komt omdat we regionaal het aanbod in stand
Beschermd wonen en de Decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang
moeten houden voor bestaande cliënten, maar ook omdat we het regionale
die de centrumgemeente ontvangt. In het kader van de doordecentralisatie
vangnet verder verbeteren. Onze inzet is er op gericht om het passende
beschermd wonen ontvangen lokale gemeenten vanaf 2022 de middelen voor
palet op termijn in te laten krimpen, zodat er meer financiële ruimte ontstaat
nieuwe cliënten.
voor de lokale opgaven. Vanwege de volgende twee financiële onzekerheden dient de meerjarenbegroting die we hebben gemaakt als een eerste aanzet
Uitgaven
te worden gezien:
De uitgaven voor het regionale palet bestaan uit voorzieningen die de
•
centrumgemeente inkoopt en de organisatiekosten.
Per 1 januari 2021 wordt de Wlz opengesteld voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Deze openstelling gaat gepaard met een korting in het Rijksbudget voor beschermd wonen van € 4,6 mln. Dit
In de meerjarenbegroting is zichtbaar dat de kosten voor het regionale
komt ongeveer overeen met de uitstroom van 100 cliënten. Het is nog
vangnet (na de uitstroom Wlz) de komende jaren grotendeels op
onduidelijk hoeveel cliënten die nu gebruik maken van beschermd wonen
hetzelfde niveau blijven. Met de nieuwe regionale ontwikkelagenda
gaan uitstromen naar de Wlz.
zetten gemeenten zowel in op een passend regionaal palet van opvang
•
Er wordt een nieuw verdeelmodel voor beschermd wonen ontwikkeld.
en ondersteuningsvormen voor psychisch kwetsbare inwoners als op een
Per 1 januari 2022 gaat de doordecentralisatie van beschermd wonen
stevige lokale basis. De nieuwe regionale aanpak is gericht op een stevigere
in. Vanaf deze datum krijgen lokale gemeenten op basis van het nieuwe
regionale toegang, meer passende opvangvoorzieningen (diversiteit)
verdeelmodel het budget voor nieuwe cliënten en wordt er een korting
voor de groep die niet zelfstandig kan wonen en de toevoeging van een
toegepast op het budget van de centrumgemeente. De centrumgemeente
aantal voorzieningen aan het huidige regionale vangnet dat we nu missen.
krijgt de middelen voor de huidige cliënten.
We voegen niet alleen nieuwe voorzieningen toe, maar transformeren ook bestaand aanbod. Parallel aan deze regionale taken werken lokale
De regio Noordoost-Brabant Oost kiest er voor om het regionaal vangnet
gemeenten aan de basis verder op orde krijgen. Op deze manier zetten
gezamenlijk te bekostigen. Dit betekent dat de centrumgemeente
we zowel regionaal als lokaal in op de transformatie van beschermd
verantwoordelijk blijft voor de inkoop van de regionale vangnetvoorzieningen.
wonen en maatschappelijke opvang. Ons streven is dat we met deze
Op basis van deze regionale ontwikkelagenda en de centrumregeling Wmo
maken de 10 gemeenten nadere meerjarige
Meerjarenbegroting Beschermd wonen
financiële afspraken met elkaar in het kader van de doorcentralisatie beschermd wonen.
Omschrijving
In het eerste kwartaal van 2021 is er meer
Rijksbudget beschermd wonen (na aftrek van korting ivm Wlz)
2021
2022
2023
2024
16.979.992
17.162.992
17.162.992
17.162.992
ZIN excl. frictiekosten
13.538.530
13.538.530
13.568.530
13.568.530
PGB
1.503.933
1.503.933
1.503.933
1.503.933
Taakstelling ivm Wlz: uitstroom 100 cliënten (risico)
-4.600.000
-4.600.000
-4.600.000
-4.600.000
Tussenstand uitgaven
15.042.463
15.042.463
15.042.463
15.042.463
Jaarlijkse indexering
377.609
377.609
377.609
377.609
Resterend budget
6.159.920
6.342.920
6.342.920
6.342.920
Maatwerk beschermd wonen
250.000
250.000
250.000
250.000
Extra inkoop beschermd wonen
444.055
444.055
Time out voorziening
504.000
504.000
504.000
504.000
Verslavingszorg/verblijfs-voorziening
924.000
924.000
924.000
924.000
Specialistische ondersteuning zorg en veiligheid/bemoeizorg
500.000
500.000
500.000
500.000
Opvang maatwerk buiten de regio/ complexe casuïstiek
500.000
500.000
500.000
500.000
pm
pm
pm
pm
Advies en ondersteuningswerk
30.000
30.000
30.000
30.000
Totaal overige uitgaven/ambities
3.152.055
3.152.055
2.708.000
2.708.000
duidelijkheid over de gevolgen van de uitname Wlz, het nieuwe verdeelmodel en de doordecentralisatie. Op basis van deze informatie zal er een actuele meer uitgewerkte meerjarenbegroting worden opgesteld.
Verwachte uitgaven
Overige uitgaven/ambities regionale ontwikkelagenda
GGZ in de wijk
Omschrijving
2021
2022
2023
2024
Nieuwe regionale toegang inclusief coördinatie
580.000
580.000
580.000
580.000
Contractmanagement
90.000
90.000
90.000
90.000
Beleid
155.000
155.000
155.000
155.000
Administratieve ondersteuning
31.500
31.500
31.500
31.500
Financiële ondersteuning
21.000
21.000
21.000
21.000
pm
pm
pm
pm
Consultatiefunctie GGZ/ verslavingszorg
100.000
100.000
100.000
100.000
Uitvoeringskosten/werkbudget
10.000
10.000
10.000
10.000
Totaal ambtelijke kosten
987.500
987.500
987.500
987.500
Totaal overige uitgaven en ambtelijke kosten
4.139.555
4.139.555
3.695.500
3.695.500
Financieel risico Wlz
2.000.000
2.000.000
2.000.000
2.000.000
20.365
203.365
647.420
647.420
Ambtelijke kosten
Kwaliteitszorg
Nieuw resterend budget (exclusief pm-posten)
5.6 Risico’s en risicobeheersing
Meerjarenbegroting Maatschappelijke opvang
Bij de uitvoering van deze aanpak hebben we te maken met diverse Omschrijving Decentralisatie-uitkering
2021
2022
2023
2024
3.227.298 3.227.298 3.227.298 3.227.298
onzekerheden en risico’s binnen de context waarin we werken. Hieronder volgt een opsomming en geven we per punt aan wat we doen aan risicobeheersing:
maatschappelijke opvang Extra budget Brede aanpak dakloosheid
354.276
Totaal verwachte inkomsten
3.581.574 3.227.298 3.227.298 3.227.298
Verwachte uitgaven MO
3.227.298 3.227.298 3.227.298 3.227.298
1.
Gevolgen van de Coronapandemie. Het Coronavirus brengt grote onzekerheden met zich mee en zal voor
(Maatschappelijke opvang, Bemoeizorg,
mens en maatschappij een grote impact hebben. Hier zijn beelden over
Door en Voor, Preventie GGZ, Preventie
maar we kunnen nog niet goed overzien wat het voor onze samenleving
verslavingszorg)
gaat betekenen. Zowel lokaal als regionaal zijn gemeenten de risico’s in
Verwachte uitgaven
beeld aan het brengen en bespreken gemeenten in de veiligheidsregio hoe
354.276
de vervolgaanpak er uit moet zien. Afhankelijk van de ontwikkelingen die
Brede aanpak dakloosheid Totaal verwachte uitgaven
zich voordoen in het maatschappelijk en economisch leven zullen wij onze
3.581.574 3.227.298 3.227.298 3.227.298
5.5 Financiële gevolgen regionale ontwikkelagenda voor lokale gemeenten
ontwikkelagenda bijstellen. 2.
Uitname Wet langdurige zorg (Wlz).
Op basis van deze regionale ontwikkelagenda gaan gemeenten een
De Wlz is per 1 januari 2021 toegankelijk voor inwoners die blijvend behoefte
lokale uitwerking en impactanalyse maken. Hierin worden de financiële
hebben aan 24-uurs ondersteuning nabij. Op dit moment is niet duidelijk
consequenties voor de lokale gemeente meegenomen.
wat dit financieel betekent voor onze regio. We weten namelijk niet hoe de nacalculatie eruit gaat zien. In de septembercirculaire wordt bekend hoe
Gemeenten ontvangen rijksmiddelen voor de ambulantisering GGZ en de
groot de uitname zal zijn. Door deze onzekerheid is het lastig te bepalen
lokale aanpak dakloosheid (2020 en 2021). Hiernaast zal, nadat in het eerste
hoeveel plekken we per 2021 in moeten kopen en of budgetten toereikend
kwartaal van 2021 de financiële balans is opgemaakt, het restant van de reserve
zullen zijn. Om er voor te zorgen dat alle cliënten die in aanmerking komen
beschermd wonen in 2021 terugvloeien naar lokale gemeenten. Deze middelen
voor een Wlz indicatie, deze ook aanvragen, zetten we hier in 2020 stevig op
zullen gemeenten inzetten voor de uitvoering van de lokale inspanningen van
in via onze zorgaanbieders. De Wlz is namelijk voorliggend op de Wmo. Er is
deze regionale ontwikkelagenda.
geen sprake van keuzevrijheid voor inwoners.
3.
Afspraken met zorgverzekeraars en het zorgkantoor.
nieuwe verdeling van het beschikbare geld. In 2022 zullen gemeenten
Op dit moment ervaren we knelpunten in de zorg aan inwoners met een
de middelen voor beschermd wonen voor nieuwe cliënten ontvangen.
psychische kwetsbaarheid. In dit plan hebben we omschreven hoe wij
Hoe dit er uit komt te zien, is op dit moment niet duidelijk. We blijven de
onze verantwoordelijkheden gaan oppakken. Maar dat is niet voldoende
ontwikkelingen nauw volgen en onderhouden korte lijntjes met de VNG.
om te komen tot de juiste zorg op de juiste plek. Het is noodzakelijk om een aantal knelpunten in de zorg voor deze inwoners gezamenlijk op te
5.7 Monitoring en evaluatie
pakken met de andere financiers. Als dit niet lukt, zal dit invloed hebben
De programmaperiode loopt van 2020 tot en met 2023. Zowel tussentijds als
op het behalen van onze beleidsdoelstellingen en ambities. Van belang
aan het einde van deze periode willen we in beeld brengen hoe ver we zijn
is om een goed beeld te krijgen van de ruimte die zorgverzekeraars en
met het behalen van onze beleidsdoelstellingen en de effecten. Dit om de
zorgkantoor hebben om afspraken te maken. Als we er niet uitkomen,
voortgang goed te kunnen bewaken en tijdig bij te kunnen sturen. Hiervoor
is opschalen richting NZA of lobby richting VNG en het Ministerie nodig.
is het nodig om de noodzakelijke data hierover te registeren. Omdat we te
Afhankelijk van het vraagstuk, kunnen we deze lobby met de andere
maken hebben met een veelheid van projecten, acties en maatregelen vanuit
financiers gezamenlijk oppakken.
verschillende afdelingen is het niet realistisch te verwachten dat dit in één monitoringssysteem mogelijk is. We kijken per opgave hoe we de monitoring
4.
Er zijn onvoldoende woningen voor inwoners met een psychische
inrichten. Voor de taken van de lokale toegang en regionale toegang
kwetsbaarheid en op korte termijn komen er geen nieuwe woningen bij.
streven we naar een cliëntvolgsysteem waar we gemakkelijk data kunnen
We gaan de komende jaren stevig inzetten op extra woonruimte voor
ophalen om de voortgang op cliëntniveau te monitoren, maar ook waar we
deze doelgroep. Maar dit vraagstuk hangt met andere ontwikkelingen
beleidsinformatie uit kunnen putten. Aandachtspunt bij monitoring is dat we
samen, waar wij geen invloed op hebben of waarbij gemeenten niet
niet onnodig veel informatie opslaan en regeldruk veroorzaken, maar het zo
expliciet kunnen kiezen voor deze doelgroep. Dit zal betekenen dat we
eenvoudig mogelijk houden. De programmamanager zal halfjaarlijks bestuurlijk
zorgmiddelen blijven inzetten om deels een woonprobleem op te lossen.
opdrachtgevers informeren over de voortgang van de uitvoering.
De kosten voor een opvangplek liggen tussen de € 23.000 en 70.000 euro per jaar per cliënt, afhankelijk van de zorgzwaarte. 5.
Doordecentralisatie beschermd wonen en een nieuw verdeelmodel. In tien jaar tijd wordt beschermd wonen niet alleen een taak van centrumgemeenten, maar een taak van alle gemeenten. Er komt een
Figuur 7: Plan-do-check-act
Bijlage 1 Begrippenlijst Behandeling
Crisisopvang
Een medische aanpak van een psychiatrische stoornis en bijbehorende
Verblijf met 24-uurs toezicht en begeleiding als gevolg van plotseling dak-of
problemen op verschillende levensgebieden. Behandeling valt onder ZVW
thuisloos worden.
(Zorgverzekeringswet) en de WLZ (Wet Langdurende Zorg) en wordt door de zorgverzekeraar c.q. zorgkantoor vergoed.
Dak- en thuisloos Dakloos is iemand die geen vaste woon- en verblijfplaats heeft en geen adres
Bemoeizorg
heeft om te wonen of te logeren. Thuisloos is iemand zonder vaste woon- of
Voorziening gericht op motivering en toeleiding van zorgwekkende
logeeradres meer met wisselende logeeradressen. Vaak verblijft de persoon bij
zorgmijders naar passende ondersteuning, zodat de leefomstandigheden van
een familielid of kennis waar ook de eigendommen staan (vaak alleen kleding).
de inwoners zelf en hun omgeving verbeteren. Doorstroom Wmo Beschermd wonen
De stap van een zwaardere Wmo voorziening naar een lichtere Wmo voorziening.
Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie,
Escalatie
het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch
Het geleidelijk ernstiger worden van een situatie.
ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen
Integrale ondersteuning
met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen
Een zo goed mogelijke op elkaar afgestemde dienstverlening met het oog
kracht te handhaven in de samenleving.
op de behoefte van de inwoner aan zelfredzaamheid en participatie, een beschermde woonplek of opvang.
Brede vraagverheldering Vraagverheldering door de professional op de verschillende leefgebieden. Wat is de echte hulpvraag?
Herstel (Anthony, 1993)
Maatschappelijke opvang
Herstel is een zeer persoonlijk en uniek proces waarin iemands opvattingen,
De maatschappelijke opvang biedt tijdelijk onderdak, opvang en ondersteuning
waarde, gevoelens, doelen en/of rollen veranderen. Het leidt tot een leven met
(met inbegrip van screening en advisering) aan volwassenen, jongeren
meer voldoening waarin hoop een plaats heeft en men kan geven en nemen
en gezinnen die, door meerdere problemen, al dan niet gedwongen, de
ondanks de beperkingen die veroorzaakt worden door de aandoening. Herstel
thuissituatie hebben (of dreigen te verlaten) en niet in staat zijn zich op
heeft te maken met het ontstaan van een nieuwe betekenis en zin in het leven,
eigen kracht te handhaven in de samenleving. De ondersteuning vanuit de
terwijl men over de rampzalige gevolgen van een psychiatrische aandoening
maatschappelijke opvang richt zich op het vergroten van de zelfredzaamheid
heen groeit.’
en het bevorderen van participatie in de samenleving.
Herstelondersteuning
Maatwerkvoorziening
Ondersteuning die gebaseerd is op de hersteltheorie van Anthony.
Op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel van diensten, hulpmiddelen en andere maatregelen ten
Hulpvraag cliënt (Wmo 2015)
behoeve van de zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen en opvang.
Behoefte van: • •
een inwoner van de gemeente aan ondersteuning ten behoeve van
Medisch domein
zelfredzaamheid en participatie;
Het domein dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de
een inwoner van Nederland aan ondersteuning ten behoeve van opvang
zorgverzekeringswet.
en beschermd wonen; Op eigen kracht handhaven in de samenleving Inwoners met een psychische kwetsbaarheid
Zelfstandig kunnen zorgen voor een dak boven het hoofd en een zinvolle
Inwoners met psychische of psychosociale problemen en/of
dagbesteding.
verslavingsproblemen en/of licht verstandelijke beperking en/of zorgwekkende zorgmijders.
Participatie (Wmo 2015) Deelname aan het maatschappelijk verkeer: “dat wil zeggen dat iemand,
Licht verstandelijke beperking (LVB)
ondanks zijn lichamelijke of geestelijke beperkingen, op gelijke voet
Een IQ tussen de 50 en 85 met een beperkt sociaal aanpassingsvermogen en
met anderen in redelijke mate mensen kan ontmoeten, contacten kan
bijkomende problematiek.
onderhouden, boodschappen kan doen en aan maatschappelijke activiteiten kan deelnemen. Daarvoor is het ook een vereiste dat hij zich kan verplaatsen”.
Passende ondersteuning
Specialistische opvang- en ondersteuning
Ondersteuning gericht op herstel waarmee mensen in staat zijn tot participatie
Specialistische woon en/of ondersteuningsvarianten die door gemeenten in de
en het uitvoeren van de noodzakelijke algemene dagelijkse levensverrichtingen
regio Noordoost-Brabant Oost regionaal worden georganiseerd voor inwoners
en het uitvoeren van een gestructureerd huishouden (zelfredzaamheid).
met een psychische kwetsbaarheid zoals •
beschermd wonen 24 uurs toezicht;
Sociaal domein
•
beschermd wonen op afroep;
Het domein dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wmo 2015,
•
opvang voor verslaafden;
Participatiewet en Jeugdwet
•
wonen met ondersteuning
•
maatschappelijke opvang dak – en thuislozen;
•
time-out voorziening.
Sociaal netwerk Personen uit de huiselijke kring of andere personen met wie de cliënt een sociale relatie onderhoudt. In dit stuk ook wel benoemd als: familie, naasten,
Stabilisatie ziektebeeld
mantelzorgers, vrienden of omwonenden.
Stabiel houden van de symptomen van het ziektebeeld en verergering voorkomen
Sociale teams
Toegang
Sociale wijkteams zijn teams die in opdracht van gemeenten, voor
Daar waar de inwoner zich meldt met een ondersteuningsvraag.
ondersteuning, zorg en welzijn van de inwoners van een wijk zorgen. In deze teams werken verschillende zorg- en welzijnsmedewerkers samen, zodat ze
Time-out voorziening
zorg en maatschappelijke ondersteuning beter op elkaar af te stemmen en
Een tijdelijke voorziening voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die
dichter in de wijk te brengen.
zelfstandig wonen maar tijdelijk meer toezicht nodig hebben. Uitstroom Wmo Uitstroom uit een voorziening waarbij geen beroep meer wordt gedaan op een Wmo voorziening.
Veiligheidsdomein Het domein dat verantwoordelijk is voor openbare orde en veiligheid. Verslaving Een verslaving is een toestand waarin een persoon fysiek en/of mentaal van een gewoonte of stof afhankelijk is. Wanneer de persoon deze gewoonte of stof niet heeft, zal het gedrag van de persoon voornamelijk gericht zijn op het verkrijgen en innemen van het middel of het handelen naar de gewoonte, ten koste van de meeste avpndere activiteiten. Als het lichaam deze stof of gewoonte moet loslaten kunnen er ernstige ontwenningsverschijnselen optreden bij deze persoon. Zelfredzaamheid In staat zijn tot het uitvoeren van de noodzakelijke algemene dagelijkse levensverrichtingen en het voeren van een gestructureerd huishouden. Zelfstandig wonen Wonen in een eigen (huur)woning, al dan niet met ambulante begeleiding.
Bijlage 2 Opvang-en ondersteunings vormen regionaal vangnet 1. Beschermd wonen.
2. Wonen met ondersteuning
Het wonen in een accommodatie van een instelling met bijbehorend
Onder wonen met ondersteuning wordt verstaan: ondersteuning van mensen
toezicht en ondersteuning. Deze ondersteuning is gericht op het bevorderen
met een ernstige en vaak chronische psychische aandoening en/of ernstige
van zelfredzaamheid en Participatie, het psychisch en psychosociaal
psychosociale problemen die door hun beperking gedurende een bepaalde
functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen
periode, maximaal 2 jaar, niet zelfstandig kunnen wonen. Bij de eerste
van verwaarlozing en maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar
toekenning van de maatwerkvoorziening wonen met ondersteuning is er altijd
voor de inwoner of anderen. Beschermd wonen is bestemd voor mensen
sprake van een psychiatrische diagnose die niet ouder is dan 3 jaar. Kenmerken
met blijvende of langdurige psychische aandoening, die niet in staat zijn zich
voor deze vorm van ondersteuning:
op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Persoonlijke verzorging
•
en verpleging kunnen onderdeel zijn van de ondersteuning. Bij de eerste toekenning van de maatwerkvoorziening beschermd wonen is er altijd sprake
de ondersteuningsvraag uit te stellen; •
van een vastgestelde psychiatrische diagnose die niet ouder is dan 3 jaar. Er worden binnen beschermd wonen twee producten onderscheiden: 1.
Beschermd wonen met 24-uurs fysieke aanwezigheid van geschoold personeel
2.
Beschermd wonen met op afroep beschikbare fysieke aanwezigheid van geschoold personeel in de nacht
De ondersteuningsvraag van cliënt is planbaar doordat cliënt in staat is om Naast geplande ondersteuning moet cliënt, in noodsituaties en in geval van incidenten, kunnen rekenen op directe ondersteuning;
•
Cliënt is in staat is om zelfstandig te wonen, mits de dagelijkse structuur niet wordt doorbroken.
3. Maatschappelijke opvang.
vanuit gaan dat de intrinsieke motivatie van de cliënt aanwezig is om aan zijn
De maatschappelijke opvang biedt tijdelijk onderdak, opvang en ondersteuning
of haar verslavingsprobleem te werken. De maximale duur van de opvang is
(met inbegrip van screening en advisering) aan volwassenen, jongeren
zes kalendermaanden. Het doel van het traject is de verslavingsproblematiek
en gezinnen die, door meerdere problemen, al dan niet gedwongen, de
onder controle krijgen en uitstroom naar een andere voorziening of zelfstandig
thuissituatie hebben (of dreigen te) verlaten. Zij zijn niet in staat zich op
wonen realiseren binnen een periode van maximaal zes kalendermaanden.
eigen kracht te handhaven in de samenleving. De ondersteuning vanuit de
Deze voorziening is bedoeld voor:
maatschappelijke opvang richt zich op het vergroten van de zelfredzaamheid
•
en het bevorderen van participatie in de samenleving.
kunnen zorgen voor een dak boven het hoofd; •
4. Time-Out voorziening ( beschikbaar vanaf 1-5-2021)
Inwoners met ernstige verslavingsproblematiek die niet op eigen kracht Inwoners met ernstige verslavingsproblematiek die niet in staat zijn om zelfstandig te wonen en toezicht nodig hebben.
Time-out voorziening is een tijdelijke voorziening/opvang met 24 uurs toezicht (wakende dienst). Het doel is stabilisatie of herstel van de cliënt realiseren
6. Bemoeizorg
binnen een periode van maximaal drie kalendermaanden zodat de cliënt weer
Bemoeizorg richt zich op zorgwekkende zorgmijders. Dit zijn inwoners
terug kan naar de eigen woonomgeving. Deze voorziening is bedoeld voor de
met complexe problemen. Vaak is het een combinatie van psychiatrische-,
volgende groep inwoners:
lichamelijke-, psychosociale- en/of verslavingsproblemen. Het gaat om zeer
•
inwoners met een psychische kwetsbaarheid die zelfstandig wonen en tot
kwetsbare inwoners die zelf niet om hulp kunnen, willen of durven vragen.
rust moeten komen om escalatie of terugval te voorkomen;
Ze raken geïsoleerd, verwaarlozen zichzelf en zorgen voor overlast in hun
inwoners met een psychische kwetsbaarheid die beschermd wonen en
omgeving. De inzet van bemoeizorg is erop gericht om zorgwekkende
tijdelijk uit de groep geplaatst moeten worden om escalatie/terugval te
zorgmijders te motiveren tot en toe te leiden naar passende ondersteuning.
voorkomen;
Daardoor verbeteren de leefomstandigheden van de inwoners zelf en hun
inwoners die tijdelijk opvang met toezicht nodig hebben na intramurale
omgeving . Bemoeizorg doet dit door het gevraagd en ongevraagd aanbieden
behandeling of verplichte zorg (WvGGZ).
van tijdelijke, vaak praktische, ondersteuning.
•
•
5. Opvang voor inwoners met een verslavingsproblematiek (beschikbaar vanaf 1-5-2021) Deze opvang biedt cliënt tijdelijke opvang aan met 24 uurs toezicht op locatie. Cliënten kunnen gebruik maken van de individuele voorziening waarbij we er
Bijlage 3 Afkortingen 3D
- de drie decentralisaties in 2015: Wmo, Jeugdwet en Participatiewet
AVE
- Aanpak Voorkoming Escalatie
EPA
- Ernstig psychiatrische aandoening
GGZ
- Geestelijke gezondheidszorg
LVB
- Licht verstandelijke beperking
MDO
- Multidisciplinair overleg
MO
- Maatschappelijke opvang
OM
- Openbaar Ministerie
PGB
- Persoonsgebonden budget
POH GGZ
- Praktijkondersteuner van de huisarts met GGZ-expertise
POHO Wmo
- Regionaal portefeuillehoudersoverleg Wmo
RAO BW+
- Regionaal ambtelijk overleg Beschermd Wonen en andere onderwerpen
Wams
- Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein
Wlz
- Wet langdurige zorg
Wmo
- Wet maatschappelijke ondersteuning
Wvggz
- Wet verplichte GGZ
ZIN
- Zorg in natura
Zvw
- Zorgverzekeringswet