9.1 Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programmabegroting 2025-2028
1
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Inhoudsopgave ALGEMEEN ......................................................................................................................................................... 3 Voorwoord .................................................................................................................................................... 4 Het financiële beeld ...................................................................................................................................... 5 PROGRAMMA'S .................................................................................................................................................. 8 Programma Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................
9 Programma Veiligheid .................................................................................................................................25 Programma Verkeer, vervoer en waterstaat...............................................................................................30 Programma Economie .................................................................................................................................35 Programma Onderwijs ................................................................................................................................41 Programma Sport, cultuur en recreatie ......................................................................................................48 Programma Sociaal domein........................................................................................................................57 Programma Volksgezondheid en milieu .....................................................................................................73 Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ..................................................82 Financieel overzicht programma's .............................................................................................................93 Totale begroting
..........................................................................................................................................94 PARAGRAFEN....................................................................................................................................................96 Paragraaf Lokale heffingen .........................................................................................................................97 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................103 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen..................................................................................................114 Paragraaf Financiering ..............................................................................................................................120 Paragraaf Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................124 Paragraaf Wet Open Overheid ...................................................................................................................128 Paragraaf Projecten ...................................................................................................................................129 Paragraaf Grondbeleid
..............................................................................................................................133 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................136 BIJLAGEN .......................................................................................................................................................156 Toelichting financiële positie ....................................................................................................................157 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................................160 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................................................................................161 Overzicht subsidies ....................................................................................................................................163 Berekening algemene uitkering Gemeentefonds.....................................................................................164 Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................................................166 Afkortingenlijst
..........................................................................................................................................168
2
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
ALGEMEEN
3
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij presenteren we de begroting voor 2025 en de meerjarenraming voor 2026-2028. Deze begroting is gemaakt na een zorgvuldig proces van keuzes maken en prioriteiten stellen. We hebben geprobeerd zo goed mogelijk rekening te houden met de belangen en behoeften van onze samenleving. Toch zijn er nog steeds uitdagingen in deze onzekere tijden. In de begrotingen van de vorige jaren stond 2026 als ravijnjaar centraal. De middelen die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk zijn vanaf 2026 aanzienlijk lager dan in 2025. In deze begroting is te zien dat we vanaf 2026 geld tekortkomen. Voor 2025 presenteren we wel een positief saldo. Daarnaast is er een verbetering in het saldo te zien in 2027 en in 2028 kunnen we zelfs een positief saldo presenteren. Er is echter nog veel onduidelijk en we blijven voor verschillende uitdagingen staan. We hebben ervoor gekozen om onze materiële budgetten voor 2025 voor het tweede jaar op rij niet met de inflatiecorrectie te verhogen. Hierdoor komt de kwaliteit van onze dienstverlening, het realiseren van de beleidsdoelstellingen en het uitvoeren van het uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ onder druk te staan. De kosten die hiervoor gemaakt moeten worden, blijven namelijk toenemen terwijl de hoogte van de materiële budgetten gelijk blijft. Deze programmabegroting is wederom beleidsarm te noemen.
Er is in de kadernota 2025-2028 voor gekozen om alleen de hoognodige investeringen op te nemen die noodzakelijk zijn om ons huidige beleid goed te kunnen blijven uitvoeren. De grote projecten die de komende jaren gepland staan, worden veelal gefinancierd door (specifieke) uitkeringen en/of subsidies uit Europa, het Rijk of de provincie. Dit kan mogelijk zorgen voor een ‘vertekend’ beeld. Er wordt met grote projectbudgetten gewerkt terwijl de structurele financiën van de ‘eigen’ organisatie onder druk staan. Met de uitkeringen en de subsidies komen geen structurele middelen mee, terwijl veel projecten (op termijn) wel beheersen onderhoudskosten tot gevolg hebben. Daarom blijft het nodig kritisch te zijn op onze uitgaven. Namens het college van burgemeester en wethouders, Arno Witkam, Wethouder Financiën
4
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Het financiële beeld Voor het samenstellen van deze begroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: ▪ De kadernota 2025-2028. ▪ Het uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ 2022-2026. ▪ De ontwikkeling uit het gemeentefonds, geactualiseerd tot en met de meicirculaire 2024. ▪ De structurele mutaties voor de meerjarenraming tot en met de 4e wijziging van de begroting 2024. In de onderstaande tabel geven we een overzicht van de relevante ontwikkelingen die effect hebben op het saldo, sinds de vastgestelde kadernota 2025-2028 van 4 juli 2024. Het saldo van de kadernota is het vertrekpunt. Een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen leest u onder de tabel.
Inleiding
2025
2026
2027
2028
Saldo kadernota 2025-2028
25.500 -2.550.500 -2.238.500 -1.757.500
Gemeenschappelijke regelingen GR De Bevelanden Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland
-238.500 -43.000
-238.500 -43.000
-238.500 -43.000
-238.500 -43.000
Gemeentefonds Taakmutaties (meicirculaire) Algemeen (loon- en prijscompensatie)
-109.000 1.852.000
-97.000 1.673.000
-97.000 1.647.500
-97.000 1.364.000
Mutaties algemeen Mutaties lasten Mutaties baten Inzet surplus algemene reserve
-24.000 983.500 -1.600.000
-220.000 902.500 0
-304.000 946.500 0
500 886.500 0
Eindsaldo Begroting 2025-2028
846.500
-573.500
-327.000
115.000
Gemeenschappelijke regelingen De begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen zijn verwerkt in deze begroting. De bijdragen zijn zo reëel mogelijk geraamd. We nemen hierbij ook de eerste begrotingswijziging van Gemeenschappelijke Regeling (GR) De Bevelanden mee, nadeel van € 238.500. Vanuit de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland is er een bericht gekomen dat de verdeelsleutel in de begroting onjuist is. Dit levert ons een nadeel van € 43.000 op. Dit nadeel nemen we mee in de begroting. Gemeentefonds De meicirculaire geldt als uitgangspunt voor de kadernota en de begroting. De algemene, budgettaire effecten van de meicirculaire hebben we in de kadernota al meegenomen. Het deel dat we daarbij niet hebben meegenomen is de loon- en prijscompensatie. Dit zetten we doorgaans in om onze eigen budgetten te verhogen met een inflatiecorrectie en eventuele tegenvallers tussen het moment van de kadernota en de begroting op te vangen. In de kadernota is besloten de verhoging van onze eigen budgetten niet door te voeren. Ook zijn er geen forse tegenvallers gekomen. Dit betekent dat het 5
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
grootste deel van de loon- en prijscompensatie ten goede komt van het begrotingssaldo. Dit voordeel loopt in de jaren wel af van € 1,9 miljoen in 2025 naar € 1,4 miljoen in 2028. Mutaties algemeen We hebben ervoor gekozen om mutaties in de lasten en baten te bundelen. De belangrijkste en grootste mutaties lichten we hieronder toe. Mutaties in de lasten Salarisbegroting In de kadernota hebben we middelen gereserveerd voor de salarislasten van 2025. De werkelijke lasten wijken altijd iets af van de raming. In dit geval zijn de lasten iets hoger dan waar we in eerste instantie vanuit zijn gegaan. Dit levert een structureel nadeel op van € 70.000 in 2025 aflopend tot € 27.000 in 2028. Activastaat Jaarlijks actualiseren we de activastaat om de kapitaallasten te berekenen. In de komende jaren dalen de kapitaallasten door aflopende afschrijvingstermijnen. Veel van de investeringen die we in 2024 hebben gedaan en in 2025 gaan doen, worden gedekt door incidentele middelen door middel van de reserves. In 2025 tot en met 2027 geeft dit een fors nadeel, in 2028 is het een voordeel van € 47.000. Bijdragen verenigingen De bijdrage/contributie aan de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) zijn gestegen. Dit is voor ons een last van € 30.000.
Reservering kapitaallasten Om de stijging van kapitaallasten op te kunnen vangen, was er een reservering van € 150.000 opgenomen in de vorige begrotingen. Deze reservering laten we nu vrijvallen ten gunste van het saldo van de begroting. Baggerwerk Jaarlijks baggeren wij de sloten in de dorpen en in het buitengebied. In een vorige begroting is per abuis de raming voor deze werkzaamheden weggehaald uit de kosten. Omdat deze kosten jaarlijks terugkomen en onderdeel vormen van onze water- en rioolwerkzaamheden, ramen we nu € 25.000 bij de budgetten van riolering bij. Structureel budget onvoorzien Om onvoorziene uitgaven te kunnen doen in het belang van de gemeente creëren we een structureel budget. Dit budget is een reservering voor uitgaven die vooraf niet te voorspellen zijn. Dit budget is bedoeld om onverwachte kosten te dekken, zoals noodsituaties, beleidswijzigingen of onvoorziene ontwikkelingen binnen lopende projecten. Met dit budget kunnen we voorkomen dat we mogelijkheden moeten laten schieten die een meerwaarde hebben voor de gemeente Borsele. Het budget bedraagt jaarlijks € 50.000. Mutaties in de baten Belastingbaten Conform de kadernota verhogen we de gemeentelijke belastingen met 2% inflatiecorrectie. Dit betekent een stijging in de baten van € 189.200 in 2025 en € 195.200 in 2026 t/m 2027.
De reden dat 2025 niet overeenkomt met de andere jaren is vanwege de raming van de verblijfsbelasting. In december 2023 is er over het tarief voor 2025 een besluit genomen. Dit betekent dat we de opbrengsten niet voor 2025 maar vanaf 2026 verhogen. 6
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Legesopbrengsten Een extern bureau doet jaarlijks onderzoek naar de legesverordening en de bijbehorende opbrengsten. Hieruit blijkt dat de baten van 2025 hoger zijn dan gewoonlijk. We kiezen ervoor om de baten alleen in 2025 met € 157.000 te verhogen. De hogere opbrengsten zijn namelijk onzeker in de komende jaren. Onroerendezaakbelasting (OZB) Niet-Woningen We verhogen de raming van de opbrengst OZB voor niet-woningen met € 350.000. Dit betreft een opbrengst voor de hoogspanningsmasten die door de gemeente lopen. De waarde is vele malen hoger dan waar in eerste instantie rekening mee werd gehouden. Deze meeropbrengst ramen we bij op de onderdelen OZB niet-woningen eigendom en OZB niet-woningen gebruik. Grondbedrijf Intern worden er uren besteed aan het grondbedrijf. In de begroting ramen we het grondbedrijf altijd neutraal. Dat wil zeggen dat we de baten en laten gelijk ramen. Winsten nemen we pas bij de jaarrekening. Door de toerekening van meer uren hebben we een voordeel van € 45.000 binnen het grondbedrijf. Treasury Vanwege hoge jaarrekeningsaldi, dividenden en specifieke uitkeringen hebben we een hoog banksaldo. Dit saldo houden we verplicht aan in ’s Rijks schatkist. Hierover ontvangen we sinds 2023 rente. Deze renteopbrengsten hebben we meegenomen in de begroting en leveren ons een structureel voordeel op van € 69.000 in 2025 aflopend naar € 20.000 in 2028.
Tariefegalisatievoorziening afvalstoffenheffing We hebben de uitgaven voor de afvalstoffenheffing opnieuw beoordeeld. Het blijkt dat we niet alle kosten toerekenen aan het onderdeel afvalstoffenheffing. Dit verschil zit vooral in het toerekenen van btw. Doordat we deze kosten nu wel toerekenen, hebben we de komende jaren hogere lasten dan baten op het taakveld afval. Dit verschil dekken we door een onttrekking aan de tariefegalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Dit is een boekhoudkundig voordeel. Doordat we meer kosten toerekenen, kan ook de afvalstoffenheffing in de komende vier jaar verhoogd worden. Dit doen we vanwege het verloop van de egalisatievoorziening. Over een langere periode (10+ jaar) zorgen we ervoor dat de baten en lasten gelijk zijn. Deze verhoging levert ook een voordeel op. Het voordeel van deze twee effecten bedraagt € 180.000 in 2025 en loopt op tot € 450.000 in 2028. Stelpost extra geld Wmo Naast bovenstaande positieve effecten op de baten is er ook een daling van de baten, namelijk het schrappen van de stelpost extra geld Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). In de kadernota heeft u ingestemd met het ramen van een stelpost voor extra geld in het kader van de Wmo. Provincie Zeeland heeft sindsdien middels de aanvulling begrotingscirculaire 2025 aangegeven dat gemeenten deze stelpost niet mogen opnemen.
Gemeenten mogen alleen middelen ramen die genoemd zijn in de meicirculaire. Dit betekent dat we de baten met € 75.000 in 2026, € 150.000 in 2027 en € 225.000 in 2028 naar beneden bijstellen. Inzet surplus algemene reserve Vanwege hoge jaarrekeningsaldi en hoge eigen vermogens mogen gemeenten vanaf 2025 incidentele middelen ramen als structureel dekkingsmiddel. In de kadernota hebben we dit meegenomen omdat 2025 een negatief saldo liet zien. Omdat we in 2025 nu wel een positief saldo kunnen presenteren zonder de inzet van onze algemene reserve, schrappen we deze onttrekking van € 1.600.000 aan de algemene reserve. 7
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
PROGRAMMA'S
8
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Bestuur en ondersteuning Programmadoelstellingen De gemeentelijke organisatie is ingericht op integraliteit en een goede dienstverlening aan haar inwoners. Aanpassingen in de werkwijze, participatie en bestuurlijke vernieuwing staan in het teken van actieve betrokkenheid van inwoners bij de politiek en ons beleid. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) en de gemeentelijke organisatie geven hier verdere invulling aan via interactieve communicatie met de inwoners, bedrijven en organisaties in onze gemeente. De dorpsraden, de kinderburgemeester, het uitdaagrecht (Right to Challenge), het participatieplatform ‘Praat mee Borsele’ en inwonersinitiatieven spelen hierbij een belangrijke rol. Voor de grootschalige energieprojecten is een groep van honderd inwoners samengesteld ondersteund door lokale experts, genaamd Borselse Voorwaarden Groep. Onze wethouders vervullen de rol van dorpswethouder: ieder voor vijf dorpen. Gastvrijheid en efficiënte digitale en fysieke dienstverlening staan centraal. We blijven investeren in onze medewerkers; zij zijn ons gezicht naar de buitenwereld. Een goed leef- en woonklimaat voor onze inwoners houdt niet op bij de gemeentegrenzen. Daarom zoeken wij actief de samenwerking op met partijen in de regio en over de grens.
Dit doen wij onder andere binnen het North Sea Port District, Platform de Bevelanden, Mainport Zeeland/West-Brabant en met onze uitvoeringsorganisaties Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD), Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland. Een financieel gezonde gemeente is een prioriteit. We geven inzicht in de inkomsten en de uitgaven die niet direct aan specifieke programma's zijn gekoppeld. Betrouwbaar financieel beleid houdt onze balans in evenwicht. Dit programma belicht financiële aspecten en benoemt ook overheadkosten voor sturing en medewerkersondersteuning. Zo krijgen we helderheid over de directe kosten voor het realiseren van doelen in onze beleidsprogramma's. 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken? De raad vindt het van groot belang een goede binding met de inwoners van de gemeente te hebben en te weten wat er bij hen leeft. Om zijn volksvertegenwoordigende rol te vervullen zal de raad meer contact met de samenleving zoeken.
Wat gaan we ervoor doen? Om meer contact met de samenleving te hebben, gaat de raad regelmatig op werkbezoek en is aanwezig bij inwonersbijeenkomsten. De raad werkt vanuit een lange termijnagenda. Hiermee beoogt de raad een meer sturende rol over de thema’s die zij wil behandelen én krijgt de raad meer grip op zijn agenda. Om de raadsbijeenkomsten toegankelijker te maken, zijn zowel de besluitvormende, de kaderstellende als de informerende raadsvergaderingen live via de website te volgen. Vanuit de raadswerkgroep ‘bestuurlijke vernieuwing’ is een aantal aandachtspunten uitgewerkt om tot verbetering van het besluitvormingsproces te komen. In 2025 bouwen wij hierop voort.
9
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Een goede samenwerking met de dorpsraden.
Wat gaan we ervoor doen? We (dorpswethouder, burgemeester, college) houden jaarlijks overleg met de dorpsraden en organiseren desgewenst extra overleg. Deze overleggen gebruiken we om tot een vernieuwde manier van samenwerken met de dorpsraden te komen. Met regelmaat zijn de dorpswethouders aanwezig bij vergaderingen van de dorpsraden. De controlerende taak van de raad versterken door Per 1 april 2024 beschikken we in Borsele over een onderzoek van de rekenkamer. onafhankelijke rekenkamer (personele unie). De rekenkamer doet onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur. We werken samen met de gemeenten Goes, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen. Het presidium fungeert als klankbordgroep en kan suggesties meegeven voor onderzoeken. We willen het politieke bewustzijn van jeugdigen Ieder jaar installeren we een kinderburgemeester (basisschoolleeftijd) aanwakkeren en de die een jaar lang actief is. De kinderburgemeester betrokkenheid tussen gemeente en kinderen gaat aan de slag met één of meerdere zelf vergroten. uitgekozen thema’s en doet mee met verschillende activiteiten in de gemeente. Op deze manier versterken we de betrokkenheid tussen kinderen en de gemeente. Ook gaan we aan de slag met het spel Democracity om basisschoolleerlingen meer te leren over hoe de gemeente werkt.
Duidelijkheid over de koers die we willen met De participatienota is in 2023 door de (burger)participatie. gemeenteraad vastgesteld. In deze nota schetsen we op welke manier we onze inwoners betrekken bij het beleid en de uitvoering van gemeentelijke taken. Ook het uitdaagrecht (Right to Challenge) maakt hier onderdeel van uit. In 2025 zetten we – net als al in 2024 - het digitale participatieplatform ‘Praat mee Borsele’ (www.praatmee.borsele.nl) in. Zo kunnen inwoners op een laagdrempelige manier meedenken en input leveren op projecten vanuit de gemeente. Een goed leef- en woonklimaat in de grensregio Vanuit de Benelux Groepering voor Territoriale Vlaanderen en Zeeland en verwerving van Samenwerking (BGTS) North Sea Port District (Europese) subsidies. (NSPD) richten we ons mede op Europese subsidieverwerving en pakken we onderwerpen op die de landsgrenzen overstijgen zoals: zoetwaterproblematiek, energietransitie, wonen, natuur, infrastructuur en recreatie
10
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Verbreding regionale samenwerking Platform De Bevelanden.
Een efficiëntere en doelmatige samenwerking tussen de GGD, VRZ en de RUD.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? Op De Bevelanden kiezen we ervoor om de bekende samenwerkingen op het gebied van wonen, werken en recreëren verder voort te zetten. Indien gewenst zullen we deze in samenwerking met onze partners uit het bedrijfsleven en het onderwijs verbreden met nieuwe samenwerkingen op het gebied van ‘Brede Welvaart’. Het doel van onze samenwerking is om op alle dimensies van het dossier ‘Brede Welvaart’ in 2030 bovengemiddeld te scoren. In juli 2024 is het adviesrapport ‘De Moe(T)d tot Samenwerken’ aangeboden over het traject samenwerking en huisvesting GGD, RUD en VRZ. De aanleiding was gelegen in drie opdrachten: ▪ Het opstellen van een inhoudelijke samenwerkingsagenda voor de komende vijf jaar; ▪ Het ontwikkelen van een agenda voor gemeenschappelijke bedrijfsvoering(staken); ▪ Het uitvoeren van een gezamenlijke gebiedsverkenning voor huisvesting in GoesWest. Kortgezegd vinden de drie organisaties elkaar op het facet van de ‘inhoudelijke samenwerkingsagenda’. De VRZ en de GGD gaan ook verder op de twee andere aspecten. Vanaf 2025 richten we ons op het formaliseren van deze samenwerking.
11
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat willen we bereiken? Een goed lopend Just Transition Fund (JTF) programma.
Wat gaan we ervoor doen? We bundelen de krachten met het Rijk en de provincie voor een gezamenlijk JTF-programma. Het JTF heeft als doel om regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, financiële hulp te bieden bij de energietransitie. De strategie voor de inzet van de JTF-gelden is voor onze regio (Zeeuws-Vlaanderen/Vlissingen-Oost) ingedeeld in drie sporen: ▪ Onderzoek & innovatie; versterking van de regionale economie door projecten die leiden tot economische verscheidenheid, modernisering en omschakeling; ▪ Investeringen in technologie, systemen en infrastructuur; ▪ Arbeidsmarkt; een wendbare en weerbare beroepsbevolking, bijvoorbeeld door het creëren van nieuwe werkgelegenheid en bij- en omscholing. In 2024 is het JTF voor de drie sporen gecombineerd opengesteld. In 2025 zal het eventueel resterende budget in eerste instantie gericht zijn op het arbeidsmarktspoor. Het JTFprogramma loopt tot en met 2027. Uitvoering van het bestuursprogramma ‘Schakelen In het bestuursprogramma heeft de gemeenteraad met raad en daad’. zich over twaalf thema’s uitgesproken die hij belangrijk vindt om extra inspanningen op te verrichten. In 2025 vervolgen we de uitvoering op onder meer de thema’s ‘leefbaarheid’ (het kaderplan maatschappelijke voorzieningen), ‘zoetwaterhuishouding’ en ‘welstand’. Over de voortgang rapporteren wij jaarlijks.
0.2 Burgerzaken Wat willen we bereiken? Voortdurende verbetering van onze dienstverlening.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven onze ambities waarmaken. We hebben een integrale visie op het hostmanship ontwikkeld, die nauw aansluit bij het project flexibel werken en de dienstverlenings- en communicatievisie. In deze visie hebben we de dienstverlenende rol van de receptie, telefonie, de balies van burgerzaken en de Borselse beleving in de publieke ruimte opgenomen. Voorbeelden hiervan zijn de herindeling van de werkplekken om de privacy en veiligheid van de inwoners te verbeteren en een representatieve gastvrouw/heer in herkenbare uniforme (bedrijfs)kleding.
12
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Optimaliseren (digitale) dienstverlening.
Verdere ontwikkeling en vernieuwing van het verkiezingsproces.
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik van gebouwen en gronden en het afstoten van gebouwen en gronden die niet (meer) nodig zijn voor gemeentelijke taken.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? Inwoners regelen de aanvraag en afhandeling van producten steeds vaker digitaal. Met het programma iBurgerzaken bieden we modules voor optimale dienstverlening op het gebied van Burgerzaken. Dit stelt ons in staat om onze dienstverlening verder uit te breiden: veilig, efficiënt en gebruiksvriendelijk. We spelen voortdurend in op nieuwe ontwikkelingen, terwijl we ook aandacht houden voor inwoners die moeite hebben met digitale dienstverlening. De Nederlandse politiek streeft voortdurend naar optimalisatie, kwaliteit en efficiëntie in het verkiezingsproces. Gemeenten richten zich op verschillende onderwerpen zoals: ▪ Het versterken van de kwaliteit van het verkiezingsproces; ▪ Het evalueren van de pilot met het nieuwe stembiljet; ▪ Het vernieuwen van het uitbrengen en tellen van stemmen; ▪ Het verbeteren van de toegankelijkheid van stemlokalen; ▪ Het verkennen van andere stemmethoden; ▪ De voortschrijdende digitalisering. Wij volgen de ontwikkelingen in wet- en regelgeving en innovaties nauwlettend. Onze focus ligt op betrouwbaarheid, controleerbaarheid, transparantie en voortdurende verbetering van het verkiezingsproces.
Waar de organisatie van verkiezingen vroeger uitsluitend bij burgerzaken lag, kiezen wij nu voor een integrale samenwerking met verschillende teams, zoals de buitendienst en communicatie, om optimaal gebruik te maken van ieders expertise.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven gronden verhuren, ver(erf)pachten, ruilen of verkopen. We zetten, zo mogelijk, strategische (vrij van pacht komende landbouw-) gronden in, bijvoorbeeld via het Kavelruilbureau Zeeland.
13
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
0.4 Overhead Wat willen we bereiken? Verbetering van zowel onze interne als externe dienstverlening en communicatie.
Wat gaan we ervoor doen? De dienstverlenings- en communicatievisie met onze ambities is vastgesteld. In 2025 geven we hieraan verder uitvoering. Op het gebied van dienstverlening zijn onze speerpunten een goede bereikbaarheid voor onze inwoners en de invoering van een nieuw telefonieplatform. Op het gebied van communicatie gaan we extra inzetten op: helder en eenvoudig taalgebruik, interne communicatie, onszelf profileren als aantrekkelijke werkgever en nieuwe media inzetten om nog beter onze inwoners te bereiken. Tot slot blijven we onze bijdrage leveren bij actuele thema’s zoals energietransitie, digitaliseringsopgaven, klimaatadaptatie, duurzaamheid, sociaal domein en wonen. Een geactualiseerde, zoekvraag gestuurde website. We blijven onze website verbeteren door het zoekgedrag bij te houden. We passen het aanbod op de website periodiek aan op het zoekgedrag van onze bezoekers en houden de websites actueel en (digitaal) toegankelijk voor een brede doelgroep. De subsites van Borsele Beweegt en Borsele Na School (BONS) krijgen dezelfde leverancier als die van de gemeentelijke website en het Welzijnshuis. Meepratende en meedenkende inwoners. In 2025 gaan we – net als al in 2024 - het digitale participatieplatform ‘Praat mee Borsele’ (www.praatmee.borsele.nl) inzetten.
Zo kunnen inwoners op een laagdrempelige manier meedenken over en input leveren op projecten vanuit de gemeente. Ook het inwonerspanel blijven we in 2025 inzetten. Een effectief en digitaal informatiebeheer inclusief We werken aan effectief en digitaal duurzame toegankelijkheid van informatie. informatiebeheer. Het op een goede manier omgaan (o.a. bewaren en vernietigen volgens de Archiefwet) met informatie in al onze processen en in diverse vak applicaties staat centraal. Daarbij blijft het vergroten van kennis en vaardigheden belangrijk. Waar nodig werken we samen met andere Zeeuwse overheden. Voor een toekomstbestendig digitaal archief sluiten we aan op het e-depot van het Zeeuws Archief.
14
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige en stabiele informatievoorziening.
Vaardige medewerkers op het gebied van iBewustzijn.
Een organisatie in stand houden die adequaat en flexibel inspeelt op nieuwe trends en ontwikkelingen.
Integere, betrouwbare, klantgerichte en flexibele bestuurders en medewerkers.
Duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? In 2025 geven we samen met de andere Bevelandse gemeenten en GR De Bevelanden verder uitvoering aan de iVisie. Door onder andere inzet en investeringen op continuïteit en uitwijk, implementatie van Microsoft 365 en het verbeteren van het beheer van mobiele apparaten. We geven uitvoering aan diverse acties vanuit het strategiedocument data-geïnformeerd werken. Daarnaast worden verschillende noodzakelijke vak applicaties op onder andere het gebied van sociaal domein, leefomgeving en communicatie vervangen. We werken continu aan het verhogen van het bewustzijn op informatiebeveiliging en privacy. Dit doen we door aandacht te schenken aan het onderwerp bij indiensttreding (bijvoorbeeld via elearning en de informatiegids voor nieuwe medewerkers). Daarnaast delen we belangrijke informatie via verschillende kanalen met alle medewerkers. Dit doen we op basis van het communicatieplan informatieveiligheid 2022-2025. Vanaf 2025 hopen we een programma in gebruik te nemen dat ondersteunt bij het verhogen van het beveiligingsbewustzijn van onze medewerkers. Met ingang van 2024 werken we met een strategische personeelsplanning (SPP) die we koppelen aan de planning-en-control cyclus en die onderdeel is van de kadernota. Hierdoor stemmen we de in-, door- en uitstroom van personeel af op veranderingen in de vraag naar arbeid in de organisatie.
Dit doen we zodanig dat we de taken kunnen blijven uitvoeren die nodig zijn om de doelstellingen van de organisatie te behalen. Binnen onze organisatie bieden we opleidingsprogramma’s aan op relevante thema’s. Daarnaast werken we volgens het vastgestelde integriteitsprotocol en geven we aandacht aan de naleving van onze kernwaarden. De integriteitscode voor college en raad wordt herzien. Begin 2025 kijken we of we onze doelstellingen op het gebied van duurzame inzetbaarheid hebben behaald. Dit doen we op basis van de uitkomsten van ons meetinstrument de ‘inzetbaarheidsscan’. Aan de hand van de resultaten passen wij mogelijk ons beleid op het gebied van duurzame inzetbaarheid (Bfit) aan. Thema’s die doorlopend onder de aandacht blijven zijn: vitaliteit, SPP en talentmanagement. 15
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Verwerven van subsidies.
Professionaliseren van de inkoop- en aanbestedingsfunctie.
0.5 Treasury Wat willen we bereiken? Benodigde financieringsmiddelen aantrekken tegen zo laag mogelijke kosten en risico’s.
0.61 OZB woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
0.62 OZB niet-woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
0.64 Belastingen overig Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? Door initiatieven aan elkaar te koppelen, vergroten we de kans op het verkrijgen van subsidies. We maken daarbij gebruik van een deskundige. We hebben een trainee opgeleid met als doel de kennis over subsidieverwerving in de organisatie te behouden. We blijven samenwerken met inkoopbureau Karel (voorheen het Inkoopbureau West-Brabant). Het inkoopbureau richt zich op het begeleiden, ondersteunen en adviseren van inkooptrajecten, aanbestedingen en contractmanagement.
Wat gaan we ervoor doen? We monitoren de geld- en kapitaalmarkt. Ook kijken we naar onze financieringsbehoefte. Afhankelijk hiervan zullen we zo goedkoop mogelijk lenen.
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden (Waardering Onroerende Zaken) compenseren we door het bijstellen van het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB). We willen hiermee voorkomen dat waardestijgingen tot een hogere aanslag leiden voor onze inwoners. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het tarief van de OZB. We willen hiermee voorkomen dat waardestijgingen tot een hogere aanslag leiden voor de bedrijven. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
Wat gaan we ervoor doen? Sinds 2022 leggen we geen precarioheffing meer op. De compensatie voor het aandeel in de betaalde precariobelasting van Evides is daarmee vervallen. Het bedrag van Enduris over vorige jaren is gereserveerd in afwachting van een gerechtelijke uitspraak. 16
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Het zo reëel mogelijk ramen van de algemene De raming van de algemene uitkering en de uitkering en de decentralisatie uitkeringen uit het decentralisatie uitkeringen stemmen we af op de Gemeentefonds. circulaires van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In deze begroting is de meicirculaire 2024 verwerkt. 0.8 Overige baten en lasten Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik maken van de werkplaats en het breed inzetten van het personeel.
Wat gaan we ervoor doen? We streven naar een optimale bezetting van de werkplaats. Verder zetten we personeel efficiënt in voor projecten met andere gemeenten.
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Wat willen we bereiken? Een rechtvaardige belastingdruk voor die situaties waarbij de gemeente als ‘ondernemer’ optreedt.
Wat gaan we ervoor doen? We dienen aangiften in conform de fiscale regelgeving en streven naar het optimaliseren van onze fiscale positie.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een evenwichtige en reëel structureel sluitende We houden de ramingen actueel door tussentijdse meerjarenbegroting. begrotingswijzigingen en rapportages.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ (2022-2026)
2026
Besturings- en managementfilosofie Borsele (2023)
2026
Participatienota (2023)
2027
Besluit begroting en verantwoording (BBV)
Niet van toepassing
Financiële verordening (2023)
2026
Dienstverlenings- en communicatievisie (2023)
2026
Informatiebeveiligingsrichtlijn, informatiebeveiligingsplan en informatiebeveiligingshandboek Basisregistratie Personen (BRP) en waardedocumenten (2022)
2023
Strategische visie op de ambtelijke organisatie (2023)
2026
Belastingverordeningen (2024)
2025
Controleverordening (2024)
2025
Treasurystatuut (2022)
2026
Garantiebeleid (2022)
2026
iVisie (2023)
2027 17
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Omschrijving
Herzieningsdatum
Privacybeleid Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) (2023)
2027
Addendum privacybeleid Wet politiegegevens (Wpg) (2023)
2027
Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid (2022)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma BNG Bank N.V. Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland Gemeenschappelijke regeling De Bevelanden Platform De Bevelanden
18
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bestuur en ondersteuning
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2023 Lasten 0.1 Bestuur
2024
2025
2026
2027
2028
1.816
4.888
1.798
1.798
1.791
1.791
0.2
Burgerzaken
896
824
1.066
864
864
864
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
177
196
479
479
471
471
0.4
Overhead
8.574
12.945
12.466
12.599
12.615
12.276
0.5
Treasury
353
562
1.162
1.139
1.107
1.055
0.62
OZB niet-woningen
172
204
155
162
169
172
0.7
0
-32
0
0
0
0
0.8
Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Overige baten en lasten
200
1.081
106
106
106
166
0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
34
22
30
30
30
30
0.11
Resultaat van de rekening van baten en lasten
11.109
872
0
0
0
0
Totaal lasten
23.331
21.562
17.263
17.177
17.154
16.826
Baten 0.1 Bestuur
462
1.995
12
12
12
12
0.2
Burgerzaken
295
288
661
293
293
293
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
488
161
161
161
161
161
0.4
Overhead
323
221
212
212
212
212
0.5
Treasury
3.647
13.388
2.876
2.941
2.838
2.740
0.61
OZB woningen
3.256
3.290
3.356
3.581
3.581
3.581
0.62
OZB niet-woningen
5.641
5.651
6.715
7.227
7.327
7.327
0.64
Belastingen overig
-75
0
0
0
0
0
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Overige baten en lasten
43.094
46.243
47.518
45.408
45.580
45.936
233
96
96
96
96
96
Totaal baten
57.363
71.333
61.606
59.930
60.099
60.356
Saldo programma
-34.032
-49.771
-44.343
-42.753
-42.944
-43.530
Baten 0.10 Mutaties reserves
2.172
3.457
194
182
186
92
Lasten 0.10 Mutaties reserves
3.764
13.654
0
0
0
0
Totaal saldo programma
-32.440
-39.574
-44.537
-42.935
-43.130
-43.622
0.8
Mutaties reserves
19
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Financiële analyse (meerjarig)
Bestuur Binnen het taakveld 0.1 Bestuur dragen we bij aan het initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor de zogeheten Gezamenlijk Gemeentelijke Uitvoering (GGU) voor een bedrag van € 90.000. Verder op dit taakveld hebben wij in de vorige begroting een structurele stelpost van € 500.000 geraamd voor het Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met Raad en Daad’ 2022-2026. Inmiddels is hier al een aantal keer beroep (vanaf 2024) op gedaan waardoor deze stelpost is teruggelopen, namelijk: iVisie (€ 100.000) en Rekenkamerfunctie (€ 30.000). Ook hebben we een structureel bedrag van € 65.000 bijgeraamd voor het opstellen van beleid voor circulaire economie. Dit is in opdracht van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) en de Rijksoverheid. Dit bedrag is afkomstig uit de Kadernota 2025-2028. Verder hebben we in de Kadernota 2025-2028 gekozen voor vrijval van de post onvoorzien van het college ten gunste van het saldo van de begroting. Daarnaast staat op dit taakveld het fonds voor de opvang van ontheemden en statushouders van € 1.000.000 geraamd zoals besloten bij de resultaatbestemming jaarrekening 2022. Op dit taakveld is ook de post onvoorzien van € 50.000 geraamd. Ten slotte komt op dit taakveld de specifieke uitkering Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen terug. Hiervoor zijn wij penningmeester voor regio de Bevelanden.
Dit bedrag (€ 1.983.000) is terug te zien in de lasten, de baten en de mutaties van de reserves in 2023. Per saldo is dit budgettair neutraal. Dit geld moet we nog verdelen onder de Bevelandse gemeenten. Vandaar dat wij dit bedrag neutraal ramen op onze rekening-courant. Dit verklaart het grote verschil van 2025 ten opzichte van 2024.
Burgerzaken Op dit taakveld ramen we de opbrengsten de leges van burgerzaken. In 2025 zijn de opbrengsten van deze leges een stuk hoger dan 2024. Dit komt door de ‘paspoortpiek’. In 2014 is de geldigheidsduur van een paspoort en identiteitsbewijs aangepast van vijf naar tien jaar. Veel inwoners hebben in 2014 of 2015 een identiteitsbewijs en/of paspoort aangevraagd, en moeten nu een nieuw document aanvragen. Dit zorgt voor de stijging in de baten. Voor de rijksleges moeten we een afdracht doen richting het Rijk. Ook de lasten stijgen dus in 2025. We nemen deze hogere baten en lasten niet mee in de jaren 2026 tot en met 2028 omdat dit een tijdelijk effect is.
Beheer overige gebouwen en gronden Op dit taakveld stijgen de lasten met € 282.000 door een uitbreiding van personeel bij het team gebouwenbeheer. Verder zijn er geen bijzonderheden te vermelden op dit taakveld.
Overhead Door de toename van het personeel binnen onze organisatie is er ook meer vraag voor ondersteuning. Hiervoor is het domein bedrijfsvoering uitgebreid wat voor hogere salarislasten van € 252.000 zorgt. Door de toename van personeel stijgen ook de indirecte lasten zoals catering, postbehandeling en personele zaken. Deze posten verhogen we vanaf 2025 structureel met respectievelijk € 40.000, € 15.000 en € 15.000. Vanaf 2025 gaan we de aansluiting van het E-depot bij het Zeeuws Archief realiseren. Hiervoor is een structurele last van € 50.000 opgenomen. Naast de genoemde aanpassingen stijgen de lasten aanzienlijk de komende jaren. Dit komt doordat we een aantal stelposten ramen op dit taakveld. Er is een structurele stelpost opgenomen om toekomstige autonome ontwikkelingen op te vangen. We verwerken de aanpassing aan de organisatiestructuur. Hiervoor is een structurele stelpost van € 468.000 opgenomen. Verder houden we rekening met een CAOstijging voor 2025 voor een bedrag van € 500.000.
20
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Ten slotte is op dit taakveld de stelpost van de SPP uit de Kadernota 2025-2028 geraamd. De stelposten lopen op van totaal € 960.000 in 2024 tot € 1.254.000 in 2027. Dit verklaart het grootste verschil in de meerjarenraming. Voor een gedetailleerd overzicht van de lasten met betrekking tot de overhead verwijzen wij u naar de laatste pagina in deze financiële analyse.
Treasury De rentelasten stijgen in 2025 flink ten opzichte van 2024. Dit komt omdat er in 2024 veel geïnvesteerd is en dit heeft een effect op de berekening van de financieringsbehoefte. Daarnaast rekenen we met hogere rentepercentages dan in 2024. Daartegenover staan hogere inkomsten op dit taakveld. Dit komt door hoge dividenden en de renteopbrengst uit ‘s Rijks schatkist. Vanaf 2025 ramen we het dividend van € 1.325.000 van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) in onze begroting. Dit is 50% van het verwachte dividend. Onze toezichthouder Provincie Zeeland heeft bepaald dat de Zeeuwse gemeenten maximaal 50% van het verwachte dividend mogen ramen. Momenteel houden we veel liquide middelen aan in ‘s Rijks schatkist. Hiervoor ontvangen wij rente. De verwachting is dat deze renteopbrengst in de komende jaren zal afnemen door het afnemen van deze liquide middelen. Er staan namelijk een groot aantal projecten gepland in de komende tien jaar. Een groot aantal van deze projecten is afkomstig uit de Gebiedsinvesteringen ‘Netten op Zee’.
Onroerendezaakbelastingen We verhogen de baten van de OZB op verschillende manieren in 2025. In de kadernota 2025-2028 is besloten alle belastingopbrengsten met 1,5% te verhogen. In de kadernota is ook besloten de OZB voor niet-woningen met 10% te verhogen. Dit is een stijging van €500.000. Dit jaar zijn ook de hoogspanningsmasten van TenneT opnieuw gewaardeerd. Deze bleken een veel hogere waarde te hebben dan waar eerst rekening mee werd gehouden. Dit is een voordeel van € 350.000. Dit hebben we verwerkt in de raming van 2025. Deze ontwikkelingen hebben geen effect op het tarief van de OZBwoningen. In de jaren 2025 t/m 2028 is een stijging te zien. Dit heeft drie verschillende oorzaken: ▪ In de Begroting 2023-2026 is besloten om de OZB extra te verhogen met 3% vanaf 2026; ▪ In de Begroting 2024-2027 is besloten om de OZB extra te verhogen met 5% vanaf 2026; ▪ We houden rekening met ontwikkelingen bij Zeeland Refinery. De bouw van een electrolizer zal tot hogere inkomsten leiden. Dit verklaart de structurele stijging aan de batenkant bij de woningen en de niet-woningen. De lasten op het taakveld OZB niet-woningen betreft de bijdrage aan SaBeWa. Deze stijgt van € 155.000 in 2025 tot € 172.000 in 2028. In 2024 zijn de lasten hoger door een begrotingswijziging, deze heeft geen structurele doorwerking.
Belastingen overig Over dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Algemene uitkering gemeentefonds De raming voor 2025 is gebaseerd op de meicirculaire 2024, uitgebracht door het ministerie van BZK. In het verloop van de baten is goed te zien dat we vanaf 2026 flink gekort worden in het gemeentefonds. We hebben op basis van de ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2025’ van de Provincie Zeeland een stelpost opgenomen voor het besparingsverlies uit de Hervormingsagenda Jeugd. Verder houden we rekening 21
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
met 100% van de compensatie voor de hogere lasten van de jeugdzorg vanaf 2026. Dit gaat om een bedrag van € 310.000 in 2026, € 230.000 in 2027 en € 275.000 in 2028. In het begrotingsadvies 2025 – 2028 van de VNG wordt aangegeven dat gemeenten de vrijval van geld uit het Btw-Compensatiefonds (BCF) mogen ramen. Voor Borsele betekent dit structureel € 450.000.
Overige baten en lasten Ten opzichte van 2024 is er een grote daling te zien, dit komt door de vrijval van de post onvoorzien. In de vorige begroting hebben wij het incidentele voordeel in 2025 gereserveerd op de post ‘onvoorzien’. Doordat de financiële situatie is verslechterd hebben we dit saldo in de kadernota 2025-2028 vrij laten vallen ten gunste van het begrotingssaldo. In 2028 zien we een stijging van de lasten van €60.000. Dit is een stelpost voor het vrijvallen van de kapitaallasten van het gemeentehuis. Deze kapitaallast bedraagt t/m 2027 € 360.000, maar in de kadernota 2025-2028 is besloten om € 300.000 ten gunste te laten komen van het begrotingssaldo.
Vennootschapsbelasting (Vpb) Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. De vennootschapsbelasting voor grondexploitaties verrekenen we met de reserve grondexploitaties.
Mutaties reserves (structureel) Ter dekking van onze lasten onttrekken we jaarlijks € 24.000 voor de strategische gronden uit de reserve bouwgrondexploitaties die in dit geval gekoppeld is aan het taakveld beheer overige gebouwen en gronden. Verder is een structurele onttrekking geraamd van € 83.000 in 2024 oplopend tot € 94.000 in 2027 uit de reserve herwaardering activa als dekking voor de kapitaallasten van het gemeentehuis. Tijdens de raadsvergadering van 4 juli 2024 is er besloten twee investeringen te dekken uit reserves. De eerste investering, zoals besloten in de resultaatbestemming van de jaarrekening, betreft de aanpassingen aan de raads- en trouwboerderij. Daarvoor onttrekken we jaarlijks € 32.700 aan de reserve. De tweede investering, zoals besloten in de kadernota, betreft de aanpassingen in het gemeentehuis in het kader van het project ‘Flexibel werken’, hiervoor onttrekken we jaarlijks € 35.000 aan de reserves.
Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de lasten van 2025 ten opzichte van 2024 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2023 en overheveling van budgetten vanuit de programmarapportage 2023. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Fonds Oekraïne/Statushouders (€ 1.000.000); ▪ Fonds personele knelpunten (€ 300.000); ▪ Cao-effect 2024 (€500.000); ▪ Aanvullende financiële bijdragen GR-en 2024 (€ 304.000); ▪ Investeringsfonds (€ 236.351); ▪ Organisatorische aanpassing 2024 (€ 173.000); ▪ Medewerker functionaris gegevensbescherming (FG) (€ 90.000); ▪ Inhuur medewerker interne controle (€ 40.000); ▪ B2030 (€ 35.210); ▪ Wet Open Overheid (Woo) (€ 61.000); ▪ Werkplekconcept (flexibel werken) (€ 83.475); ▪ Inhuur trainee informatiebeheerder (€ 65.000); ▪ Restantkrediet informatiebeheer op orde (€ 56.008); ▪ Inhuur allround medewerker informatiebeheerder (€ 42.500); ▪ Uitbreiding receptionisten (€ 13.000); ▪ Dienstverleningsvisie / communicatievisie (€ 23.719). 22
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Overhead In onderstaande tabel staat een gespecificeerd overzicht van alle activiteiten, verdeeld in de verschillende onderdelen van de overhead. Volgens het BBV is overhead: “het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead behoren alle functies die dit doel dienen.” De bedoeling van dit overzicht is inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie. In onderstaande overzichten hebben we de stelposten die hiervoor genoemd zijn van € 968.000 in 2025 niet meegenomen. De reden hiervoor is dat deze stelposten nog verdeeld gaan worden over verschillende programma’s. Als we deze mee zouden nemen, geeft dit een vertekend beeld in de berekening van het overheadpercentage. Verschillende labels overheadkosten: Leidinggevenden primair proces (Hiërarchisch) Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie P&O/HRM Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC) Juridische zaken Informatievoorziening en automatisering (ICT) Facilitaire zaken en Huisvesting Totale lasten en baten per label overheadkosten:
Bedrag lasten: Bedrag baten: Saldo lasten/baten € 2.971.133 € € 2.971.133 € 1.044.675 € € 1.044.675 € 2.290.210 € € 2.290.210 € 1.152.232 € 25.000 € 1.127.232 € 197.134 € € 197.134 € 2.165.133 € € 2.165.133 € 1.660.874 € 187.059 € 1.473.815 € 11.481.391 € 212.059 € 11.269.332
23
% 26,4% 9,3% 20,3% 10,0% 1,7% 19,2% 13,1% 100%
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Percentage overhead: Indicator BBV Voor het berekenen van het percentage overhead passen we twee systematieken toe. In het BBV wordt een verplichte indicator voorgeschreven die de verhouding tussen de lasten van overhead en de totale gemeentelijke begroting weergeeft. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van de totale begroting Totale lasten begroting Saldo taakveld overhead exclusief reserves
77.802.991 11.269.332
Percentage overhead van de totale begroting
14,5%
Percentage toerekening overhead aan belastingen en leges Voor de berekening van de kostendekkendheid van de belastingen en leges is het noodzakelijk de lasten van de bedrijfsvoering/overhead toe te rekenen. Deze lasten rekenen we toe door een opslag op de salarislasten van de medewerkers te zetten die hieraan werken. Hiermee benaderen we het systeem van vóór de invoering van het BBV, waarbij de overhead een opslag in het uurtarief van de medewerkers was. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van directe loonkosten Totale loonsom Raad en commissies College van burgemeester en wethouders Loonkosten taakveld overhead Directe personeelslasten
17.471.000 -322.000 -610.000 -5.110.238 11.428.762
Saldo taakveld overhead inclusief reserves
11.269.332
Percentage overhead van de directe loonkosten
98,6%
Incidentele baten en lasten Voor de implementatie van de Wet Open Overheid is in 2025 en 2026 een budget van € 55.000 beschikbaar. Bij het team databeheer wordt in de periode 2023-2025 een trainee ingezet. De lasten hiervan worden onttrokken aan het weerstandsvermogen. Voor 2025 is dit een bedrag van € 15.000.
24
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Veiligheid Programmadoelstellingen Voor de inwoners van Borsele willen we een woon-, leef- en werkklimaat waar het veilig is en iedereen zich veilig voelt. Het handhaven van de openbare orde en het borgen van de veiligheid in Borsele is een belangrijke basisvoorwaarde voor het functioneren van onze samenleving. Onze programma’s dragen bij aan het creëren van deze veilige omgeving. Samenwerking met netwerkpartners staat hierin centraal. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een financieel gezonde en stabiele veiligheidsregio. De gemeenteraad heeft positieve zienswijzen uitgebracht over de programmabegroting 2025 en het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2022-2026 van de VRZ. De begroting 2025 is opgesteld in lijn met het meerjarenbeleidsplan. De laatste jaren is er een fors beroep gedaan op het vermogen van de VRZ om bepaalde kosten structureel binnen de eigen begroting op te vangen. De moeite die het gekost heeft om deze taakstellingen structureel op te vangen laat zien dat er weinig tot geen financiële ruimte meer is voor een beroep op het vermogen.
Op peil houden van de brandweerzorg.
We vragen en nemen een actieve rol om samen met de VRZ op een gewenst en verantwoord ambitieniveau te blijven. Verder blijven wij de financiële situatie van de VRZ kritisch volgen. Brandweervrijwilligers verzorgen in Zeeland voor een groot deel de huidige brandweerzorg. Demografische en maatschappelijke ontwikkelingen maken het moeilijk om de huidige brandweerzorg op peil te houden. Om die reden start de VRZ in 2025 met een pilot voor brandweerassistenten op laag bezette posten in Zeeland. Het initiatief voor de ontwikkeling van een nieuwe toekomstvisie voor de uitvoering van de brandweerzorg ligt bij de VRZ. Ook hier vragen en nemen we een actieve rol om er samen met de VRZ voor te zorgen dat de basisbrandweerzorg op peil blijft.
25
Gemeente Borsele 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Het uitvoering geven aan het vastgestelde beleid op grond van het Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023-2026.
Het handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
Aanpak ondermijnende criminaliteit.
Programmabegroting 2025
Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de vijf thema’s die zijn vastgesteld in de Nota Integrale Veiligheid (20232026). Het gaat om de volgende thema’s: 1. Ondermijning; 2. Zorg en veiligheid; 3. Jeugd en veiligheid; 4. Veilige- en duurzame leefomgeving; 5. Digitale criminaliteit. Jaarlijks maken de gemeentes in de Oosterscheldebekken een uitvoeringsplan. In het uitvoeringsplan beschrijven wij hoe uitvoering gegeven wordt aan bovenstaande thema’s. We werken samen met ketenpartners zoals politie, justitie, woningbouwverenigingen en sociaalmaatschappelijke dienstverlening. De Basisteamdriehoek Oosterscheldebekken monitort en stuurt op de uitvoering hiervan. We beschikken over een goede en actuele APV en Verordening Fysieke Leefomgeving. We werken risicogericht en handhaven op basis van een integraal handhavings- en uitvoeringsplan (iHUP). Risicogericht werken met een probleemanalyse stelt ons in staat om de beperkte menskracht en middelen te verdelen en effectief in te zetten. Daarbij zijn we een volwaardige partner in de samenwerking met andere toezichtpartners, de politie en omliggende gemeentes. De aanpak van ondermijning vraagt wendbaarheid. Zoals in het iHUP vastgesteld, werken we samen met onze partners aan het aanscherpen van onze aanpak. Informatie-uitwisseling is hierbij belangrijk. Het voorlichten van inwoners en ondernemers blijft een speerpunt.
Ook collega’s zijn zich bewust van wat ondermijning kan inhouden. Inmiddels committeren de Zeeuwse overheden zich al een aantal jaren aan de Zeeuwse Norm Weerbare Overheid. We werpen drempels op tegen criminele inmenging door onze ambtelijke en bestuurlijke organisatie weerbaar te maken.
26
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een weerbaar- en integer havengebied.
Programmabegroting 2025 Wat gaan we ervoor doen? De projecten uit het mainportprogramma Zeeland West-Brabant zijn in uitvoering. Er zijn vier pijlers vastgesteld: 1: Onderzoek, kennis en informatiedeling; 2: Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal); 3: Preventie en repressie; 4: Toezicht, handhaving, opsporing en vervolging.
We bouwen verder aan het eerste tracé van het hekwerk bij de Bijleveldhaven en breiden het slimme cameranetwerk uit. Verder zal 2025 in het teken staan van een grote, lopende strafzaak. Ook is in 2025 het gemeentelijk haventeam operationeel en actief in het havengebied, waarbij zij focust op bestuurlijk toezicht en handhaven. De verbinding versterken tussen ‘openbare orde en We werken nauw samen bij overlappende veiligheid’ en het ‘sociaal domein’. vraagstukken, zowel beleidsmatig als in de praktijk. Dit is noodzakelijk omdat we in de praktijk zien dat kwesties in de openbare orde vaak verband houden met problematiek binnen het sociaal domein. Als samenwerkende gemeente in de regio hebben we te maken met mensen en gezinnen met ingewikkelde problemen. Deze problematiek overschrijdt de gemeentegrens en we werken dus op regionaal niveau aan specifieke aanpakken. Deze interventies vinden zowel plaats aan de voorals achterkant. Een voorbeeld hiervan is de uitrol van het project ‘Wijk GGD’ binnen Borsele.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Mainportprogramma Zeehavens Zeeland West-Brabant (2023–2030)
2030
Nota Integrale Veiligheid (2023-2026)
2026
Regionaal crisisplan (2022-2025)
2025
Maatwerk in brandweerzorg (2015)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland
27
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Wat mag het kosten? Baten en lasten Veiligheid
(bedragen x € 1.000) Rekening 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.683
2.217
2.298
2.297
2.366
2.390
1.2
Openbare orde en veiligheid
3.167
878
746
746
746
746
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
11
0
0
0
0
0
5.862
3.095
3.044
3.043
3.112
3.136
6
0
0
0
0
0
Totaal lasten Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2
Openbare orde en veiligheid
Totaal baten Saldo programma
5.586
18
10
10
10
10
5.592
18
10
10
10
10
270
3.077
3.034
3.033
3.102
3.126
384
60
25
25
25
25
-114
3.017
3.009
3.008
3.077
3.101
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig)
Crisisbeheersing en brandweer De bijdrage aan de VRZ stijgt structureel tot een bedrag van € 2.160.000 in 2028 (voor 2025 € 2.065.000). Dit is gerelateerd aan de uitvoering van het meerjarig investeringsplan van de VRZ.
Openbare orde en veiligheid De lasten 2025 dalen vanaf als gevolg van verschuiving van uren naar het Mainportprogramma Zeeland/West-Brabant. Daarnaast is het team Vergunningen & Veiligheid aan stevige verandering onderhevig door gewijzigde en nieuwe wet- en regelgeving. Dit heeft invloed op het verantwoorden van de uren op de verschillende taakvelden. Verder zien we dat zowel de lasten als de baten van de jaarrekening 2023 behoorlijk hoog uitvallen ten opzichte van de meerjarige begrotingscijfers. De grootste oorzaak hiervan is de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De baten zijn hoger dan de lasten in het jaar 2023. De verklaring hiervoor is dat wij de uitkering niet volledig nodig hebben voor de gemaakte kosten. Dit leverde ons in 2023 een voordeel op. Gemeenten hoeven dit voordeel niet terug te betalen aan het Rijk.
Mutaties reserves (structureel) Onder de reserves is sinds 2024 een structurele onttrekking geraamd van € 25.000 ter dekking van de afschrijvingslasten van de brandweerposten in Nieuwdorp en Heinkenszand. 28
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil aan de batenkant van de reserves in het jaar 2025 ten opzichte van 2024 wordt veroorzaakt door de restantkredieten. Hierdoor is het bedrag in 2025 lager dan in 2024. De mutatie heeft hierbij betrekking op de inhuur van een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) (€ 34.500). Voor 2025 is dit niet meer opgenomen als restantkrediet maar opgenomen in de reguliere personeelsbegroting. Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
29
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2025
Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programmadoelstellingen Voor de leefbaarheid is een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte van groot belang. Vanwege de groeiende verkeersintensiteit moeten we maatregelen blijven nemen te zorgen voor de doorstroming en de veiligheid. Hierbij werken we samen met andere wegbeheerders. Het aspect verkeersveiligheid nemen we mee in het onderhoud van de wegen. De aansluitingen van de wegen tussen de gemeente, het waterschap en de provincie zijn gemiddeld goed te noemen. Het aantal knelpunten is overzichtelijk. Passend openbaar vervoer blijft van belang, we houden hierbij rekening met de doelgroepen en de aard en de schaal van de dorpen. 2.1 Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Duurzame veilige inrichting van wegen.