9.1 Eindevaluatie bestuursprogramma Op weg naar morgen

Voor arbeidsmarktbeleid zetten we verschillende instrumenten in zoals het Werkgeversservicepunt (WSP) en de Betho, alsook projecten waar begeleiding en coaching onderdeel van uitmaken om mensen te ondersteunen in de invulling van een zinvol bestaan. Het WSP bemiddelt actief om uitkeringsgerechtigden aan een betaalde arbeidsplek te helpen, met gebruikmaking van openstaande vacatures en analyses. Door deelname aan het Zeeuwse Mobiliteitsteam plaatst het WSP ook werknemers die ontslagen zijn als gevolg van de coronacrisis. We hebben voorgesorteerd op de invoering van de Wet inburgering 2021. We krijgen een veel nadrukkelijkere rol bij de uitvoering van de wet. In het nieuwe stelsel willen we dat alle nieuwkomers met een inburgeringsplicht zo snel mogelijk Nederlands leren spreken en schrijven op het voor hen hoogst haalbare niveau en kennis van de Nederlandse maatschappij hebben. Ook is het doel dat zij zo snel mogelijk – bij voorkeur via betaald werk – participeren, om zo volwaardig mee te kunnen doen in onze samenleving.

27

ZORG

ORIGINELE TEKST Door materiële voorzieningen zijn inwoners met fysieke beperkingen beter in staat om deel te nemen aan de samenleving. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) geeft de gemeente daar mogelijkheden voor. We vinden het van belang dat de beschikbare financiële middelen zodanig aangewend worden dat zoveel mogelijk kwalitatief goede voorzieningen gerealiseerd kunnen worden. We juichen meer innovatie (bijvoorbeeld op het gebied van domotica / robotica) dan ook van harte toe. Daarom geven we verder uitvoering aan het actieplan “Wonen, Zorg & Welzijn”. Aanbod van welzijnsactiviteiten aan onze samenleving vinden we belangrijk. Daarom blijven hierover in gesprek met de stakeholders. De zwakkeren in de samenleving hebben onze steun nodig. Allereerst denken we dan aan familie, kerken en maatschappelijke verbanden. De gemeente heeft een vangnetfunctie als de basiszorg tekortschiet. Maar de gemeente heeft ook bewezen om actief bij te dragen aan “een samenleving waarin iedereen meedoet”. Dat beleid zetten we graag voort. Daarom willen we het project “Zorgzame dorpen” nog beter in de samenleving verankeren, het Vrijwilligershuis op een efficiënte manier behouden en de keuzevrijheid (d.m.v. PGB) blijven garanderen. We willen daarnaast extra inzet leveren om (toenemende) eenzaamheid in onze gemeente tegen te gaan.

Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst! Daarom is het van belang om te voorkomen dat jongeren buiten de boot vallen. En als dat toch het geval is, moet adequate ondersteuning en hulp geboden worden. Daarom willen we streven naar zoveel mogelijk solidariteit tussen de

28

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

gemeenten om goede, voldoende en tijdige jeugdzorg te kunnen bieden. We vinden het ook belangrijk dat ondersteuning aan de jongere zoveel mogelijk in de natuurlijke context plaatsvindt en er zo lang mogelijk gewacht wordt met plaatsing in een opvangvoorziening. We willen blijven inzetten op preventie. Daarom hechten we aan opvoedondersteuning vanuit een laagdrempelig Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en blijven we aandacht geven aan voorlichting over de schadelijke gevolgen van roken, alcohol- en drugsgebruik. Ook bij hulpverlening aan mensen met psychische of psychosociale problemen is het aan te bevelen om zo lang mogelijk in de eigen omgeving ondersteuning te krijgen middels ambulante zorg (begeleid wonen) alvorens woonruimte in een instelling aangeboden wordt (beschermd wonen). Toch lijkt de problematiek met betrekking tot het toenemend aantal “verwarde personen” mede verband te houden met de verschuiving van beschermd wonen naar begeleid wonen. Daarom willen we aandacht voor dit onderwerp en pleiten voor voldoende woonruimte voor de groep “beschermd wonen”, zowel binnen als buiten instellingen. We werken graag mee aan de ambitie om van Zeeland een regio te maken waar mensen minder vaak ziek zijn, beter in hun vel zitten en productiever en sociaal actiever zijn.

Daarom willen we de vijf levensdomeinen als uitgangspunt van de “Vitale Revolutie” verankeren in ons gezondheidsbeleid. Naast aandacht voor schadelijke gevolgen van roken, alcohol- en drugsgebruik vinden we ook het terugdringen van gehoorschade van belang.

29

EINDEVALUATIE

ACTIEPLAN SOCIAAL DOMEIN Om uitvoering te kunnen geven aan alle benoemde punten binnen het Bestuursprogramma heeft de gemeenteraad voor de periode 2020-2023 gekozen de diverse afzonderlijke beleidsplannen binnen de beleidsvelden welzijn, maatschappelijke ondersteuning, ouderen, jeugd en gezondheid integraal onder te brengen in één actieplan Sociaal Domein. Vanuit het actieplan investeren we om de alsmaar stijgende kosten binnen het sociaal domein te beheersen. Dit doen we onder andere door te investeren in het voorliggende veld en in vroegtijdige signalering. Daarnaast investeren we in de toegang zodat we de duur en de kosten van de zorg kunnen beheersen. Met het actieplan beantwoorden we aan de vraag om de kostenontwikkeling in het sociaal domein te kenteren. Zoals beschreven in het actieplan werken we niet langer op basis van ‘recht op zorg’ maar gaan we uit van de eigen mogelijkheden van onze jeugdigen en gezinnen. Waar we eerst vooral investeerden in het verhelderen van de vraag van de klant en het geleiden naar de juiste zorg, verleggen we nu de focus naar preventief en outreachend werken. Deze visie dragen we uit naar al onze ketenpartners. We verwachten dat zij ook vanuit deze visie werken en dat bij zorgbehoefte eerst goed wordt gekeken naar de mogelijkheden binnen onze voorliggende voorzieningen, het netwerk en de eigen kracht van de klant.

Als het in algemene zin gaat over het verbeteren van de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie, starten we meerdere projecten. Voorbeelden hiervan zijn het plan van aanpak arbeidsparticipatie statushouders, armoedebeleid en vroegsignalering van huurschulden met meervoudige, vaak zorg gerelateerde problematiek. BETER (T)HUIS Vanuit het actieplan Beter (T)Huis In Borsele hebben we het project dementievriendelijk Borsele geborgd in ons reguliere werk. Dit betreft activiteiten op het gebied van bewustwording van de problematiek rondom dementie en de training in het omgaan met dementie. De Vrijwillige Thuisadministratie hebben we geëvalueerd en is eveneens

opgenomen in onze reguliere werkzaamheden. Vrijwilligers ondersteunen mensen die problemen ondervinden bij het invullen van formulieren. We zien dat deze voorliggende voorziening in een behoefte voorziet en zijn vruchten afwerpt. In 2019 hebben we voor de derde maal zorg en levensloopbestendig wonen gekoppeld aan de Borselse Woningmarkt. Daarbij brengen we ook het thema ‘domotica en zorg’ laagdrempelig voor het voetlicht in het kader van Langer Zelfstandig Wonen. Vanwege kortere lijnen en betere afstemming tussen de verschillende teams hebben de medewerkers van het VrijwilligersHuis inmiddels een plek binnen het gemeentehuis gevonden. Ook WIZ gaat integraler werken door de invoering van gebiedsgerichte teams. Zo vinden beleid, ondersteuning en uitvoering elkaar steeds beter. ZORGZAME DORPEN Het project Zorgzame dorpen is voortgezet door actief en zichtbaar te zijn in de dorpen. De welzijnsmedewerkers van het VrijwilligersHuis hebben elk een drietal dorpen onder hun hoede, waarin ze letterlijk en figuurlijk zichtbaar zijn als aanspreekpunt. Zij activeren burgerinitiatieven en vrijwilligersgroepen in de dorpen. Ze zijn als het ware de ogen en oren van het dorp op het gebied van zorg en ondersteuning en worden inmiddels goed gevonden voor het delen van signalen op het gebied van zorg, ondersteuning, informatie en advies.

Het online dienstenplatform Borsele Voor Elkaar - voor vraag en aanbod van vrijwilligers - zorgt ervoor dat hulpvragers en aanbieders elkaar op eigen initiatief kunnen vinden. Ook de Borselse zorgaanbieders maken hier volop gebruik van. Op het gebied van eenzaamheid zijn al verschillende initiatieven opgezet. De verdere uitwerking hebben we ook opgenomen in het Actieplan Sociaal Domein, zoals projecten op het gebied van ontmoeting in de dorpen, welzijn op recept en preventieve huisbezoeken. Maar ook een specifieke aanpak voor mensen met psychosociale problematiek, statushouders en armoede. De eerste stappen zijn hiervoor gezet.

TOEGANGSTEAM JEUGD Om de zorg nog efficiënter en kwalitatief beter vorm te geven zijn we in juni 2020 gestart met een vast (gemeentelijk) toegangsteam jeugd bestaande uit zorgprofessionals die de visie en taken zoals omschreven in het actieplan oppakken. We hebben het toegangsteam zo breed mogelijk ingericht waar naast de jeugd- en gezinsprofessionals ook onze kernpartners vanuit het maatschappelijk werk en de jeugdverpleegkundigen van de GGD hun rol behouden in de verbinding met het voorliggende veld. Ook de opvoedcoaches en de jeugd- en jongerenwerker werden ieder met hun eigen expertise toegevoegd aan het brede toegangsteam. In de afgelopen jaren hebben we binnen de gemeente Borsele geëxperimenteerd door enkele medewerkers van het maatschappelijk werk (SMWO11) en medewerkers van de gecertificeerde instelling (GI) Intervence gezamenlijk verantwoordelijk te maken voor het uitvoeren van bepaalde casuïstiek binnen de preventieve jeugdbescherming ofwel intensieve vrijwillige hulp (drang). BESCHERMD WONEN De maatwerkvoorziening Beschermd Wonen is nog tot 2023 een taak van de centrumgemeente Vlissingen. Die heeft de uitvoering voor de dertien Zeeuwse gemeenten deels bij het CZW-Bureau gelegd. Vanuit Borsele helpen we mee aan de ontwikkeling van de decentralisatie naar de lokale gemeenten richting 2023. De decentralisatie was voorzien per 2020, maar is diverse keren uitgesteld.

Er wordt steeds meer duidelijk over de nieuwe verdeelmodellen en de uitstroom van beschermd wonenklanten onder de WMO naar de Wet langdurige zorg. In de afgelopen periode zijn vanuit de zogeheten proeftuinen preventie en toegang al verschillende projecten in gang gezet in de Oosterschelderegio. Zo is het programma Weer Thuis gestart waarin meer duidelijk wordt over de woonbehoefte en de problematiek rondom in- en doorstroom van beschermd wonen naar regulier wonen met ambulante ondersteuning. Vanaf januari 2022 wordt de toegangsregeling aangepast en wordt de lokale Wmotoegang betrokken in de indicatiestelling voor Beschermd Wonen. Ook is er een regiovisie door de gemeenteraad vastgesteld op 13 januari 2022. DE VITALE REVOLUTIE Het doel van de stichting De Vitale Revolutie (DVR) was om van Zeeland een zogeheten Blue Zone te maken. Dat zijn plekken waar mensen langer en gezonder leven dan elders op de wereld. In 2019 zijn de initiatiefnemers tot de conclusie gekomen dat de huidige opzet van de DVR geen 11

30

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

perspectief biedt om de gestelde doelen te realiseren. Op 18 juni 2019 heeft het bestuur besloten de stichting te liquideren. We hebben ons lokale gezondheidsbeleid verankerd in het actieplan Sociaal Domein. Het overkoepelende begrip Positieve Gezondheid omvat zes pijlers: meedoen, mentaal welbevinden, optimaal dagelijks functioneren, kwaliteit van leven, optimale lichaamsfuncties en zingeving. Elke actie uit het actieplan Sociaal Domein hebben we gekoppeld aan één of meerdere van die zes pijlers. LOKAAL PREVENTIE AKKOORD We mogen ons actieplan Sociaal Domein ook bestempelen als Lokaal Preventie Akkoord Borsele. Daardoor hebben we de mogelijkheid om een impuls te geven aan het tegengaan van eenzaamheid, het tegengaan van overgewicht en het terugdringen van (overmatig) alcoholgebruik onder risicodoelgroepen. SOCIAAL GEBIEDSTEAM We werken toe naar een sociaal gebiedsteam waarbij de toegang tot zorg en ondersteuning voor jeugd, Wmo en participatie wordt geïntegreerd in een frontoffice binnen het gemeentehuis. Met deze doorontwikkeling willen we de kwaliteit van de dienstverlening verbeteren, de lijnen tussen de verschillende samenwerkingspartners kort houden en grip houden op de financiën. Het herinrichten van de (brede) toegang tot zorg en ondersteuning zal stapsgewijs vorm krijgen. ACTIEPUNTEN De afgelopen jaren zijn veel zaken opgepakt en uitgerold.

Begin 2021 werd het al vrij snel duidelijk dat de geplande resultaten zoals opgesteld in het actieplan niet realistisch waren. Mede gezien de onverwachte coronacrisis is het actieplan en de doorontwikkeling hiervan in een ander daglicht komen te staan. De actiepunten zoals beschreven, gaan uit van normale zorg vóór de crisis. De actiepunten vragen om inspanningen van zowel de beleidsmedewerkers als uitvoerende medewerkers. De ambtelijke inzet was naast het anticiperen op de begrotingstekorten het afgelopen anderhalf jaar vooral nodig om prioriteiten gerelateerd aan de coronacrisis in goede banen te leiden. In ieder geval bleek het een vertragende factor om te starten met, of het uitvoeren van, de actiepunten. Als gevolg van de coronacrisis konden we bepaalde investeringen in het actieplan niet doen.

SMWO: Stichting Maatschappelijk Werk en Welzijn Oosterschelderegio 31

MILIEU EN OPENBARE RUIMTE

ORIGINELE TEKST

Een aantrekkelijke leefomgeving wordt vooral ook bepaald door een openbare ruimte die “groen”, schoon, veilig en goed verzorgd is. Dat vraagt inspanningen van de gemeente, maar zeker ook van burgers. Vanuit die gezamenlijke verantwoordelijkheid kijken we bij de uitvoering van plannen steeds hoe burgers betrokken kunnen worden bij het ontwerp en bij het (structureel) onderhoud van die plannen. We bevorderen biodiversiteit actief. Als we investeren in de openbare ruimte zorgen we ook voor een beheersplan dat op betaalbare wijze goed uitvoerbaar is en dat ook van financiële structurele dekking voorzien is. Onze eigen gemeentelijke buitendienst speelt daarin een belangrijke rol. Professionalisering en dienstverlening van onze mensen vragen om blijvende aandacht. De komende periode gaan we de dorpsbossen in de Sloerandkernen dusdanig her-inplanten dat de basis gelegd wordt voor een duurzame buffer tussen de dorpen en het industriegebied. We werken de dorpsplannen (als vervolg op het basisdocument Groenstructuurplan) verder uit in overleg met de dorpsbewoners. Als gevolg van het verbod op bestrijdingsmiddelen op verhardingen en plantsoenen hebben we bijzondere aandacht voor onkruidbestrijding in de openbare ruimte. We blijven zoeken naar de meest effectieve manier tegen aanvaardbare kosten.

32

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

Door het toenemen van lange natte periodes, lange droge periodes en korte hevige regenbuien staat het thema klimaatadaptatie prominent op de agenda. Ons rioleringssysteem is niet berekend op deze klimaatsverandering. Naast het realiseren van meer gescheiden rioolstelsels (regenwater apart van afvalwater) gaan we zoeken naar andere oplossingen, zoals bovengrondse afvoer (tijdelijk water op straat) en buffering van hemelwater. Ook onze inwoners kunnen hieraan bijdragen door herinrichting van hun tuinen (minder verstening). De landelijke ambities om te komen tot meer afvalscheiding en minder restafval zijn (zeker voor niet-verstedelijkte gebieden als Borsele) hoog. Toch zetten wij ons met onze eigen inzameldienst van harte in om in 2020 ook in Borsele 75% van ons huishoudelijk afval te scheiden en maximaal 100 kilo per inwoner per jaar huishoudelijk restafval over te houden. Om dat te bereiken, zullen we onze inzamelmethode aan moeten passen, maar ook nog meer aan bewustwording moeten werken. Daarbij richten we ons vooral op het beter scheiden van groente- fruit- en tuinafval (gft). Afvalscheiding- en inzameling benaderen we vanuit de principes: verbetering milieurendement, aanvaardbare kosten en “de vervuiler betaalt”. We delen kennis en ervaring met andere gemeenten en houden rekening met nieuwe ontwikkelingen.

Een schoon milieu is van levensbelang. Daarom willen we het gebruik van eindige voorraden verminderen en het gebruik van hernieuwbare bronnen juist stimuleren. Zowel in het Zeeuws Energieakkoord als in onze eigen Duurzaamheidsvisie zijn beleid en doelen geformuleerd. We geven hier in de komende periode graag uitvoering aan met extra inzet en financiële middelen. We onderzoeken hoe aan (de subsidieregeling) asbestverwijdering een effectief vervolg gegeven kan worden. RUD Zeeland verleent namens onze de gemeente omgevingsvergunningen milieu, ziet toe op de naleving van milieuregelgeving en treedt zo nodig handhavend op. Voor zowel burgers als bedrijfsleven is het van belang dat dit op een effectieve en efficiënte manier gebeurt. De begraafplaatsen in onze dorpen moeten als onderdeel van de openbare ruimte voor iedereen goed toegankelijk en netjes onderhouden zijn. Door het afnemende aantal begravingen in onze gemeente lopen echter de benodigde inkomsten (grafrechten) terug die nodig zijn om begravingen te verzorgen en onze begraafplaatsen te onderhouden. Verdere verhoging van de tarieven vinden wij niet acceptabel. Daarom willen we een deel van de kosten op andere wijze dekken.

33

EINDEVALUATIE BUITENDIENST In de periode 2020/2021 zijn er binnen de gemeentelijke Buitendienst diverse veranderingen doorgevoerd die de professionalisering en dienstverlening hebben verbeterd. Een aantal concrete voorbeeld hiervan zijn: sluiting werkplaats ’s-Heerenhoek, wijziging van structuur rayonindeling en samenstelling verschillende groenploegen, veranderingen in de dagelijkse werkprocessen. Het in de toekomst blijven doorontwikkelen van de verschillende bedrijfsprocessen is vanzelfsprekend.

onze gemeente op het gewenste niveau te houden. Wij verwachten op korte termijn te kunnen stoppen met het ‘branden’ en ons volledig toe te kunnen leggen op het ‘borstelen’, met behoud van de beoogde beeldkwaliteit. Dit is naar onze mening een nog duurzamere werkwijze.

GROEN Wij hebben de gerooide vakken in de dorpsbossen van Borssele, ’s-Heerenhoek en Nieuwdorp opnieuw ingeplant. Hierbij hebben wij de dorpsraden intensief betrokken bij de planvorming. In april 2017 heeft de gemeenteraad het basisdocument groenstructuurplan vastgesteld. Het proces van alle afzonderlijke groenstructuur-dorpsplannen is inmiddels afgerond. Deze dorpsplannen hebben wij in een periode van twee jaar in nauwe samenwerking met bewoners en belanghebbenden tot stand gebracht. Hierbij is in het bijzonder aandacht besteed aan biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het herziene maaibeleid heeft hier ook een positieve invloed op.

RIOLERING Bij groot onderhoud van rioleringen kiezen wij daar waar mogelijk voor het scheiden van hemelwater en vuilwater. Inmiddels is ruim 30% van ons rioolsysteem afgekoppeld. We richten straten zo in dat bij extreme neerslag water over de weg af kan stromen. Zo hebben wij de banden en kolken aan de Guldenroedestraat verwijderd: hemelwater kan nu direct afstromen naar de nabijgelegen sloot. Naar aanleiding van de wateroverlast in 2018 hebben wij de Kalootstraat, de Noordstraat en de Zuidstraat in Borssele en de Burgemeester Prümerstraat, de Fortrapastraat en de Middenstraat in ’s-Gravenpolder klimaatbestendig ingericht. De aanpassing van de ’s-Gravenstraat, de Kerkhoekstraat en de Schoolstraat (allen in ’s-Gravenpolder) zijn momenteel in uitvoering (maart 2022). De werkzaamheden zijn vanwege de afstemming met de vervanging van kabels en leidingen en bouwwerkzaamheden van Beveland wonen later in uitvoering gegaan.

ONKRUIDBESTRIJDING Door onkruidbestrijding in eigen beheer uit te voeren weten wij tegen relatief lage kosten de beeldkwaliteit in

KLIMAATBESTENDIG Om de klimaatbestendigheid van de dorpen te onderzoeken worden er samen met het waterschap

‘stedelijke wateropgaven’ uitgevoerd. Hierbij worden knelpunten in beeld gebracht. Bij aanbestedingen van werken voor grond- weg- en waterbouw (GWW) passen we steeds meer de ‘CO2-prestatie ladder’ toe. Door eisen te stellen aan aannemers dragen we als gemeente bij aan de landelijke CO2-reductie doelstellingen. Naast de inzet van de ‘CO2-prestatie ladder’ kijken we aanvullend ook naar inzet van hernieuwbare brandstoffen om de reductie doelstellingen te bereiken. AFVAL De landelijke ambitie om 75% van ons huishoudelijk restafval te scheiden komt steeds dichterbij. In 2020 zaten wij op 72%. Voor de 100 kilo huishoudelijk restafval per inwoner per jaar moeten nog flinke stappen gezet worden. In 2021 is de pilot ‘Nascheiding’ verlengd met een periode van 5 jaar. Dit betekent dat het plastic, de drankenkartons en het metaal (PDM) mogen worden aangeboden in de grijze PMD+ container. In deze container mag ook het restafval aangeboden worden. Vervolgens worden via de na-scheidingsinstallatie plastic, drankenkartons en metaal eruit gehaald. Om stappen te zetten op het gebied van de VANG12-doelstelling worden de komende jaren actiepunten uitgezet die afvalscheiding bevorderen. Eén van de actiepunten is het inzetten op coaching, toezicht en handhaving. In OLAZ13-verband lopen er onderzoeken naar het opzetten van de Milieustraat van de toekomst. REGIONALE ENERGIE STRATEGIE 1.0.

In 2015 is in Parijs het klimaatakkoord gesloten. Doel van dit klimaatakkoord is de CO2 uitstoot met 49% te reduceren in 2030 en met 95% te reduceren in 2050 (t.o.v. 1990). Inmiddels is er ook een landelijk klimaatakkoord gesloten. Als Zeeuwse gemeenten hebben wij in november 2019, via de VNG, ingestemd met dit klimaatakkoord. Dit akkoord wordt onder andere via de Regionale Energie Strategie 1.0. (RES) vertaald naar de Zeeuwse context. Hierin zijn eveneens de uitgangspunten van het in 2018 gesloten

12 13

34

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

‘Zeeuws Energieakkoord voor energiebesparing in de bestaande particuliere woningbouw’ opgenomen. Op 2 april 2021 heeft de gemeenteraad de RES 1.0 vastgesteld. Vervolgens is eind 2021 ook het uitvoeringsplan van de RES vastgesteld. De uitgangspunten binnen de RES zijn gedeeltelijk al vertaald naar ons gemeentelijk beleid. Hier is namelijk op geanticipeerd in de duurzaamheidsvisie. Het uitvoeringsplan van de duurzaamheidsvisie is nog niet vastgesteld. Hoewel er inhoudelijk overeenstemming over bestond, is ervoor gekozen de vaststelling aan te houden om de discussie rondom de besteding van de IBP-middelen eerst te kunnen voeren. Inmiddels heeft de gemeenteraad haar keuzes rondom het IBP gemaakt. In het 1e kwartaal van 2022 is deze weer vertaald naar het uitvoeringsplan van onze duurzaamheidsvisie, waarna deze ter vaststelling aan de gemeenteraad is aangeboden. Eind 2021 is ook de Klimaat Adaptatie Strategie Zeeland door de gemeenteraad vastgesteld. Net als de RES 1.0 is deze in samenwerking met de provincie, het Waterschap en andere partners tot stand gekomen. ASBEST Wij blijven doorlopend aandacht vragen voor de subsidieregeling ‘Asbest van het dak’. Met de regeling hebben we de sanering van meer dan 40.000 m² asbest dak kunnen stimuleren.

Door de aanpassingen van de landelijke wetgeving loopt het aantal aanvragen wat terug, maar de regeling wordt nog steeds gebruikt door eigenaren van opstallen met een asbest dak. GRAFRECHTEN Momenteel zijn de inkomsten uit grafrechten nagenoeg kostendekkend en is de verwachte trend van terugloop aan inkomsten nog niet direct waarneembaar. De tarieven zijn alleen op basis van de inflatie verhoogd.

VANG: Van Afval Naar Grondstof OLAZ: Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland 35

RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

ORIGINELE TEKST We willen de eigen unieke ruimtelijke kwaliteiten van onze gemeente behouden en zo mogelijk verbeteren. De invoering van de nieuwe Omgevingswet biedt kansen om juist daarvoor lokaal beleid te ontwikkelen. Het zoeken van draagvlak voor nieuwe ontwikkelingen kan leiden tot win-win situaties, waardoor onze woon-, werk- en leefomgeving verbetert. De uitwerking van thema’s als klimaatadaptatie en energietransitie kunnen van invloed zijn op ons landschap en onze woonomgeving. De uitdaging hierbij is om het karakter van onze gemeente te behouden. We gaan aan de slag met het opstellen van een Omgevingsplan voor al onze dorpen. De komende periode blijven we inzetten op de leefbaarheid van onze dorpen, waarbij door alle ontwikkelingen in en bij het industriegebied Vlissingen-Oost de Sloerand bijzondere aandacht verdient. Daar waar de kansen zich voordoen, geven we uitvoering aan de Projectenatlas. Concreet zien we daarvoor mogelijkheden bij het Masterplan Nieuwdorp, waar we in de komende jaren uitvoering aan geven. De aantrekkende woningmarkt kan de verkoop van bouwkavels de komende periode positief beïnvloeden. Toch lijkt de vraag naar bouwkavels en het aanbod daarvan in combinatie met de regionale woningbouwplanning niet in evenwicht te komen.

Daarom is het van belang om samen met de betrokken partners de (concrete) vraag duidelijk in beeld te brengen en zo mogelijk met onze bestemmingsplannen en beeldkwaliteitscriteria hierop te anticiperen, zonder de kwaliteit van onze woonomgeving geweld aan te doen. Bij eventuele nieuwe uitbreidingsplannen houden we geen rekening meer met gasaansluitingen. We zijn trots op de eigenheid van onze dorpen. De bebouwing bepaalt mede die eigenheid. Behoud en

36

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

versterking daarvan is dus van het grootste belang. Daarom zetten we het project “Dorpsvernieuwing 2.0” voort, zodat bestaande woningen bewoonbaar blijven en we verpaupering van de woonomgeving tegengaan. We stimuleren duurzame maatregelen bij alle verbouwingen of aanpassingen aan woningen. In het kader van de Wet natuurbescherming willen we in overleg met de Provincie de mogelijkheden onderzoeken om een quickscan natuuronderzoek voor al onze dorpen uit te voeren, waardoor we enerzijds inzetten op actieve soortenbescherming en anderzijds aanvullend onderzoek bij bouwinitiatieven overbodig maken. Om verpaupering van bebouwing in het buitengebied tegen te gaan, richten we ons vooral op het behoud van leegstaand agrarisch vastgoed. Te denken valt aan het aanpassen van bedrijfsgebouwen aan veranderende bedrijfsvoering, ruimtemogelijkheden voor economische nevenactiviteiten en meer ruimte voor herbestemming. We zien erop toe dat arbeidsmigranten humaan en fatsoenlijk gehuisvest worden. Het vastgestelde beleid biedt hiervoor mogelijkheden. We maken met de woningcoöperatie concrete afspraken over o.a. voldoende betaalbare huurwoningen, verduurzaming van de huurvoorraad en verkoop van woningen met een bepaald energielabel.

We voeren pilots uit waarbij bestaande woningen in de particuliere woningvoorraad worden aangepast naar “nul op de meter” en stellen daar ook financiële middelen voor beschikbaar. We volgen nieuwe ontwikkelingen in de woonbehoefte van onze inwoners op de voet. Als de “privatisering van het bouwtoezicht” wettelijk verplicht wordt, heeft dat direct gevolgen voor de inkomsten uit bouwleges. Zowel in financieel als in personeel opzicht zullen we hierop moeten anticiperen.

37

EINDEVALUATIE

OMGEVINGSWET De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2022. In het najaar van 2021 zijn wij gestart met het proces om te komen tot een Omgevingsvisie en Omgevingsplannen voor de gemeente Borsele. De planning is erop gericht om de Omgevingsvisie door de nieuwe gemeenteraad te laten vaststellen in het vierde kwartaal van 2022, maar in ieder geval na inwerkingtreding van de Omgevingswet. Het huidige karakter van onze gemeente blijft uitgangspunt bij het vinden van antwoorden op nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie en energietransitie. WET KWALITEITSBORGING BOUWEN De invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen is keer op keer uitgesteld. Inmiddels is duidelijk dat per 1 juli 2022 de “privatisering van het bouwtoezicht” wettelijk verplicht wordt. We treffen de nodige voorbereidingen om onder andere inzicht te krijgen in de gevolgen voor de inkomsten uit bouwleges. De aanvraagprocedure voor vergunningen zal voor onze inwoners op een andere wijze gaan verlopen. Met behulp van een nieuw digitaal aanvraagloket streven we naar meer gebruikersgemak voor de aanvragers. De nieuwe wetgeving brengt ook een omslag in werken voor het personeel met zich mee. We moeten hierop anticiperen qua benodigde personele bezetting en competenties van onze medewerkers.

UITDAGINGEN In het licht van de actuele ontwikkelingen zijn er door het college eind 2017 drie overkoepelende thema’s benoemd die de grootste uitdagingen van de gemeente voor de komende 15 jaar samenvatten. Deze thema’s zijn: • Identiteit en sociale cohesie; • Klimaatadaptatie; • Energietransitie. PROJECTENATLAS De Projectenatlas bevat zeven projecten, met daarbinnen een aantal concrete deelprojecten. Deze dragen bij aan het behalen van Borselse doelstellingen op het gebied van deze drie thema’s. Het gaat hierbij om dat deel van de thema’s waar de gemeente door middel van concrete projecten nadrukkelijk een rol in kan spelen, maar die niet of lastig 38

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

aan te pakken zijn met regulier beleid en/of reguliere financiële middelen. Het doel van de formulering van deze zeven projecten is geweest om de Borselse gemeenschap de komende jaren inzichten, kennis en vaardigheden te laten ontwikkelen om (de gevolgen van) klimaatadaptatie en energietransitie voor Borsele operationeel te maken. De projecten zijn zodanig ingericht dat ze tegelijkertijd versterkend zijn voor de identiteit en sociale cohesie van de gemeente. We zijn inmiddels bezig uitvoering te geven aan een aantal in de Projectenatlas opgenomen concrete projecten (bijvoorbeeld: Bijenspoor, Masterplan Nieuwdorp). Daar waar zich kansen (blijven) voordoen geven we uitvoering aan de Projectenatlas. MASTERPLAN NIEUWDORP Door de gemeenteraad is een projectplan voor het Masterplan Nieuwdorp vastgesteld (Nieuwdorp Vernieuwd). Dit Masterplan is opgesplitst in twee fases. Het deelproject kavel Steketeepad uit de eerste fase is gerealiseerd.

Andere deelprojecten uit de eerste fase zijn in voorbereiding, zoals: • Verplaatsen van het dorpshuis naar de Bethelkerk, de bouw van een nieuw multifunctionele accommodatie (MFA) met daarin de school, kinderopvang en gymzaal: inclusief de hierbij behorende openbare inrichting; • Realiseren van twee klimaatstraten, te weten de Prinses Margrietstraat en de Hertenweg; • Onderzoek naar de mogelijkheden voor het realiseren en exploiteren van een expathotel; • Natuuronderzoek proactieve soortenbescherming. Dit onderzoek is een pilot in het Zeeuwse. Afronding is voorzien in het 2de kwartaal 2022. WONINGCORPORATIE(S) Per 1 januari 2020 zijn de woningcorporaties in de regio de Bevelanden, ‘RWS-partner in wonen’ en ‘R&B Wonen’, volledig gefuseerd tot één corporatie ‘Beveland Wonen’. Dat was de aanzet om over te gaan tot regionale raamwerkafspraken tussen Beveland Wonen, de huurdersverenigingen en alle Bevelandse gemeenten. In het najaar van 2020 is deze overeenkomst ter besluitvorming voorgelegd aan de raden. Het regionale raamwerk vormt de basis voor de nieuwe jaarlijkse prestatieafspraken.

De corporatie is nog steeds bezig met hun transformatieopgave om de voorraad te vernieuwen naar energie-neutrale woningen en blijft de voorraad op peil houden volgens de al gemaakte afspraken REGIONALE WOONVISIE DE BEVELANDEN We geven uitvoering aan het Borsels woonbeleid met als basis de ‘Regionale Woonvisie De Bevelanden’ (2019-2023). Door middel van diverse verdiepende woningmarktonderzoeken geven we sturing c.q. uitvoering aan ons beleid. We gaan deze koers verankeren in een nieuwe Regionale Woonvisie De Bevelanden. In het kader van de vastgestelde acties uit de regionale woonvisie zijn ook de eerste stappen gezet om een Bevelandse woonzorgvisie op te stellen. Ook hebben alle Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland zich gecommitteerd aan de “Zeeuwse Woonagenda”. Deze samenwerkingsagenda is opgesteld om Zeeuws-breed de uitdagingen van de woningmarkt voor nu en in de toekomst aan te pakken. BEELDKWALITEITSCRITERIA We zijn gestart met het opstellen van vernieuwende beeldkwaliteitscriteria. In het nieuwe plan Platepolder zijn we daar concreet mee bezig. Duurzame oplossingen zoals groene daken, warmtepompen en zonnepanelen zijn opgenomen in de criteria. Daar waar mogelijk en gewenst, passen we maatwerk toe om ruimte te geven aan de ontwikkeling van nieuwe woningtypes.

DORPSVERNIEUWING Het project Dorpsvernieuwing 2.0 bestaat momenteel nog uit twee pijlers: ‘aandachtslocaties’ en ‘erfgoedzorg’. Meerdere aandachtslocaties zijn volledig getransformeerd en jaarlijks onderhoud aan bijvoorbeeld de gemeentelijke molens of kerken, die tot ons erfgoed behoren, wordt mede gefinancierd uit dit budget. De derde pijler (‘particuliere woningvoorraad’) is enkele jaren geleden beëindigd, doordat het hiervoor beschikbaar gestelde budget volledig gebruikt is aan subsidieverstrekking voor verbetering van de particuliere woningvoorraad. Daarmee hebben particuliere woningen een impuls gekregen. Zij zijn op het gebied van bouwtechnische staat en vooral energetisch vlak sterk verbeterd. ARBEIDSMIGRANTEN Samen met de omliggende gemeenten van de Bevelanden zijn wij gekomen tot een regionaal beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten. In 2019 is er onderzoek gedaan naar de behoefte voor de komende 10 jaar in onze regio. De vraag blijft licht groeien en blijft minimaal gelijk. We streven naar een aantrekkelijk en veilig huisvestingsklimaat voor onze buitenlandse werknemers die we de komende jaren nog hard nodig hebben. Het beleid is in 2020 verder ontwikkeld en voor de zomer van 2020 vastgesteld. In de afgelopen periode hebben we verder uitvoering geven aan de gemaakte afspraken.

39

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022 GEMEENTE BORSELE OP WEG NAAR MORGEN 40

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022