9.1 Eindevaluatie bestuursprogramma Op weg naar morgen

Eindevaluatie Bestuursprogramma 2018 - 2022 gemeente Borsele

OP WEG NAAR MORGEN Peildatum: 1 maart 2022

1

VOORWOORD Aan het begin van deze raadsperiode begonnen we in gezamenlijkheid aan het verwezenlijken van onze ambities zoals we die vastgelegd hebben in ons Bestuursprogramma 2018-2022. Gekomen aan het eind van deze periode is het goed om te constateren dat veel zaken zijn opgepakt en gerealiseerd. Al in het begin van deze raadsperiode waren we ons ervan bewust dat het verwezenlijken van al onze ambities niet van vandaag op morgen gerealiseerd zou kunnen worden. Vandaar ook de titel van ons programma: Op weg naar morgen. Items als de coronacrisis, het kerntakenonderzoek en de reorganisatie van de ambtelijke organisatie hebben als rode draad door de afgelopen bestuursperiode heen gelopen. Daarnaast hebben we te maken gehad met zaken die niemand van ons in 2018 had kunnen bedenken. Dat tekorten in het sociaal domein op zouden blijven lopen was niet onze verwachting. Dat een Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouwen meerdere malen uitgesteld zouden worden kwam niet bij ons op. Maar momenteel is dit wel de realiteit.

2

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

INHOUDSOPGAVE Hiernaast hebben zich tussentijds nieuwe issues aangediend, zoals: • De circulaire economie. • De krapte op de woning- en arbeidsmarkt. • De realisatie van een nieuwe gezamenlijke informatievoorziening voor gemeenten (Common Ground). • De betaalbaarheid en ruimtelijke inpassing van de energietransitie (stopcontact Borsele) en klimaatadaptatie. • De doorontwikkeling van netwerk- naar triple helix- samenwerkingen. • Het tegengaan van verdergaande polarisatie van onze samenleving. • De participatie buiten de gebaande paden: hoe bereiken we onze inwoners, buitenom de gebruikelijke groeperingen. Dat alles betekent overigens niet dat we bij de pakken neer zijn gaan zitten. Zo zijn ondanks de niet-voorziene omstandigheden alle belangrijke thema’s uit het Bestuursprogramma opgepakt en/of afgerond. Met vriendelijke groet, Gerben Dijksterhuis, Kees Weststrate, Marga van de Plasse, Arno Witkam

3

INLEIDING In deze eindevaluatie is van elk hoofdstuk/programma allereerst de originele tekst (witte tekst in groene vlakken) uit het Bestuursprogramma vermeld. Hierna is telkens de tekst van de eindevaluatie vermeld (zwarte tekst). In het overzicht op de volgende pagina is de stand van zaken weergegeven van de diverse in het Bestuursprogramma genoemde aandachtspunten, samengevat in kleurcodes. Vanwege het doorlopende karakter lopen meerdere aandachtspunten ook door na maart 2022. Deze zijn aangegeven met de kleurcode geel (in uitvoering). Met de kleurcode groen zijn de afgeronde zaken aangegeven. Met de kleurcode blauw zijn de afgeronde, niet haalbare zaken vermeld. Met de kleurcode oranje is één item aangegeven dat nog niet kan worden opgestart.

ORIGINELE TEKST Borsele is een gemeente waar het thema leefbaarheid, zowel in het fysieke als in het sociale domein, hoog in het vaandel staat. De komende periode geven we daar weer graag invulling aan. Dat vraagt om een integer gemeentebestuur, maar ook om inwoners die “mee willen doen”. Om dat te bereiken is een transparante bestuurscultuur noodzakelijk. Het is van belang om de balans te vinden tussen wat we willen en wat we (financieel) kunnen. De financieel gezonde positie van onze gemeente willen we graag behouden. Dat vraagt beleidsmatig om de juiste keuzes. Enerzijds willen we tot de goedkoopste gemeenten van Zeeland behoren, anderzijds willen we de leefbaarheid behouden en versterken. Dat is een uitdaging die we graag op ons nemen. Aan uitdagingen ontbreekt het ons overigens de komende periode niet. De verhoudingen tussen bestuur en burger komen anders te liggen, ‘right to challenge’ komt steeds meer in beeld. Daarop hebben we in de achterliggende jaren geanticipeerd met ons project B2030. En daar gaan we mee verder, want de gemeente is er voor de burger en niet andersom. Dat vraagt om betrouwbare bestuurders en een gemeentelijke organisatie die daarop ingericht is, zowel qua structuur als cultuur. Ook thema’s als klimaatadaptatie en energietransitie vragen de komende tijd de nodige aandacht.

We hechten aan onze eigen identiteit en zelfstandigheid, maar werken in het belang van onze eigen gemeente, de regio en de Provincie graag samen. Samen met onze inwoners, met dorpsraden en adviesraden, met andere Zeeuwse overheden, het Waterschap enz. De maatschappelijke opgaven in Zeeland vragen om een gezamenlijke aanpak. Daar werken we graag aan mee, zowel op provinciaal als op regionaal niveau. De komende bestuursperiode gaan we deze uitdagingen aan, niet in de waan van alledag, maar OP WEG NAAR MORGEN.

4

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

5

STAND VAN ZAKEN AANDACHTSPUNTEN BESTUUR, DIENSTVERLENING, VEILIGHEID EN BEDRIJFSVOERING

LEEFBAARHEID, ONDERWIJS, CULTUUR EN SPORT

Heroverweging rekenkamerfunctie Dienstverleningsvisie herzien

2019-2022

Subsidieregeling musea heroverwegen

2019

2021

Extra inzet voor behoud monumenten

2018-2022

Nieuwe brandweerpost Heinkenszand

2018-2021

Investeren in IKC-samenwerking en fonds voortzetten

2019-2022

Digitaliseren archief

2019-2020

Welke gemeentelijke rol past bij de uitbreidingsplannen Bevrijdingsmuseum, SGB en Tropical Zoo

2019-2022

BOA meer opsporingsbevoegdheden

2019-2021

Onderzoek georganiseerde sport/recreatief bewegen in de openbare ruimte (hotspot Stelleplas)

2019-2020

Participatie vormgeven

2020

Veiligheid

2018-2022

ZORG

Jeugdburgemeester

2019-2022

Investeren in het welbevinden van de burgers (gezondheid en bewegen)

2019-2022

Integer gemeentebestuur/organisatie

2018-2022

Actieplan innovaties “wonen en zorg”

2019-2022

Project Zorgzame dorpen uitrollen, Vrijwilligershuis behouden

2019-2022

Preventieprojecten in de jeugdzorg

2019-2022

Pilot elektrische auto’s

2018

Toekomstbestendige organisatie

2018-2020

Professionalisering/ontwikkelingen Buitendienst

2018-2022

MILIEU VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Inzamelmethode aanpassen om doelen te halen

2019-2022

Gebiedsgerichte aanpak N665/Langeweegje

2019-2021

Duurzaamheidsvisie

2019-2022

Meerjaren investeringsprogramma Borsele (MIB)

2018-2022

Bevorderen Biodiversiteit

2020-2022

Gebiedsgerichte aanpak Borsele West

2019-2021

Saneren asbest

2019-2022

Van aanbod gericht openbaar vervoer naar vraaggericht

2019-2022

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN LOKALE ECONOMIE

Financieel Beheer

2018-2022

Ontwikkeling één loketfunctie

2018-2022

Herzien nota reserves en voorzieningen

2018-2019

Realisatie fietsoplaadpunten

2018-2022

Bij de goedkoopste gemeenten van Zeeland, maar wel leefbaarheid behouden en versterken

2018-2022

Promotie (streek)producten Stichting Landschapspark Borsele

2018

Revitaliseren van de bedrijventerreinen

2020-2022

MEERDERE PROGRAMMA’S RUIMTELIJKE ONTWIKKELING

Onderhoud scholen en gebouwen

2018-2022

Voor het IBP gaan wij een integraal uitvoeringsprogramma schrijven

2018-2022

Duurzaam ingericht Central Gate binnen Sloerandgebied

2020-2021

Leefbaarheid, zowel fysiek als in het sociaal domein

2018-2022

Uitvoering handhavingsbeleid recreatie

2019-2022

Klimaatadaptie en energietransitie inpassen in ons landschap en woonomgeving

2018-2022

Dorpsvernieuwing, inclusief kerkenvisie

2018-2022

Masterplan Nieuwdorp

2019-2022

Woningbouwplanning en beeldkwaliteitseisen

2020-2021

Verbreden van samenwerking

2018-2022

Quick scan Natuuronderzoek

2020-2021

Verbinden bedrijven Sloegebied, MKB en onderwijs

2020-2022

Arbeidsmigranten humaan en fatsoenlijk huisvesten

2018-2022

B2030 voorzetten

2018-2022

Sloebossen duurzaam herinplanten/groenstructuurplannen

2019-2022

Uitvoering geven aan projectatlas

2019-2022

Burgerinitiatieven (Right to challenge/uitdaagrecht)

2020-2022

LEGENDA Nog niet gestart

6

In uitvoering

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

Afgerond

Afgerond, niet haalbaar

7

BESTUUR, DIENSTVERLENING, VEILIGHEID EN BEDRIJFSVOERING

ORIGINELE TEKST We hechten grote waarde aan een open en transparante bestuurscultuur. De gemeente is er voor haar burgers en niet andersom. Dat vraagt om bestuurders en medewerkers die betrouwbaar, klantgericht en flexibel zijn. We geloven in het “zelf organiserend” vermogen van de Borselse samenleving. Ons project “Borsele 2030” is daar een mooi voorbeeld van. Ook jongeren kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Daarom willen we in de komende periode een jeugdburgemeester benoemen. Een bestuurscultuur waarin burgers steeds meer participeren vraagt om een gemeentelijke organisatie die daarop voorbereid en ingericht is. De uitgevoerde organisatiespiegel biedt handvatten om aan zo’n toekomstbestendige organisatie te bouwen. We zoeken samenwerking op provinciaal en regionaal niveau in het kader van de beheersing van de drie k’s (kwaliteit, kwetsbaarheid en kosten). Zonder volledig te zijn noemen we concreet het rapport van de commissie Externe Spiegeling Zeeland, GR de Bevelanden en Platform de Bevelanden en de notitie met betrekking tot de Zeeuwse samenwerking in het sociaal domein. We heroverwegen de rekenkamerfunctie nadat de werkgroep lokale rekenkamers in opdracht van het ministerie van BZK haar rapport met bevindingen uitgebracht heeft. Inwoners waarderen de dienstverlening van de gemeente bovengemiddeld. Dat willen we graag zo houden en zelfs verbeteren.

Daarom gaan we de bestaande dienstverleningsvisie herzien. Verdere digitalisering (bijvoorbeeld in het sociaal domein) is hierbij een belangrijk uitgangspunt, waarbij we mensen die minder “digitaal-vaardig” zijn niet uit het oog verliezen. Ook optimale informatieveiligheid en externe communicatie 8

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

zijn belangrijke facetten van een goede dienstverlening. Zeeuws breed zoeken we naar mogelijkheden om op een effectieve en efficiënte manier ons archief te digitaliseren. De gemeentelijke organisatie is gebaat bij een structuur waarin bevoegdheden en verantwoordelijkheden duidelijk vastgelegd zijn. De gemeentesecretaris/ directeur is hierbij het “scharnierpunt” tussen bestuur en ambtelijke organisatie. Daarnaast is een effectieve onafhankelijke business-controlfunctie voor de organisatie van groot belang. Het financieel beheer van de gemeente is gericht op het vermijden van ongewenste financiële risico’s, minimaliseren van verwerkingskosten, optimaliseren van renteresultaten en een duurzame toegang tot financiële markten. Bij grote projecten is inzichtelijkheid in te ontvangen en te betalen bedragen van groot belang. We herzien de nota reserves en voorzieningen. De belastingdruk voor onze burgers moet zo laag mogelijk blijven. Daarom is onze ambitie hoog: Borsele moet tot de goedkoopste gemeenten van Zeeland blijven behoren. Onze begroting moet toekomstbestendig zijn. Dat betekent onder andere dat we rekening houden met het inflatiepercentage en dat investeringen op het juiste moment genomen worden. Naast lage gemeentelijke lasten, gaat het dus ook om zorgvuldige bestedingen.

Het afschaffen van (bepaalde vormen van) belastingen dient integraal afgewogen te worden, aangezien er bij ontbreken van compensatie van deze inkomsten op bestaande voorzieningen bezuinigd moet worden. Het duurzame financiële beleid van de gemeente vraagt in het belang van een gezonde financiële positie om een constructieve voorzetting. Daarbij is het instandhouden van voldoende reservecapaciteit een belangrijke

voorwaarde. Beleid, besluitvorming en verantwoording met betrekking tot inkomsten en uitgaven moeten transparant en duidelijk zijn. Bijzondere aandacht gaat hierbij uit naar de extra middelen die het Rijk ter beschikking stelt voor de uitvoering van het Inter Bestuurlijk Programma. Hiervoor gaan we een integraal uitvoeringsprogramma opstellen. Veiligheid is een van de kerntaken van de overheid. Het voorkomen van crises of rampen heeft prioriteit. Daarnaast is het van belang dat de brandweerkorpsen voldoende toegerust zijn (zowel qua materieel als opleiding) en goed verspreid zijn over het gebied, zodat effectief gereageerd kan worden op noodmeldingen. We willen de bestaande brandweerposten dan ook behouden. De brandweerkazerne Heinkenszand kan beter gesitueerd worden in de buurt van de Drieweg / A58. Om de veiligheid zo goed mogelijk te kunnen garanderen is het nodig dat de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) beter functioneert. Het opgestelde plan van aanpak “Emergo” moet voortvarend uitgewerkt worden. We willen dat iedereen zich veilig voelt in zijn of haar woon-, werk- en leefomgeving. Inwoners hebben daarin ook een eigen verantwoordelijkheid. We denken graag mee op het gebied van buurtpreventie (fysieke domein) en buurtbemiddeling (sociale domein). We blijven pleiten voor voldoende wijkagenten.

We willen dat de buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) meer (verbaliserende) bevoegdheden krijgen om effectiever te kunnen handhaven. Mogelijkheden daartoe willen we in de komende periode onderzoeken. Beleid om (ondermijnende) criminaliteit tegen te gaan moet verder ontwikkeld worden. De uitvoering van de Wet Bibob is daar onderdeel van.

9

zich welkom, gehoord en gezien voelen bij de gemeente Borsele. We kijken hierbij onder andere naar de gewenste service-en gedragsnormen en de inrichting van de ontvangsthal, receptie en de wachtruimte en balies van Burgerzaken.

EINDEVALUATIE INTEGRITEITSCODE In 2021 hebben we de integriteitscode voor onze gemeentelijke organisatie herzien. In april 2022 – direct na de gemeenteraadsverkiezingen – starten we met de herziening van de integriteitscodes voor zowel het college als de gemeenteraad.

in de hal van het gemeentehuis, opening van de tijdelijke brandweerpost en hij organiseerde zelf een sportieve activiteit voor kinderen met een beperking. In het najaar van 2021 vond de nieuwe verkiezing plaats en koos de jury eind december 2021 de nieuwe kinderburgemeester, Thomas Heijboer.

PARTICIPATIE In het kader van het participatieproject B2030 hebben we alle dorpen bezocht, behalve Kwadendamme en ’s-Gravenpolder. Behaalde resultaten zijn onder andere: aanschaf warmtecamera, deelautoproject, plaatsing van een social sofa en watertappunt in Ovezande, plaatsing bankjes in Ellewoutsdijk, locatieonderzoek woningbouw, postcoderoos-projecten, skatebaan Hoedekenskerke en zwerfafvalsets in ieder dorp. Het enthousiasme van onze inwoners, tijdens de bijeenkomsten, om mee te denken en zich in te zetten voor hun dorp was groot.

BURGERZAKEN Het digitale programma iBurgerzaken blijven we doorontwikkelen. Verschillende modules zijn inmiddels operationeel: burgerlijke stand, basisregistratie personen, reisdocumenten, rijbewijzen, nationaliteit en adresonderzoek. Door training en kennisuitwisseling in de regio de Bevelanden optimaliseren wij onze dienstverlening. Inwoners kunnen steeds meer producten digitaal aanvragen en afhandelen. Alle producten en diensten die wettelijk digitaal geregeld kunnen worden, zijn bij ons online beschikbaar. In 2021 was het selfservicepercentage 70%: dat is de mate waarin gebruik wordt gemaakt van de digitale producten van Burgerzaken. Daarmee behoren we tot de top van de Nederlandse gemeenten. Onze in 2021 nieuw ontwikkelde website is ontworpen vanuit de gebruiker, waarmee we nog meer tegemoetkomen aan de wensen van onze inwoners. Zowel op het gebied van dienstverlening als informatievoorziening.

Momenteel is een participatienota in voorbereiding waarbij we participatie van onze inwoners als onlosmakelijk onderdeel van onze werkprocessen willen borgen. Nieuw daarbij is onder ander om aan de slag te gaan met het zogenaamde ‘uitdaagrecht’. De kern van de aanpak is dat een groep (georganiseerde) bewoners taken van gemeenten kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter, slimmer en/of goedkoper kan. Als gemeente zullen we daarvoor onze randvoorwaarden moeten formuleren, rekening houdend met onze wettelijke taken, kwaliteit en financiële realiteit. Als corona verder geen roet in het eten gooit, is in de 1e helft van 2022 de concept-participatienota met alle dorps- en adviesraden besproken. Eind 2022 leggen we de participatienota ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Om inwoners te betrekken in onze beleidskeuzes is het digitale inwonerspanel een belangrijk middel geweest. Deze hebben we gemiddeld drie keer per jaar ingezet voor verschillende onderwerpen en beleidsvelden. KINDERBURGEMEESTER In 2020 hebben we voor het eerst een kinderburgemeester benoemd voor het jaar 2021, Kris Rottier. Hij heeft verschillende activiteiten uitgevoerd samen met de burgemeester en wethouders. Enkele voorbeelden hiervan zijn: de herdenking in Baarland, tentoonstelling 10

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

DIENSTVERLENINGS- EN COMMUNICATIEVISIE In het najaar van 2021 zijn de voorbereidingen gestart voor de nieuwe dienstverlenings- en communicatievisie. Door het kerntakenonderzoek heeft dit traject vertraging opgelopen. We willen de geactualiseerde visie in het najaar van 2022 gereed hebben. In het Bestuursprogramma 2018-2022 werd de ambitie beschreven om op het gebied van dienstverlening te behoren tot de beste 10% van alle gebenchmarkte gemeenten. De gemeenteraad heeft echter in 2021 besloten dat het ambitieniveau mag worden beperkt (sober en effectief). Dat is onze uitgangssituatie voor de nieuwe visie op dienstverlening. In 2021 heeft team Burgerzaken de bezuiniging doorgevoerd in opdracht van de raad (in het kader van het kerntakenonderzoek). Hiermee is al een stap gemaakt in het versoberen van onze dienstverlening. In lijn met de nieuwe dienstverlenings- en communicatievisie stellen we een integrale visie op hostmanship (gastheerschap) op. Onze inwoners moeten

IN- EN EXTERNE COMMUNICATIE Essentieel voor een goede dienstverlening is interne en externe communicatie. Intern zijn we van een statisch naar een sociaal intranet gegaan: het zogeheten Plein 6. Dat bevordert de integraliteit en samenwerking: zowel binnen Borsele als ook met de andere Bevelandse gemeenten. We hebben sterk ingezet op externe communicatie via verschillende (digitale) kanalen om aan onze inwoners en bedrijven te laten zien waar we voor staan en wat we doen. VRZ Het algemeen bestuur (AB) van de VRZ heeft besloten het beleidsplan 2016-2019 voor een periode van twee jaar te verlengen tot en met 2021 en het nieuwe beleidsplan vast te stellen voor de periode 2022-2025. Dit gaf de mogelijkheid om beleid en financiën goed op elkaar af te stemmen. Met een beleidsplan voor de periode 2022-2025 kan het plan gelijktijdig worden behandeld met de begroting voor het jaar 2022. Daarmee is de programmabegroting mede gebaseerd op nieuwe beleidsplan. Het conceptbeleidsplan is gereed en zal binnenkort ter vaststelling worden aangeboden aan de gemeenteraad. We hebben deelgenomen aan overleggen over het beleidsplan en hadden een actieve rol bij de totstandkoming. In het beleidsplan is aandacht voor de verwachte complexe beleidsontwikkelingen. Dit betreft ontwikkelingen in relatie tot nieuwe wetgeving, landelijke richtlijnen, demografie, klimaatveranderingen en de digitalisering.

Deze zullen impact gaan hebben op het beleid van de organisatie. Hierbij wordt onderzoek gedaan naar de rechtspositie van brandweervrijwilligers en welke gevolgen de brandweer ondervindt van de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen. Het plan ‘Emergo’ gaf richting aan de organisatorische wederopbouw van de VRZ. De begeleidingscommissie stelde vast dat het plan van aanpak Emergo grotendeels is afgerond. De begeleidingscommissie is vervolgens opgeheven. Er zijn vanuit de commissie nog wel een aantal aandachtspunten aan het bestuur meegeven. Deze aandachtspunten hebben onder andere betrekking op de basis brandweerzorg en de samenwerking met de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD)

en de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland. De relevante aandachtspunten zijn opgenomen in het nieuwe meerjarenbeleidsplan. VEILIGHEID Om er zorg voor te dragen dat onze inwoners zich veilig voelen in hun woon-, werk- en leefomgeving is onder andere onze handhaving kwalitatief en kwantitatief verbeterd. Het handhaven van de Algemene plaatselijke verordening (APV) start met het hebben van een goede en actuele versie. Hiertoe is de APV grondig herzien. Onze BOA-capaciteit is vergroot en we hebben onze structuren en werkwijze verbeterd. Verder hebben we ingezet op verdere uitwerking en verbetering van de samenwerking met de politie, omliggende gemeenten en overige toezichtpartners. Dit heeft er onder meer aan bijgedragen dat we nu drie wijkagenten hebben in Borsele en dat er een thematisch wijkagent met het specialisme “havens” op komst is. De aanpak van de high impact crimes1 heeft onze blijvende aandacht: in 2019 voerden we een ‘witte voetjes’ actie uit. Inwoners werden daardoor bewust gemaakt van de inbraakgevoeligheid van hun woning. We geven uitvoering aan het Handhavings Uitvoerings Programma (HUP). Hoofditem hieruit is het handhaven op onrechtmatige bewoning van recreatieverblijven en huisvesting van arbeidsmigranten. Tot op heden zijn we nog steeds actief bezig om het tij ten goede te keren op de recreatieparken en in ons buitengebied.

Mensen die zich als inwoner van onze gemeente inschrijven in het Basisregister Personen op een adres op één van de recreatieparken worden geïnformeerd dat permanent wonen op een recreatiepark niet is toegestaan. Illegale situaties worden portefeuillegewijs opgepakt. Handhaving op illegale situaties is ten tijde van de coronacrisis geen sinecure gebleken. Met elkaar botsende regelgeving belemmerde lopende handhavingstrajecten, alsook het starten van handhavingstrajecten in bestaande en nieuwe illegale situaties. In samenwerking met alle Zeeuwse gemeenten is invulling gegeven aan het meldpunt verplichte geestelijke gezondheidszorg. Dit is ondergebracht in het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHH). Ook binnen het ZVHH is de verbinding tussen de twee domeinen versterkt. Op kort termijn wordt vormgegeven aan implementatie van de Ketenveldnormlevensloopfunctie. Met ons integraal veiligheidsbeleid zetten we in op een integrale aanpak en intensieve samenwerking met zowel

High impact crimes is een verzamelnaam voor delicten die een grote impact hebben op slachtoffers en de directe omgeving. Voorbeelden van high impact crimes zijn: woninginbraken, overvallen, straatroven en geweldsdelicten.

1

11

interne als externe partners. Intern kreeg de verbinding tussen het sociale domein en het veiligheidsdomein mede verder gestalte in het Plan van aanpak personen met verward gedrag. Het opgezette OGGZ-netwerk (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) is een voorbeeld van de uitwerking daarvan. Casussen met GGZ-problematiek, die vaak ook verband houden met overlast en/ of veiligheid, kunnen in dit overleg ingebracht worden. Zo wordt afgestemd welke partij de regie neemt in de betreffende casus. Ook betrekken we het welzijnswerk in signalen vanuit de wijk. Voorts zijn er vanuit het VrijwilligersHuis al diverse acties uitgevoerd om het begrip naar mensen met verward gedrag te vergroten. We hebben het project dementievriendelijk Borsele ingezet. Verder hebben we verschillende informatiebijeenkomsten georganiseerd over ziektebeelden, zoals psychoses. Het VrijwilligersHuis wordt regelmatig benaderd vanuit de dorpen met signalen van zorg over personen met verward gedrag ONDERMIJNENDE CRIMINALITEIT Eén van de speerpunten van het veiligheidsbeleid is de aanpak van de ondermijnende georganiseerde criminaliteit. We hebben ons ingezet om onze medewerkers goed voor te lichten over signalen van ondermijnende criminaliteit. Hiertoe hebben we onder andere een aantal bijeenkomsten georganiseerd. Verder hebben we een plan van aanpak opgesteld voor ons buitengebied.

In verband met de coronacrisis hebben we hier nog maar ten dele uitvoering aan kunnen geven. Wel zijn er een aantal integrale controles uitgevoerd, waarmee resultaat is behaald. Ook binnen RUD Zeeland is de aanpak van ondermijnende criminaliteit geïmplementeerd. De coronacrisis heeft ook voor oponthoud gezorgd betreffende het verbeteren van de bestuurlijke weerbaarheid. De fysieke bijeenkomsten hiervoor konden geen doorgang vinden. Zodra fysieke bijeenkomsten weer mogelijk zijn, zal dit initiatief weer worden opgestart. Nieuw Bibob2-beleid, dat grotere mogelijkheden tot toetsing zal geven, is in voorbereiding. Op verzoek van de Havendriehoek (bestuur, politie en justitie) heeft TNO3 onderzoek gedaan naar criminaliteit in de zeehavens van Zeeland en Brabant. Op basis van de door TNO geconstateerde kwetsbaarheden is een uitvoeringsplan opgesteld met als doel om de weerbaarheid en integriteit van de zeehavens te vergroten. Onder begeleiding van de Taskforce-RIEC4 Brabant-Zeeland worden momenteel zes deelprojecten uitgevoerd: 1. vergroten weerbaarheid havenpersoneel; 2. vergroten veiligheid haventerrein; 3. opzetten van een Information Sharing Center: effectieve kennisuitwisseling; 4. opzetten platform veilig ondernemen; 12

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

5. uitvoeren project meldingsbereidheid; 6. uitvoeren actieweek ‘transport facilitated organized crime’: een gezamenlijke aanpak tegen criminele inmenging in de transportbranche. Er zijn inmiddels zijn al mooie resultaten geboekt. Zo zijn er verschillende succesvolle actieweken uitgevoerd en zijn we gestart met het opbouwen van een succesvolle publiekprivate samenwerkingsrelatie. We willen de projecten die zijn opgestart verankeren in onze organisaties. Verder hebben we ingezet op een lobbytraject: ook hier hebben we al mooie resultaten geboekt. TOEKOMSTBESTENDIGE ORGANISATIE Per 1 december 2019 werken we in Borsele volgens een nieuwe, toekomstbestendige organisatiestructuur met de volgende missie: ‘wij werken samen vanuit openheid en blijven in beweging voor onze inwoners’. Onze inwoners staan dus centraal in onze nieuwe organisatieopzet.

Hierbij zijn duidelijke afspraken gemaakt omtrent rol, houding en gedrag van de gemeenteraad (kaders stellen en controleren), het college van B&W (verantwoordelijk voor het dagelijks reilen en zeilen van de gemeente, zorgdragen voor de uitvoering van raadsbesluiten en verantwoording afleggen aan de gemeenteraad), de gemeentesecretaris (scharnierpunt tussen college en MT/organisatie), het MT (verantwoordelijk voor de strategie, prioritering, operationele capaciteit en bewaking integrale samenhang) en de medewerkers (zelfstandige uitvoering van taken). Via concern control en de CISO5 wordt invulling gegeven aan een onafhankelijk, toetsend en adviserend orgaan binnen de organisatie. SAMENWERKING Op het gebied van samenwerking wordt binnen de Bevelanden via het Platform De Bevelanden gewerkt aan een Strategische Agenda voor de Bevelanden. Via een sterke agenda en concrete doelstellingen en afspraken met bedrijven, instellingen en onze inwoners willen we als de Bevelanden maatschappelijk resultaat bereiken; nog meer dan anders nodig in het huidige coronatijdperk. Sterker en breder samenwerken in het hele grensoverschrijdende havengebied: dat is het doel van de nieuwe samenwerking via het Nort Seaport District.

Recent hebben de hieraan deelnemende partijen (de gemeenten Gent, Zelzate, Evergem, Borsele, Terneuzen en Vlissingen en de provincies Oost-Vlaanderen en Zeeland) een formeel samenwerkingsorgaan opgericht en is er een ‘Werkagenda’ goedgekeurd. Deze agenda richt zich op de volgende werklijnen: Toegankelijkheid & Verbindingen, Aantrekkelijker Leeflandschap, Huisvesting, Arbeidsmarkt & Opleidingen en Energie & Circulariteit.

INFORMATIEBEHEER Het op orde krijgen van het gemeentelijk informatiebeheer vraagt de nodige inspanningen en heeft organisatie breed impact. Steeds duidelijker wordt dat zaakgericht werken slechts één onderdeel is van de informatiehuishouding. Het gebruik van, en de verbinding met mappenstructuren en andere applicaties, zoals iBurgerzaken, moet daarbij betrokken worden. De Zeeuws-brede ontwikkeling en samenwerking rond het e-depot staat op een laag pitje. Dit heeft onder andere te maken met de veranderende kijk op de rol van en gedachten over het e-depot. Moet het een aparte applicatie zijn of een goede oplossing voor duurzame toegankelijkheid en de beschikbaarstelling van archieven? We blijven de ontwikkelingen volgen. FINANCIËN Eind 2019 is de Nota Reserves en Voorzieningen herzien. Het hebben van de rekenkamer of rekenkamerfunctie is een wettelijke verplichting waaraan we moeten voldoen. Borsele beschikt niet over een rekenkamer, maar wel over een (slapende) rekenkamerfunctie. Het college is hier niet aan zet. Als de gemeenteraad een verdere aankleding van deze functie wil, zullen wij hier gevolg aan geven.

Voor het financieren van de toekomstige uitgaven in het kader van de nog af te wikkelen projecten, waarbij een beroep gedaan wordt op reserves, het ontwikkelen van het bestemmingsplan Platepolder en de investeringen in het Masterplan Nieuwdorp en de brandweergarage in Heinkenszand is met stortingsdatum 31 december 2021 een nieuwe 20-jarige geldlening van € 10.000.000 afgesloten. Dit tegen een percentage van 0,49%. Het uitgangspunt voor de belastingen is, dat deze verhoogd worden om de lastenstijging door inflatie te compenseren.

Hierdoor houden de lasten en baten gelijke tred. Verder heeft de gemeenteraad besloten kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en het rioolrecht te gaan hanteren. Het streven is om in 2025 de lasten van het ophalen van het afval en de lasten van de riolering volledig bij de inwoners in rekening te brengen. In het kerntakenonderzoek is geen aandacht besteed aan de omvang van de reservepositie. Wel is het nog een aandachtspunt om alle reserves eens te beoordelen. Door de gewijzigde regeling in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor de gemeenten is het niet langer toegestaan een investering in mindering te brengen op een reserve. Veel van de investeringen moeten door de gewijzigde regelgeving geactiveerd worden. Het in stand houden en aanwenden van bepaalde reserves komt daarmee onder druk te staan. Verder valt te overwegen de reserve sociaal domein te gaan gebruiken om fluctuaties op dit beleidsveld te egaliseren. Deze ontwikkelingen maken het heroverwegen van de bestaande reserves noodzakelijk. Daarbij kan ook de ondergrens van de reservepositie worden betrokken. Op 13 februari 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de notitie Inter Bestuurlijk Programma (IBP). De daarvoor resterende middelen zijn daarmee verdeeld onder de programma’s: samen aan de slag voor het klimaat, toekomstbestendig wonen en naar een vitaal platteland.

Eerder stemde de gemeenteraad in met toekenning van middelen uit deze reserve, ten gunste van het actieplan sociaal domein, uitvoering van het gemeentelijk rioleringsplan en het Europese project RHEDCOOP6. Eind 2021 heeft de gemeenteraad de definitieve verdeling van de resterende IBP-middelen bepaald.

Bibob: Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur TNO is de bij wet opgerichte Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek opgericht. Het doel van TNO is om kennis toepasbaar te maken voor bedrijven en overheden. 4 Regionale Informatie- en Expertise Centrum 5 CISO: Chief Information Security Officer die verantwoordelijk is voor het informatiebeveiligingsbeleid. 6 RHEDCOOP = Renovatie en Hernieuwbare Energie Diensten via COÖPeraties 2 3

13

VERKEER

ORIGINELE TEKST Bereikbaarheid van onze kernen en voorzieningen is van essentieel belang voor de leefbaarheid. Een goede infrastructuur, waarbij verkeersveiligheid prioriteit heeft, is daarbij een vereiste. Investeringen dienen, ook in het licht van de beheerskosten, weloverwogen te zijn. Het Meerjarenprogramma Infrastructuur Borsele (MIB) is hierbij de leidraad. Om verkeersovertredingen te voorkomen is het niet voldoende om wegen conform landelijke basiskenmerken in te richten. Handhaving, maar zeker ook gedragsverandering, zijn evenzeer noodzakelijk. Daarom geven we in de komende periode extra aandacht aan deze thema’s. Het manifest “Verkeersveiligheid; een nationale prioriteit” van Veilig Verkeer Nederland geeft daar goede richtlijnen voor. Met betrekking tot de gebiedsgerichte aanpak N666/ N665/Zwaaksedijk/Langeweegje nemen we onze verantwoordelijkheid in algemene zin voor het hele gebied en in bijzondere zin (als wegbeheerder) van het Langeweegje. Daarnaast werken we de gebiedsgerichte aanpak Borsele West met onze andere partners verder uit. In de afgelopen periode zijn zoveel mogelijk verkeersborden verwijderd. Dit beleid zetten we ook in de komende periode voort.

EINDEVALUATIE In samenwerking met Provincie en Waterschap zorgen we voor veilige en voldoende verlichte fietsroutes. Na het gereedkomen van de Sloeweg bezien we in samenspraak met de Provincie de mogelijkheden voor een carpoolplaats in de nabijheid van de A58 / Heinkenszand. Om zo goed mogelijk op de mobiliteitsbehoefte van onze inwoners te kunnen anticiperen, is het nodig om die behoefte goed in beeld te hebben. Daarnaast moeten we de omslag gaan maken van aanbodgericht naar vraaggericht openbaar vervoer. Daarom onderzoeken we met de Provincie (verantwoordelijk voor openbaar vervoer) of de routes van de buurtbussen en andere vormen van openbaar vervoer aansluiten bij de wensen van onze inwoners. Bijzondere aandacht verdient verder onderzoek naar de mogelijkheden om openbaar vervoer te combineren met andere vormen van door de overheid gefaciliteerd vervoer (WMO-vervoer, Borselse sprinter, dorpsbusje Ellewoutsdijk). Als antwoord op de mobiliteitsbehoefte gaan we ook op zoek naar alternatieven voor openbaar vervoer in combinatie met digitale mogelijkheden om reizigersinfo te delen. Daarbij kiezen we uiteraard voor “schone mobiliteit”. Daarom starten we een pilot met elektrische deelauto’s en/of elektrische deelfietsen.

GROOT ONDERHOUD WEGEN Met groot onderhoud van diverse wegen hebben wij de (her)inrichtingen volgens de landelijke basiskenmerken uitgevoerd. Dit geldt in ieder geval voor de Burgemeester Prümersstraat, het Robiniahof en de Van Hoekenstraat in ’s-Gravenpolder, de Mr. Dr. Meslaan en Strandloperstraat in Heinkenszand, de Nieuwstraat in Ovezande en de Kalootstraat in Borssele. Gelet op de financiële situatie van onze gemeente hebben wij tot op heden geen uitvoering gegeven aan de projecten zoals verwoord in het Meerjaren Investeringsprogramma Borsele (MIB). GEBIEDSGERICHTE AANPAK Met betrekking tot de gebiedsgerichte aanpak (GGA) Borsele West en Borsele Oost hebben wij met de andere wegbeheerders bestuurlijk overeenstemming bereikt over de maatregelenpakketten. Beide GGA’s leggen wij binnenkort ter besluitvorming aan u voor, waarna ze opgenomen worden in de actualisatie van het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Daarnaast werken we de gebiedsgerichte aanpak Verkeersvisie Veerse Meer met onze andere partners verder uit.

7

14

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

FIETSROUTES Sinds 2019 zijn we samen met de gemeente Goes in overleg met het waterschap Scheldestromen en de provincie Zeeland over optimalisatie van de fietsroutes tussen Heinkenszand en Goes en ’s-Gravenpolder en Goes. Verlichting van de fietspaden is hierbij een belangrijk gespreksonderwerp. Wij verwachten hier in 2022 concrete afspraken over te maken. CARPOOLPLAATS De in het Bestuursprogramma benoemde carpoolplaats wordt meegenomen in de planvorming van de zogeheten Central Gate7. OPENBAAR VERVOER EN WMO-VERVOER De combinatie openbaar vervoer en WMO-vervoer maakt onderdeel uit van de door de gemeenteraad vastgestelde Regionale Mobiliteitsstrategie. OVERBODIGE VERKEERSBORDEN De overbodige verkeersborden zijn verwijderd. We zijn terughoudend met het plaatsen van nieuwe verkeersborden.

North Sea Port neemt zich voor in Borsele een Central Gate te realiseren; een plaats om vrachtwagens te ontvangen, te verzamelen en diensten aan te leveren.

15

LOKALE ECONOMIE

ORIGINELE TEKST Om in ons levensonderhoud te voorzien zijn economische ontwikkelingen van essentieel belang. Behoud en versterking van de werkgelegenheid heeft hoge prioriteit. De pijlers van onze lokale economie zijn de havens, de agrarische sector en het Midden- en Klein Bedrijf. Om onze economische positie te behouden is samenwerking op regionaal, bovenregionaal en internationaal niveau noodzakelijk. De ruimte in het Sloegebied gebruiken we zo efficiënt mogelijk. Dat doen we door o.a. bij situering van (nieuwe) bedrijven rekening te houden met de mate van watergebondenheid. Daarnaast willen we de overlast (geluid, fijnstof, stank, verkeer) voor de omliggende dorpen zoveel mogelijk beperken. Daarom gaat bij de ontwikkeling van bedrijventerrein “Sloepoort” onze voorkeur niet uit naar een inrichting als regulier havengebonden bedrijventerrein, maar als een duurzaam ingericht “central gate” die past binnen het Sloerandbeleid. Om ons als aantrekkelijke economische regio te kunnen presenteren is het van belang dat er voldoende bedrijfsterrein- en ruimte is. Daar waar nodig worden bedrijfsterreinen binnen onze gemeente gerevitaliseerd, waarbij duurzaamheid en klimaatadaptatie belangrijke items zijn. Bij uitbreidingsplannen van solitaire bedrijven in het buitengebied of in de dorpen gaan we uit van maatwerk. Dat geldt ook voor de invulling van vrijkomende agrarische bebouwing.

16

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

In samenwerking met de andere Bevelandse gemeenten wordt in het belang van de regio (promotie, aantrekkelijk vestigingsklimaat) verder gewerkt aan één loketfunctie. Om economische ontwikkelingen te stimuleren is goede communicatie tussen gemeente en ondernemers gewenst. De bedrijfscontactfunctionaris heeft hierin bewezen een belangrijke rol te vervullen. We willen deze functie verder ontwikkelen door naast het Midden- en Klein Bedrijf ook te focussen op de verbinding met bedrijven in het Sloegebied en onderwijsinstellingen. Het winkelbestand in onze gemeente levert een bijdrage aan de leefbaarheid van onze dorpen. De verantwoordelijkheid voor instandhouding van de winkels ligt vooral bij de consument en de ondernemer. De bestaande gemeentelijke regeling met betrekking tot zondagsopenstelling in het kader van de Winkelsluitingswet wordt gehandhaafd. Onze gemeente kent veel ondernemers die op enthousiaste manier hun producten telen, verbouwen en produceren. In faciliterende zin kunnen we onze bijdrage leveren aan het promoten van deze (streek) producten. Uitdrukkelijk zien we daar ook een taak voor de door ons (financieel) ondersteunde Stichting Landschapspark Borsele. Maar ook Zeeuws-breed en regionaal willen we in samenwerking met anderen bijdragen aan de economische promotie.

17

EINDEVALUATIE PLATFORM DE BEVELANDEN Ter behoud/versterking van onze economische positie hebben wij blijvend geïnvesteerd in een goede samenwerking binnen Platform de Bevelanden. In 2020 hebben we bijvoorbeeld een gezamenlijk statement ingediend ten behoeve van de provinciale Omgevingsvisie. Momenteel werken wij aan een doorontwikkeling van dit platform (triple helix-vormsamenwerking8). Binnen Zeeland is in 2019 een nieuw samenwerkingsverband Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) geïnitieerd. Onder andere binnen de themagroep ‘economische versnelling en toerisme’ werken wij samen aan versterking van de economische positie van de provincie Zeeland, met bijzondere aandacht voor de periode post-corona. Vanzelfsprekend hebben we ook structureel overleg gevoerd met verschillende partijen, zoals de Ondernemers Vereniging Borsele en de ZLTO9, waarbij gesproken wordt over het ondernemersklimaat in Borsele. Deze vormen van constructief overleg zetten we voort. HAVENGEBIED In het havengebied zien we grote uitdagingen op ons

18

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

afkomen. Met name de doelen van de energietransitie zullen naar verwachting een grote impact hebben op de direct aangrenzende gebieden, ons buitengebied en de havengebonden bedrijven. Daarom hebben we in 2021 samen met alle belanghebbenden de grondslag gelegd voor het ‘compensatieplan Borsele’. Met dit compensatieplan beogen we een goede balans te creëren tussen de ontwikkelingen in de haven en het behoud van een fijn leef- en woonklimaat. Ook via de - in december van 2021 opgerichte - Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District werken we grensoverschrijdend aan deze ambitie. BEDRIJVENTERREINPROGRAMMA In 2018 hebben wij samen met de Bevelandse gemeenten het regionale bedrijventerreinprogramma geactualiseerd. Dit is vervolgens vastgesteld door Gedeputeerde Staten. Op basis van de gestelde normen is er sprake van overaanbod in de regio. Naast de ontwikkeling van de Poel V is geen verdere uitbreiding mogelijk. Wel is er in het programma ruimte voor maatwerk opgenomen ten behoeve van een aantal bedrijven in de gemeente Borsele. Op basis van een nieuwe provinciale behoefteraming werken wij momenteel

aan een nieuw regionaal bedrijventerreinenprogramma. Samen met de andere Bevelandse gemeenten streven we naar voldoende ontwikkelruimte die op basis van de marktvraag ingevuld kan worden. Meer nog dan in het vorige programma wordt gekeken naar de duurzaamheid en toekomstbestendigheid van de terreinen in de regio. BEDRIJFSCONTACTEN Ter versterking van de binding met de bedrijven in het havengebied en de onderwijsinstellingen heeft de portefeuillehouder Economische Zaken het bezoek aan bedrijven in het Sloegebied geïntensiveerd. Daarnaast zijn wij lid geworden van de Promotion Council North Sea Port en hebben wij periodiek overleg met Impuls Zeeland, North Sea Port en Port & Industry Zeeland (PORTIZ). PROMOTIE Ter promotie van onze gemeente en onze (streek)producten presenteerden wij ons - samen met de Bevelandse gemeenten - jaarlijks op de Contacta. Helaas heeft deze

8 9

in 2020 en 2021 door de coronamaatregelen niet kunnen plaatsvinden. Daarnaast hebben wij in 2018 samen met de stichting Landschapspark Borsele een streekproeverij georganiseerd. In 2020 is het in verband met Corona niet mogelijk gebleken deze streekproeverij te houden. Deze heeft vervolgens wel plaatsgevonden tijdens de Dag van het Landschapspark op 3 juli 2021. Vanaf 1 oktober 2019 is de stichting zelfstandig verantwoordelijk voor de promotie van het concept ‘Landschapspark Borsele’. ÉÉN LOKET Over de ontwikkeling/realisatie van een één loketfunctie binnen de regio De Bevelanden is regionaal vooralsnog geconcludeerd dat de bedrijfscontactfunctionarissen momenteel al veel samenwerken en taken onderling verdelen. Dus in feite werkt men in de praktijk als één loket. Een nog verdere uitholling van taken tast de zelfstandigheid van elke gemeente nog verder aan. Daarom is geconcludeerd dat de daadwerkelijke vorming van de één loketfunctie vooralsnog niet zal plaatsvinden.

Met triple helix bedoelen we de samenwerking tussen de 3 O’s (ondernemers, onderwijs en overheid). ZLTO: Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie

19

LEEFBAARHEID, ONDERWIJS, CULTUUR EN SPORT

ORIGINELE TEKST Leefbaarheid heeft alles te maken met de aantrekkelijkheid en geschiktheid van onze woon- en werkomgeving. Met het project B2030 willen we bijdragen aan het bevorderen van die leefbaarheid. Alhoewel leefbaarheid een waarde is die inwoners vooral met elkaar invullen, kan de gemeente wel faciliteren. We denken bijvoorbeeld aan onze dorpshuizen en de subsidieregeling “maak werk van je idee”. We denken graag mee om dorpshuizen, daar waar er behoefte aan is, een (nog) bredere functie te geven. Goed onderwijs is belangrijk voor de ontwikkeling van onze (jonge) burgers en van de samenleving. De gemeente kan, behalve door uitvoering van haar wettelijke taken en bevoegdheden, het verschil maken door informeel haar invloed te gebruiken. De gemeente voert in samenspraak met de schoolbesturen een toekomstgericht (huisvestings) beleid, waarbij aandacht is voor spreiding over de gemeente, goede en veilige bereikbaarheid, vervoer en mogelijkheden voor passend onderwijs. Bij verduurzaming van schoolgebouwen streven we naar een gezond binnenklimaat en energieneutraliteit. Aangezien de gemeente eigenaar is van de schoolgebouwen, maar de scholen zelf verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van die gebouwen, is een goede relatie met elkaar erg belangrijk. Veel scholen in onze gemeente hebben te maken met een teruglopend aantal leerlingen.

Het gevolg daarvan kan zijn dat scholen moeten sluiten. Schoolbesturen zijn

20

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

echter wel zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en bepalen of ze wel of niet opgaan in een grotere organisatie. In het belang van het kind is een doorgaande leerlijn wenselijk. Daarom willen we investeren in Integrale Kind Centra (IKC’s), waarin samenwerking tussen diverse partners (voor- en naschoolse opvang, onderwijs, peuterspeelzalen) wordt bevorderd. Het IKC is ook de plaats waar bij voorkeur aanvullende zorg verleend wordt aan kinderen die dat om fysieke of mentale redenen nodig hebben.

Onze gemeente kent veel en diverse culturele activiteiten die ontstaan zijn uit particulier initiatief. Dat is belangrijk, want kunst en cultuur verbindt mensen. Daarom is het belangrijk dat deze activiteiten voor iedereen bereikbaar zijn. We willen daarom ook een stimulerende en ondersteunende rol blijven vervullen bij deze activiteiten, waarbij we verminderde regeldruk bij vergunningaanvragen onderzoeken. Ook zetten we ons in om op een creatieve manier (waaronder de Open Monumentendag) het cultureel erfgoed onder de aandacht te brengen.

Sport en beweging zijn goed voor onze lichamelijke, geestelijke en sociale gesteldheid. De gemeente kan hierin een faciliterende en stimulerende rol vervullen, zowel bij georganiseerde als ongeorganiseerde sport. De verbindende kracht van sport vinden we belangrijk. Daarom willen we op dit gebied extra investeringen doen in het belang van het welbevinden van onze burgers. Samenwerking tussen verenigingen en clubs juichen we toe en ondersteunen we. De openbare ruimte in onze gemeente leent zich heel goed voor ongeorganiseerde sport / recreatief bewegen. We onderzoeken hoe we daar invulling aan kunnen geven. Om sport en bewegen te stimuleren vinden we het belangrijk dat er een goede spreiding is van sportvoorzieningen over onze gemeente. We houden ook rekening met de relatie tussen de sportvoorzieningen en onze basisscholen / IKC’s. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar verkeersveilige bereikbaarheid.

Cultuurbeleving is heel belangrijk. Musea kunnen daarin hun bijdrage leveren. Daarom willen we musea en evenementen die betrokken zijn op de lokale historie stimuleren. De professionalisering van het Historisch Museum De Bevelanden en de steeds prominentere plaats die het Bevrijdingsmuseum Zeeland inneemt met betrekking tot herdenkingen en “dark tourism” zijn aanleiding om de huidige subsidieregeling voor onze musea te heroverwegen en een meer structureel karakter te geven. De aantrekkelijkheid van onze gemeente wordt mede bepaald door monumenten en cultuurhistorisch erfgoed. Daarom willen we dat die rijke geschiedenis zichtbaar blijft in de bebouwing, openbare ruimte en het cultuurlandschap. Kerken zijn beeldbepalend voor onze dorpen en ons landschap. Door een afnemend aantal kerkbezoekers/leden en de daarmee afnemende inkomsten van kerkbesturen ligt er een grote uitdaging om deze gebouwen en torens in goede staat te houden.

Daarnaast willen we extra inzetten op het behoud van monumentale en beeldbepalende boerderijen. Niet alleen voor onze eigen inwoners, maar ook voor toeristen willen we een aantrekkelijke gemeente zijn. We koesteren ons kleinschalig cultuurlandschap. Het contrast tussen enerzijds het haven- en industriegebied “Sloe” en anderzijds ons waardevolle cultuurlandschap in de Zak van Zuid-Beveland kan toeristisch beter benut worden. Dat wat Borsele uniek maakt dragen we graag met gepaste trots uit. Maar ook in Bevelands verband dragen we ons steentje bij aan een aantrekkelijke regio voor recreant en toerist. Daarom stimuleren we niet alleen samenwerking tussen ondernemers in de culturele en recreatieve sector, maar betrekken daar ook ondernemers en organisaties uit het haven- en industriegebied bij. In faciliterende zin willen we meedenken met het verbeteren van fietsroutes en het realiseren van oplaadpunten voor elektrische fietsen. Verblijfsrecreatie in ons kleinschalig cultuurlandschap willen we versterken. Dat vraagt uiteraard om maatwerk. Kwaliteit en toegevoegde meerwaarde aan het bestaande aanbod zijn daarbij uitgangspunten. De Tropical Zoo, het Bevrijdingsmuseum Zeeland en de Stoomtrein Goes-Borsele geven een toeristische meerwaarde. We maken een afweging in hoeverre de gemeente een rol en verantwoordelijkheid heeft bij (uitbreiding]s-)plannen van deze voorzieningen.

Het in 2019 vastgestelde handhavingsbeleid met betrekking tot recreatieparken zullen we uitvoeren.

21

EINDEVALUATIE ONDERWIJS De kwaliteit van het onderwijs is een verantwoordelijkheid van de afzonderlijke schoolbesturen. De Onderwijsinspectie controleert de scholen hierop. We ondersteunen de basisscholen bij het op peil houden en/of verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs door flankerend beleid. Voorbeelden zijn de subsidie voor schoolbegeleiding, onderwijshuisvestingsbeleid, onderwijs¬achterstandenbeleid, brede school/IKC10-beleid en leerplichtbeleid. We hebben met twee schoolbegeleidingsdiensten een convenant afgesloten voor de periode 2019-2022 en vastgelegd waaraan de gemeentelijke middelen besteed mogen worden. Hier hebben we uitdrukkelijk een koppeling gelegd naar ons lokaal onderwijs- en jeugdbeleid. Vanwege de financiële situatie van de gemeente is besloten om vanaf 2023 de subsidie te gaan afbouwen naar uiteindelijk nul euro. BESTRIJDEN ACHTERSTANDEN Voor de bestrijding van onderwijsachterstanden hebben we, in nauw overleg met de betrokken partijen, een Bevelands Onderwijsachterstanden Beleidsplan 20202022 vastgesteld. Hierin hebben we vastgelegd wat ieders rol is om zoveel mogelijk (doelgroep)kinderen naar een voorschoolse voorziening toe te leiden en een doorgaande lijn tussen voorschoolse en vroegschoolse educatie te realiseren.

We hebben ook resultaatafspraken vastgelegd en een samenwerkingsovereenkomst opgesteld tussen de gemeenten, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en de GGD. We hebben een brede-schoolcoördinator die regelmatig aansluit bij de overleggen tussen de brede school/IKC-participanten. De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in de IKC-ontwikkeling door samenwerkingspartijen zoveel mogelijk onder één dak te huisvesten. Dit blijven we doen op de momenten dat we huisvestingsvoorzieningen moeten realiseren. Een aantal jaren geleden hebben we samen met kinderopvangorganisatie Kibeo, een IKC-fonds ingesteld. De doorgaande leerlijn en de samenwerking tussen opvang en onderwijs stimuleren we door activiteiten in het kader van voor- en vroegschoolse educatie. We faciliteren het onderling overleg tussen voorschools en vroegschools over de doorgaande lijn.

Met het Regionaal Bureau Leerlingzaken hebben we periodiek overleg over de wijze waarop we schoolverzuim en schooluitval kunnen voorkomen. ONDERWIJSHUISVESTING Met betrekking tot onderwijshuisvesting zijn we als gemeente verantwoordelijk voor nieuwbouw, uitbreiding, herstel van constructiefouten en herstel van schade door bijzondere omstandigheden (verzekering). We hebben hiervoor de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Voor onderhoud zijn we niet langer verantwoordelijk: dit is nu voor de schoolbesturen. We zijn nog wel verantwoordelijk voor het onderhoud van de welzijnsdelen in de brede scholen. We laten periodiek een gezamenlijke meerjarenonderhoudsplanning maken. We maken in beheercommissies afspraken over de uitvoering hiervan. Met de verduurzaming van de schoolgebouwen zijn we, uitgezonderd onderhoudswerkzaamheden, nog niet begonnen. We hebben de schoolbesturen aangeboden om, gelijktijdig met het opstellen van een nieuwe meerjarenonderhoudsplanning, een scan te laten maken voor verduurzaming. Hier hebben zij geen gebruik van gemaakt. We krijgen echter te maken met nieuwe wetgeving op het gebied van onderwijshuisvesting. Voor verduurzaming moeten we (langtermijn)afspraken gaan maken met de schoolbesturen over de aanpak. Deze moeten we vastleggen in een Integraal Huisvestingsplan.

De nieuw te bouwen school/IKC in Nieuwdorp zal overigens zoveel mogelijk energieneutraal worden (Bijna Energie Neutraal Gebouw; BENG). SPORT, BEWEGEN EN GEZONDHEID Het Actieplan sport, bewegen en gezondheid wordt eind 1e helft 2022 aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. Dit actieplan heeft een looptijd van 4 jaar en heeft een duidelijke koppeling met het Actieplan Sociaal Domein. In het kader van het kerntakenonderzoek is door de gemeenteraad besloten structureel te bezuinigen op sport en bewegen. Er is nog geen onderzoek gestart naar ongeorganiseerde sport/ recreatief bewegen in onze openbare ruimte. In het nieuwe Actieplan Sport, bewegen en gezondheid wordt wel een koppeling gelegd naar de Omgevingswet en een beweegvriendelijke omgeving. Eén van de actiepunten uit

dit plan is het onderzoeken van de huidige en toekomstige capaciteit op het gebied van (buiten)sportaccommodaties. Op basis hiervan zal een visie worden opgesteld.

we oplossingen en beslissen we wat er met de kerken in Borsele kan gebeuren. Medio 2022 verwachten we de kerkenvisie af te ronden.

DORPSHUIZEN De dorpshuizen in ’s-Gravenpolder, Ellewoutsdijk en ‘s-Heerenhoek zijn gemoderniseerd. Hierdoor voldoen deze dorpshuizen weer aan de wensen en eisen van de huidige tijd (ook met betrekking tot duurzaamheid).

MUSEA Er is een nieuwe subsidieregeling ten behoeve van musea in het leven geroepen.

KERKEN De kerktorens zijn in eigendom van de gemeente. Wij dragen zorg voor het onderhoud voor de torens. Deze werkzaamheden worden veelal financieel ondersteund via een provinciale subsidie. Voorgenomen onderhoudswerkzaamheden voeren wij uit in goed overleg met de kerkbesturen. We hebben een verzoek ingediend bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) om een bijdrage voor het opstellen van een Kerkenvisie. Op basis van het aantal kerken heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OC&W) besloten om onze gemeente een bijdrage toe te kennen. De bijdrage is ontvangen in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Er wordt een strategische visie opgesteld over de toekomst van onze kerkgebouwen. We besteden daarin aandacht aan leegstand, instandhouding en herbestemming. Maar ook inzicht in de bouwkundige staat van de gebouwen is daarbij van belang. Dit doen we in dialoog met en samenwerking tussen gemeente, kerkeigenaren, erfgoedorganisaties en onze inwoners. Samen met de betrokken partijen zoeken 10

22

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

LANDSCHAPSPARK BORSELE Ter promotie van onze eigen gemeente en regio als aantrekkelijk gebied voor recreant en toerist zijn wij een duurzame samenwerking aangegaan met de Stichting Landschapspark Borsele. Sinds 1 oktober 2019 is deze stichting zelfstandig verantwoordelijk voor de promotie van het concept ‘Landschapspark Borsele’. Daarnaast werken wij binnen Platform de Bevelanden gezamenlijk aan de promotie van de Bevelanden via de werkgroep Recreëren. In faciliterende zin hebben wij extra overzichtsborden geplaatst op de fietsknooppunten. Medewerking is verleend aan uitbreidingsplannen van Tropical Zoo. Het Bevrijdingsmuseum is na uitbreiding weer geopend. Er zijn ideeën ontwikkeld voor versterking van recreatiepark Stelleplas (Hotspot Stelleplas). ‘MAAK WERK VAN JE IDEE’ De regeling ‘Maak werk van je idee’ hebben we uitgebreid met de mogelijkheid subsidie te verlenen voor projecten die ten doel hebben mensen bij elkaar te brengen. Vanuit het VrijwilligersHuis stimuleren we ontmoetingen vanuit de maatschappelijke ruimten in de dorpen door samen

IKC: Integraal Kind Centrum 23

met vrijwilligers, verenigingen en andere maatschappelijke partners een activiteitenaanbod in de kernen op te zetten. SPORTVERENIGINGEN De afgelopen jaren zijn warme contacten en een intensieve samenwerking ontstaan tussen sportverenigingen en de gemeente. Hierdoor weten we wat er leeft bij de sportverenigingen. Ook zetten diverse verenigingen zich regelmatig in voor naschoolse projecten en activiteiten. Door de inzet van verenigingsondersteuning zijn de verenigingen zich ook meer bewust geworden van hun maatschappelijke rol; er ontstaan steeds meer samenwerkingsverbanden en initiatieven. We bieden wekelijks activiteiten aan in de beweegtuinen in Heinkenszand en ’s-Gravenpolder, in samenwerking met vrijwilligers. Daarnaast promoten we met name het wandelen en fietsen in het Landschapspark Borsele. De gemeente Borsele heeft een ruime spreiding van sportaccommodaties, mede door de kleine kernen die onze gemeente heeft. Vergeleken met andere gemeenten met een vergelijkbaar aantal inwoners hebben we veel sportaccommodaties (voetbal- en tennisparken, sportzalen en/of multifunctionele zalen in dorpshuizen). Nagenoeg alle binnensportaccommodaties zijn op loopafstand van de basisscholen of zitten zelfs aan de basisscholen vast, zodat verplaatsing van de kinderen voor gymlessen tot een minimum wordt beperkt.

Begin 2021 is er een onderzoek afgerond dat gericht is op de voetbal- en tennisverenigingen in de gemeente Borsele. Conclusie hiervan is onder andere dat deze sportverenigingen - mede vanwege de terugloop in het aantal leden - de noodzaak van samenwerking inzien. In dat kader willen zij weten wat de visie van de gemeente is op het gebied van de voetbal- en tennissport. Ook geven zij aan dat zij bij deze samenwerking een cruciale rol zien weggelegd voor de gemeente op het gebied van ondersteuning en facilitering. De hoofdvraag is welke ondersteuning de verenigingen nodig hebben van de gemeente. Een belangrijk aspect daarbij betreft de toekomstbestendigheid van al deze verenigingen en sportparken. We zijn benieuwd hoe verenigingen hier zelf tegen aankijken en of dit overeenkomt met de trends die al jaren gaande zijn: ontgroening, vergrijzing, fusies, open clubs enzovoorts. OPLAADPUNTEN ELEKTRISCHE FIETSEN Ondanks enkele pogingen is het ons nog niet gelukt gestalte te geven aan de realisatie van oplaadpunten voor elektrische fietsen in Borsele, maar we zien dat ondernemers dit zelf oppakken.

24

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

25

WERK EN INKOMEN

ORIGINELE TEKST Werken is geen doel op zich, maar richt zich op de bijdrage aan de maatschappij en het verwerven van inkomen. Arbeidsparticipatie is dus heel belangrijk. Als werken onmogelijk is of als er geen (passend) werk te vinden is, moet de gemeente in een inkomen voorzien. Daarom willen we bij inkopen en aanbestedingen, waar mogelijk, als contractvoorwaarde opnemen dat mensen ingezet worden die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Om jeugdwerkloosheid te voorkomen is het van belang dat we een gericht regionaal/ provinciaal arbeidsmarktbeleid voeren, waarbij de aansluiting met het onderwijs van groot belang is. We willen dat zoveel mogelijk mensen meedoen in de maatschappij en het economisch proces, want daar worden we allemaal beter van. Daarom zetten we ons in om zowel binnen als buiten onze eigen organisatie minimaal het aantal wettelijk verplichte garantiebanen in te vullen. Als gemeente geven we het goede voorbeeld door mensen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt werk aan te bieden.

26

EINDEVALUATIE BESTUURSPROGRAMMA 2018 - 2022

EINDEVALUATIE Beschut werk is nodig voor mensen die wel kunnen werken, maar aanpassingen op hun werkplek nodig hebben en meer begeleiding dan een reguliere werkgever vaak kan bieden. Om zoveel mogelijk mensen aan een reguliere baan te helpen benutten we zoveel als mogelijk “De Betho” die voor onze gemeente uitvoering geeft aan de Wet Sociale Werkvoorziening. We maken ons sterk om instroom van uitkeringsgerechtigden zoveel mogelijk te voorkomen en willen juist inzetten om uitstroom actief en innovatief uit te voeren. Specifieke aandacht gaat uit naar statushouders. Hierbij zien we vooral een belangrijke taak voor WIZ De Bevelanden weggelegd.

WERK, INKOMEN & ZORG Samen met de afdeling Werk, Inkomen & Zorg (WIZ) van GR de Bevelanden geven we voorlichting over de inkomensondersteunende regelingen. We ondersteunen kwetsbare doelgroepen gericht met onder meer: individuele inkomens- en studietoeslag, het declaratiefonds, bijzondere bijstand, een collectieve zorgverzekering en compensatie chronisch zieken en gehandicapten. We leiden door naar hulp en ondersteuning waar nodig en komen zo tot integrale ondersteuning bij armoede. We breiden de preventie uit naar andere doelgroepen zoals jongeren en zelfstandig ondernemers. Dat is een uitwerking van de kadernota Armoede & Schulden (‘Leven zonder (geld) zorgen’). Wij geven in onze organisatie invulling aan twee garantiebanen. Daarnaast werken bij ons mensen vanuit de Betho. De werkzaamheden bestaan onder andere uit interieurverzorging, reiniging en plantsoenwerk. Hiermee voldoen wij aan het wettelijke quotum. Daarnaast hebben wij een contract met de Betho voor groenonderhoud binnen de kernen Ovezande, Driewegen, Ellewoutsdijk, Oudelande en de Eindpuntvoorziening in Hoedekenskerke.