9.1 Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Wat gaan we ervoor doen? We richten onze wegen in volgens het principe Duurzaam Veilig. Bij de uitwerking van onze plannen passen we burgerparticipatie toe. We streven ernaar om bewoners zoveel mogelijk bij de planvorming te betrekken. Goed onderhouden en toegankelijke wegen. We inspecteren in 2025 al onze wegen op basis van de landelijke normen van Centrum Regelgeving en Onderzoek Wegenbouw (CROW). Wegen die niet aan ons ambitieniveau voldoen, nemen we op in het uitvoeringsprogramma 2025-2029. Goed functionerende en duurzame openbare Op basis van het uitvoeringsprogramma 2025-2029 verlichting. voeren we onderhoud uit aan masten en armaturen. De verouderde armaturen vervangen we door energie-efficiëntere led-armaturen. Een goede samenwerking en visieontwikkeling met De visies voor zowel Borsele-West als Borsele-Oost de andere wegbeheerders. zijn gereed. In het voorjaar van 2025 realiseren we de Randweg Hoedekenskerke. We zijn nauw betrokken bij de gebiedsontsluitingsvisie van het Veerse Meer. Eén van de uitwerkingen is de beoogde investering en herinrichting van het kruispunt Postweg-Nieuwe Kraaijertsedijk. Herinrichting Stenevate. We willen een deel van de Stenevate als dertigkilometerzone in richten. Voor de uitvoering monitoren we de nieuwe verkeerssituatie door de nieuwbouw van de Lidl en de aansluiting van de Platepolder. Mobiliteitshub Heinkenszand.
In de buurt van de afslag van de A58 realiseren we in 2025 een mobiliteitshub. Hier plaatsen we een bushalte en mogelijkheden voor (deel)auto’s en (deel)fietsen. Dit project maakt onderdeel uit van de Regio Deal.
30
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? De fietsinfrastructuur opschalen.
Wat gaan we ervoor doen? Op 20 april 2023 is de Intentieverklaring Zeeuws Toekomstbeeld Fiets ondertekend. Hiermee hebben wij verklaard dat we intensiever samen gaan werken om het fietsgebruik in Zeeland te stimuleren. Op dit moment werken we aan een gezamenlijke aanpak rondom het Veerse Meer Zuid-gebied. Hierbij willen we zorgen voor een goede fietsverbinding vanaf Lewedorp richting het Veerse Meer.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025
Ondergrens kwaliteitsniveau wegen
10%
10%
15%
15%
15%
Bovengrens kwaliteitsniveau wegen
88%
89%
60%
60%
60%
Percentage straatverlichting voorzien van led-armaturen
63%
65%
70%
71%
Onder- en bovengrens kwaliteitsniveau wegen We beoordelen de wegen volgens de CROW-methodiek. Binnen de bebouwde kom van de gemeente Borsele streven we ernaar dat minimaal 60% van de verhardingen voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B. We vermijden niveau D. Jaarlijkse inspecties van de wegen vormen de basis voor ons onderhoudsplan dat we aan de gemeenteraad voorleggen om achterstallig onderhoud (niveau D) te voorkomen.
Kwaliteitsniveaus CROW Algemeen
Beeldkwaliteit Technische kwaliteit
A+
Zeer goed
Prachtig
(Zo goed als) nieuw
A
Goed
Goed
Technisch goed in orde
B
Voldoende
Voldoende
Heel en veilig
C
Matig/ Onvoldoende
Sober/ Schraal
D
Slecht
Verloedering
Discomfort, veiligheid komt in geding Kapitaalsvernietiging, functieverlies, aansprakelijkstelling
Percentage straatverlichting voorzien van led-armaturen Het uiteindelijke doel is om alle straatverlichting van led-armaturen te voorzien. We verwezenlijken dit door een gefaseerde aanpak.
31
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Omgevingsplan Zeeland (2018)
Niet van toepassing
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2025 (evaluatie)
Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (2022)
2030
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
32
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Verkeer, vervoer en waterstaat
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten 2.1 Verkeer en Vervoer
4.275
4.176
4.329
4.394
4.450
4.494
Totaal lasten
4.275
4.176
4.329
4.394
4.450
4.494
Baten 2.1 Verkeer en Vervoer
108
216
88
43
43
43
Totaal baten
108
216
88
43
43
43
4.167
3.959
4.241
4.351
4.407
4.450
477
253
115
130
130
130
Saldo programma Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves
41
184
0
0
0
0
Totaal saldo programma
3.731
3.890
4.126
4.220
4.276
4.320
Financiële analyse (meerjarig)
Verkeer en vervoer De lasten van het programma stijgen in 2025 ten opzichte van 2024 en zullen de komende jaren blijven stijgen. Dit heeft te maken met het activeren van groot onderhoud. De salarislasten stijgen door uitbreiding van het team Leefomgeving en door meer geraamde uren van de buitendienst voor het onderdeel straatreiniging. Daarentegen verwachten we wel minder lasten voor inhuur. De bijdrage die we aan het waterschap betalen voor het onderhoud van de wegen in het buitengebied stijgt met € 100.000. De kapitaallasten van onze beheersplannen blijft stijgen in de begroting. In 2028 verwachten we een kapitaallast van € 677.000. Dit is nog altijd lager dan we voor 2021 aan lasten hadden voor groot onderhoud. In de kapitaallasten zien we ook de activering van de Randweg Hoedekenskerke wat tot een last van € 135.000 leidt in 2025 en verder. Hiertegenover staat een beroep op de reserves van € 115.000 per jaar. De reserves zetten we vanaf 2026 ook in voor de dekking van de kapitaallasten van de ontsluitingsweg Havenweg in Nieuwdorp. Hiervoor halen we jaarlijks € 15.500 uit de reserves. In 2024 zagen we hoge lasten en baten voor het herstraten voor nutsbedrijven. Dit had te maken met de aanleg van glasvezelkabels in de kernen ’s-Gravenpolder en Heinkenszand. In 2025 hebben we deze lasten en baten niet begroot, dit verklaart de daling in baten in 2025.
In 2024 hebben we de reserves ingezet voor de aanleg van verschillende parkeerterreinen Dit waren de parkeerterreinen Schoolstraat, Doelstraat en Vanderbijlparkstraat voor gezamenlijk € 183.500. Ook
33
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
hebben we de reserves ingezet voor inhuur van een tekenaar voor Team Leefomgeving voor € 35.000 en voor een aantal kleine aanpassingen in het teken van verkeersveiligheid voor een bedrag van € 30.000. Mutaties reserves (structureel) Vanaf 2025 onttrekken we structureel € 115.000 aan de reserve voor dekking van de afschrijvingslasten van de Randweg Hoedekenskerke zoals besloten in de kadernota 2025-2028. Vanaf 2026 onttrekken we structureel € 15.500 aan de reserve voor dekking van de afschrijvingslasten van de ontsluitingsweg Havenweg te Nieuwdorp op basis van het besluit in de raad van 7 september 2023. Mutaties reserves (incidenteel) We verwachten in de jaren 2025 – 2028 geen incidentele mutaties met betrekking tot reserves. Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
34
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Economie Programmadoelstellingen We willen de werkgelegenheid behouden en versterken. We bieden daarvoor een aantrekkelijk ondernemersklimaat. In samenwerking met de Bevelandse gemeenten werken we aan gezamenlijk beleid op het gebied van economie, recreatie en toerisme. Dat wat Borsele uniek maakt, dragen we graag met gepaste trots uit. 3.1 Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? Bijdragen aan een sterk, duurzaam en veilig opererend haven- en industriecomplex, dat de werkgelegenheid in de regio stimuleert.
Wat gaan we ervoor doen? We nemen actief deel (8,33%) in het aandelenkapitaal in North Sea Port door een bestuurlijke en ambtelijke afvaardiging. We volgen de aandeelhoudersstrategie, waarin de aspecten ‘sterk, duurzaam en veilig’ zijn geborgd. North Sea Port heeft deze aspecten uitgewerkt in het strategisch ondernemingsplan ‘Connect 2025’. In 2025 wordt dit plan vernieuwd. Hierbij gaan we de huidige aandeelhoudersstrategie actualiseren. Behoud van een sterk energieproductiebedrijf. Via Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua (GBE Aqua) beheren wij onze aandelen in Evides. De dividendopbrengsten zijn in overeenstemming met het nieuwe dividendbeleid. Voor ZEH wordt in 2025 onderzocht of de huidige kerncentrale langer open kan blijven. Daarnaast worden er afspraken gemaakt over de eigendomssituatie. Deze moeten in lijn zijn met de herijkte aandeelhoudersstrategie. Een goed ondernemersklimaat in de gemeente We bezoeken bedrijven en zijn sparringpartner voor Borsele. hen. Hierdoor horen we direct wat er bij de bedrijven speelt. We organiseren accountgesprekken met Impuls Zeeland over economische ontwikkelingen en mogelijke nieuwe vestigingen. Een goed ondernemersklimaat in regio De We werken samen als vijf Bevelandse gemeenten in Bevelanden. het Bestuurlijk Platform De Bevelanden.
De actielijnen ‘Economie’ en ‘Beleving op de Bevelanden’ vormen op economisch vlak de basis voor de nauwere regionale samenwerking. Met deze actielijnen versterken we de brede welvaart op de Bevelanden. We herijken het regionale bedrijventerreinprogramma. We geven hier uitvoering aan en monitoren de behoefte. Versterking van de leefkwaliteit door de Samen met de regio is een Impact Rapport ontwikkelingen op het gebied van de grootschalige Kernenergie opgesteld. Dit vormt samen met de energietransitie. Borselse Voorwaarden de basis om in 2025 te komen tot een Rijk-Regiopakket. In 2025 gaan de projecten uit het programma Gebiedsinvesteringen Netten op Zee in uitvoering.
35
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? In regio De Bevelanden voldoende aanbod van kwalitatief goede en toekomstbestendige bedrijvenlocaties.
Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken de toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen in de regio. We geven uitvoering aan het herijkte regionale bedrijventerreinprogramma en monitoren het. We gaan aan de slag met de nieuwe provinciale behoefteraming voor bedrijventerreinen. We bieden maatwerk bij de uitbreiding van bedrijfslocaties binnen de kaders van het provinciaal beleid. We stimuleren verduurzaming en revitalisering van de bedrijventerreinen in onze gemeente. We geven uitvoering aan het plan van aanpak voor de verduurzaming van de Heinkenszandse bedrijventerreinen. De bouwgrond (enkel woon-werkkavels) op bedrijventerrein Noordzak verkopen we of geven we in erfpacht uit. Via het JTF bieden we financiële en praktische hulp om neveneffecten van de verduurzamingsopgaven af te vangen.
De bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijk houden voor ondernemers en daarmee ook leegstand tegengaan.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025
Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen
16.089
11.317
11.116
5.190
2.379
Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen In 2022 is één kavel verkocht op Noordzak III van ongeveer 2.200 m2. Vrijwel alle kavels staan in optie. In 2023 zijn drie kavels verkocht op Noordzak III van opgeteld ongeveer 3.700 m2. Er is nog 3.000 m2 in optie en er zijn nog vier woon-werkkavels beschikbaar van in totaal 5.190 m2. 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? Een robuuste Zeeuwse economie, dus ook voor Borsele, met een goede kennisinfrastructuur, versterking in economische sectoren en stevige verbindingen tussen ondernemingen, onderwijs en overheid.
Wat gaan we ervoor doen? Wij dragen bij aan het structuurversterkingsfonds ‘Zeeland in Stroomversnelling’ als uitvloeisel van het rapport Balkenende. In 2025 verdubbelen we onze bijdrage. Dit fonds wordt ingezet voor consortia (dit is een tijdelijk samenwerkingsverband) van ondernemingen, onderwijs en overheden die haalbaarheidsonderzoek doen en demonstratieprojecten opzetten.
36
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Het behouden van een sterke landbouwsector die We zijn alert op de behoeften van moderne land- en bestand is tegen extreme weersomstandigheden en tuinbouw, onder andere door jaarlijks overleg met een bijdrage kan leveren aan de instandhouding de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO). Waar mogelijk bieden we ondersteuning van ons landschap. aan duurzame en innovatieve initiatieven, waaronder de opslag van zoet water. Voor dit laatste onderwerp participeren we met andere overheden om de komende jaren een grensoverschrijdende zoetwaterstrategie te ontwikkelen. 3.4 Economische promotie Wat willen we bereiken? De gemeente Borsele aantrekkelijk houden om te ondernemen, zowel voor bestaande als voor startende ondernemers.
Wat gaan we ervoor doen? We nemen deel aan de Contacta en aan de regionale Ondernemersdag. We denken daar waar nodig mee met de (startende) ondernemers en leveren maatwerk. Een passend winkelbestand om onze dorpen De verantwoordelijkheid voor de instandhouding leefbaar te houden. van winkels ligt vooral bij de consument en de ondernemer. Daar waar mogelijk faciliteren we ontwikkelingen en bedrijfsmatige activiteiten aan huis. Zorgen voor meer bekendheid voor het We ondersteunen financieel en ambtelijk Stichting Landschapspark Borsele onder de inwoners en Landschapspark Borsele, zodat de stichting de gasten, zodat deze als ambassadeur voor ons lokale recreatieve en toeristische promotie uit kan Landschapspark kunnen optreden. voeren. Het stimuleren van recreatieve ontwikkelingen We geven uitvoering aan het toeristisch beleid wat passend binnen het Landschapspark Borsele om zo in samenwerking met Stichting Landschapspark het recreatieve product van dit gebied te Borsele is opgesteld. Waar mogelijk bieden we versterken. maatwerk bij nieuwe initiatieven. We realiseren een motoriekroute rondom Stelleplas die mede door de Regio Deal NSPD gefinancierd wordt. Stichting Landschapsbeheer Zeeland beheert en onderhoudt voor ons het wandel- en fietsnetwerk.
De rol bepalen van Borsele in de promotie van We nemen deel aan de opgerichte Zeeuwse Zeeland op het gebied van economische Merkorganisatie (ZMO). Deze organisatie is versnelling en toerisme. opgericht voor de integrale Zeeuwse marketing (wonen, ondernemen, recreëren en studeren). De Zeeuwse toeristische marketing is hier onderdeel van. We geven uitvoering aan de acties die voortvloeien uit de Visie Bestemming Zeeland 2030. Toekomstbestendig maken van de Wij hebben een conceptvoorstel voor verkoop van eindpuntvoorziening van de Stoomtrein Goesde eindpuntvoorziening in Hoedekenskerke Borsele (SGB) in Hoedekenskerke. gemaakt en aangeboden aan de SGB. In 2025 wordt duidelijk of verkoop wel of niet mogelijk is.
37
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025
Aantal startende ondernemers
267
281
200
200
200
Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties
38.305
46.054
40.000
40.000
40.000
Groei aantal vestigingen gemeente
129
107
150
120
Aantal startende ondernemers De groei van het aantal ondernemers zorgt voor innovatie en (op termijn) nieuwe werkgelegenheid. Daarnaast geeft het een impuls aan de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economische dynamiek.
Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties Het aantal betalende bezoekers van de SGB is weer op het niveau van voor de coronapandemie. In 2020 en 2021 heeft de trein wel gereden, maar werden er enkel tickets per coupé verkocht. Vanaf 2022 was alles weer terug naar 'normaal'.
Groei aantal vestigingen gemeente De groei van het aantal vestigingen zorgt voor innovatie en (op termijn) nieuwe werkgelegenheid. Daarnaast geeft het een impuls aan de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economische dynamiek.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Regionaal bedrijventerreinprogramma De Bevelanden (2021-2030)
2025
Detailhandelsvisie gemeente Borsele (2013)
2025
Aandeelhoudersstrategie North Sea Port (2021) en strategisch ondernemingsplan North Sea Port (2021/2022)
2025
Beleidsplan Toerisme en recreatie (2024-2027)
2028
Nota Economisch Beleid (2021)
Niet van toepassing
Nationale Omgevingsvisie (2020)
Niet van toepassing
Aandeelhoudersstrategie Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM) (2017) Niet van toepassing Strategische agenda De Bevelanden (2021–2026)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma PZEM NV North Sea Port NV Economische Impuls Zeeland GBE Aqua B.V. Benelux Groepering Territoriale Samenwerking NSDP Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij Stedin Holding N.V. 38
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Economie
(bedragen x € 1.000) Rekening 2023
Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
3.3
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen
3.4
Economische promotie
2024
2025
2026
2027
2028
295
443
374
374
374
374
2.195
637
370
370
370
370
23
26
6
6
6
6
87
218
122
122
124
124
Totaal lasten
2.600
1.324
872
872
874
874
Baten 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
2.350
496
301
301
301
301
87
82
386
392
392
392
2.438
578
687
693
693
693
162
745
185
179
181
181
49
604
0
0
0
0
114
141
185
179
181
181
3.4
Economische promotie
Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig)
Economische ontwikkeling Op dit taakveld worden structurele bedragen geraamd voor het JTF, het Expat Center Zeeland en Zeeland in Stroomversnelling. Deze budgetten bedragen respectievelijk € 15.000, € 25.000 en € 47.000. Verder zijn er geen bijzonderheden op dit taakveld.
Fysieke bedrijfsinfrastructuur Op dit taakveld zijn de inkomsten voor een deel van de interne uren van het team grootschalige energietransitie en leefkwaliteit Borsele geraamd voor een bedrag van € 370.000. Het Rijk vergoedt deze kosten. Het structurele karakter vanaf 2025 is onzeker waardoor wij hier (nog) geen rekening mee houden in onze meerjarenraming. Dit is afhankelijk van de definitieve besluitvorming vanuit het Rijk. Ten slotte wordt in 2024 op dit taakveld het budget voorbereidingskosten Netten op Zee geraamd voor een bedrag van € 500.000. Dit budget wordt gedekt uit het algemeen weerstandsvermogen en hiertegenover wordt dit bedrag ook opgenomen bij Mutaties reserves.
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
39
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Economische promotie Op dit taakveld nemen we vanaf 2025 de inkomsten op van de toeristenbelasting voor een structureel bedrag van € 303.000 in 2025 en € 309.000 vanaf 2026. In 2024 is het budget voor het beleidsplan toerisme en recreatie geraamd voor € 80.000. Vanaf 2025 wordt dit een restantkrediet dat we jaarlijks overhevelen tot en met 2027. De lasten komen om die reden niet terug in de lastenraming vanaf 2025. Verder stijgen de lasten door het beheer en onderhoud van het wandelnetwerk in overeenstemming met de Kadernota 2025-2028. Ten slotte zijn de baten van de forensenbelasting geïndexeerd met de inflatiecorrectie. Mutaties reserves (structureel) In dit programma zijn er geen structurele dekkingen vanuit de reserves. Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de lasten van 2025 ten opzichte van 2024 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2023. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Zeeland in Stroomversnelling (€ 24.000) ▪ Beleidsplan toerisme en recreatie 2024-2027 (€ 80.000) ▪ Voorbereidingskrediet Gebiedsinvesteringen Netten Op Zee (€ 500.000) Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
40
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Onderwijs Programmadoelstellingen De school is de plaats waar kinderen hun kennis opdoen, waar ze leren omgaan met elkaar, nieuwe uitdagingen aangaan en veiligheid en structuur ervaren. Op lokaal niveau spelen we als overheid een belangrijke rol. We richten ons op de huisvesting van de scholen, de bestrijding van (onderwijs)achterstanden, de ontwikkelingen van brede scholen/Integrale Kindcentra en de schoolbegeleiding. We hebben verder een taak in zaken als leerlingenvervoer en het bestrijden van schooluitval. 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? We waarborgen de continuïteit en het specifieke karakter van het openbaar onderwijs.
4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Adequate huisvesting voor alle basisscholen in onze gemeente.
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Wat willen we bereiken? Een optimale en brede ontwikkeling van ieder kind in Borsele aan de hand van de Lokale Educatieve Agenda.
Wat gaan we ervoor doen? We houden toezicht op het openbaar onderwijs aan de hand van rapportages van de stichting Omnisscholen. We evalueren de afspraken die zijn gemaakt bij de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs.
Wat gaan we ervoor doen? In 2025 ronden we het Integraal Huisvestingsplan (IHP) af. Gemeenten zijn verplicht een IHP op te stellen. Een dergelijk plan helpt de gemeente en schoolbesturen om strategische keuzes te maken en biedt inzicht in de investeringen op de lange termijn. Hierbij wordt ook de duurzaamheidsopgave betrokken. Het IHP maakt onderdeel uit van het brede kaderplan maatschappelijke voorzieningen. Deze visie vormt de basis voor toekomstige (beleids)keuzes met betrekking tot het voorzieningenniveau. Ook laten we periodiek meerjarenonderhoudsplanningen maken ter controle van de onderhoudsstaat van de gebouwen. We maken afspraken in de beheercommissies van de brede scholen over de uitvoering van het onderhoud. Bij de overige schoolgebouwen ligt deze verantwoordelijkheid bij de schoolbesturen.
Wat gaan we ervoor doen? We bespreken met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties ontwikkelingen op het gebied van het lokaal onderwijs(achterstanden)beleid en de verbinding tussen onderwijs en zorg. We maken twee keer per jaar afspraken over de beleidsontwikkeling en de beleidsuitvoering en leggen waar nodig accenten. 41
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Verbetering van schoolorganisaties en de kwaliteit van het onderwijs (schoolbegeleiding).
Wat gaan we ervoor doen? We ondersteunen onze basisscholen nog door twee schoolbegeleidingsdiensten te subsidiëren: Bazalt Groep en Driestar Educatief. We werken met een convenant waarin we afspraken hebben vastgelegd over de inzet van onze subsidies. We bouwen deze subsidie jaarlijks met 25% af, door een eerdere bezuinigingsopgave. Vanaf 2026 stoppen wij volledig met het subsidiëren van deze schoolbegeleidingsdiensten. Voorkomen van schoolverzuim, schooluitval en We hebben een gemeenschappelijke regeling voor thuiszitten. Een startkwalificatie of behalen van het de uitvoering van de taken op grond van de hoogst mogelijke niveau voor iedere leerling. Leerplichtwet en de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie. Het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) voert deze taken voor ons uit. We hebben periodiek overleg met het RBL over het te voeren beleid en speerpunten, en over de financiën. We leggen de nadruk zoveel mogelijk op preventie en afstemming tussen verschillende betrokken partijen om elke leerling zo efficiënt mogelijk te begeleiden. De ontwikkelvertraging die kinderen hebben Het Rijk heeft een specifieke uitkering verstrekt om opgelopen tijdens de coronaperiode bestrijden en het onderwijs te ondersteunen vanuit het Nationaal terugdringen. Programma Onderwijs (NPO). We hebben een werkgroep NPO samengesteld waarin onderwijs, kinderopvang en gemeente vertegenwoordigd zijn.
Via cofinanciering door het onderwijs zetten we onze eigen jeugd- en gezinsondersteuners meer in op de scholen om sneller en accurater te kunnen afstemmen over (mogelijke) zorg over kinderen. De looptijd voor de besteding van de NPO-middelen loopt tot en met schooljaar 2024-2025. Bevordering van de samenwerking tussen scholen We organiseren buitenschoolse activiteiten via en andere partijen op het gebied van opvang en BONS. De jeugd- en gezinsondersteuners van het zorg om de ontwikkelkansen van kinderen te Centrum voor Jeugd en Gezin zijn onderdeel van de verbeteren. zorgstructuur binnen het basisonderwijs. We brengen zorg en hulpbehoeften van kinderen en gezinnen samen in kaart en zorgen voor adequate ondersteuning (formeel en informeel). Via ons onderwijshuisvestingsbeleid brengen we samenwerkingspartners zoveel mogelijk onder in één gebouw om de samenwerking te vergemakkelijken.
42
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Het vaststellen van een richtinggevend kaderplan voor de toekomst over onze maatschappelijke voorzieningen, waaronder school- en kinderopvangvoorzieningen.
Wat gaan we ervoor doen? We doen onderzoek naar de kwaliteit versus de kwantiteit van onderwijs- en kinderopvang in onze gemeente. Samen met adviesbureau Sardes - een autoriteit op onderwijsgebied - zoomen we in op de lokale situatie. We stellen onszelf de vraag of het huidige voorzieningenniveau nog passend is richting de toekomst en/of welke kaders we kunnen meewegen om keuzes te maken in de toekomst. Naast onafhankelijk onderzoek bespreken we de uitkomsten daarvan ook met onze onderwijsbestuurders en voeren we gesprekken om te komen tot een evenwichtig en passend voorstel. Daarnaast voeren we een haalbaarheidsstudie uit voor het maken van een ontwikkelplan voor maatschappelijke voorzieningen in Lewedorp. Regionale afstemming over het beleid van We voeren overleg via de Regionale Educatieve schoolbesturen en gemeenten in de Agenda (REA) op de terreinen: aansluiting Oosterschelderegio. onderwijs en zorg, leerplicht, doorgaande lijn, leerlingenvervoer, onderwijshuisvesting en passend/inclusief onderwijs. Vanwege de Hervormingsagenda Jeugd gaan we de opzet en invulling van de REA evalueren en waar nodig aanpassen om de juiste partijen en onderwerpen te kunnen verbinden.
We willen dat kinderen zonder of met een kleinere We zorgen voor voldoende en kwalitatief goed achterstand in het basisonderwijs starten, Voor- en voorschools aanbod voor peuters met een (risico Vroegschoolse Educatie (VVE). op) ontwikkelingsachterstand. Daarnaast stimuleren we een zo groot mogelijke deelname van (doelgroep)kinderen in de leeftijd van twee tot vier jaar. We geven uitvoering aan het vastgestelde beleidsplan Bevelandse Onderwijsachterstanden 2023-2026 en de bijbehorende lokale paragraaf. Leerlingen uit het speciaal onderwijs zelfstandig We zetten in op het vergroten van de laten reizen met het openbaar vervoer en/of de zelfstandigheid van deze leerlingen. We fiets. enthousiasmeren en ondersteunen hen om met het openbaar vervoer of de fiets naar school te gaan. We zetten hiervoor maatwerk in. Dit doen we in samenwerking met scholen en ouders. Aandacht voor laaggeletterden en mensen met We werken samen met het Samenwerkingsverband minder digitale vaardigheden. Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO), Scalda en het (digi)Taalhuis om de doelgroep te informeren dat ze voor ondersteuning op het gebied van lezen, taal, rekenen en digitale vaardigheden bij het (digi)Taalhuis en de bibliotheek terechtkunnen.
We geven vervolg aan de pilot Voorleesexpress zodat een (eventuele) taalachterstand verkleind wordt bij kinderen die opgroeien in laagtaalvaardige en/of meertalige gezinnen. 43
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025
Het aantal indiceringen die afgegeven zijn voor VVE deelname
65
175
85
150
Het aantal VVE deelnemers
45
69
55
90
Aantal BONS-activiteiten
106
145
130
145
Het aantal indiceringen die afgegeven zijn voor VVE-deelname Dit aantal betreft de verwijsbrieven die afgegeven zijn tot 1 januari aan ouders om hun kinderen te kunnen laten instromen in het VVE-programma.
Het aantal VVE deelnemers Dit aantal betreft de daadwerkelijke deelname aan het VVE-programma op 1 januari. Deze aantallen schommelen voortdurend. Dat komt omdat kinderen op elk moment kunnen instromen. Dat kan omdat ze twee jaar geworden zijn of ze stromen in tussen hun tweede en vierde jaar omdat ze een achterstand op het gebied van spraak- en/of taalontwikkeling lijken op te lopen. Daarnaast stromen kinderen uit wanneer ze vier jaar worden en naar school gaan. Dit zijn dan nog steeds VVE-kinderen, maar vanaf dat moment, worden zij niet meer bij deze deelname gerekend.
Aantal BONS-activiteiten Het gaat hier om het aantal gerealiseerde activiteiten. Een BONS activiteit bestaat vaak uit een reeks van twee à drie middagen. In de jaren 2021 en (begin) 2022 hebben we te maken gehad met (de nasleep van) corona. Hierdoor is een aanzienlijk aantal activiteiten niet doorgegaan. We proberen gemiddeld zo’n 140150 activiteiten per jaar te organiseren. Jaarlijks cancelen we tussen de vijf tot tien activiteiten. Dit komt doordat er te weinig aanmeldingen zijn of doordat een aanbieder/begeleider niet (meer) beschikbaar is. Voor de komende jaren verwachten we grote uitdagingen om het huidige aantal activiteiten te kunnen blijven organiseren. Enerzijds door personeelskrapte bij de verschillende aanbieders, maar vooral door de stijging van de kosten per activiteit vanwege de hoge inflatie.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Algemene subsidieverordening (2016)
Niet van toepassing
Integraal Huisvestingsplan (2011)
2025
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (2019)
2023
Meerjarenplan Onderwijsachterstandenbeleid (2023-2026)
2026
Meerjarenonderhoudsplanning schoolgebouwen (2019)
2029
Verordening Bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024
Niet van toepassing
Beleidsregels Bekostiging Leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024
Niet van toepassing
Notitie toezicht openbaar onderwijs ‘Actief op de achtergrond’ (2013)
Niet van toepassing
Actieplan Sociaal Domein (2020-2023)
2024
44
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Stichting Omnisscholen Regionaal Bureau Leerlingzaken
45
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Onderwijs
(bedragen x € 1.000) Rekening 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs
79
0
1
1
1
1
4.2
Onderwijshuisvesting
852
768
827
811
807
798
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.041
2.521
2.123
2.097
2.096
2.092
2.972
3.289
2.951
2.909
2.904
2.891
Totaal lasten Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs
0
0
0
0
0
0
4.2
Onderwijshuisvesting
206
124
124
124
124
124
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
739
698
530
530
530
530
945
822
654
654
654
654
2.027
2.466
2.297
2.255
2.250
2.237
169
329
57
57
57
57
1.858
2.137
2.240
2.198
2.193
2.180
Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig)
Openbaar basisonderwijs Bij dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Onderwijshuisvesting De lasten in 2025 stijgen ten opzichte van het jaar 2024. De oorzaak hiervan is een stijging van de kapitaallasten door het bouwen van een nieuwe school die onderdeel is van het Masterplan Nieuwdorp. Na 2025 nemen de lasten af door dalende kapitaallasten als gevolg van volledig afgeschreven objecten.
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Het doorschuiven van de restantkredieten van 2023 naar 2024 zorgt voor een incidenteel extra budget van in totaal € 299.000 in 2024 voor Onderwijsachterstandenbeleid, Gymnastiekonderwijs en dekking salarislasten. Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Onderwijsbeleid en leerlingzaken. De lasten voor aangepast vervoer speciaal onderwijs zijn vanaf 2025 € 58.000 lager geraamd. Aan de batenkant ramen we de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid en nemen we de huur mee die we ontvangen vanuit Sportfondsen voor De Zwake. Vanaf 2025 is er geen specifieke uitkering meer geraamd voor het NPO. Hierdoor nemen de baten af.
46
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Mutaties reserves (structureel) Onder de reserves hebben we een structurele onttrekking geraamd van € 57.000 om de kapitaallasten van de school van het Masterplan ’s-Gravenpolder te dekken. Mutaties reserves (incidenteel) Het doorschuiven van de restantkredieten van 2023 naar 2024 zorgt voor een incidentele onttrekking uit de reserve in 2024. De belangrijkste restantkredieten zijn: ▪ Onderwijsachterstandenbeleid (€ 165.000); ▪ Gymnastiekonderwijs (€ 60.000); ▪ Dekking salarislasten (€ 50.000). Incidentele baten en lasten Voor de subsidie aan schoolbegeleiding is een afbouwregeling van toepassing. In 2025 wordt nog eenmalig € 25.880 aan subsidie verstrekt.
47
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Sport, cultuur en recreatie Programmadoelstellingen Sport, bewegen, cultuur en openbaar groen spelen een belangrijke rol op het gebied van leefbaarheid. Wij streven naar een leven lang sport en bewegen voor alle inwoners – jong én oud, met én zonder beperking en met én zonder belemmering. We stimuleren hen tot een gezonde leefstijl, ontmoeting, verbinding en participatie. Ook cultuur is van en voor iedereen. Door middel van culturele activiteiten geven onze inwoners en partners vorm en inhoud aan de samenleving, terwijl deze activiteiten ook zorgen voor persoonlijke ontwikkeling en plezier. Vrijwilligers en verenigingen vormen het cement van onze samenleving. Ontwikkelingen als vergrijzing, ontgroening en individualisering hebben mogelijk invloed op de leefbaarheid. Door het bundelen van krachten staan verenigingen sterker en vitaler waardoor zij deze ontwikkelingen beter het hoofd kunnen bieden, indien nodig met ondersteuning van de gemeente. Groen speelt een belangrijke rol voor de leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners. De hoofddoelstellingen van het openbaar groen zijn: een goede groenarchitectuur, de beleefbaarheid van het groen verhogen, de biodiversiteit bevorderen en de openbare ruimte klimaatadaptief inrichten.
5.1 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? Een vitale en gezonde samenleving waarin we een gezonde leefstijl, ontmoeting en participatie stimuleren.
Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan het actieplan ‘Meebewegen’ en leggen hierbij nadrukkelijk de koppeling met het Sociaal Domein en de Brede SPUK-regeling (Specifieke Uitkering). De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om de afspraken met betrekking tot sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis uit het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord uit te kunnen voeren. De regeling bestaat uit drie hoofdthema’s: 1. Sport, bewegen en cultuur; 2. Gezondheid en sociale basis; 3. Ondersteunende onderdelen. Daarbinnen vallen verschillende onderdelen met elk een vast beschikbaar budget per gemeente. We zetten onder andere in op de Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG)-aanpak, het blijven aanbieden van activiteiten in de beweegtuinen en op vitale ontmoetingskernen. Op die manier kunnen we nog beter de kracht van sport en bewegen benutten in relatie tot gezondheid en preventie.
48
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Elke inwoner van Borsele – jong én oud, met én zonder beperking en met én zonder belemmering– kan een leven lang plezier beleven aan sport en bewegen.
Wat gaan we ervoor doen? We stimuleren inwoners deel te nemen aan sporten/of beweegactiviteiten. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor kwetsbare inwoners. We signaleren financiële, praktische en sociale drempels om te gaan sporten en/of bewegen en zetten ons in om deze drempels te verlagen of weg te nemen. Samen met de sport- en beweegaanbieders maken we ons aanbod toegankelijker en inclusiever. De sportverenigingen in Borsele vitaal krijgen en/of We onderhouden via de verenigingsondersteuner houden en daarmee toekomstbestendig maken. directe contacten met bestuurders van sportverenigingen, waardoor we goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen binnen de verenigingen. Indien nodig of wenselijk bieden wij ondersteuning aan. Samen met de sportverenigingen bekijken we hoe zij een grote(re) maatschappelijke rol kunnen vervullen. Op deze manier kunnen de sportverenigingen hun bijdrage leveren aan het realiseren van gemeentelijke doelstellingen op het gebied van een gezonde leefomgeving. Denk hierbij aan het verantwoord schenken van alcohol, het (deels) rookvrij maken van de accommodaties en een gezond aanbod in de kantine. Alle Borselse kinderen voldoen aan de We voeren, naast de motorische screening (MQbeweegrichtlijnen en verbeteren hun motorische scan) ook de leefstijlquiz (LQ-scan) uit bij zoveel vaardigheden. mogelijk leerlingen van de Borselse basisscholen.
Op basis van de resultaten van deze screenings kunnen we - indien nodig - passend advies en ondersteuning voor een kind inzetten. Op die manier voorkomen we mogelijk de inzet van zwaardere (en vaak dure) zorg op een later moment. Meer kinderen en jongeren in Borsele hebben een We geven uitvoering aan het plan van aanpak gezond gewicht. JOGG. De JOGG-aanpak is een lokale integrale methode gericht op kinderen en jongeren van nul tot en met negentien jaar. We maken de leefomgevingen waar zij vaak komen gezonder: thuis, school, buurt, sport, vrije tijd, werk en media. Samen met andere partijen zorgen we ervoor dat het makkelijker wordt om gezonde(re) keuzes te maken.
49
Gemeente Borsele 5.2 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Een functionele en duurzame sportinfrastructuur die voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is.
Goed onderhouden sportvelden.
Programmabegroting 2025
Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken de mogelijkheden van realisatie van een gezamenlijk sportpark aan de westkant van onze gemeente. Dit maakt onderdeel uit van het Kaderplan Maatschappelijke voorzieningen. De eerste stap is een financiële verkenning. De resultaten hiervan worden uiterlijk in het eerste kwartaal van 2025 verwacht. In 2025 renoveren we één van de voetbalvelden in ’s-Gravenpolder. We vervangen de volledige ondergrond en opbouw, inclusief de drainage. Het betreft een natuurgrasveld.
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We zetten ons in voor aantrekkelijk cultuurbeleid Wij geven uitvoering aan de in 2022 vastgestelde voor inwoners en toeristen. cultuurnota. Dit doen we aan de hand van vijftien thema’s. We zetten ons in om bijvoorbeeld verbinding te leggen tussen culturele activiteiten en het sociaal domein. Andere thema’s zijn amateurkunst, toneel/dans/theater en muziek. Dit stimuleren we door subsidies te verlenen aan amateurkunstverenigingen en de Jeugdtheaterschool Zeeland. We starten dit jaar met de voorbereidingen van een nieuwe cultuurnota voor de periode 2026-2030. Behouden en verrijken van het cultuuraanbod. In de Culturele Raad zetten inwoners zich in voor behoud en verrijking van het cultuuraanbod in Borsele. De komende jaren zetten we in op de voortzetting van deze vorm van participatie. Het ontwikkelen van een culturele broedplaats. Er is vanuit de Regio Deal NSPD stevig geïnvesteerd in een culturele impuls. Een onderdeel hiervan is het creëren van een culturele broedplaats in Borsele. Deze broedplaats gaan we ontwikkelen bij de Schaapskooi in Nisse. De broedplaats richt zich onder andere op behoud van traditioneel ambacht, een broedplaats voor kunstenaars en educatie. We willen kinderen de mogelijkheid geven tot Wij subsidiëren de Muziekschool Zeeland.
Die voert muziekonderwijs. een herstelplan uit. Dit plan wordt in 2025 verder uitgewerkt. Wij houden hierbij een vinger aan de pols. We nemen deel aan en subsidiëren het regionale programma Kunst- en Cultuureducatie.
50
Gemeente Borsele 5.4 Musea Wat willen we bereiken? We stimuleren musea en evenementen met betrekking tot lokale historie.
5.5 Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Behouden en versterken van cultureel erfgoed.
Programmabegroting 2025
Wat gaan we ervoor doen? Wij verlenen structureel subsidie aan musea op basis van de subsidieregeling musea. Bijvoorbeeld aan Historisch Museum De Bevelanden, het Trekkermuseum en Bevrijdingsmuseum Zeeland. Daarnaast verlenen we via de Culturele Raad ook subsidie aan Het Kerkje van Ellesdiek. Dat doen we uit de restant coronamiddelen cultuur, die nog tot en met eind 2025 voor dit doel kunnen worden ingezet. Het Kerkje van Ellesdiek neemt binnen onze gemeente een bijzondere positie in. Zij organiseren laagdrempelige optredens en exposities met bijzondere aandacht voor het Zeeuws (Borsels) immaterieel cultureel erfgoed, met name het Zeeuws dialect.
Wat gaan we ervoor doen? We werken samen met bewoners en andere partijen aan het behoud en herstel van het erfgoed. In het najaar van 2024 startten we met de 2e fase van de Kerkenvisie. Dit is de uitvoeringsfase. In deze fase voeren we gesprekken met o.a. kerkbesturen en dorpsraden over de invulling van de leegkomende kerken. We verwachten deze gesprekken in 2025 af te ronden en de eerste leegkomende kerken invulling te geven. In het voorjaar starten we ook met het schrijven van de Erfgoedvisie. Verder faciliteren wij onder andere subsidietrajecten en restauraties van erfgoed.
5.6 Media Wat willen we bereiken? Het bekostigen van de regionale omroep.
Wat gaan we ervoor doen? Wij bekostigen de aangewezen regionale omroep Streekomroep de Bevelanden, samen met de omliggende gemeenten. Een kwalitatief goede bibliotheekfunctie aanbieden Wij onderzoeken hoe we een kwalitatief goede aan alle inwoners. bibliotheekfunctie voor onze inwoners in stand kunnen houden. Mede gezien de aankomende wetgeving op het gebied van bibliotheekwerk. Het rijk stelt extra middelen beschikbaar. De voorwaarden hiervoor zijn nog niet bekend.
51
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Wat willen we bereiken? Een duurzame, klimaatadaptieve en biodiverse openbare ruimte.
Wat gaan we ervoor doen? We geven in samenwerking met onze inwoners uitvoering aan de vastgestelde vijftien dorpsplannen van het Groenstructuurplan. We gaan verder met het biodiversiteitsbeheer op de omgevormde gazons. We geven, door middel van een nieuwe aanbesteding, uitvoering aan het beheer- en herplantingsplan van onze dorpsbossen. De nadruk ligt op duurzaam beheer. Bij de uitvoering monitoren we de biodiversiteit. Indien noodzakelijk sturen we hierop bij. We ontwikkelen het koppelingsgebied ’s-Heerenhoek in het kader van de Regio Deal. We vergroten daarmee het bosareaal. Wij streven naar goed onderhouden recreatieterreinen. Hieronder vallen onder andere Stelleplas, Scheldeoord, de getijdehavens en het hondenlosloopgebied. We zorgen ervoor dat deze aansluiten bij de huidige tijd, de beleving en wensen van de recreant. We blijven nauw samenwerken met de vijftien speeltuinverenigingen voor de uitvoering van ons speeltuinbeleid. Ieder half jaar organiseren we een gezamenlijk speeltuinoverleg. We verstrekken daarnaast jaarlijks speeltuinsubsidies, voeren veiligheidsinspecties uit en stemmen de vervanging van toestellen en/of de aanleg van nieuwe (groene) speelplekken gezamenlijk af. In 2025 gaat onze geactualiseerde speeltuinregeling in.
Duurzame dorpsbossen.
Goed onderhouden recreatieterreinen.
Het in stand houden van veilige en duurzame speelplekken.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025
Aantal m2 klimaatadaptieve verharding
3.850
5.410
4.500
5.000
5.500
Aantal m2 ecologisch groenbeheer
353.000
390.390
400.000
400.000
400.000
Aantal bomen per inwoner
0,51
0,51
0,51
0,51
0,51
Aantal m2 ecologisch groenbeheer Het aantal vierkante meters ecologisch groenbeheer is het aantal graslanden en bloemenweiden waarop specifiek beheer plaatsvindt (maaien en afvoeren) of beweiding door schapen. Aantal bomen per inwoner Het aantal bomen is een indicator voor onder meer de klimaatadaptiviteit van de bebouwde omgeving. Bomen zorgen voor een aanzienlijke bijdrage aan de verkoeling van de omgeving. Een grote verscheidenheid aan boomsoorten draagt ook bij aan het vergroten van de biodiversiteitswaarde. Deze indicator is het aantal gemeentelijke bomen dat als puntobject in het beheersysteem is opgenomen, gedeeld door het aantal inwoners. Het aantal bomen in bossen en op particulier eigendom is hierbij niet meegerekend. 52
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Aantal m2 klimaatadaptieve verharding Het aantal vierkante meters klimaatadaptieve verharding betreft voornamelijk grasbetonplaten in parkeervakken. Voor bovenstaande indicatoren geldt dat er geen universele norm is voor het aantal bomen per inwoner, aantal m2 ecologisch groenbeheer en aantal m2 klimaatadaptieve verharding. Dit hangt onder andere af van verschillende factoren zoals grootte van het gebied, de stedelijke dichtheid, de beschikbare ruimte en de lokale plannen. Doorgaans wijst een hoger cijfer op een grotere hoeveelheid groen en een meer duurzame leefomgeving. Dit heeft dan ook weer gunstige effecten op de luchtkwaliteit, het klimaat, de esthetiek van de omgeving en het algemene welzijn van de bewoners.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Algemene subsidieverordening (2016)
Niet van toepassing
Visie en ambitie 2022-2025 bibliotheekwerk Oosterschelderegio
2025
Actieplan sport, bewegen en gezondheid (2022-2025), Meebewegen
2025
Speeltuinnota Spelenderwijs (2013-2023)
2024
Cultuurnota ‘Beleef cultuur in Borsele’ (2022-2025)
2025
Erfgoednota (2017-2024)
2025
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2025 (evaluatie)
De Zeeuwse Bosvisie (2020)
Niet van toepassing
Landschapsbeleidsplan (1995)
Nader te bepalen
Duurzaamheidsvisie (2018)
2024
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Muziekschool Zeeland Sportfondsen Borsele
53
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Sport, cultuur en recreatie
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten 5.1 Sportbeleid en activering
446
478
449
393
272
272
5.2
Sportaccommodaties
584
624
597
596
595
592
5.3
308
438
339
339
339
339
5.4
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea
32
34
34
34
34
34
5.5
Cultureel erfgoed
363
336
81
81
81
81
5.6
Media
802
818
833
832
832
832
5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
2.662
2.881
2.768
2.767
2.770
2.783
5.197
5.609
5.100
5.043
4.923
4.933
Baten 5.1 Sportbeleid en activering
201
202
188
168
0
0
5.2
Sportaccommodaties
202
89
101
101
101
101
5.5
Cultureel erfgoed
26
1
1
1
1
1
5.6
Media
58
60
37
37
37
37
5.7
Openbaar groen en (openlucht)recreatie
60
37
37
37
37
37
547
389
364
344
176
176
4.650
5.220
4.736
4.699
4.747
4.757
Baten 0.10 Mutaties reserves
667
743
166
116
116
116
Lasten 0.10 Mutaties reserves
373
0
0
0
0
0
Totaal saldo programma
4.356
4.477
4.571
4.584
4.631
4.641
Totaal lasten
Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves
Financiële analyse (meerjarig)
Sportbeleid en activering Het doorschuiven van de restantkredieten van 2023 naar 2024 zorgt voor een incidenteel extra budget van € 36.000 in 2024 voor het actieplan sport, bewegen en gezondheid. Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Sportbeleid en leerlingzaken. We hebben een Brede SPUK-regeling aangevraagd, waarvan de verschillende onderdelen op dit taakveld terugkomen. De looptijd van de SPUK-regeling is vier jaar. De regeling is terug te zien in de bedragen aan de baten- en lastenkant. In 2026 dalen de baten en lasten met € 20.000 ten opzichte van 2025. 54
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Voor 2025 is nog een budget opgenomen van €35.000 voor het Actieplan sport, bewegen en gezondheid 2022-2025. Vanaf 2027 is (nog) geen sprake van een Brede SPUK-regeling. Onderstaande onderdelen uit de Brede SPUK-regeling zijn verantwoord op dit taakveld: Thema 2025 2026 2027 2028 Lokaal Sportakkoord 16.407 12.615 Brede Regeling Combinatiefuncties 112.956 109.122 Leefomgeving 12.621 Totaal 141.984 121.737 -
Sportaccommodaties Met betrekking tot de lasten van de sportaccommodaties zijn er geen bijzonderheden. Aan de batenkant nemen we de huurinkomsten op van Sportfondsen voor Stelleplas en de huurinkomsten van derden voor het gebruik van de overige sportaccommodaties.
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Het doorschuiven van de restantkredieten van 2023 naar 2024 zorgt voor een incidenteel extra budget van € 145.000 in 2024 voor het KlompenLAB en culturele zaken. De bedragen worden onttrokken aan de reserve Cultureel Erfgoed en Musea. Vanaf 2025 is er meer personele inzet begroot op dit taakveld.
Musea Bij dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Cultureel erfgoed In 2024 zijn twee incidentele budgetten beschikbaar gesteld, € 108.000 voor het plan van aanpak ’80 jaar Slag om de Schelde’ en € 100.000 voor de Kerkenvisie fase 2. Daarnaast is er nog een restantkrediet van € 10.000 doorgeschoven van 2023 naar 2024 voor de Kerkenvisie. Deze bedragen worden onttrokken aan de reserves Cultureel Erfgoed en Musea.
Media De bijdrage aan de bibliotheek stijgt structureel en wordt € 716.000. Verder zien we een daling van de lasten en baten vanaf 2025 ten opzichte van 2024 door de specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid die we ontvangen hebben in 2024. Dit bedrag is in 2024 ook bijgeraamd aan de lastenkant. Per saldo stijgen de lasten op dit taakveld.
Openbaar groen en (openlucht) recreatie De lasten dalen licht ten opzichte van 2024. De raming voor verschillende Regio Deal projecten zijn van een stelpost afgehaald en komen vanaf 2025 terug in de kapitaallasten. Dit zijn de deelprojecten: Versnelde uitvoering Groenstructuurplan, Koppelingsgebied en Motoriekroute. In 2024 werd er voor € 30.000 een databeheerder ingehuurd, deze lasten hebben we voor 2025 niet begroot. Mutaties reserves (structureel) In 2023 hebben we vanuit het algemeen weerstandsvermogen € 2.312.500 toegevoegd aan de reserve Afschrijvingen investeringen maatschappelijk nut als dekking voor de Regio Deal deelprojecten Koppelingsgebied en Motoriekroute. Vanaf 2024 wordt hier structureel € 105.000 en € 10.265 uit onttrokken als dekking voor de kapitaallasten van deze deelprojecten.
55
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Mutaties reserves (incidenteel) Het doorschuiven van de restantkredieten van 2023 naar 2024 zorgt voor een incidentele onttrekking uit de reserve in 2024. De belangrijkste restantkredieten zijn: ▪ Databeheerder groen (€ 30.000); ▪ Kerkenvisie (€ 110.000); ▪ Coronamiddelen cultuur (€ 45.000); ▪ KlompenLAB (€ 100.000); ▪ Slag om de Schelde (€ 108.000) ▪ Actieplan sport, bewegen en gezondheid (€ 36.000); Incidentele baten en lasten Voor de periode 2023-2025 onttrekken we voor het actieplan sport, bewegen en gezondheid ieder jaar € 50.000 aan het algemeen weerstandsvermogen. In 2025 wordt € 15.000 van dit budget ingezet voor het lokaal sportakkoord (programma 7). De middelen van de Brede SPUK-regeling, zoals opgenomen in de tabel onder ‘sportbeleid en activering’, hebben een incidenteel karakter. Dit is voor 2025 en 2026 resp. € 141.984 en € 121.737.
56
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Sociaal domein Programmadoelstellingen Binnen het sociaal domein streven we naar een gemeenschap waarin we gezamenlijk de samenleving maken, zonder uitsluiting en met zorg voor elkaar. Een sterke sociale basis is essentieel voor het welzijn van onze inwoners en hun mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. Onze ondersteuning en zorg zijn gericht op de uitgangspunten van positieve gezondheid. Daarom bieden we algemene en preventieve voorzieningen. Deze voorzieningen dragen bij aan de sociale randvoorwaarden voor een leefbare gemeente. Onze nadruk ligt op preventie, normalisatie en integraliteit tussen diverse beleidsgebieden. We investeren meer in preventieve en ondersteunende voorzieningen. Zelfredzaamheid en hulp in de directe omgeving staan centraal. Voor degenen die het niet zelfstandig kunnen redden, zorgen we voor passende oplossingen. Voor kleinere problemen gebruiken we vaker de eigen kracht en de hulp van de gemeenschap. Door vroegtijdige signalering en inzet voorkomen we dat mensen een beroep doen op zwaardere zorg. Ook bieden we sociale zekerheid voor degenen die dat nodig hebben. We willen een basisniveau van inkomensondersteuning garanderen voor wie dat nodig heeft en bieden vergoedingen voor bijzondere kosten binnen ons minimabeleid. Ons doel is financiële problemen en achterstanden door armoedesituaties voorkomen.
Voor wie moeite heeft met regulier werk, bevorderen we gesubsidieerde werkplekken, volwasseneneducatie of terugkeer naar betaald werk. Landelijke kaders vormen de basis voor lokaal beleid. We zien veel van bovenstaande uitgangspunten terug in de Hervormingsagenda Jeugd. Dit vraagt bij de verdere (lokale) uitwerking om een nog sterkere verbinding tussen de verschillende beleidsterreinen. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Inwoners zetten zich meer in voor We brengen in 2025 onze vrijwilligersdiensten en de burgerinitiatieven, vrijwilligerswerk en mantelzorg. veel gestelde vragen meer onder de aandacht. We blijven daarvoor onze netwerken versterken, in goed contact met onze lokale partners, zoals ondernemers, huisartsen, vrijwilligersorganisaties, verenigingen en dorpshuizen. We stimuleren en organiseren maatschappelijke activiteiten in de dorpshuizen voor en met onze inwoners. Onze (kwetsbare, eenzame) inwoners nemen zelf We bieden breed toegankelijke, laagdrempelige de regie over hun leven door te werken aan een (ontmoetings)activiteiten aan vanuit het stevig sociaal netwerk in hun eigen omgeving. Welzijnshuis en Borsele Beweegt. We bieden ondersteuning aan vrijwilligers en mantelzorgers. We maken inwoners bewust van hun eigen verantwoordelijkheid om te anticiperen op het ouder worden.
Dit doen we door het verstrekken van informatie en advies. Ook blijven we hier actief over communiceren.
57
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Inwoners denken mee over lokale vraagstukken en ontwikkelingen.
Het stimuleren van de dorpshuisfunctie.
Functionele en duurzame dorpshuizen die voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn.
Mensen met een zorg- en hulpbehoefte blijven zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving wonen.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? We gaan werken met een nieuwe advies/participatiestructuur die beter aansluit bij de (snelle) ontwikkelingen in het sociaal domein, de verschillende doelgroepen en de (digitale) vormen van burgerparticipatie uit de Participatienota. In 2024 hebben we het participatieplatform ‘Praat Mee Borsele’ opgericht. In 2025 geven we het platform verder vorm en blijven wij het onder de aandacht brengen van onze inwoners. We verstrekken exploitatiesubsidies en adviseren de dorpshuisstichtingen over exploitatie, beheer en onderhoud. Via onze contacten met de stichtingen blijven we goed op de hoogte van de ontwikkelingen binnen de dorpshuizen. Desgewenst bieden wij hun ondersteuning aan. Ook stimuleren we maatschappelijke activiteiten in de dorpshuizen. Als gemeente denken we actief mee over het toekomstbestendig en toegankelijk maken van de dorpshuizen en de dorpshuisfunctie. In lijn met het huidige bestuursprogramma ontwikkelen we in 2025 een visie op het gebied van dorpshuizen. Deze visie baseren we op de resultaten van het in 2023 uitgevoerde onderzoek naar de leeftijden van de gebouwen, de bezetting, de kosten en de (on)mogelijkheden van verduurzaming. De visie vormt de basis voor toekomstige (beleids)keuzes en maakt onderdeel uit van het brede kaderplan maatschappelijke voorzieningen.
We zorgen voor een laagdrempelige toegang tot onze voorliggende voorzieningen, de hulp en ondersteuning waar inwoners gebruik van kunnen maken, zonder een Wmo- of jeugdhulp indicatie. Dit doen we via inloopspreekuren en stimuleringsregelingen zoals Woon +++. Ook geven we toegankelijke informatie via onze website. We bieden basis ondersteuning via Wmomaatwerkvoorzieningen als dat nodig is.
58
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Aanscherpen van het begrip ‘normaliseren’ waarbij we vooral focussen op een bredere acceptatie en bredere kijk op wat normaal gedrag is.
Wat gaan we ervoor doen? Om beter te bepalen wat jeugdhulp is, hebben de Zeeuwse gemeenten in 2024 afgesproken om samen te werken bij het gebruiken van het begrip ‘normaliseren’. We gaan hiervoor in de verordening en nadere regels het afbakenen van jeugdhulp en het toepassen van normaliseren explicieter omschrijven. Tegelijkertijd kijken we nu al wat we hierbij kunnen doen om ouders en jeugdigen te ondersteunen bij het verbeteren van het alledaagse leven. Verdere ontwikkeling van de verbinding tussen We investeren in een breed netwerk met onze preventie en zorg door het creëren van een zorgpartners en vrijwilligers waardoor formele- en (basis)aanbod en aanpak waarmee we in een vroeg informele zorg in verbinding staan en goed op stadium in (hulp)vragen kunnen voorzien. elkaar aansluiten. Samen met onze zorgpartners optimaliseren we het aanbod zodat dit aansluit bij de behoeften van onze inwoners. Ook zetten we aanbod steeds vaker in bij op- of afschalen van geïndiceerde zorg of ter aanvulling daarop. Daarnaast zijn de jeugd- en gezinsondersteuners onderdeel van de zorgstructuur binnen het basisonderwijs. Het verfijnen van ‘Welzijn Nieuwe Stijl’. ‘Welzijn Nieuwe Stijl’ is breder dan het geven van informatie en advies. We verschuiven de werkzaamheden meer richting lichte hulpverlening in het voorliggend veld.
Dit vraagt een andere inzet en andere vaardigheden: de rol van de welzijnswerkers verandert van het geven van informatie en advies naar een rol in de ondersteuning van inwoners. We helpen hen bij het opdoen van de kennis die daarvoor nodig is. We werken daarvoor gebiedsgericht aan een integraal sterk lokaal team (zie hiervoor ook 6.2). Het preventieve jeugd- en jongerenwerk koppelen we aan de licht-ambulante begeleiding van jongeren, de ondersteuning van gezinnen en het opbouwwerk. Veilige kinderopvang en peutergroepen waar We zorgen voor toezicht op alle kwaliteit vooropstaat en kinderen zich kunnen kinderopvanglocaties (inclusief peutergroepen). Dit ontwikkelen. doen we in nauwe samenwerking met de GGD. Indien nodig zetten we passende handhaving in om kwaliteitsherstel te bevorderen. Optimale ondersteuning van (aanstaande) ouders Vanuit de lokale coalitie Kansrijke Start vanuit ‘Kansrijke Start’, zodat kinderen een ondersteunen we samen met zorg- en gezonde en veilige start hebben in de eerste 1000 welzijnsorganisaties (medisch- en sociaal domein) dagen. ouders voor, tijdens en na de zwangerschap. Door inzet op vroegsignalering en een passend aanbod helpen we tijdig (aanstaande) ouders die dat nodig hebben. 59
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders die wij vanuit het Rijk opgelegd krijgen.
Wat gaan we ervoor doen? De afdeling Werk, Inkomen & Zorg (WIZ) van GR de Bevelanden coördineert de huisvesting van statushouders. Het betreft een integraal vraagstuk waarbij meerdere partijen betrokken zijn; niet alleen op het gebied van wonen maar ook op sociaal vlak. Denk daarbij aan welzijn, inburgering en arbeidsparticipatie.
We verwachten dat de taakstelling voor de te huisvesten statushouders verder stijgt in 2025. Met onze samenwerkingspartners laten we deze mensen zo goed mogelijk integreren. Op basis van de uitgangspunten van de Namens Borsele en de andere Bevelandse Veranderopgave Inburgering willen we een passend gemeenten verzorgt WIZ de procesregie voor de aanbod geven aan onze nieuwe inwoners in het inburgering, zet het budgetcoaching in voor het kader van het nieuwe inburgeringsstelsel. aanleren van financiële vaardigheden en koopt het taaltrajecten in. We subsidiëren Vluchtelingenwerk voor onder meer de maatschappelijke begeleiding van onze statushouders. We zoeken hier nadrukkelijk de koppeling met het lokale welzijnswerk en de netwerken in onze kernen. Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Aantal gehuisveste statushouders
28
39
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2023 2024 2025 n.t.b.
n.t.b.
Aantal gehuisveste statushouders De huisvestingsopgave vanuit het Rijk voor 2024 is nog niet bekend. Onze streefwaarde is 100% van deze opgave. 6.21 t/m 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (WMO, Jeugd, Integraal) Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Toegang tot hulp en ondersteuning voor onze Gemeenten zijn vanuit wet- en regelgeving inwoners optimaliseren binnen het sterke lokale verantwoordelijk voor de toegang en team. ondersteuning in het sociaal domein. In de Hervormingsagenda Jeugd is een richtinggevend kader opgenomen voor de toegang sociaal domein. Een goed toegeruste toegangsfunctie en een stevig lokaal team worden gezien als de sleutel om zorg en ondersteuning (inhoudelijk en financieel) beter te organiseren. We brengen in beeld wat we vanuit de gemeente nog moeten door ontwikkelen om hieraan te voldoen. De verdere inrichting van het sterke lokale team vormt de komende jaren één van de belangrijkste opgaven.