2020-R-459a Regionale ontwikkelagenda inwoners psychische kwetsbaarheid Regio Br. No-o 2020-2023
Tekst van het document
Regionale ontwikkelagenda Opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid Regio Brabant Noordoost-oost
Oktober 2020
Inhoud Samenvatting 1.
3
5.
Impactanalyse
37
5.1
Rollen gemeente
37
5.2
Impactanalyse
38
Inleiding
6
1.1
Aanleiding
6
5.2.1 Wat betekent deze ontwikkelagenda voor de
1.2
De transformatieopgave: ondersteuning dichtbij huis
7
gemeentelijke organisaties?
1.3
Ontwikkelagenda van gemeenten voor de gemeentelijke taken 8
5.2.2 Wat betekent deze ontwikkelagenda voor
1.4
Proces van totstandkoming van de regionale ontwikkelagenda
8
5.3
2.
Onze leidende principes
10
4.
Beschrijving doelgroep
14
Onze aanpak
16
4.1
Methodisch beleid formuleren en uitvoeren
16
4.2
Wat zijn onze doelen en hoe gaan we die bereiken?
17
4.3 Leeswijzer
17
Thema 1. Een fijne leefomgeving en sociaal netwerk
19
Thema 2. Formele hulp en ondersteuning
22
Thema 3. Wonen gaat voor opvang
25
Thema 4. Een veilige woonomgeving voor alle inwoners
28
Thema 5. Regionaal vangnet
32
Programmastructuur
5.4 Meerjarenbegroting regionaal vangnet 5.5
3.
onze samenwerkingspartners?
38 39 40 41
Financiële gevolgen regionale ontwikkelagenda voor
lokale gemeenten
44
5.6 Risico’s en risicobeheersing
44
5.7
45
Monitoring en evaluatie
Bijlage 1 Begrippenlijst
47
Bijlage 2 Opvang-en ondersteuningsvormen regionaal vangnet
51
Bijlage 3 Afkortingen
53
Samenvatting Nieuwe wet- en regelgeving zoals de doordecentralisatie van Beschermd Wonen
Deze ontwikkelagenda is de uitwerking van de visie in het koersdocument naar:
en Maatschappelijke Opvang, de Wet verplichte GGZ (Wvggz), het wetsvoorstel
•
de leidende principes in de uitvoering (hoofdstuk 2);
Wet aanpak meervoudige problematiek Sociaal Domein (Wams), de verplichte
•
een omschrijving van de doelgroep in zes categorieën (hoofdstuk 3);
regionale samenwerking met zorgverzekeraars, de landelijke aanpak dak- en
•
onze aanpak vertaald in 5 thema’s. Deze thema’s zijn opgebouwd van lokaal
thuisloosheid en de aanpak verwarde personen, stellen gemeenten voor grote
naar regionaal, van ‘lokale basisvoorzieningen op orde’ tot ‘specialistische
opgaven in de komende jaren. De visie en ambitie voor de doelgroep inwoners
vangnetvoorzieningen’, van versterken en ondersteunen in de eigen
met een psychische kwetsbaarheid staat als volgt omschreven in de ‘Koersnota
omgeving tot overnemen. Elk thema is vertaald naar doelen die we willen
inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2020-2023’.
bereiken en inspanningen die daarvoor nodig zijn (hoofdstuk 4): 1.
Een fijne leefomgeving en sociaal netwerk
Mensen met een psychische kwetsbaarheid in de regio Brabant Noordoost-
2.
Formele hulp en ondersteuning
oost wonen zo veel mogelijk thuis, zijn hierbij zoveel mogelijk zelfredzaam en
3.
Wonen gaat voor opvang
participeren naar vermogen. De zorg en ondersteuning die iemand hierbij nodig
4.
Zorg en veiligheid
heeft, wordt in samenhang geboden en is herstel-ondersteunend. Daar waar
5.
Regionaal vangnet
inwoners (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen of het hen niet lukt om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd, zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar.
•
een impactanalyse voor de uitvoering (hoofdstuk 5).
De belangrijkste bewegingen in de regionale ontwikkelagenda zijn:
Deze ambities zijn bekend van het Beleidskader Wmo 2020-2023, maar
1.
Elke gemeente blijft verantwoordelijk voor de eigen inwoners. Het
voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, is deze werkwijze
regionale vangnet sluit daarbij aan. De centrumgemeente neemt niet over.
noodzakelijk om situaties te doorbreken, escalatie te voorkomen
Op dit moment maken inwoners uit regiogemeenten ook al gebruik van
en veiligheid te borgen. De opgaven in deze ontwikkelagenda zijn
het regionale vangnet. De centrumgemeente neemt de inwoner hierbij
dus niet vrijblijvend. Er is een wederkerigheid tussen de lokale
‘tijdelijk’ over. De aanvraag gaat naar de regionale toegang en de inwoner
verantwoordelijkheid van gemeenten om de basis op orde te hebben
‘verdwijnt’ uit de caseload in de gemeente van herkomst.
en het regionale vangnet waar de centrumgemeente voor zorgt. De
Bij uitstroom vallen deze inwoners vaak tussen het wal en het schip:
beweging en transformatie willen we gezamenlijk in gang zetten in
sociale teams hebben geen contact onderhouden, inwoners moeten
leersessies. Hierin faciliteert de centrumgemeente deze leersessies
vaak opnieuw beginnen met een nieuwe woning, het oppakken van een
en borgen lokale gemeenten de capaciteit, de vertaling naar de lokale
sociaal netwerk en werk. Nieuwe wetgeving, zoals de Wams, spreekt elke
situatie en de lokale uitvoering.
gemeente aan op een gecoördineerde integrale lokale aanpak. Dit kan alleen als lokale gemeenten bij in-, door- en uitstroom van het regionale
3.
Wonen gaat voor opvang.
vangnet betrokken blijven. Het vraagt van het regionale vangnet een
Het woonvraagstuk is één van de belangrijkste thema’s in de komende
andere werkwijze: maximale aansluiting bij lokale multidisciplinaire
jaren. Het is een randvoorwaarde om de transformatiedoelstellingen in de
overleggen, expertise, advies- en consultatiefunctie, etc.
ontwikkelagenda te kunnen behalen. Om in-, door- en uitstroom op gang te kunnen houden, zijn er voldoende woningen nodig.
2.
De lokale basis moet op orde zijn, wil het regionale vangnet kunnen functioneren. Dit vraagt om samenwerking en solidariteit.
4.
Regionaal vangnet opvang en ondersteuning.
Dit vraagt om het naar voren organiseren van ondersteuning en zorg voor
We creëren vanuit de centrumgemeente de komende jaren een passend
inwoners met een psychische kwetsbaarheid, voldoende deskundigheid
palet van opvang en ondersteuningsaanbod voor dakloze inwoners en
beschikbaar stellen en lokale randvoorwaarden op orde hebben voor
inwoners die een beschermde woonomgeving nodig hebben. Hierbij
inwoners: voldoende woningen, laagdrempelige ontmoetingsfuncties
gaat het o.a. om de volgende voorzieningen: beschermd wonen,
in de wijk, integraal werken (door schotten heen), tijdige signalering,
maatschappelijke opvang, time-out voorziening, opvang voor ernstig
preventie en op- en afschaling van ondersteuning in de wijk.
verslaafden, bemoeizorg en specialistische ondersteuning zorg en veiligheid.
5.
We doen het samen
De ambities in de ontwikkelagenda zijn groot. De tijdsgeest is – met gevolgen
Om aan te sluiten bij de zorg-en ondersteuningsvraag van onze inwoners
van de Corona-pandemie, financiële tekorten bij gemeenten, veranderende
is het nodig dat professionals van het sociaal domein, medisch domein
wet- en regelgeving, de uitvoeringscapaciteit – niet ideaal. Daarom nemen
en veiligheidsdomein met elkaar samenwerken. Met de huidige schotten
we maximale ruimte voor de lokale opgaven in de planning – tot en met 2023.
in ons zorgstelsel is dit met name bij inwoners die complexe problemen
Gemeenten kunnen zo zelf prioriteiten stellen in het transformatieproces
op meerdere leefgebieden hebben een uitdagende opgave. We gaan de
en daar een eigen planning op los laten. Om verwachtingen en
komende periode investeren in de samenwerking tussen deze domein
verantwoordelijkheden goed te beleggen, maken we samenwerkings- en
zodat zorgprofessionals in de praktijk de ruimte hebben om te doen wat
financiële afspraken (hoofdstuk 5). Tot slot borgen we via jaarlijkse evaluaties
nodig is.
en bijsturen dat we samen op koers blijven.
1. Inleiding 1.1 Aanleiding
Mensen met een psychische kwetsbaarheid in de regio Brabant Noordoost-
Gemeenten in de regio Brabant Noordoost-oost hebben eind 2019 een nieuwe
oost wonen zo veel mogelijk thuis, zijn hierbij zoveel mogelijk zelfredzaam
koers vastgesteld voor de opvang, ondersteuning en zorg voor inwoners met
en participeren naar vermogen. De zorg en ondersteuning die iemand hierbij
een psychische kwetsbaarheid. Deze nieuwe koers is een uitwerking van het
nodig heeft, wordt in samenhang geboden en is herstel-ondersteunend.
regionale beleidskader Wmo en valt onder de Centrumregeling Wmo van de
Daar waar inwoners (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen of het hen
regio Brabant Noordoost-oost.
niet lukt om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd, zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar.
De aanleiding voor de nieuwe koers komt mede door de overheid die geleidelijk de uitvoering en financiën voor beschermd wonen neerlegt bij alle gemeenten. De overheid noemt dit een doordecentralisatie. De regio Brabant
Onze ambitie formuleerden we vanuit het perspectief van de inwoner met een
Noordoost-oost kiest ook na de doordecentralisatie voor een regionale
psychische kwetsbaarheid. Wat is de behoefte aan opvang, ondersteuning
samenwerking en een centrumgemeenteconstructie voor de uitvoering van
en zorg en hoe kunnen we van daaruit als regio de gemeentelijke taken
opvang en specialistische ondersteuning voor inwoners met een psychische
en verantwoordelijkheden het beste organiseren en uitvoeren? Dit
kwetsbaarheid.
vraagt om een integrale benadering van de ondersteuning aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid, vanuit het integrale sociale domein
In de regio Brabant Noordoost-oost voeren wij de opvang- en
(ondersteuning, beschermd wonen, maatschappelijke opvang, bemoeizorg,
ondersteuningstaken voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid uit op
preventie GGZ en verslavingszorg, wonen en inkomensondersteuning).
basis van onze gezamenlijke ambitie:
Het gaat echter nog verder, namelijk een integrale benadering vanuit het sociaal domein, veiligheidsdomein én het medisch domein. Hierbij liggen de verantwoordelijkheden ook bij andere samenwerkingspartners. Het is een grote uitdaging om de verschillende taken en verantwoordelijkheden die de partijen in het sociaal domein, medisch domein en veiligheidsdomein
hebben, binnen het eigen domein en tussen de domeinen af te stemmen en te
vangnet van zwaardere opvang- en ondersteuningsvormen is een tijdelijke
organiseren. Deze afstemming en integraliteit is nodig om het aanbod meer
aanvulling op een lokaal ingezet traject. Op deze manier leggen we echt de
effectief en efficiënt te kunnen organiseren. Hierbij is het de kunst om vanuit
verbinding met de leefwereld van de inwoner en brengen we de ondersteuning
de ingewikkeld georganiseerde systeemwereld te komen tot eenvoud in het
naar de inwoner toe in plaats van de inwoner uit zijn of haar omgeving te halen
aanbod dat we aan de inwoner doen. We kunnen ons goed voorstellen dat in
en in een opvangsetting te plaatsen. Het regionale vangnet blijft nodig voor de
het huidige zorglandschap onze inwoners door de bomen het bos niet meer
groep waarvoor een integrale lokale aanpak niet voldoende is.
zien. Er liggen de komende jaren grote uitdagingen voor gemeenten en haar partners op dit terrein. In het koersdocument staan onze ambitie, beleidsuitgangspunten en vier pijlers geformuleerd voor de uitvoering van het nieuwe beleid. Deze ontwikkelagenda is de uitwerking van de nieuwe koers in concrete doelstellingen, prioriteiten en lokale/regionale inspanningen voor de komende jaren.
1.2 De transformatieopgave: ondersteuning dichtbij huis Zoals hiervoor beschreven kiezen gemeenten ervoor om de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang vanuit het perspectief van de inwoner vorm te geven. In het koersdocument zijn de pijlers voor deze transformatie beschreven. De belangrijkste wijziging met de voorgaande periode is dat ondersteuning van inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo veel mogelijk lokaal begint en wordt uitgevoerd. Ook als een inwoner een beschermd wonen vraag heeft of maatschappelijke opvang nodig heeft. We geloven er namelijk in dat op het moment dat de lokale basis op orde is, het in de meeste gevallen niet nodig is om inwoners gebruik te laten maken van zwaardere opvang- en ondersteuningsvormen. De lokale gemeente blijft betrokken bij haar kwetsbare inwoners die een ondersteuningsvraag hebben. Het regionaal
Figuur 1: Transformatie zorg en ondersteuning
Vanuit de transformatiegedachte hangen het regionale vangnet en de
die effectief en efficiënt is, is het nodig om regionaal met het medisch en
lokale aanpak met elkaar samen. Als het een niet op orde is, wordt onnodig
veiligheidsdomein een gezamenlijke aanpak op te stellen. Daarom gaan we de
gebruik gemaakt van het ander. Daarom richt deze ontwikkelagenda zich
komende periode extra investeren in versterking van de samenwerking met
zowel op de lokale- als regionale inspanningen die nodig zijn om onze
deze domeinen op uitvoerend, tactisch en strategisch niveau.
doelstellingen te bereiken. Voor kwetsbare inwoners hebben alle gemeenten een lokale aanpak. Met de
1.4 Proces van totstandkoming van de regionale ontwikkelagenda
inspanningen die in dit document zijn beschreven vragen wij extra aandacht voor
Deze ontwikkelagenda stelden we op in samenspraak met en op basis
de inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Voor een aantal gemeenten
van kennis en expertise van diverse organisaties en adviesorganen.
betekent dit dat ze weinig hoeven te doen omdat de basis al op orde is en voor
Allereerst maakten we gebruik van de informatie die we van onze
andere gemeenten betekent het dat er lokaal nog grote opgaven liggen. Deze
samenwerkingspartners kregen tijdens de overlegtafels, beleidsoverleggen,
regionale ontwikkelagenda gaat met betrekking tot de lokale taken nadrukkelijk
contractmanagementgesprekken en evaluatiemomenten. We hebben ook
over het ‘wat’. Het ‘hoe’ is vervolgens aan de lokale gemeenten.
gebruik gemaakt van externe deskundigheid en advies van het Trimbos
1.3 Ontwikkelagenda van gemeenten voor de gemeentelijke taken
Instituut en het netwerk GGZ vriendelijke gemeente. De conceptversie van deze ontwikkelagenda legden we voor aan een brede vertegenwoordiging van de betrokken partijen inclusief cliëntenraden, ervaringsdeskundigen
Bij de uitvoering van deze ontwikkelagenda werken we vanuit onze verschillende
en Adviesraden Sociaal domein. Met alle kennis en inzichten vanuit diverse
rollen en taken op lokaal en regionaal niveau met diverse partijen samen.
betrokken partijen zijn we gekomen tot een breed gedragen perspectiefvolle
Daar waar onze samenwerkingspartners een rol in de uitvoering hebben,
ontwikkelagenda die we de komende jaren als regio Brabant Noordoost-oost
zullen we per inspanning nadere afspraken maken. Dit kan in de vorm van een
zullen uitvoeren.
overeenkomst, convenant, afsprakenkader of gezamenlijke aanpak zijn. We zijn ons ervan bewust dat het hier om een aanpak vanuit gemeentelijke taken gaat en dat dit een beperking met zich meebrengt. Om daadwerkelijk vanuit het perspectief van de inwoner opvang, ondersteuning en zorg te organiseren
Figuur 2: Domeinen zorg en ondersteuning
2. Onze leidende principes De ambitie en beleidsuitgangspunten van het koersdocument geven richting
na te denken over wat hij/zij wil in plaats van advies geven en voorschrijven
aan de uitdagingen waar we de komende jaren voor staan. Vanuit onze
van wat wij denken dat nodig is. We helpen de inwoner om binnen zijn
beleidsuitgangspunten komen we tot de volgende leidende principes voor
mogelijkheden zelf de passende oplossingen te bedenken voor realistische
onze uitvoering:
doelen en wat ervoor nodig is om de gewenste doelen te bereiken. Dit
•
We streven naar normalisatie en inclusie.
vraagt ruimte geven, vertrouwen hebben en geven en loslaten van wat wij
Psychische kwetsbaarheid is niet iets ver weg en van een ander, maar is
als professionals denken dat goed is voor de inwoner met een hulpvraag.
dichtbij en kan ook jou of een naaste van jou overkomen. De een heeft hier structureel of incidenteel hulp en ondersteuning bij nodig en de
•
We zetten een tandje bij.
ander redt het op eigen kracht. Psychische gezondheid is een vraagstuk
Extra inzet is nodig omdat de kwaliteit van leven van inwoners met
van ons allemaal.
een psychische kwetsbaarheid achterblijft in vergelijking met andere inwoners. Het is van belang dat we specifiek voor deze doelgroep inzetten
•
Onze aanpak is gericht op herstel (waar mogelijk) met positieve gezondheid
op voldoende huisvesting, passend werk, opleiding of dagbesteding,
als basis om doelen te benoemen.
voorzieningen in de wijk, etc.
We hanteren een perspectiefvolle benadering en gaan uit van de brede benadering van (psychische) gezondheid. We focussen ons niet op de
•
We doen het samen met de keten, ongeacht of dit Zvw, Wlz en/of het
beperking (wat iemand niet kan), maar op de mogelijkheden en talenten
sociaal domein is.
die iemand heeft. Hierbij gebruiken we perspectiefvolle taal in hoe we met
De zorg, opvang en ondersteuning voor inwoners met een psychische
en over de doelgroep praten en communiceren. De focus verleggen we
kwetsbaarheid ligt vast in verschillende wetten. De hulpvraag van de cliënt
van ziekte en zorg naar gedrag en gezondheid.
is leidend, niet de wettelijke ruimte of beperking. Wat heeft hij/zij nodig, welke disciplines kunnen hier een bijdrage aan leveren?
•
De mate van zelfregie van de inwoner is een belangrijke indicator. Dit begint bij goed luisteren naar het verhaal van de inwoner en deze helpen
•
De zorg en ondersteuning vindt zoveel mogelijk plaats in de
•
We geven ruimte aan en ondersteunen de inzet van ervaringsdeskundigen.
eigen leefomgeving.
De vernieuwende inzichten en aanpak van ervaringsdeskundigen zijn
Lokale gemeenten hebben een zorgplicht voor inwoners met een
nodig om tot passende opvang, ondersteuning en zorg voor deze
psychische kwetsbaarheid. Het regionale vangnet is een tijdelijke
doelgroep te komen in onze regio. Dit vraagt om openstaan voor nieuwe
aanvulling op een lokaal traject.
vormen van ondersteuning en om andere afspraken tussen opdrachtgever en uitvoerende partijen.
Figuur 3: Groepen psychisch kwetsbare inwoners
•
We hebben realistische verwachtingen bij onze aanpak.
•
We sturen niet alleen op individuele organisaties, maar ook op de beweging
Er zal altijd een kleine groep inwoners zeer kwetsbaar blijven. Hierbij
die we in de keten tot stand willen brengen.
richten we ons met onze aanpak vooral op het stabiel houden van de
De afgelopen jaren hebben wij o.a. bij inkoop veel gestuurd per
situatie, voorkoming van escalatie en beperken van veiligheidsrisico’s.
zorgaanbieder of organisatie. Door te sturen op ketensamenwerking raakt het beleid minder versnipperd per zorgaanbieder. Partners spreken elkaar
•
Mensen die willen werken aan herstel en die zich begeleidbaar opstellen
eerder aan op de effecten van hun handelen op de keten en de gevolgen
blijven we ondersteunen.
voor individuele inwoners. De gemeenten hebben hier een sturende en
We respecteren de persoonlijke integriteit en eigen verantwoordelijkheid
faciliterende rol in en mogelijkheden om in overeenkomsten concrete en
van onze inwoners, zolang zij geen gevaar zijn voor zichzelf en de
meetbare resultaten af te spreken.
omgeving en/of geen overlast veroorzaken. Bij inwoners die geen ondersteuning willen of ondanks diverse pogingen zich niet aan de
•
We respecteren wettelijke kaders en verantwoordelijkheden.
regels van de opvang/ondersteuning houden, bepalen we in overleg met
Hoewel onze ambities hoog zijn en we onze zorgplicht voor onze inwoners
betrokken partijen wanneer we stoppen. Dit omdat in dit soort gevallen
hoog in het vaandel hebben staan, zullen wij geen verantwoordelijkheden
binnen het vrijwillig kader de mogelijkheden uitgeput zijn. Bij overlast,
van andere financiers overnemen.
geweld en dreigementen werken we nauw samen met de veiligheidsketen.
Figuur 4: Leefwereld psychisch kwetsbare inwoners
3. Beschrijving doelgroep De term psychisch kwetsbare inwoners is een abstract en breed begrip. In
Op basis van onze ervaringen in onze uitvoeringspraktijk onderscheiden de
het koersdocument hebben we beschreven dat het gaat om inwoners met
volgende 6 groepen binnen onze definitie:
psychische problemen, psychiatrische problemen, verslavingsproblemen en/
1.
Inwoners redden zichzelf.
of licht verstandelijke beperking (LVB). Gemeenten hebben bewust gekozen
De draaglast en draagkracht zijn hier in balans. Het gaat om inwoners met
om een bredere omschrijving te gebruiken dan EPA (ernstig psychiatrische
een psychische kwetsbaarheid die het redden op eigen kracht vanuit hun
aandoening), omdat de doelgroep waar het om gaat groter is en deze
eigen mogelijkheden, sociaal netwerk en informele ondersteuning.
benaming, inwoners met een psychische kwetsbaarheid, beter aansluit bij positieve gezondheid en de herstelgerichte benadering. In lijn met deze
2.
Inwoners hebben een lichte ondersteuningsvraag.
benaderingen kijken we niet in termen van stoornissen en aandoeningen
Hierbij is de draaglast hoger dan de draagkracht. De inwoner redt het niet
naar onze inwoners, maar gaan we uit van wat iemand wel kan en welke
meer op eigen kracht. Er is behoefte aan lichte hulp en ondersteuning.
ondersteuningsbehoefte iemand heeft. 3.
Inwoners hebben een intensieve/specialistische ondersteuningsvraag
En wanneer is deze ondersteuning nodig? Hierbij gaan we uit van de theorie
(planbaar).
over draagkracht en draaglast. In het leven van inwoners ontstaat balans als
Hierbij is de draaglast beduidend hoger dan de draagkracht. Er is risico
hun draaglast (risicofactoren) en draagkracht (beschermende factoren) in
op escalatie en daarom is tijdige inzet van intensieve en/of specialistische
evenwicht zijn. De draagkracht bestaat uit wat iemand aan kan, zijn prestatie-
zorg en behandeling nodig ter voorkoming van escalatie en gericht op
en zijn uithoudingsvermogen en zijn competenties. Draagkracht ontstaat
‘normalisatie’.
door het mobiliseren van de eigen kracht en hulpbronnen, zoals veerkracht en eigenwaarde, en hulp van personen uit het persoonlijke netwerk of door
4.
Inwoners hebben behoefte aan onplanbare 24 uurs beschikbare
professionals die de problemen kunnen compenseren. De draaglast bestaat
ondersteuning.
uit het totaal van eisen die aan iemand worden gesteld. Deze eisen liggen op
Hierbij is de draagkracht zeer beperkt en inwoners hebben 24 uur per
verschillende gebieden: lichamelijk, geestelijk, sociaal of maatschappelijk.
dag beschikbare zorg en toezicht nodig. Als dit blijvend is, is voor deze doelgroep de Wlz voorliggend.
5.
Zorgmijders die niet kunnen: er is gebrek aan inzicht in ziektebeeld en eigen
Het is op basis van beschikbare data niet mogelijk om concrete aantallen
mogelijkheden.
te plaatsen bij de categorieën omdat deze omschrijving nieuw is en
Verschil met 3 en 4 is dat inwoners geen hulpvraag hebben/niet geholpen
omdat situaties/ondersteuningsbehoeften van inwoners wisselen per
willen worden/niet meewerken, omdat zij van mening zijn dat zij geen hulp
moment. Wat we wel weten is het regionale bereik van beschermd wonen
nodig hebben. Inwoners hebben intensieve/specialistische ondersteuning
voorzieningen, maatschappelijke opvang en bemoeizorg. Hierbij gaat het
en zorg of 24 uurs beschikbare ondersteuning nodig, maar hebben
jaarlijks om ongeveer 600 tot 700 inwoners in de regio die gebruik maken
geen inzicht in het eigen ziektebeeld. Er is sprake van teloorgang en/of
van het regionale vangnet.
zelfverwaarlozing. Naast de hier benoemde doelgroep, is er in de ontwikkelopgaven 6.
Zorgmijders die niet willen: inwoners verzetten zich tegen alle vormen van
aandacht voor andere doelgroepen en hún behoeften, draaglast en
zorg en autoriteit.
draagkracht. Denk hierbij aan familie, naasten, mantelzorgers, buren en
Inwoners hebben behoefte aan intensieve/specialistische ondersteuning
omwonenden, buurten en wijken.
en zorg of aan 24 uurs beschikbare ondersteuning, maar accepteren dit niet. Er is sprake van teloorgang, zelfverwaarlozing, overlast en/of veiligheidsproblemen. Deze groep komt veelal in aanraking met politie en justitie. Dit is slechts een omschrijving van de verschillende kenmerken van de doelgroep. De situatie van inwoners met een psychische kwetsbaarheid is niet statisch. Kwetsbaarheid en ondersteunings-behoeften veranderen door de tijd. Daarom is het van belang om inwoners zo min mogelijk in hokjes te plaatsen en zorg en passende ondersteuning laagdrempelig en flexibel te organiseren.
4. Onze aanpak 4.1 Methodisch beleid formuleren en uitvoeren
doelen kunnen we wel stellen ten aanzien van input (mensen en middelen),
In dit hoofdstuk vertalen we onze ambitie en beleidsuitgangspunten in concrete
throughput (werkprocessen), output (producten en voorzieningen). Daar waar
doelstellingen en inspanningen die we gaan doen. We gaan de komende periode
we wel doelen m.b.t. outcome (effecten voor inwoners) stellen, kiezen we
meer sturen op de beleidsdoelen en resultaten. Dit om tussentijds te kunnen
voor een preventieve formulering.
bepalen of de interventies en maatregelen die we uitvoeren effectief zijn en bijdragen aan onze ambitie. Hierbij zullen we de methodische en systematische
Deze effectketen gebruiken we ook bij de inkoop van onze regionale
aanpak hanteren gebaseerd op de effectketen (Robbe, 2018). Deze effectketen
producten. Inkoopafspraken zijn gebaseerd op kernbedingen die betrekking
gebruiken we bij het stellen van onze doelen, maar ook bij onze inkoopafspraken.
hebben op input, throughput en output. Met betrekking tot outcome doelen geldt een inspanningsverplichting om te werken aan de beleidsdoelen.
Met deze ontwikkelagenda bieden wij oplossingen voor ongestructureerde beleidsproblemen, wicked problems (kenmerkend voor complexe
Op basis van deze inzichten zetten we in op een lerende aanpak met ruimte
vraagstukken in het Sociaal Domein), rondom de opvang, ondersteuning en
om wijzigingen door te voeren als in de praktijk blijkt dat het gekozen doel
zorg voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Deze problemen zijn
niet aansluit, een interventie of maatregel niet werkt of we nieuwe inzichten
veelomvattend, er zijn veel partijen betrokken met verschillende standpunten
hebben opgedaan over een beter werkende aanpak.
en er zijn geen precieze oorzaken toe te wijzen. Hiernaast hebben we te maken met snel veranderde omgevingsfactoren waar we geen invloed op hebben. Het effect van een interventie voor een inwoner wordt door zoveel meer factoren beïnvloed, dat de bijdrage van de interventie moeilijk meetbaar is. Het past in onze aanpak niet om harde kwantitatieve doelstellingen te formuleren ten aanzien van de effecten van het beleid voor onze inwoners. Dit soort Figuur 5: De effectketen
In de doelen maken we onderscheid in prestatiedoelen, preventiedoelen en
In het koersdocument kozen we voor vier pijlers in onze aanpak:
leerdoelen. Prestatiedoelen zijn gericht op de ‘winst’ die je behaalt als je het
1.
Hulp en ondersteuning op lokaal niveau
doel bereikt. Preventiedoelen zijn gericht op het voorkomen van ‘verlies’
2.
Specialistische opvang en ondersteuning op regionaal niveau
als je het doel bereikt. Leerdoelen zijn gericht op het opdoen van kennis of
3.
Samenwerking met medisch en veiligheidsdomein
vaardigheden om prestatie- en/of preventiedoelen te stellen en na te streven.
4.
Lerende aanpak
4.2 Wat zijn onze doelen en hoe gaan we die bereiken?
De pijlers zijn vooral gericht op de manier waarop wij de opvang,
In dit hoofdstuk beschrijven we onze beleidsdoelen en inspanningen. In de
ondersteuning en zorg regionaal en lokaal hebben georganiseerd als
startfase geven we prioriteit aan de basis verder lokaal en regionaal op orde
gemeenten en de verschuiving die we willen maken hierin. Om nog beter aan
krijgen, inzet op cruciale randvoorwaarden zoals voldoende woningen en
te sluiten bij de leefwereld van inwoners met een psychische kwetsbaarheid
investeren we in de samenwerking met zorgaanbieders, veiligheidspartners,
kiezen we er in deze ontwikkelagenda voor om de doelen en inspanningen
zorgverzekeraars en zorgkantoor. In fase 2 gaan we als gemeenten onderling
vanuit een vijftal thema’s te formuleren, te weten:
en samen met onze samenwerkingspartners onderzoeken op welke manier we
1.
Een fijne leefomgeving en sociaal netwerk
de zorg en ondersteuning effectiever en efficiënter kunnen organiseren. We
2.
Formele hulp en ondersteuning
starten pilots om te ervaren welke andere of nieuwe manieren van opvang,
3.
Wonen gaat voor opvang
ondersteuning en zorg kunnen bijdragen aan de betere en completere zorg er
4.
Zorg en veiligheid
ondersteuning. In fase 3 leggen we de nieuwe oplossingsrichting en aanpak
5.
Regionaal vangnet
op basis van de ervaringen in de pilots vast in een gezamenlijke aanpak met onze samenwerkingspartners. Concreet betekent dit dat we er naar streven
4.3 Leeswijzer
dat de regio Brabant Noordoost-Oost eind 2023 haar ambities grotendeels
We beginnen elk thema met een beschrijving van de beleving van de cliënt.
heeft behaald en vanaf 2024 samen met betrokken partijen vanuit het
Wat heeft hij/zij nodig om zo veel mogelijk zelfredzaam mee te kunnen
medisch-, sociaal- en veiligheidsdomein op regionaal niveau een integrale en
doen? Bij een aantal thema’s nemen we ook de beleving van naasten en
gezamenlijke visie en aanpak heeft voor opvang, ondersteuning en zorg voor
wijkbewoners mee. Vervolgens geven we op hoofdlijnen een omschrijving van
inwoners met een psychische kwetsbaarheid.
de vraagstukken die spelen bij het thema. Daarna volgt een beschrijving van de doelen en de acties.
Niet alles wat we als doel of inspanning omschrijven is nieuw. Vanuit de
De nummers in de actietabellen verwijzen naar een thema, doel of inspanning.
Wet, het brede Beleidskader Wmo 2020-2023, de Regionale (en lokale)
Bijvoorbeeld 2.1.2 verwijst naar:
ontwikkelagenda Wmo doen we al veel. Eigenlijk gaat deze ontwikkelagenda
Thema 2:
Formele hulp en ondersteuning
uit van vier belangrijke uitgangspunten, tevens randvoorwaarden omdat
Doel 1:
Integrale werkwijze bij hulpvragen van mensen met een
zij wederkerig en afhankelijk van elkaar zijn: 1. de sociale basis op orde, 2.
psychische kwetsbaarheid
passende lokale ondersteuning en zorg en 3. een regionaal specialistisch
Inspanning 2:
Inventariseren welke rol sociale teams hebben in de
vangnet. Om hier duiding aan te geven werken we met gekleurde stippen bij
ondersteuning van deze specifieke doelgroep, wat hiervoor
elke inspanning:
extra nodig is en hierover afspraken maken.
Sociale basis op orde
Bij elke inspanning staat in de zesde kolom onderstreept wie de
Passende lokale ondersteuning en zorg
verantwoordelijk kartrekker is voor het betreffende actiepunt. Staat er
Regionaal specialistisch vangnet
Centrumgemeente, dan is dat de gemeente Oss als Centrumgemeente. Staat er Lokale gemeenten, dan is elke individuele gemeente zelf aan zet.
De thema’s, doelen en inspanningen bouwen op van lokaal naar regionaal, van eigen kracht naar specialistische zorg en dus van geel, via groen naar oranje.
Het tijdspad voor lokale opgaven is in deze ontwikkelagenda ruim geformuleerd:
In deze ontwikkelagenda bepalen we met elkaar ‘wat’ we gaan doen en ‘dat’
2020-2023. Dit omdat gemeenten op basis van de lokale impactanalyse
we het gaan doen. Is de sociale basis en passende lokale ondersteuning niet op
afspraken gaan maken over de planning bij de uitvoering van de lokale
orde? Dan heeft dit direct gevolgen voor instroom in regionale specialistische
inspanningen.
voorzieningen met risico’s voor escalatie, crisis, veiligheid en hoge kosten. Als een inspanning een lokale opgave is, bepaalt de individuele gemeente hoe zij het doel bereikt. Daar waar mogelijk wordt geadviseerd aan te sluiten bij de lokale ontwikkelingen die al in gang gezet zijn (bijvoorbeeld vanuit het brede Beleidskader Wmo).
Thema 1. Een fijne leefomgeving en sociaal netwerk “Ik voel me thuis in de omgeving waar ik woon. De buurt is een plek waar ik mezelf kan zijn, waar ik bekende gezichten zie. Zo maak ik wel eens een praatje met iemand. Dit is fijn, want zo kunnen we delen waar we mee zitten of waar we tegen aan lopen. Soms ga ik ook naar het wijkcentrum. Het is prettig als mensen mij niet raar aankijken of mij niet vertellen dat ik zoals hen moet zijn en doen. Mijn ouders helpen me mee met mijn brieven en de tuin.”
Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
1.1
Op 31-12-2023 heeft iedere gemeente lokaal passende ontmoetingsmogelijkheden
Prestatiedoel op
Aanwezigheid ontmoetingsfunctie
Evaluatie van deze
voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Hierbij is aandacht voor de
output
ontwikkelagenda
herstelvisie en ervaringsdeskundigheid. 1.2
Op 31-12-2020 hebben we inzicht in welke mogelijkheden er zijn en welke
Leerdoel op
Inzicht in en advies over prettig
randvoorwaarden nodig zijn voor prettig wonen in de wijk en hoe we dit kunnen
throughput
wonen in de wijk
realiseren. 1.3
•
Evaluatie van deze ontwikkelagenda
•
Wijkscan
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 voeren we effectieve preventieactiviteiten
Prestatiedoel op
Aanwezigheid visie en uitvoering
Evaluatie van deze
uit op basis van de gemeentelijke visie op preventie GGZ en verslavingszorg
output
activiteiten
ontwikkelagenda
Nr.
Beleid
1.1.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Laagdrempelig
Laagdrempelige ontmoetingsfunctie
Een plek waar inwoners met een
• Lokale gemeenten
2020-2023
Bestaand
ontmoeten mogelijk
op lokaal niveau
psychische kwetsbaarheid zich thuis
• Ervaringsdeskundigen
voelen en aan herstel kunnen werken
• Cliëntenraden 31-12-2022
Nieuw
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Bestaand
2020-2023
Bestaand/
maken 1.1.2
Laagdrempelig
We onderzoeken mogelijkheden
Functie bij uitstroom op het
• Lokale gemeenten
ontmoeten mogelijk
voor de realisatie van herstel- en
gebied van: participatie, zelfhulp,
• Zorgaanbieders
maken
regiecentra in gemeenten
informatie/advies, ondersteuning,
• Ervaringsdeskundigen
inzetten ervaringsdeskundigheid,
• Cliëntenraden
beleidsparticipatie, etc.
• Faciliterende rol: Centrumgemeente
1.2.1
Vooroordelen
Uitvoeren antistigma campagne
verminderen
Minder vooroordelen ten aanzien
• Lokale gemeenten
van mensen met een psychische
• Ketenpartners
kwetsbaarheid
• Ervaringsdeskundigen • Faciliterende rol: Centrumgemeente
1.2.2
Formele en informele
Jaarlijkse analyse op basis van
• Vraaggericht werken in de wijk
• Lokale gemeenten
partijen in de wijk doen
wijkfoto/signalen uit de wijk/dorp en
• Leefbaarheid verbeteren
• Zorgaanbieders
een passend aanbod
aan de hand daarvan afspraken met
• Vroegsignalering
• Sociom
om de leefbaarheid te
partners in de wijk maken
• Samenwerking versterken
• Ons Welzijn
verbeteren
• Ervaringsdeskundigen • Wijkraden
1.3.1
Versterking sociaal
Er is psycho-educatie en
Naasten en sociaal netwerk kan beter
• Lokale gemeenten
netwerk
ondersteuning beschikbaar voor
omgaan met de situatie en passend
• Sociom
het eigen netwerk (mantelzorgers,
ondersteunen
• Ons Welzijn
familie, vrienden en omwonenden)
• Ervaringsdeskundigen • Mantelzorgvertegen-woordigers
nieuw
Nr.
Beleid
1.3.2
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Effectieve preventie en
Een nieuwe visie formuleren op
Gemeenten hebben beleid voor
• Lokale gemeenten
2020-2023
Nieuw
vroegsignalering
preventie GGZ en verslavingszorg
uitvoering van preventie GGZ en
• Faciliterende rol:
2020-2023
Bestaand
verslaving
Centrumgemeente • Sociom/Ons Welzijn • GGD • Zorgaanbieders • Woningcorporatie • Politie • Verdihuis
1.3.3
Effectieve preventie en
Partners in de wijk werken samen en
Problemen in een vroeg stadium
• Lokale gemeenten
vroegsignalering
signaleren vroegtijdig problemen bij
signaleren en voorkomen dat
• Sociom
inwoners
problemen verergeren
• Ons Welzijn • Politie • Woningcorporatie • Wijkcentra
Thema 2. Formele hulp en ondersteuning
Het overgrote deel van inwoners met een psychische kwetsbaarheid woont zelfstandig. In de meeste gevallen gaat het met zorg en ondersteuning vanuit
“Het lukt me nog niet om goed voor mezelf te zorgen en op eigen benen
het eigen netwerk, de huisarts, de Poh-ggz en algemene voorzieningen
te staan. Ik heb problemen en weet niet goed wat ik moet doen. Ik merk
goed. Echter het komt ook voor dat dit niet voldoende is of dat inwoners
dat het slechter met me gaat. Gelukkig krijg ik sinds kort hulp bij dingen
een terugval hebben. We zien dan dat er dan vaak problemen zijn op
die ik moeilijk vind. Dit geeft rust in mijn hoofd, want het is zo ingewikkeld
meerdere leefgebieden. Dit vraagt in ieder geval om een integrale aanpak
allemaal. Ik heb met mijn begeleider een plan gemaakt. Ik wil mijn leven
vanuit de voorzieningen waar gemeenten zelf voor verantwoordelijk zijn. De
oppakken, zelf dingen doen en overdag bezig zijn. Hier werk ik nu aan.”
ambitie is komen tot een gezamenlijke aanpak samen met het medisch en/ of veiligheidsdomein. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld om een integrale aanpak voor de inwoner vanuit ondersteuning en behandeling.
Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
2.1
Op 31-12-2022 worden hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners met een
Prestatiedoel op
Integrale werkwijze van
Evaluatie van deze
psychische kwetsbaarheid integraal opgepakt op basis van het principe ‘1 plan en
throughput
gemeenten in de toegang tot het
ontwikkelagenda
1 regisseur’. 2.2 2.3 2.4
sociaal domein
Op 31-12-2022 weten we of inwoners met een psychische kwetsbaarheid op een
Leerdoel op
Ervaring cliënt
Clientgesprekken
eenvoudige manier de weg naar hulp en ondersteuning kunnen vinden.
throughput
Op 31-12-2022 hebben we inzicht in de bijdrage van hulp en ondersteuning aan de
Leerdoel op
Aanwezigheid visie en uitvoering
Voortgangsrapportages
zelfredzaamheid en participatie van inwoners met een psychische kwetsbaarheid
outcome
activiteiten
individuele trajectplannen
Op 31-12-2022 hebben de professionals in het sociaal domein voldoende kennis
Prestatiedoel op
Kennisniveau professionals sociaal
Voortgangsgesprekken
en expertise van psychische problemen (GGZ, verslavingszorg, LVB), positieve
throughput
domein
toegang, sociaal team/
gezondheid en de herstelbenadering om te bepalen welke aanpak het beste past bij de hulpvraag van de inwoner met een psychische kwetsbaarheid.
welzijnswerk
Nr.
Beleid
2.1.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Lokaal komen tot
Gemeenten organiseren intern deze
• Een 3D-samenwerking in
• Lokale gemeenten
2020-2023
Bestaand
een integrale aanpak
integrale werkwijze gericht op 18-/18+,
en werkwijze in het
ondersteuning en zorg, werk, inkomen/
sociaal domein.
schulden en wonen
• Samenhangend en integraal plan
van een brede
De integrale werkwijze vastleggen in
• Inwoners met een psychische
vraagverheldering.
processen, werkafspraken en bij
kwetsbaarheid werken naar
multidisciplinaire overleggen
vermogen
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
Startpunt is uitvoering
en tussen sociale teams en
• Sociom
gemeenten
• Ons Welzijn
voor de inwoner
• Ervaringsdeskundigen • Cliëntenraden
• Inwoners hebben zo min Verbeteren gezinsgerichte aanpak
mogelijk last van wet- en regelgeving tussen domeinen
Tijdige, warme en integrale overgang tussen Jeugdwet, Wmo en Participatiewet
• Een gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel bij professionals
Mindset veranderen: integrale
• We zetten niet onnodig dubbele
ondersteuning is een gezamenlijke
voorzieningen in bijv. gelijktijdig
verantwoordelijkheid
een reintegratietraject, dagbesteding, begeleiding
2.1.2
2.1.3
Inzet sociale teams in de
Beschrijving van de rol van sociale teams bij
Lichte hulp en ondersteuning is in de
• Lokale gemeenten
ondersteuning van deze
ondersteuning van de doelgroep en deze
wijk beschikbaar
• Sociom
doelgroep
vastleggen in werkafspraken en contracten
Verstrekken briefadres
Intern uitwerken van proces en
Hulpvraag inwoner wordt breed in
• Lokale gemeenten
werkafspraken voor een briefadres
beeld gebracht en passende hulp na
• Sociom
aanvraag briefadres
• Ons Welzijn
• Ons Welzijn
• Ervaringsdeskundigen 2.1.4
Onverzekerde zorg
Intern uitwerken van werkproces
Hulpvraag inwoner wordt breed in
• Lokale gemeenten
onverzekerdezorg
beeld gebracht passende hulp bij
• Sociom
onverzekerde inwoner
• Ons Welzijn • Ervaringsdeskundigen
Nr.
Beleid
2.2.1
2.2.2
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Inwoners met een psy-
Gemeenten gaan na hoe de huidige situatie
Inwoners weten waar ze hun vraag
• Lokale gemeenten
2020-2023
Nieuw
chische kwetsbaarheid
is en passen verbetermaatregelen door
kunnen stellen
• Sociom
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Bestaand
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Bestaand/
weten waar zij moeten
• Ons Welzijn
zijn als zij een hulpvraag
• Ervaringsdeskundigen
hebben
• Cliëntenraden
Onafhankelijke
We onderzoeken of de huidige wijze
Inwoners krijgen
• Lokale gemeenten
clientondersteuning
waarop we cliëntondersteuning hebben
clientondersteuning als zij
• MEE
ingericht past bij de behoeften van de
dat nodig hebben
• Cliëntenraden
We monitoren of de hulp nog passend is
• Inwoners ontvangen passende
• Lokale gemeenten
en of er voortgang in de trajectplannen zit.
hulp gericht op meedoen,
• Sociom
Mogelijkheden inventariseren hoe we hier
stabiliteit en de-escalatie
• Ons Welzijn
doelgroep 2.3.1
Monitoring
zicht en grip op krijgen
• Gemeenten kunnen tijdig bijsturen op passende hulp
2.4.3
2.4.4
Vraaggericht werken
Gemeenten onderzoeken of de
Voorzieningen die aansluiten bij de
• Lokale gemeenten
en het bieden van
voorzieningen individuele ondersteuning,
vraag en leefwereld van inwoners
• Zorgaanbieders
passende voorzieningen
dagbesteding, minimavoorzieningen en
• Sociom
schuldhulpverlening , reintegratietrajecten
• Ons Welzijn
aansluiten bij de behoeften van psychisch
• Cliëntenraden
kwetsbare inwoners
• Ervaringsdeskundigen
Professionals
Inzetten consultatiefunctionaris
Betere ondersteuning inwoners met
• Lokale gemeenten
sociaal domein hebben
(regionaal) die sociale teams en
een psychische kwetsbaarheid
• Faciliterende rol:
voldoende kennis en
consulenten ondersteunt gericht op
deskundigheid over
kennisoverdracht en
• Sociom
psychische problemen
deskundigheidsbevordering,
• Ons Welzijn
(GGZ, verslavingszorg
lokale afweging om GGZ-expertise in
en Lvb), het zorgstelsel,
sociale teams toe te voegen.
positieve gezondheid en herstelgericht werken
Centrumgemeente
nieuw
Thema 3. Wonen gaat voor opvang
om transformatiedoelstellingen te bereiken. Het komt nu nog te vaak voor dat inwoners onnodig lang gebruik maken van opvangvoorzieningen. Een
“Ik heb een eigen huis, een vaste plek van mij. Mijn huis geeft me rust en
ander vraagstuk is dat de randvoorwaarden op orde moeten zijn voor deze
ik voel me er veilig. Het is fijn om niet meer van plek naar plek te moeten
doelgroep om zelfstandig wonen mogelijk te maken. Betrokken ketenpartners
verhuizen. Met de woningcorporatie en gemeente heb ik goede afspraken
kunnen nog veel doen om het proces van zachte landing bij uitstroom uit
gemaakt. Over de ondersteuning die ik nodig heb om hier te kunnen blijven
opvangvoorzieningen actief te begeleiden. Hierbij wordt rekening gehouden
wonen. Ik heb al kennisgemaakt met de mensen in de buurt. Ik vond het fijn
met zowel de behoeften van inwoners met een psychische kwetsbaarheid, het
dat iemand met me mee ging. Ik voelde me welkom.”
sociaal netwerk, als de omwonenden. Gemeenten, woningbouwcorporaties en ontwikkelaars hebben daarbij aandacht voor de balans in draagkracht en
Het woonvraagstuk is één van de belangrijkste thema’s in de komende
draaglast in de buurten en wijken.
jaren. Het is een randvoorwaarde voor inwoners zelf en voor gemeenten Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
3.1
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 stellen woningcorporaties in de regio per
Prestatiedoel op
Aantal huizen
Regionaal convenant
jaar met elkaar 80 woningen beschikbaar voor inwoners met een psychische
output
Evaluatie ontwikkelagenda
kwetsbaarheid die niet zelfstandig kunnen zorgen voor een dak boven het hoofd en/of uitstromen uit opvangvoorzieningen. 3.2
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 werken gemeenten intern samen vanuit
Prestatiedoel op
Stand van zaken interne
vastgoed, ruimtelijk ontwikkeling, stedelijke ontwikkeling en sociaal domein om
throughput
samenwerking
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 voorkomen we dat inwoners met een
Preventiedoel op
Inzicht in lossen we een
Monitoring regionale
psychische kwetsbaarheid in een opvangvoorziening belanden terwijl zij
throughput
woonprobleem op of een
toegang
extra woningen te realiseren voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. 3.3
zelfstandig kunnen wonen (mits de voorwaarden op orde zijn ). 3.4
opvangprobleem
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 stromen inwoners uit opvangvoorzieningen
Prestatiedoel op
Percentage uitstroom dat
Monitoring regionale
zo veel mogelijk terug naar de herkomstgemeente, tenzij dit vanwege een
throughput
niet terugkeert naar
toegang
negatief netwerk niet wenselijk is.
herkomstgemeente
Nr.
Beleid
3.1.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Voldoende
Regionaal afspraken maken met woningcorporaties over
Meer huisvesting voor de
• Lokale gemeenten
2020-2023
Bestaand/
woningen
het aantal beschikbaar te stellen huizen en de spreiding
doelgroep
• Faciliterende rol:
beschikbaar
over de regio.
Nieuw
Centrumgemeente • Woningcorporatie
3.2.1
Voldoende
Tekort aan woningen voor psychisch kwetsbare
Meer huisvesting voor de
woningen
inwoners benaderen gemeenten intern vanuit de
doelgroep
beschikbaar
afdeling vastgoed, ruimtelijke ontwikkeling, stedelijke
• Lokale gemeenten
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Bestaand
ontwikkeling en sociaal domein 3.2.2
Voldoende
Bij plaatsing in kwetsbare doelgroepen is aandacht voor
Draaglast en draagkracht in
• Lokale gemeenten
woningen
spreiding over buurten en wijken
buurten en wijken blijven in
• Woningcorporatie
beschikbaar 3.3.1
balans
Wonen gaat voor
Bij vragen naar opvang wordt lokaal zoveel mogelijk
Beperken onnodige
• Lokale gemeenten
opvang
ingezet op een zelfstandig woning met indien nodig
instroom
• Sociale teams
individuele ondersteuning 3.3.2
• Woningcorporatie
Wonen gaat voor
We onderzoeken welke preventieve maatregelen we als
Voorkomen dat mensen
• Lokale gemeenten
opvang
gemeente kunnen nemen om dakloosheid te voorkomen
dakloos worden
• Faciliterende rol:
zoals bijvoorbeeld afwijken van kostendelersnorm,
Centrumgemeente
ophogen bijstand voor jongeren, tijdelijke betaling huurkosten, etc. 3.3.3
Wonen gaat voor
We maken afspraken met woningcorporaties en
Voorkomen dat mensen
• Lokale gemeenten
opvang
andere partijen over voorkomen van uithuiszettingen en
dakloos worden
• Faciliterende rol:
onnodige verhuisbewegingen
Centrumgemeente • Woningcorporatie • Verdihuis • Sociom • Ons Welzijn • Cliëntenraden • Ervaringsdeskundigen
Nr.
Beleid
3.4.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Uitstroom uit
Uitvoering pilots waarbij opvangvoorzieningen worden
Doorstroom in en uitstroom
• Centrumgemeente
2020-2023
Bestaand/
opvang bevorderen
omgevormd tot zelfstandig wonen met ambulante
uit opvang bevorderen
• Lokale gemeenten
begeleiding
nieuw
• Zorgaanbieders • Ervaringsdeskundigen • Cliëntenraden • Woningcorporatie
3.4.2
Uitstroom uit
Sociale teams blijven ingeschakeld bij in-, door- en
Lokaal vangnet op orde
• Lokale gemeenten
opvang bevorderen
uitstroom uit opvang
voor inwoners die
• Faciliterende rol:
uitstromen uit opvang
2020-2023
Nieuw
2020-2023
Nieuw
Centrumgemeente • Woningcorporatie
3.4.3
Ambulante
Gemeenten inventariseren de stand van zaken van
De juiste zorg op de juiste
• Lokale gemeenten
ondersteuning en
ambulante behandeling en begeleiding. O.a. Lukt het
plek
• Faciliterende rol:
behandeling op orde
flexibel op- en afschalen? Sluit dit voldoende aan bij
Centrumgemeente
de behoefte van de groep die thuis woont? Kopen we
• GGZ Oost Brabant
de goede ondersteuning in? Is ondersteuning op de
• Novadic Kentron
benodigde momenten beschikbaar?
• Verdihuis • Zorgaanbieder • Ervaringsdeskundigen
Thema 4. Een veilige woonomgeving voor alle inwoners
orde zijn, hoeft dit niet tot problemen in de wijk te zorgen. Deze beweging vraagt een aantal randvoorwaarden die gemeenten samen met partijen als
“Waar ik woon voel ik me veilig. Ik denk dat iedereen graag in deze buurt
zorgverzekeraars, zorgkantoor, GGZ aanbieders, cliëntenraden, welzijnswerk
woont. Als het niet goed met me gaat weet ik waar ik moet aankloppen.
en woningcorporaties moeten realiseren:
Ook als dit in het weekend of in de avonden is. De mensen in de buurt weten
•
met wie zij contact op kunnen nemen als zij zich zorgen maken om mij.” Dit thema gaat over zorg en veiligheid. Het overgrote deel van
flexibel op- en afschalen van ondersteuning en behandeling, zoveel mogelijk georganiseerd op wijkniveau;
•
24-uurs bereikbaarheid voor de groep met ernstige klachten;
•
goede contacten en korte lijntjes tussen zorgprofessionals, politie,
inwoners met een psychische kwetsbaarheid woont in de wijk. Met de
welzijnswerkers op wijkniveau;
ambulantisering in de GGZ en beschermd wonen en het verkorten van
•
afspraken over samenwerking bij escalatie;
klinische opnamen, krijgen steeds meer psychische kwetsbare inwoner
•
afspraken over samenwerking bij complexe casuïstiek.
ambulante ondersteuning en behandeling. Mits de randvoorwaarden op Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
4.1
Op 31-12-2021 weten we welke maatregelen effectief zijn bij complexe casuïstiek.
Leerdoel op out-
Effect interventies
Evaluatie aanpak
Samenwerkingsafspraken
Evaluatie ontwikkelagenda
e33 en e141
Evaluatie ontwikkelagenda
Samenwerkingsafspraken
Evaluatie ontwikkelagenda
come 4.2
Op 31-12-2021 hebben we afspraken met zorgverzekeraars en GGZ aanbieders
Prestatiedoel op
over wachtlijsten in de GGZ, samenwerking bij complexe casuïstiek, passende
throughput
behandeling en zorg op wijkniveau 4.3 4.4
1
Op 31-12-2021 hebben we minder meldingen bij de politie van verward gedrag in
Prestatiedoel op
vergelijking met de cijfers op 31-12-2020
throughput
In de periode 2020-2023 zetten we bij verplichte zorg in op gezamenlijke
Prestatiedoel op
uitvoering van onze taken vanuit het medisch, sociaal-en veiligheidsdomein.
throughput
Codes in de politieregistratie: E33 (overlast door verward/overspannen persoon) en E14 (poging tot zelfdoding)
Nr.
Beleid
4.1.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Zorg en ondersteuning
Uitbreiden opdracht bemoeizorg met
• Bemoeizorg cliënten worden
• Centrumgemeente
2020-2023
Nieuw
sluiten aan bij
outreachende ondersteuningstaak
complexe problematiek
gericht op complexe problemen snijvlak
bemoeizorgcliënten
zorg en veiligheid. In gesprek met
verantwoordelijkheid,
• Verdihuis
zorgverzekeraar en zorgkantoor over
financiering en afspraken met
• Novadic Kentron
gezamenlijke financiering
ketenpartners
• Unik
beter geholpen • Gezamenlijke
• Zorgverzekeraars • GGZ Oost Brabant
• Ervaringsdeskundigen • Cliëntenraden 4.1.2 4.1.3
4.1.4
Nazorg ex-
Elke gemeente heeft de nazorg voor
gedetineerden
ex-gedetineerden georganiseerd.
Terugval in strafketen voorkomen
• Lokale gemeenten
2020-2023
Bestaand
Escalatie van problemen voorkomen
Elke gemeente voert het instrument
Voorkomen escalatie en
• Lokale gemeenten
2020-2023
Bestaand/
Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) in.
veiligheidsproblemen
• Zorgaanbieders
Hierin wordt vastgelegd hoe gemeenten
• Politie
procesregie en casusregie organiseren
• Woningbouw
Aanbod creëren
Regionaal project:
Minder overlast en
• Centrumgemeente
voor structurele
Regionale analyse van behoefte,
veiligheidsproblemen
• Woningcorporatie
overlastgevers
voorzieningen en opvangmogelijkheden
• Zorgaanbieders
voor structurele overlastgevers
• Ervaringsdeskundigen
nieuw
01-12-2021
Nieuw
31-12-2021
Nieuw
• Cliëntenraden 4.2.1
Samenwerking op orde
Opstellen van samenwerkingsafspraken
Inwoners krijgen passende zorg
• Lokale gemeenten
medisch, sociaal en
m.b.t. ervaren knelpunten in de praktijk bij
en ondersteuning en vallen niet
• Faciliterende rol:
veiligheidsdomein voor
complexe casuïstiek
tussen wal en schap. We voorkomen
inwoners met complexe problematiek
escalatie
Centrumgemeente • Zorg- veiligheiddomein • GGZ OB • Novadic Kentron Verdihuis
Nr.
Beleid
4.2.2
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Samenwerking
Met partners forensische zorg, OM,
Gerichte aanpak inwoners met
• Centrumgemeente
31-12-2021
Nieuw
versterken forensische
reclassering en politie keten forensische
detentieverleden en gevaarlijk
• Lokale gemeenten
keten en inzicht in
zorg in beeld brengen en gezamenlijke
gedrag in beeld
• Zorgaanbieders
trajecten straf en zorg
opgaven bepalen
31-12-2020
Bestaand
31-12-2021
Nieuw
31-12-2021
Nieuw
• OM • Reclassering
4.2.3
Uitstroom inwoners uit
Met zorgaanbieders van de forensische
Zachte landing in de gemeente van
• Centrumgemeente
forensisch kader
zorg maken we afspraken over
inwoners die vanuit het forensische
• Lokale gemeenten
ambulantisering en uitstroom op
kader uitstromen
• Forensische zorgaanbieders
Voorkomen veiligheidsproblemen
• Centrumgemeente
basis van de landelijke richtlijnen 4.2.4
4.3.1
Inwoners met gevaarlijk
Regionaal proces:
gedrag een leven lang
We doen mee aan de pilot
in beeld houden en
levensloopfunctie ketenveldnorm voor
ambulant begeleiden en
inwoners met gevaarlijk gedrag van de
behandelen
regio Oost Brabant
Hulp en ondersteuning
We onderzoeken op welke manier
• Voorkomen escalatie
• Centrumgemeente
bij urgente psycho
24 uur beschikbare en/of bereikbare hulp
• Voorkomen onnodige inzet
• Verdihuis
sociale problemen die
en ondersteuning het beste kunnen
niet onder acute GGZ
organiseren
Zorgaanbieder • Zorg en Veiligheidshuis
crisisdienst GGZ en wijkagenten
• GGZ Oost Brabant • Politie
vallen
• Ervaringsdeskundigen • Cliëntenraden
4.3.2
Hulp en ondersteuning
Onderzoeken hoe we het meldpunt
bij urgente psycho
niet-acuut in de regio kunnen inrichten.
sociale problemen die niet onder acute GGZ vallen
• Voorkomen escalatie en
• Centrumgemeente
veiligheidsproblemen
• GGZ
• Voorkomen onnodige inzet
• Politie
crisisdienst GGZ en wijkagenten
• Ervaringsdeskundigen • Cliëntenraden
Nr.
Beleid
4.4.1
Uitvoering Wvggz
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
• Gezamenlijke inkoop gemeenten
Effectieve en efficiënte uitvoering
• Lokale gemeenten
Wvggz
• Faciliterende rol:
meldpunt en verkennend onderzoek • Samenwerkingsafspraken GGZ en
Planning
Status
31-12-2021
Nieuw
centrumgemeente
veiligheidsdomein uitvoering Wvggz
• GGZ Oost Brabant • Verdihuis • OM
4.4.2
Vervoer van inwoners
We brengen in beeld op welke manier het
Passend en veilig vervoer inwoners
• Centrumgemeente
met verward gedrag
vervoer van inwoners met verward gedrag
met verward gedrag
• GGZ
in de regio is geregeld en of er verbeteringen nodig zijn.
• Politie
Thema 5. Regionaal vangnet
Het regionaal vangnet bestaat uit de beschermd wonen voorzieningen, maatschappelijke opvang, time-out, opvang voor verslaafden en bemoeizorg.
“Ik kan nu even niet alleen wonen. Ik heb meer zorg en een dak boven
Deze voorzieningen zijn in bijlage 2 nader omschreven.
mijn hoofd nodig. Via de gemeente heb ik deze opvangplek gevonden. Deze opvang helpt mij om te herstellen. Want ik wil (in de toekomst) weer
De belangrijkste opgave is om te komen tot passend opvangaanbod voor
zelfstandig wonen in mijn eigen dorp. Ik vind dat de zorgmensen uit moeten
inwoners die niet zelfstandig kunnen wonen of niet kunnen voorzien in een
gaan van wat ik wel kan en wat ik in mijn mars heb. Ik kan meer dan de
eigen dak boven het hoofd.
meeste mensen denken. Als ik maar hulp krijg bij wat me niet lukt. Het is fijn als er tijd genomen wordt om naar mijn verhaal te luisteren. Dat samen met mij gekeken wordt wat ik nodig heb. Opvang en zorg kan anders. Te veel mensen die betrokken zijn en iedereen heeft een mening over wat goed is voor mij. Verplaats je in mij en durf de hulp anders te organiseren.”
Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
5.1
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 voorkomen we dat inwoners met een zorg
Prestatiedoel op
Vermindering aantal casussen die
• Evaluatie
en ondersteuningsvraag tussen het wal en het schip vallen, tenzij hij/zij zelf
outcome
zijn geëscaleerd waarbij inwoners
besluit geen hulp en ondersteuning te accepteren.
tussen wal en schip vallen
ontwikkelagenda • Monitoring toegang • Wmo monitor • Gegevens politie
5.2
In de periode 01-01-2021 en 31-12-2023 wordt de zorginkoop voor het regionale
Prestatiedoel op
• Beschikbare zorg
• Nieuwe contracten
vangnet omgevormd om conform de transformatieopgaven 1. voldoende
throughput
• Passende zorg
• Contractmanagement en
plaatsen, 2. passende zorg, 3. een dekkend aanbod van voorzieningen,
• Nieuwe voorzieningen worden
verbeteracties
4. kwaliteit in het regionale vangnet te kunnen aanbieden binnen de randvoor-
gerealiseerd
• Wmo monitor
waarden: passend bij nieuwe wet- en regelgeving (Wams, doordecentralisatie);
• Betaalbare zorg
• Clientervarings-
passend binnen het beschikbare budget.
onderzoek
Nr
Doel
Type doel
Prestatie indicator
Meetinstrument
5.3
In de periode 01-01-2022 tot 01-01-2024 ervaart minimaal 95% van de inwoners
Leerdoel op
Clientervaring- en beleving
Cliëntervarings-onderzoek
met een psychische kwetsbaarheid die gebruik maken van specialistische Wmo
outcome
Wachtlijst
Wachtlijst
Doorstroom- en uitstroomperiode
Wmo monitor
voorzieningen, de ondersteuning als herstel-ondersteunend en vindt dat de ondersteuning bijdraagt aan de participatie en zelfredzaamheid. 5.4
Op 31-12-2022 is de wachtlijst voor opvang korter dan in het voorgaande jaar.
Prestatiedoel op throughput
5.5
In de periode 01-01-2021 t/m 01-01-2024 voorkomen we dat inwoners in de
Preventiedoel op
specialistische opvang onnodig lang gebruik maken van de voorziening.
outcome
Zij stromen door naar een vervolgvoorziening of uit naar zelfstandig wonen wanneer zij hieraan toe zijn. 5.6
Op 31-12-2022 sluit het regionale vangnet aan bij de verantwoordelijkheid die
Prestatiedoel op
Werkafspraken tussen
Werk- en procesafspraken,
individuele gemeenten hebben voor inwoners in het kader van nieuwe wet- en
throughput
Centrumgemeente en
evaluatiemomenten
regelgeving zoals de WvGGZ, Wams en de doordecentralisatie van beschermd wonen.
regiogemeenten
Nr.
Beleid
5.1.1
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Versterking
Bepalen gezamenlijke vraagstukken en
• De juiste zorg op de juiste plek
• Centrumgemeente
31-12-2023
Nieuw
samenwerking
formuleren gezamenlijke aanpak
• Inwoners vallen niet tussen het wal
• Lokale gemeenten
31-12-2021
Bestaand/
sociaal domein,
en het schip
medisch domein en
• Samenwerking vanuit gedeelde
veiligheidsdomein
verantwoordelijkheid
• Zorgkantoor • Zorgverzekeraars • Huisartsen • Zorgaanbieders • Politie/OM/Reclas-sering • Woningcorporatie • Sociom • Ons Welzijn • Ervaringsdeskundigen
5.1.2
Versterking
Inrichting structurele
• De juiste zorg op de juiste plek
samenwerking met
samenwerkingsstructuur en opstellen
• Inwoners vallen niet tussen het wal
zorgverzekeraars en
gezamenlijke werkagenda
zorgkantoor
en het schip • Samenwerking vanuit gedeelde verantwoordelijkheid
5.2.1
Passende zorg door
Passende en voldoende inkoop: voor
voldoende aanbod
90% van de inwoners die in aanmerking komen, is een match te maken met een ingekochte opvangplek. Voor de overige 10% zijn er maatwerktrajecten.
• Beschikbare en passende opvang ook voor moeilijk plaatsbare inwoners
• Centrumgemeenten Oss en ‘s Hertogenbosch
Nieuw
• Zorgkantoor • Zorgverzekeraars • Diverse samenwerkings-partners • Centrumgemeente
31-12-2022
Nieuw
31-12-2022
Nieuw
31-12-2022
Nieuw
• Zorgaanbieders
• Inkooppallet kan 90% van de doelgroep bedienen • Kostenbeheersing: voorkomen speciale maatwerktrajecten
5.2.2
Passende zorg door
Nieuwe producten:
• Beschikbare en passende opvang
hiaten in het aanbod van
opvang voor verslaafden
opvangvoorzieningen
time-out voorziening
• Inkooppallet sluit aan bij de vraag
Financiële ruimte voor
Na uitname Wlz: analyse zorggebruik en
• Beschikbare, passende en sluitend
nieuwe voorzieningen
prognose toekomst uitvoeren. Op grond
door keuzes in de
hiervan nieuwe inkoopafspraken maken
voor specifieke doelgroepen
• Centrumgemeente • Zorgaanbieders
op te vullen 5.2.3
inkoop
zorgaanbod voor alle doelgroepen • Financiële ruimte voor nieuw aanbod en voorzieningen
• Centrumgemeente • Zorgaanbieders
Nr.
Beleid
5.2.4
Link
Omschrijving inspanning
Effect
Verantwoordelijk trekker en mogelijke uitvoeringspartners
Planning
Status
Kwalitatief goede
We brengen de kwaliteit van de opvang-
• Passende en effectieve opvang
• Centrumgemeente
31-12-2021
Nieuw
opvangvoorzieningen
voorzieningen in beeld a.d.h.v.: jaarlijkse
• Kwaliteitsafspraken
• Zorgaanbieders
2021-2023
Bestaand/
cliëntervaringen, uit te voeren klant-
• Ervaringsdeskundigen
reizen contractmanagement, toezicht,
• Cliëntenraden
signalen in de regionale toegang en van ketenpartners, en maken afspraken met aanbieders over verbeteringen 5.2.5
Experimenteren met
We financieren vanuit inkoop 1 pilot per
Ondersteuning en zorg effectiever en
• Centrumgemeente
nieuwe lichtere vormen
jaar
efficiënter organiseren
• Lokale gemeenten
van ondersteuning 5.2.6
Nieuw
• Zorgaanbieders
Een nieuwe regionale
Met toegang beschermd wonen en
Nieuwe regionale toegang
• Centrumgemeente
toegang voor het
toegang maatschappelijke opvang en
operationeel per 01-01-2021
• Lokale gemeenten
regionaal vangnet met
bemoeizorg een plan opstellen om te
• Verdihuis
kennis en expertise
komen tot de nieuwe toegang en hier