Document · PDF

8.2 Kadernota Armoede & Schulden De Bevelanden 2021-20224

Besluitvormende raadsvergadering 10 maart 2022, gemeente BorseleBij agendapunt: Voorstel om het beleidsplan Schulddienstverlening 2020 in te trekken en het plan Schulddienstverlening 2022-2025 vast te stellen (portefeuille wethouder Van de Plasse)16.023 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Kinderen hebben prioriteit bij armoede

moet daarom laagdrempelig, logisch en begrijpelijk

bestrijding

zijn. Daarbij is het belangrijk om stress als gevolg van armoede en schaarste zoveel mogelijk te beperken. Professionals moeten zich bewust zijn van de gevol-

Doel: Kinderen moeten gelijke kansen heb-

gen die deze stress bij mensen oplevert. Voor de

ben in het onderwijs en de samenleving, zij

inwoners moeten aanvraagformulieren en brieven

mogen niet de dupe zijn van de financiële

eenvoudig zijn.

problemen thuis.

Naar aanleiding van het onderzoek van de Nationale Ombudsman naar de toegankelijkheid van schuld-

We zetten extra in op kinderen die uit een thuissitua-

hulpverlening, vraagt dit om een nader onderzoek bij

tie komen met financiële problemen. De stress thuis

de afdeling WIZ of de beperkingen die daarin staan

leidt vaak tot mindere schoolprestaties en minder

ook hier van toepassing zijn.

ontwikkelingskansen, bijvoorbeeld doordat er finan-

De professional moet op de hoogte zijn van de soci-

cieel geen mogelijkheid is voor sport, cultuur of extra

ale kaart, het aanbod aan inkomensregelingen en de

studie. Dat maakt het extra belangrijk dat kinderen

mogelijkheden voor schulddienstverlening. Er is een

een eerlijke kans krijgen om zich op school en in de

brede blik nodig op wat binnen het Sociaal Domein

samenleving te ontwikkelen. We willen voorkomen dat

mogelijk is en de professional moet creatief maar wel

armoede van generatie op generatie wordt overgedra-

binnen de wet- en regelgeving met die mogelijkheden

gen. Samenwerking met scholen en maatschappelijke

om kunnen gaan. Daarbij gaan we uit van een gelijk-

organisaties is daarbij een belangrijke factor.

waardige relatie en staat het gezamenlijke belang van de inwoner en de gemeente of afdeling WIZ voorop.

Met de reeds gestarte ambtelijke werkgroep kinderen

We hebben oog voor de behoeften bij specifieke

in armoede gaan we de komende jaren verder aan de

doelgroepen, zoals licht verstandelijk beperkten, laag-

slag om meer kinderen te bereiken, het taboe en de

geletterden, jongeren en statushouders. In onze com-

schaamte onder kinderen weg te nemen en scholen

municatie houden we hier ook rekening mee.

te betrekken om dit onderwerp onder de aandacht

Het vergroten van de empowerment van inwoners en

te brengen met daarbij een educatieve aanpak. De

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Wat betekent uw financiële situatie voor uw dagelijks leven?

‘Ik kan mijn zoon geen spaarbankboekje meegeven. Hij heeft nog nooit zakgeld gehad, daar ben ik wel eens verdrietig over.‘

5.3 Vervolg uitwerking kaders De hierboven genoemde kaders werken we uit in lokale beleids- of uitvoeringsplannen. Hierbij betrekken we de relevante samenwerkingspartners en collega’s van andere beleidsterreinen om de integrale aanpak te bevorderen. Waar dat mogelijk is betrek7

handreiking ‘Omgaan met armoede op scholen’

ken we ook de inwoners die te maken hebben met

helpt basis- en voortgezet onderwijs om armoede te

deze problematiek. De gemeenten zullen ieder op

signaleren, gezinnen in armoede te ondersteunen en

een eigen wijze de kaders uitwerken maar trekken

kansengelijkheid in het onderwijs te bevorderen.

hier wel zoveel mogelijk gezamenlijk in op. Het blijft echter mogelijk dat de uitwerking per gemeente ver-

Verder is het belangrijk dat voorzieningen voor kin-

schilt. Dit heeft dan te maken met de lokale situatie,

deren eenvoudig te vinden en aan te vragen zijn. We

ambities en financiële positie per gemeente.

volgen de ontwikkeling van één digitaal loket voor kindregelingen en sluiten waar mogelijk aan op dit loket.

D eze handreiking is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (februari 2020)

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

6 HUIDIGE TAKEN EN DIENSTVERLENING

Om inwoners die niet of moeilijk kunnen rondkomen te ondersteunen, hebben gemeenten vanuit hun

6.1 Taken op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

zorgplicht verplichte taken op grond van verschil-

Om de effectiviteit en de kwaliteit van de minnelijk

lende wetten. Denk aan het verstrekken van bijstand

schuldhulpverlening een impuls te geven, is in 2012

en aanvullende inkomensregelingen, begeleiding

de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs)

naar werk en scholing en het bieden van schuld-

ingevoerd. Deze wet bepaalt dat gemeenten verant-

hulpverlening. Anderzijds hebben gemeenten op het

woordelijk zijn voor de uitvoering van de minnelijke

gebied van armoede en schulden ook veel beleids-

schuldhulpverlening. De gemeente heeft hierdoor

vrijheid voor aanvullende regelingen. De wettelijke

een zorgplicht op het terrein van schuldhulpverlening.

taken en aanvullende dienstverlening komen in dit

De Wgs is kaderstellend en omschrijft wat gemeen-

hoofdstuk aan bod. In bijlage 6 staat een gedetail-

ten moeten realiseren, maar niet hoe. Gemeenten

leerd overzicht van alle inkomensregelingen en acti-

hebben vrijheid om de schuldhulpverlening naar

viteiten vanuit schulddienstverlening.

eigen inzicht vorm te geven, zolang er maar aan een aantal voorwaarden wordt voldaan.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

De belangrijkste voorwaarde in de wet is dat schuldhulpverlening integraal moet worden opgepakt. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het oplossen van de financiële problemen, maar ook voor de omstandigheden die mogelijk hebben geleid tot het ontstaan van schulden of omstandigheden die het oplossen van schulden in de weg kunnen staan. Het beleid moet mede voorkomen dat personen schulden aangaan die ze niet kunnen betalen. De integrale aanpak bij de afdeling WIZ komt tot uiting in de samenwer-

Wat betekent uw financiële situatie voor uw dagelijks leven?

‘Dat ik wel ongelofelijk dankbaar ben voor wat ik allemaal kan doen en krijg. Ook al hebben we minimum, ik denk wel dat we het goed hebben.‘

king binnen de afdeling als daarbuiten met de teams in het Sociaal Domein. Ook werkt het team Schulddienstverlening veel samen met externe bureaus die gespecialiseerd zijn in inkomensbeheer en met vrijwilligers van het SMWO, SchuldHulpVrijwilligers Zeeland (SHV Zeeland) en Humanitas.

casussen worden betalingen hervat en ook verborgen armoede komt meer in beeld. Daarnaast worden ook

Gemeenten moeten verder beschrijven hoe de kwali-

andere problemen in het huishouden gesignaleerd

teit van de integrale aanpak wordt geborgd. De kwali-

waarvoor hulp wordt geboden of ingeschakeld binnen

teit is geborgd via het lidmaatschap van de NVVK die

het Sociaal Domein. Op het moment van schrijven van

regelmatig audits uitvoert om de kwaliteit te toetsen,

deze kadernota is nog niet bekend hoe de uitvoering

via een intern controleplan en via een continue klant-

van vroegsignalering per 1 januari 2021 eruit ziet. De

tevredenheidsonderzoek. Ten slotte moeten gemeen-

beschrijving hiervan komt terug in het nog op te stellen

ten beschrijven welke resultaten zij willen behalen,

beleidsplan schulddienstverlening.

welke uitsluitingsgronden er gelden voor schuldhulpverlening, de maximale termijn waarbinnen een aanbod voor schuldhulpverlening wordt gedaan en hoe

6.1.2 Onderscheid schuldhulpverlening en schulddienstverlening

gemeenten schuldhulpverlening aan gezinnen met

Bij het team Schulddienstverlening van de afdeling

inwonende minderjarige kinderen en aan onderne-

WIZ maken we onderscheid tussen schuldhulpverle-

mers/ZZP’ers vormgeven. Deze zaken komen terug in

ning en schulddienstverlening. Schuldhulpverlening

een verordening Wgs, een beleidsplan schulddienst-

bestaat uit de minnelijke schuldregelingen en het bud-

verlening en aanvullende beleidsregels.

getbeheer. Bij een minnelijke schuldregeling wordt er zonder tussenkomst van de rechter een regeling afge-

6.1.1 Vroegsignalering van schulden

sproken met de schuldeisers over de aflossing van de

Per 1 januari 2021 wordt de Wgs gewijzigd en moe-

schulden waarbij na drie jaar het restant van de schul-

ten gemeenten ook vastleggen in een plan hoe zij

den wordt kwijtgescholden.

de samenwerking met verhuurders, zorgverzekeraars

Schulddienstverlening betreft alle dienstverlening die

en water- en energiebedrijven vormgeven als een

wij samen met partners in de hele keten leveren ten

signaal van deze schuldeisers over betalingsachter-

aanzien van personen met schulden. Hieronder valt

standen wordt ontvangen. Vanaf mei 2019 loopt bij de

onder andere maatschappelijk werk, verslavingszorg,

afdeling WIZ de pilot Vroegsignalering van schulden

bewindvoerders/budgetbeheerders,

binnen de Bevelanden. In deze pilot zijn de afspra-

vrijwilligersorganisaties et cetera. In beginsel is schuld-

ken met schuldeisers vastgelegd in convenanten en

dienstverlening voor iedereen toegankelijk.

schuldeisers,

is een werkproces opgesteld. Inmiddels is een eerste evaluatie uitgevoerd waaruit geconcludeerd kan wor-

6.1.3 Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen

den dat de pilot succesvol is. In bijna de helft van de

Bij de uitvoering van schuldhulpverlening hebben

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Wat betekent uw financiële situatie voor uw dagelijks leven? schuldhulpverleners ook een taak met betrekking

‘Ik draai elke euro 3 keer om voordat ik geld uitgeef. Dat betekent vaak geen vlees bij de boodschappen.’

tot de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP). Deze wet regelt de wettelijke schuldhulpverlening via de rechter. Vanuit het Rijk zijn gemeenten bevoegd om aan te geven waarom het minnelijk traject mislukt is. Op basis hiervan kan een persoon een verzoek bij de rechter indienen om te kunnen starten met het eveneens driejarige wettelijk schuldsaneringstraject. Het verschil met een minnelijk traject is dat schuldeisers verplicht moeten meewerken aan het WSNP-traject. 6.2 Taken op grond van de Participatiewet De afdeling WIZ voert de Participatiewet uit. Dit bete-

en cultuur, Stichting Leergeld, Stichting Vluchtelin-

kent het verstrekken van algemene bijstand voor

genwerk Nederland en Schuldhulpverlening Zeeland

levensonderhoud en bijzondere bijstand voor bijzon-

(onderdeel van het Leger des Heils). Deze organisaties

dere en noodzakelijke kosten van het bestaan. Ook

hebben ieder hun eigen aandachtsgebied en zijn een

de individuele inkomenstoeslag en de individuele

belangrijke en waardevolle aanvulling op het gebied

studietoeslag zijn vormen van bijzondere bijstand.

van armoede en schulden. Afdeling WIZ, maatschap-

Er zijn ook tegemoetkomingen in de bijzondere bij-

pelijk werk en de sociale wijkteams hebben onderling

stand opgenomen die niet wettelijk verplicht zijn,

veel contact. Daarnaast hebben de meeste gemeen-

maar waarmee de gemeenten minima voor bepaalde

ten een formulierenbrigade, contacten met kerken

kosten compenseren, namelijk de Collectieve Zorg-

en gemeentelijke projecten of activiteiten gericht op

verzekering voor Minima en de tegemoetkoming voor

minima.

chronisch zieken en gehandicapten. Naast het verstrekken van inkomensregelingen is een

6.4 Overige wettelijke taken

andere belangrijke taak op grond van de Participa-

6.4.1 Bijstandsbesluit zelfstandigen

tiewet het re-integreren van inwoners naar werk of

Het Bijstandsbesluit zelfstandigen (Bbz) biedt onder-

scholing.

nemers met (tijdelijke) financiële problemen ondersteuning. Ook kunnen startende ondernemers vanuit

6.3 Aanvullend gemeentelijk beleid

een uitkeringssituatie worden geholpen. Voor het

6.3.1 Declaratiefonds

armoede- en schuldenbeleid zijn gevestigde onder-

Gemeenten hebben op grond van de Gemeente-

nemers met financiële problemen een belangrijke

wet een Verordening Declaratiefonds vastgesteld.

doelgroep.

Inwoners kunnen ondanks beperkte financiële middelen toch meedoen aan sociale, culturele en edu-

6.4.2 Nieuwe wet inburgering

catieve activiteiten. Voor kinderen van 0 tot 18 jaar is

Met ingang van 1 juli 2021 treedt de Nieuwe wet inbur-

het Jeugdfonds Sport en Cultuur een voorliggende

gering in werking. Vanaf die datum worden gemeen-

voorziening voor sportieve en culturele activiteiten.

ten weer verantwoordelijk voor de inburgering van

Deze groep kinderen ontvangt een lagere jaarlijkse

nieuwkomers in ons land. Een onderdeel van deze

bijdrage uit het Declaratiefonds.

wet is dat gemeenten verplicht worden om statushouders te ontzorgen door gedurende zes maanden

6.3.2 Samenwerking met relevante organisaties

de vaste lasten te betalen en in te houden op de uit-

Er wordt samengewerkt met diverse organisaties,

kering. Dit met als doel om financiële problemen te

zoals Voedselbank De Bevelanden, Jeugdfonds sport

voorkomen.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

7 LANDELIJKE AANPAK ARMOEDE EN SCHULDEN

Het Rijk legt de verantwoordelijkheid om armoede

1. Problematische schulden voorkomen:

en schulden aan te pakken voor een groot deel bij de

- Inzetten op preventie en vroegsignalering

gemeenten en verstrekt sinds 2013 structureel extra

- Inzetten op een meer dienstverlenende organisatie

middelen aan de gemeenten hiervoor. Hieruit is in

- Meer rekening houden met het ‘doen-vermogen’van

2017 de huidige Kadernota Armoedebeleid ontstaan

mensen

en de blijvende aandacht voor deze problematiek leidt nu tot deze vernieuwde kadernota.

2. Ontzorgen en ondersteunen:

De samenwerking tussen het Rijk, gemeenten en

- Inzet voor mensen met problemen op meer leefge-

overige (vrijwilligers)organisaties is vastgelegd in het

bieden

actieplan Brede Schuldenaanpak.

- Komen tot vernieuwende schuldenaanpak en verbeterd schuldhulpverleningstraject

7.1 Actieplan Brede Schuldenaanpak

- Werken aan verdere professionalisering

Het actieplan richt zich op drie actielijnen:

- Rekening houden met de complexiteit van inkomensvoorzieningen

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

3. Zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde

ken. Het doel van het wetsvoorstel is een wettelijke grondslag creëren voor de verbeterde uitwisseling

incasso: - Bestaansminimum beter beschermen

van gegevens tussen de beslagleggende partijen.

- Verbeteren van de samenwerking tussen schuld-

Overheidsorganisaties

eisers

gaan op grond van de wet informatie uitwisselen over

- Aandacht voor functioneren incassobranche

beslagen en verrekeningen van mensen met schul-

gerechtsdeurwaarders

den. Dit zorgt in het verlengde van de Wet vereenHet actieplan Brede Schuldenaanpak leidde inmid-

voudiging beslagvrije voet voor een betere borging

dels tot een aantal wetsvoorstellen en wetswijzigin-

van het bestaansminimum van de schuldenaar. De

gen om armoede en schulden tegen te gaan:

ingangsdatum is voorzien per 1 januari 2021.

Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulp-

Wetsvoorstel adviesrecht gemeenten bij schulden-

verlening

bewind

Door deze wetswijziging krijgen inwoners met schul-

Schuldenbewind houdt in dat iemand vanwege pro-

den eerder en betere hulp doordat het mogelijk wordt

blematische schulden in beschermingsbewind zit.

om gegevens uit te wisselen ten behoeve van vroeg-

Dit is mogelijk sinds 2013 en omdat de kosten van

signalering van schulden en de toegang tot het plan

de bewindvoerder worden vergoed via de bijzondere

van aanpak voor schuldhulpverlening. Gemeenten

bijstand, betekende dit sindsdien ook een forse toe-

worden wettelijk verplicht om bij signalen van beta-

name van deze uitgaven voor gemeenten. Landelijk

lingsachterstanden binnen vier weken een aanbod te

trokken gemeenten aan de bel bij het Rijk om meer

doen voor hulp. Dit helpt om schulden en andere pro-

grip te kunnen krijgen hierop. Dit leidde tot het wets-

blematiek vroegtijdig in kaart te brengen en onder-

voorstel adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind.

steuning te bieden. De ingangsdatum is 1 januari 2021.

Dit voorstel introduceert het recht voor gemeenten om de kantonrechter te adviseren of de belangen

Implementatie

van

Wet

Vereenvoudiging

van mensen met problematische schulden op een

beslagvrije voet

meer passende en minder verstrekkende voorziening

Deze wet gaat vanaf 2021 het probleem tegen dat

dan met schuldenbewind kunnen worden behartigd.

schuldhulpverleners afhankelijk zijn van informatie

Het wetsvoorstel is op 1 april 2020 ingediend bij de

van de schuldenaar om de beslagvrije voet te bere-

Tweede Kamer.

kenen. In de praktijk is het vaak lastig om goede informatie te krijgen en met deze wet kan de beslagvrije

7.2 Overige initiatieven en ontwikkelingen

voet in principe zonder informatie van de schuldenaar

Behalve nieuwe wetgeving zijn er vele landelijke initia-

worden berekend.

tieven en ontwikkelingen op het gebied van armoede en schulden en zijn er gemeenten die zelf pionieren

Wet Stroomlijning keten voor derdenbeslag -

met de aanpak van armoede en schulden. Voorbeel-

Verbreding beslagregister

den in het land kunnen ter inspiratie dienen voor de

De verbreding van het beslagregister moet het

Bevelandse aanpak van armoede en schulden. We

bestaansminimum van mensen met schulden beter

volgen initiatieven en ontwikkelingen die bijdragen

beschermen en ophoging van schulden met onno-

aan het realiseren van de kaders. Dit komt terug in de

dige proces- en executiekosten

voorkomen. Voor

lokale uitvoeringsplannen van de gemeenten en de

een goede uitvoering moeten beslagleggende (over-

afdeling WIZ. In bijlage 7 staat een overzicht van een

heids)partijen over verschillende gegevens beschik-

aantal initiatieven

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

8 EVALUATIE EN MONITORING

Met het armoede- en schuldenbeleid beogen we

gevolgen van armoede beperken via de inkomens-

dat we de nadelige gevolgen van armoede en pro-

regelingen die het voor mensen met een (langdurig)

blematische schulden beperken onder de Beve-

laag inkomen mogelijk maken om te blijven participe-

landse inwoners. Echter, het meten van de effecten

ren in de samenleving. Eén en ander maakt lastig om

van het armoedebeleid is niet eenvoudig. Zoals we

SMART-doelen te beschrijven waaruit moet blijken of

eerder schreven, hebben veel factoren - naast het

onze aanpak succesvol is.

gemeentelijke beleid - invloed op de ontwikkeling van armoede- en schuldenproblematiek. Het

8.1 Continue monitoring

gemeentelijke beleid beperkt zich tot het mee hel-

Met een continue monitoring van het uitvoeringsbe-

pen voorkomen van schulden door bijvoorbeeld in

leid hebben we wel steeds inzicht of we nog op de

te zetten op vroegsignalering van betalingsproble-

goede weg zitten en of we zaken bij moeten stellen in

men, financieel advies te geven als iemand te maken

de aanpak van armoede en schulden. De elkaar snel

heeft met een ingrijpende levensgebeurtenis en

opvolgende ontwikkelingen op dit beleidsterrein vra-

voorlichting te geven over de mogelijkheden van

gen ook om een flexibele houding bij de uitvoering van

schulddienstverlening door afdeling WIZ en vrijwil-

het beleid. We blijven actief ontwikkelingen in de maat-

ligersorganisaties. Daarnaast kunnen gemeenten de

schappij volgen zodat we daar op in kunnen spelen.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Wat betekent uw financiële situatie voor uw dagelijks leven?

‘Wegens chronisch ziek zijn is de situatie nu eenmaal niet anders, ik heb deze geaccepteerd en mijn uitgaven aan mijn inkomen aangepast om schuldenvrij te kunnen leven.’

Met het op te richten platform met relevante partners willen we die continue monitoring realiseren. Op een vast aantal contactmomenten per jaar kunnen we zorgen voor een brede uitwisseling van ervaringen en concrete input vanuit de praktijk. Dit leidt tot een omgeving waarin we met en van elkaar kunnen leren.

8.3 Evaluatie van de doelen

Ook vinden we het belangrijk om de Cliëntenraad

We voerden in 2016 en in 2020 een enquête uit onder

van de afdeling WIZ hierbij te betrekken. Een door-

inwoners die bij de afdeling WIZ bekend zijn via een

lopende betrokkenheid van deze organisaties kan

inkomens- of minimaregeling. Hiermee achterhaal-

zinvolle input geven voor de uitvoering van dit beleid.

den we onder andere de bekendheid met regelingen en activiteiten, de tevredenheid daarover en erva-

8.2 Inzicht in de cijfers

ringen daarmee en de beleving van armoede. Deze

Uit cijfers over toe- of afname van bijstandsaanvra-

enquêtes gaven een aardig inzicht in deze zaken en

gen of aanvragen schulddienstverlening of van het

in 2024 willen we dit herhalen.

gebruik van bijvoorbeeld de Voedselbank of stichting Leergeld kunnen we nooit concluderen dat dit

De onderstaande vragen worden in de evaluatie van

het effect is van ons beleid. Daarvoor spelen er teveel

deze kadernota beantwoord:

andere factoren een rol. Wel is het interessant te

- Met welke relevante Bevelandse partners vormen

weten hoe de armoedecijfers in de gemeenten zich

we over vier jaar een netwerk om armoede en schul-

ontwikkelen, ook ten opzichte van Zeeland en Neder-

den te voorkomen, te herkennen en te verzachten?

land. Hiervoor hebben wij het overzicht in bijlage 1 en

- Welke vindplaatsen voor belangrijke levensgebeur-

de factsheets in bijlage 2 opgesteld. In de factsheets

tenissen zijn benaderd en maken onderdeel uit van

geven we de meest recente cijfers weer van een aan-

dit netwerk?

tal zaken:

- Hoeveel inwoners met betalingsachterstanden wor-

- aantallen huishoudens met bijstandsuitkering, met

den vroegtijdig geholpen, zodat grotere financiële

een laag inkomen en met een langdurig laag inko-

problemen kunnen worden voorkomen?

men

- Hoeveel procent van de mensen vindt het eenvou-

- gegevens met betrekking tot kinderen

dig om een aanvraag voor een regeling te doen ten

- huishoudens met betalingsproblemen

opzichte van 2020?

- aanmeldingen schulddienstverlening en aanvragen

- Hoeveel procent van de mensen met schulden is

schuldhulpverlening

bekend met de mogelijkheden van schulddienst-

- gebruik van inkomensregelingen en

verlening ten opzichte van 2020?

- gebruik van gesubsidieerde organisaties

- Welke scholen hebben de handreiking ‘Omgaan met armoede op scholen’ gebruikt om armoede te

Deze gegevens brengen we over vier jaar weer in

signaleren, gezinnen in armoede te ondersteunen

beeld.

en kansengelijkheid in het onderwijs te bevorderen?

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

9 FINANCIËN Gemeenten ontvangen structurele extra middelen

Verder is het belangrijk om met name op het preven-

voor de bestrijding van armoede en schulden. Het

tieve vlak te blijven investeren. Denk aan bijvoorbeeld

is mogelijk om de middelen in te zetten zowel voor

financieel advies bij belangrijke levensgebeurtenis-

regelingen die de afdeling WIZ uitvoert als voor pro-

sen (life events) en voorkomen van financiële proble-

jecten en activiteiten van de individuele gemeenten.

men bij jongeren. Door de Coronacrisis worden met

Omdat de middelen niet zijn geoormerkt kunnen

name op het gebied van schuldhulpverlening ver-

gemeenten er ook voor kiezen om ze voor andere

nieuwende aanpakken ontwikkeld om de toestroom

doelen in te zetten. De huidige oplopende kosten in

van aanvragen de komende periode het hoofd te

het Sociaal Domein leiden er in sommige gemeenten

kunnen bieden. Een effectieve aanpak aan de voor-

toe dat andere keuzes worden gemaakt. Daarnaast

kant leidt tot besparing van kosten aan de achterkant.

zijn de financiële gevolgen voor de gemeenten van de Coronacrisis op dit moment ook onzeker. Duidelijk

9.1 Inkomensbeleid

is in ieder geval dat armoede en schulden niet minder

De inkomensondersteunende regelingen hebben

zullen worden de komende jaren. Maar de toekom-

allemaal een open-einde karakter. Dit betekent dat

stige gevolgen voor de economie en compensatie

hoe meer mensen hier een beroep op doen, hoe

vanuit het Rijk zijn onbekend.

hoger de uitgaven. Gemeenten ontvangen een compensatie via de algemene middelen.

Naast de uitvoering van inkomensbeleid op grond

In onderstaande tabel staan de bedragen per inko-

van de Participatiewet, zijn er meer wettelijke taken

mensregeling zoals die zijn begroot in het Uitvoe-

die gemeenten vanaf 2021 moeten uitvoeren. Een

ringsplan WIZ voor 2020 per gemeente. Bij het

voorbeeld is Vroegsignalering van betalingsach-

opstellen van deze nota waren de bedragen voor

terstanden op grond van de Wet gemeentelijke

2021 nog niet bekend. Verantwoording hierover vindt

schuldhulpverlening. Voor deze nieuwe taak moeten

plaats in de periodieke rapportages waarin ook een

de benodigde middelen nog beschikbaar worden

toelichting wordt gegeven op de ontwikkelingen.

gesteld.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Overzicht begrote uitgaven per regeling 2020 Borsele

Goes

Kapelle

NoordBeveland

Reimerswaal

Totaal

Bijzondere bijstand

€ 190.000

€ 550.000

€ 94.000

€ 96.000

€ 200.000

€ 1.130.000

Collectieve Zorgverzekering Minima

€ 91.000

€ 357.000

€ 86.000

€ 33.000

€ 99.000

€ 666.000

Individuele inkomenstoeslag

€ 45.000

€ 173.000

€ 17.000

€ 46.000

€ 298.000

Individuele studietoeslag

€ 8.000

€ 16.000

€ 4.000

€ 8.000

€ 40.000

Declaratiefonds

€ 47.000

€ 167.000

€ 23.000

€ 40.000

€ 53.000

€ 290.000

Chronisch zieken en gehandicapten

€ 75.000

€ 277.000

€ 29.000

€ 18.000

€ 80.000

€ 479.000

Kwijtschelding belastingen

€ 60.000

€ 198.850

€ 35.000

€ 46.000

€ 91.000

€ 430.850

Totaal

€ 516.000

€ 1.738.850

€ 288.000

€ 254.000

€ 577.000

€ 3.373.850

9.2 Extra middelen armoedebestrijding en schuld-

subsidies aan de Voedselbank, stichting Leergeld en het Leger des Heils. Ook zijn er gemeenten die hier-

preventie Gemeenten ontvangen sinds 2013 structureel extra

van de kosten van het Jeugdfonds Sport en Cultuur

middelen van het rijk (de zogenaamde Klijnsma-gel-

betalen en de vakantieregeling voor minima.

den) om de aanpak van armoede en schuldenproblematiek te intensiveren. De middelen zijn niet

Met ingang van 2017 stelt het rijk ook structureel extra

geoormerkt en worden via het Gemeentefonds

middelen beschikbaar voor armoedebestrijding onder

aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het is aan de

kinderen, bedoeld voor voorzieningen in natura, zoals

gemeenten zelf om te beslissen of zij deze middelen

een abonnement voor een sportclub, een fiets, school-

voor dit doel inzetten.

benodigdheden of een verjaardagsfeestje zodat het geld direct ten goede komt aan kinderen.

De meeste gemeenten hebben vanaf 2013 een deel van deze middelen besteed aan armoedebestrijding

In onderstaande tabel staan de budgetten per

en/of schuldpreventie. Het gaat dan met name om

gemeente.

Gemeente

Budget armoedebestrijding en schuldpreventie (meicirculaire 2017)

Budget armoedebestrijding onder kinderen (meicirculaire 2020)

Borsele

€ 43.700

€ 66.684

Goes

€ 105.807

€ 135.036

Kapelle

€ 16.000

€ 36.070

Noord-Beveland

€ 20.000

€ 25.764

Reimerswaal

€ 38.400

€ 84.745

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGEN

Jaar

Gemeente

Armoede % totaal

Armoede % minderjarige kinderen

Armoede % werknemers

Armoede % zelfstandigen

Armoede % uitkeringsontvangers

Armoede % gepensioneerden

Armoede % autochtonen

Armoede % Westerse migranten

Armoede % Niet-Westerse migranten

BIJLAGE 1: Overzicht ontwikkeling armoede Bevelandse gemeenten 2011 – 2017

2011

Borsele

3,4%

4,0%

1,2%

6,4%

15,1%

3,0%

5,4%

18,9%

2013

Borsele

4,6%

6,3%

1,8%

6,4%

19,3%

3,1%

4,0%

8,0%

19,6%

2015

Borsele

4,1%

6,1%

1,4%

6,0%

15,8%

3,0%

3,5%

7,9%

20,0%

2017 Borsele

3,9%

5,4%

1,2%

5,5%

13,1%

3,7%

3,1%

6,4%

24,6%

2011

Goes

5,1%

7,1%

2,0%

7,9%

23,7%

2,6%

4,0%

7,8%

17,3%

2013

Goes

6,4%

8,1%

2,3%

8,4%

30,6%

3,2%

4,7%

10,1%

24,6%

2015

Goes

4,7%

6,8%

1,7%

7,7%

17,1%

2,7%

3,6%

8,3%

14,8%

2017 Goes

4,3%

6,0%

1,4%

6,7%

16,7%

2,9%

3,2%

5,5%

16,4%

2011

Kapelle

3,2%

4,7%

1,3%

6,8%

11,3%

2,3%

2,8%

4,6%

15,6%

2013

Kapelle

3,6%

5,4%

1,2%

6,7%

9,9%

3,3%

3,1%

5,6%

20,5%

2015

Kapelle

3,4%

4,8%

1,1%

7,6%

13,6%

2,2%

2,8%

6,8%

17,5%

2017 Kapelle

3,3%

4,5%

1,0%

6,3%

13,1%

2,9%

2,6%

6,1%

18,3%

2011

Nrd-Beveland 5,4%

6,0%

2,2%

8,6%

16,3%

4,4%

4,6%

12,4%

13,7%

2013

Nrd-Beveland 7,0%

9,0%

2,9%

11,1%

20,3%

4,7%

5,6%

16,8%

25,9%

2015

Nrd-Beveland 5,9%

9,5%

2,2%

8,3%

15,2%

3,9%

4,9%

13,6%

16,0%

2017 Nrd-Beveland 5,1%

8,4%

1,7%

7,8%

12,9%

3,0%

4,0%

9,5%

23,3%

2011

Reimerswaal

4,8%

6,0%

2,1%

6,8%

16,6%

4,0%

3,8%

11,0%

17,5%

2013

Reimerswaal

5,4%

7,3%

2,4%

6,7%

20,6%

3,8%

4,2%

12,2%

20,9%

2015

Reimerswaal

5,1%

6,8%

2,5%

6,0%

16,0%

4,0%

10,3%

19,9%

2017 Reimerswaal

4,9%

6,7%

2,2%

5,3%

16,7%

4,1%

3,4%

9,9%

26,1%

2017 Zeeland

5,2%

7,3%

1,8%

6,6%

16,8%

3,4%

3,6%

9,6%

20,0%

2017 Nederland

5,7%

8,0%

1,9%

7,8%

17,6%

3,3%

3,5%

8,1%

17,5%

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 2: Factsheets Armoede & Schulden

Factsheet Armoede & Schulden Borsele

aantal huishoudens 9.507 aantal huishoudens met bijstandsuitkering

200

aantal huishoudens met laag inkomen

aantal huishoudens met langdurig laag inkomen

(minstens 1 jaar < 120% sociaal minimum)

(minstens 4 jaar < 120% sociaal minimum)

800

400

aantal huishoudens met kinderen 3.450 aantal gezinnen met kinderen < 18 jaar met bijstandsuitkering

totaal kinderen < 18 jaar

4.700

aantal kinderen < 18 jaar in bijstandsgezin

aantal kinderen < 18 jaar met kans op armoede

140

268

aantal huishoudens met ernstige betalingsproblemen 761* aantal aanvragen schulddienstverlening

aantal aanvragen schuldhulpverlening

*dit cijfer is een schatting o.b.v. het landelijke cijfer van 8% van de huishoudens met ernstige betalingsproblemen De gegevens betreffen 2018/2019 en zijn gebaseerd op CBS, Nibud, database WIZ, gemeenten en samenwerkingspartijen

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Uitgaven Bijzondere Bijstand 200.000 180.000 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 Individuele bijzondere bijstand

Individuele inkomenstoeslag

Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen

2017

2018

Uitgaven Declaratiefonds

Collectieve Zorgverzekering Minima

Compensatie Chronisch zieken en gehandicapten

2019

Uitgaven kwijtschelding gemeentelijke belastingen

60.000

100.000

50.000

80.000

40.000

60.000

30.000 20.000

40.000

10.000

20.000

0 2017

2018

2017

2019

2018

2019

Gebruik gesubsidieerde organisaties 140 120 100 80 60 40 20 0 aantal geholpen kinderen aantal verstrekte aantal geholpen kinderen Jeugdfonds Sport en pakketten Voedselbank stichting Leergeld Cultuur

2017

2018

aantal cliënten Humanitas

aantal langdurige trajecten SHV Zeeland

2019

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Factsheet Armoede & Schulden Goes

aantal huishoudens 17.496 aantal huishoudens met bijstandsuitkering

680

aantal huishoudens met laag inkomen

aantal huishoudens met langdurig laag inkomen

(minstens 1 jaar < 120% sociaal minimum)

(minstens 4 jaar < 120% sociaal minimum)

2.100

1.200

aantal huishoudens met kinderen 5.323 aantal gezinnen met kinderen < 18 jaar met bijstandsuitkering

totaal kinderen < 18 jaar

6.600

150

aantal kinderen < 18 jaar in bijstandsgezin

aantal kinderen < 18 jaar met kans op armoede

320

521

aantal huishoudens met ernstige betalingsproblemen 1.400* aantal aanvragen schulddienstverlening

aantal aanvragen schuldhulpverlening

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Uitgaven Bijzondere Bijstand 700.000 600.000 500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0 Individuele bijzondere bijstand

Individuele inkomenstoeslag

Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen

2017

2018

Uitgaven Declaratiefonds

Collectieve Zorgverzekering Minima

Compensatie Chronisch zieken en gehandicapten

2019

Uitgaven kwijtschelding gemeentelijke belastingen

200.000 180.000

250.000

160.000 140.000

200.000

120.000

150.000

100.000 80.000

100.000

60.000 40.000

50.000

20.000 0

0 2017

2018

2019

2017

2018

2019

Gebruik gesubsidieerde organisaties 400 350 300 250 200 150 100 50 0 aantal geholpen kinderen aantal verstrekte aantal geholpen kinderen Jeugdfonds Sport en pakketten Voedselbank stichting Leergeld Cultuur

2017

2018

aantal cliënten Humanitas

aantal langdurige trajecten SHV Zeeland

2019

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Factsheet Armoede & Schulden Kapelle

aantal huishoudens 5.239 aantal huishoudens met bijstandsuitkering

aantal huishoudens met laag inkomen

aantal huishoudens met langdurig laag inkomen

(minstens 1 jaar < 120% sociaal minimum)

(minstens 4 jaar < 120% sociaal minimum)

400

200

aantal huishoudens met kinderen 2.020 aantal gezinnen met kinderen < 18 jaar met bijstandsuitkering

totaal kinderen < 18 jaar

2800

aantal kinderen < 18 jaar in bijstandsgezin

aantal kinderen < 18 jaar met kans op armoede

163

aantal huishoudens met ernstige betalingsproblemen 420* aantal aanvragen schulddienstverlening

aantal aanvragen schuldhulpverlening

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Uitgaven Bijzondere Bijstand 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 Individuele bijzondere bijstand

Individuele inkomenstoeslag

Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen

2017

2018

Uitgaven Declaratiefonds

Collectieve Zorgverzekering Minima

Compensatie Chronisch zieken en gehandicapten

2019

Uitgaven kwijtschelding gemeentelijke belastingen

30.000

50.000

25.000

40.000

20.000 15.000

30.000

10.000

20.000

5.000

10.000

0 2017

2018

2019

2017

2018

2019

Gebruik gesubsidieerde organisaties 120 100 80 60 40 20 0 aantal geholpen kinderen aantal verstrekte aantal geholpen kinderen Jeugdfonds Sport en pakketten Voedselbank stichting Leergeld Cultuur

2017

2018

aantal cliënten Humanitas

aantal langdurige trajecten SHV Zeeland

2019

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Factsheet Armoede & Schulden Noord-Beveland

aantal huishoudens 3.517 aantal huishoudens met bijstandsuitkering

aantal huishoudens met laag inkomen

aantal huishoudens met langdurig laag inkomen

(minstens 1 jaar < 120% sociaal minimum)

(minstens 4 jaar < 120% sociaal minimum)

300

200

aantal huishoudens met kinderen 933 aantal gezinnen met kinderen < 18 jaar met bijstandsuitkering

totaal kinderen < 18 jaar

1.100

aantal kinderen < 18 jaar in bijstandsgezin

aantal kinderen < 18 jaar met kans op armoede

107

aantal huishoudens met ernstige betalingsproblemen 282* aantal aanvragen schulddienstverlening

aantal aanvragen schuldhulpverlening

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Uitgaven Bijzondere Bijstand 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 Individuele bijzondere bijstand

Individuele inkomenstoeslag

Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen

2017

2018

Uitgaven Declaratiefonds

Collectieve Zorgverzekering Minima

Compensatie Chronisch zieken en gehandicapten

2019

Uitgaven kwijtschelding gemeentelijke belastingen

45.000 40.000

50.000

35.000 30.000

40.000

25.000

30.000

20.000 20.000

15.000 10.000

10.000

5.000 0

0 2017

2018

2019

2017

2018

2019

Gebruik gesubsidieerde organisaties 25 20 15 10 5 0 Noord-Beveland heeft geen overeenkomst met het Jeugdfonds Sport en Cultuur

aantal verstrekte pakketten Voedselbank

aantal geholpen kinderen stichting Leergeld

2017

2018

aantal cliënten Humanitas

aantal langdurige trajecten SHV Zeeland

2019

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Factsheet Armoede & Schulden Reimerswaal

aantal huishoudens 9.104 aantal huishoudens met bijstandsuitkering

237

aantal huishoudens met laag inkomen

aantal huishoudens met langdurig laag inkomen

(minstens 1 jaar < 120% sociaal minimum)

(minstens 4 jaar < 120% sociaal minimum)

900

500

aantal huishoudens met kinderen 3.500 aantal gezinnen met kinderen < 18 jaar met bijstandsuitkering

totaal kinderen < 18 jaar

5.500

aantal kinderen < 18 jaar in bijstandsgezin

aantal kinderen < 18 jaar met kans op armoede

210

380

aantal huishoudens met ernstige betalingsproblemen 729* aantal aanvragen schulddienstverlening

aantal aanvragen schuldhulpverlening

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Uitgaven Bijzondere Bijstand 180.000 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 Individuele bijzondere bijstand

Individuele inkomenstoeslag

Maatwerkvoorziening schoolgaande kinderen

2017

2018

Uitgaven Declaratiefonds

Collectieve Zorgverzekering Minima

Compensatie Chronisch zieken en gehandicapten

2019

Uitgaven kwijtschelding gemeentelijke belastingen

70.000

160.000

60.000

140.000

50.000

120.000

40.000

100.000 80.000

30.000

60.000

20.000

40.000

10.000

20.000

0 2017

2018

2019

2017

2018

2019

Gebruik gesubsidieerde organisaties 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 aantal geholpen kinderen aantal verstrekte aantal geholpen kinderen Jeugdfonds Sport en pakketten Voedselbank stichting Leergeld Cultuur

2017

2018

aantal cliënten Humanitas

aantal langdurige trajecten SHV Zeeland

2019

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 3: Overheidsmaatregelen en gevolgen coronacrisis

Zelfstandig ondernemers

om werkend arm te zijn. Naar verwachting hebben zij

Eén van de maatregelen betreft de Tijdelijke over-

ook met een NOW het grootste risico op baanverlies

bruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). In

en armoede, zij het kleiner dan in een situatie zon-

het SCP rapport is te lezen dat de verwachting is dat

der NOW. De kwetsbaarheid van flexibele krachten

de armoede onder zelfstandigen ook met de Tozo zal

in de huidige situatie komt bovenop een structurele

toenemen. Zonder Tozo en met alleen de reguliere

kwetsbaarheid. Mensen die opeenvolgende flexibele

bijstand zou de toename van de armoede naar ver-

contracten hebben zijn vaak lager opgeleid, hebben

wachting wel groter zijn geweest.

vaker al een lager inkomen en hebben minder kans om vermogen op te bouwen. Juist deze groep, die

Het CBS onderzocht hoeveel ondernemers verwacht

naar verwachting het minst baat heeft bij de NOW,

dat het voortbestaan van hun bedrijf in gevaar komt

heeft weinig buffers om de klap mee op te vangen.

als de coronacrisis langer dan een half jaar duurt. Bijna de helft van de ondernemers in het Nederlandse

Meer specifiek bevat deze groep flexibele arbeids-

niet-financiële bedrijfsleven verwacht dit. Mocht de

krachten vaak jongeren en migranten. Volgens het

coronacrisis langer dan twaalf maanden duren dan

CBS is meer dan de helft jonger dan 25 jaar en het

verwacht 60 procent dat het doek voor hun bedrijf

merendeel volgde onderwijs. Door de maatregelen

valt in de huidige vorm. Kleinere bedrijven (5 tot 20

als sluiting van horecagelegenheden, sport- en fit-

personen) zijn het somberst, ruim 22 procent van hen

nesscentra en kinderopvangverblijven en het ver-

verwacht de crisis niet te overleven als deze langer

bod op grootschalige evenementen, zullen sommige

dan twee maanden duurt. Horecaondernemers zijn

beroepen als eerste te maken krijgen met baan- en

het meest pessimistisch over het voortbestaan van

inkomensverlies. Denk aan beroepen in de cultuur-

hun bedrijf.

sector, de kinderopvang, de horeca, de reisbranche, transport en de sport- en fitnessbranche.

Flexibele arbeidskrachten Een andere maatregel die van belang is in deze nota

Schuldhulpverlening

is de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor

Divosa uit naar aanleiding van de publicatie van het

Werkgelegenheid (NOW). Hiermee kunnen onderne-

SCP haar zorgen over de huishoudens die al kwets-

mers een vergoeding krijgen voor loonkosten waar-

baar waren vóór de crisis en nu extra hard geraakt

door zij personeel in dienst kunnen houden. Volgens

kunnen worden. Om hen goed te kunnen ondersteu-

het SCP loopt flexibel personeel zoals uitzendkrach-

nen is volgens het SCP goede schuldhulpverlening

ten, tijdelijke contractanten en mensen met 0-uren

noodzakelijk. Hierbij is coulance en een menselijke

contracten de grootste kans op baanverlies. Het

blik onontbeerlijk, net als vanzelfsprekende samen-

behouden van dit personeel is namelijk geen voor-

werking rond preventie en maatwerk. Divosa maakt

waarde om voor NOW in aanmerking te komen. De

zich hierbij zorgen over een mogelijke boeggolf van

NOW heeft naar verwachting een armoede-reduce-

aanvragen voor schuldhulp én van aanvragen voor

rend effect, maar in hoeverre dit opgaat voor flexibele

andere vormen van ondersteuning als gevolg van de

krachten is een vraag en een aandachtspunt: zij waren

corona-maatregelen.

ook voor de NOW de groep met het grootste risico

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Ook de NVVK waarschuwt voor een flinke toename van het aantal aanvragen voor schuldhulpverlening, met name uit de groepen werkende armen en jongeren. Armoedebestrijding De Stichting Armoedefonds onderzocht bij lokale organisaties in Nederland de ontwikkeling van het aantal aanvragen.8 Hieruit blijkt dat 90,1% van de armoedebestrijders de komende maanden rekent op een toename van de vraag naar hulp. Lang niet alle armoedebestrijders zijn er klaar voor om deze stijging financieel op te vangen. Het gaat in de eerste plaats om organisaties als Kledingbanken, stichting Leergeld en andere non-food verstrekkers. Bijna de helft van de hulporganisaties, 46,3 %, heeft sinds het begin van de crisis begin maart al te maken gehad met een stijging van hulpvragen. Bij hen was de stijging gemiddeld 22,8%. Vooral gezinnen en alleenstaanden met kinderen melden zich vaker, zo blijkt. Daarnaast vormen ZZP’ers een doelgroep die steeds vaker hulp nodig heeft. De tweede groep zijn de zogenaamde voedselbanken. Zij rapporteren een stijging van in sommige gevallen bijna honderd procent. En zij verwachten eveneens dat het aantal aanvragen richting de zomer verder gaat toenemen.

R apport De impact van de Coronacrisis op de armoede in Nederland, Een onderzoek naar de gevolgen van de coronacrisis op het huidige hulpaanbod van lokale organisaties en de verwachtingen voor de nabije toekomst. (Armoedefonds, juni 2020)

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 4: Uitkomsten enquête

Bekendheid regelingen

Gebruik private voorzieningen

- 20% weet niet van het bestaan van inkomensrege-

- 9 tot 14% maakt gebruik van particuliere voorzienin-

lingen bij WIZ

gen zoals Voedselbank, stichting Leergeld en het

- 80% kent de regelingen wel maar een groot deel

Jeugdfonds Sport en Cultuur

maakt er geen gebruik van met als voornaamste reden dat men er geen recht op heeft

Gevolgen van armoede - Bijna de helft heeft spanningen over de financiën

Aanvragen van een inkomensregeling

- Een kwart schaamt zich voor de situatie waar men

- 36% vindt het aanvragen van een inkomensregeling

in zit

niet eenvoudig omdat:

- Bijna een derde van de respondenten voelt zich

• men de taal niet (goed) beheerst

eenzaam

• er veel gegevens worden gevraagd, terwijl er al

- Bijna 18% geeft aan dat zij hun kinderen niet kunnen

veel bekend is bij WIZ

geven wat zij nodig hebben

• er veel bijlagen meegestuurd moeten worden

- In de toelichting geven veel mensen toch wel aan

• het formulier en de toelichting te moeilijk zijn

rond te kunnen komen en hoewel het geen vetpot

- kwijtschelding aanvragen van de gemeentelijke

is, zijn ze toch tevreden

belastingen bij Sabewa is een drempel, dit is voor veel mensen te moeilijk

Aanbevelingen voor gemeenten en WIZ - Op de vraag of men nog aanbevelingen heeft voor

Schulden

de gemeenten en WIZ komt het meest naar voren

- 36% van de respondenten heeft schulden, met

dat:

name als gevolg van:

• men persoonlijk contact belangrijk vindt

• moeilijk vinden om zelf financiën te beheren

• men één aanspreekpunt wil

• echtscheiding

• de gemeenten/WIZ meer hulp moeten bieden

• werkloosheid

bij het aanvragen van regelingen

• arbeidsongeschiktheid

• aanvraagformulieren eenvoudiger moeten

• studieschuld

• de gemeenten/WIZ meer hulp bij financiën

- De meest genoemde schulden zijn:

moeten bieden

• vaste lasten

• gemeenten/WIZ pro actievere ondersteuning

• belasting

en begeleiding moeten bieden

• leningen

• gemeenten/WIZ meer rekening moeten hou-

- Bijna 50% van de respondenten met schulden is niet

den met de persoonlijke situatie

bekend met de mogelijkheden van schulddienstverlening van WIZ - 20% van de respondenten met schulden maakt gebruik van schulddienstverlening WIZ - Bijna 30% van de respondenten met schulden heeft een bewindvoerder

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 5: Interviewvragen en uitkomsten maatschappelijke organisaties

Interviewvragen:

- De samenwerking met Schulddienstverlening WIZ

1. De Bevelandse gemeenten en de afdeling WIZ

ervaart men als positief.

hebben in 2017 beleid vastgesteld met betrekking

- WIZ en gemeenten moeten kritisch kijken naar de

tot armoede. Wat heeft u daarvan in uw organisatie

eigen rol als schuldeiser en het ontstaan van finan-

gemerkt?

ciële problemen.

2. Zijn er dingen veranderd in uw organisatie met

- Organisaties zien dat mensen niet met geld kunnen

betrekking tot de aanpak van armoede? Zo ja, wat?

omgaan. Er is niet altijd een tekort aan inkomen,

Zo nee, zou dat nodig of wenselijk zijn?

maar men heeft geen inzicht in de inkomsten en

3. Vind u dat in de afgelopen jaren de aanpak van

uitgaven.

armoede en schulden in het algemeen is verbe-

- SHV Zeeland ziet een toename van de complexiteit

terd?

van de schuldenproblemen en zij zien veel financi-

4. Wat vind u dat nog beter moet? Wat is belangrijk voor uw organisatie? 5. Mist u nog iets bij de focuspunten die we in het nieuwe beleid noemen?

ële problemen bij mensen met wisselende inkomsten zoals ZZP’ers en mensen met tijdelijke en 0-uren contracten. “Het is voor hen maar ook voor

ons lastig. Je weet niet wanneer het geld komt, maar

6. Werkt u samen met andere organisaties in het

de vaste lasten moeten wel betaald worden.” Verder

Sociaal Domein in de bestrijding van armoede?

hebben veel van hun cliënten geen netwerk om zich

7. Bent u bekend met de regelingen van de afdeling

heen.

WIZ? Verwijst u cliënten door voor deze regelingen?

- De zelfredzaamheid van mensen met problemen

8. Heeft u nog andere tips/aanbevelingen voor het

wordt vaak overschat. Daarnaast zijn vindplekken

nieuwe beleid?

erg belangrijk, zoals een Kringloopwinkel.

9. Bent u bereid in een platform deel te nemen om

- Er is behoefte aan een sociale kaart. Een aantal

het beleid continue te monitoren? Dit houdt in circa

organisaties zijn daar zelf mee gestart, waaronder

3 bijeenkomsten per jaar met andere samenwer-

Leergeld en het SMWO.

kingspartijen om uitvoering van het beleid tussen-

- Het project Vroegsignalering wordt erg positief

tijds te monitoren.

gewaardeerd. - Schaamte is een belangrijke reden waarom mensen

Belangrijke punten die naar voren kwamen:

niet om hulp vragen.

- Aandacht voor armoede en schulden is de afgelo-

- Financiële problemen in het gezin moeten vooral

pen jaren in de gemeenten verbeterd en daardoor

bij de ouders opgelost worden en niet alleen bij het

ook de samenwerking op die terreinen. Alleen op

kind.

casusniveau is de samenwerking soms nog afhan-

- De diverse voorlichtingsbijeenkomsten die sinds

kelijk van wie de uitvoerder is. De focus van WIZ

2017 zijn geweest, worden erg gewaardeerd.

mag meer naar buiten gericht worden, naar organisaties die hieraan ook een bijdrage leveren. - Klantgerichtheid van afdeling WIZ: klantvriendelijkheid en relatiebeheer.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 6: Inkomensregelingen en Schulddienstverlening afdeling WIZ

Inkomensregeling

Doelgroep

Voorwaarden

Vergoeding

Individuele bijzondere bijstand

Vanaf 18 jr

Inkomensnorm 100% Draagkrachtpercentage 35% of 100%, afhankelijk van de kostensoort

Afhankelijk van de hoogte van bijzondere en noodzakelijke kosten en draagkracht aanvrager.

Individuele inkomenstoeslag

Vanaf 21 jr

Voorgaande 3 jaren een minimuminkomen. Inkomensnorm 110%

1 keer per jaar, 38% van de bijstandsnorm

Individuele studietoeslag

Vanaf 18 jr

Voor inwoners met recht op studiefinanciering of een tegemoetkoming op grond van de WTOS, die als gevolg van een structurele medische beperking tijdens de studie geen inkomsten kunnen verwerven. Inkomensnorm 110% Geen inkomenstoets partner

2 keer per jaar voor periode van 6 maanden aan te vragen, € 300 per maand

Collectieve Zorgverzekering Minima

Vanaf 18 jr

Inkomensnorm 130%

Premie van aanvullende verzekering wordt deels vergoed (Kapelle vergoedt volledige premie)

Maatwerkvoorziening Vanaf 18 jr chronisch zieken en gehandicapten (individuele kosten en de extra financiële tegemoetkoming)

Inkomensnorm 130%

Vergoeding van individuele kosten op basis van aanvraag. In 2020 is dit: € 222,- per kalenderjaar voor aanvragers met WIA/WAJONG/WAZ of WAO uitkering, € 401,- per kalenderjaar voor overige aanvragers

Maatwerkvoorziening gezinnen met schoolgaande kinderen

Vanaf 18 jr

Inkomensnorm 120%

Vergoeding voor reiskosten naar school, een fiets, een computer en voor overige indirecte schoolkosten op basis van aanvraag.

Declaratiefonds Kapelle

Vanaf 18 jr

Inkomensnorm 120%

Kinderen 0 – 18 jaar: € 100,- per jaar Overige personen: € 200,- per jaar

Declaratiefonds Borsele, Goes en Reimerswaal

Vanaf 18 jr

Inkomensnorm 120%

Kinderen 0-18 jaar: € 128,- per jaar Overige personen: € 257,- per jaar Extra tegemoetkoming peuteropvang: € 103,- per jaar

Declaratiefonds NoordBeveland

Vanaf 18 jaar

Inkomensnorm 120%

Wordt door de gemeente zelf uitgevoerd. Zie www.noord-beveland.nl voor voorwaarden en vergoeding.

Preventieactiviteiten en vroegsignalering in het kader van schulddienstverlening Spreekuur op afspraak voor individueel advies bij financiële problemen door schulddienstverlener. Hulp bij treffen van passende betalingsregelingen bij schulden. Consulent schulddienstverlening participeert in gebiedsgericht team van gemeente Goes. Samenwerking met vrijwilligersorganisaties als Humanitas, SMWO en Schuldhulpverlening Zeeland (Leger des Heils) en bijbehorende voorlichting aan deze vrijwilligers. Project Vroegsignalering: samenwerking met partijen om in geval van betalingsachterstanden van vaste lasten binnen 4 weken de betaling te hervatten met als doel problematische schulden te voorkomen. Bij dreigende woningontruiming en/of afsluiting van gas, water en elektra worden deze signalen direct doorgezet naar de desbetreffende gemeente met het verzoek dit op te pakken. Schuldhulpverlening Minnelijke schuldtrajecten Wettelijke schuldsanering natuurlijke personen Budgetbeheer

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

BIJLAGE 7: Landelijke initiatieven schuldhulpverlening

1. S chuldenlabNL is een onafhankelijke stichting

lossingen, 2. Digitale vrijwilliger, 3. Offline vrijwilliger

waarin publieke partners (waaronder gemeen-

of professionele hulp en 4. Schuldhulpverlening.

ten en uitvoeringsorganisaties) en private partners (zoals banken, verzekeraars, energieleveranciers

3. Ontwikkeling Schuldenknooppunt per 2021. Op dit

en woningcorporaties ) de handen ineenslaan. De

moment communiceren hulpverleners en schuld-

NVVK9 is ook partner van SchuldenlabNL. Schul-

eisers nog op veel verschillende manieren om een

denlabNL brengt projecten van gemeenten in

schuldregeling tot stand te brengen: via brieven,

beeld en helpt gemeenten om projecten te ontwik-

e-mails, portals, webformulieren. Ook is de werk-

kelen. Zo kunnen ook lokale schuldenlabs ontstaan.

wijze vaak niet goed op elkaar afgestemd. Daarom ontwikkelt de NVVK één manier van digitaal com-

2. De Nederlandse Schuldhulproute is één van de

municeren tussen schuldhulpverleners en schuld-

initiatieven die SchuldenlabNL samen met andere

eisers. Dit moet leiden tot een forse tijdsbesparing

organisaties in 2019 ontwikkelde. Het betreft één

die benut kan worden om meer mensen te helpen

weg naar passende schuldhulp die werkt voor alle

en om extra hulp te bieden. Samen met VNG werkt

mensen in Nederland met (beginnende) financiële

de NVVK aan de landelijke implementatie van het

problemen. In de Nederlandse Schuldhulproute

Schuldenknooppunt in 2021.

werken bedrijven, gemeenten en schuldhulpverleners samen. Er zijn vier zogenaamde ‘afslagen’ voor

4. De NVVK ontwikkelt in 2020 een nieuw arrangement:

de inwoner die de route bewandelt: 1. ZelfhulpopHierin worden drie instrumenten aan elkaar gekoppeld: het Schuldenknooppunt (zie punt 3), Collectief Schuldregelen en inzet van Saneringskredieten.

Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet; GR de Bevelanden is lid van de NVVK en werkt volgens de richtlijnen waarmee de kwaliteit van de dienstverlening wordt gewaarborgd.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

Met Collectief Schuldregelen maakt de schuldhulp-

5. S am& voor alle kinderen: één digitale toegang

verlenende instantie op voorhand afspraken met

tot kind-regelingen van stichting Leergeld, stich-

grote schuldeisers over de aflossing van schulden. Dit

ting Jarige Job, Nationaal Fonds Kinderhulp en

voorkomt veel administratief werk en levert daardoor

het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Deze landelijke

tijd op om extra begeleiding aan de klant te bieden.

organisaties ontvingen een bijdrage van het Rijk waarmee zij de toegang ontwikkelden en waar

Met een Saneringskrediet koopt de gemeente de

gemeenten zich bij kunnen aansluiten. Het doel is

schulden af via de Kredietbank en heeft de klant nog

de versnippering in het aanbod voor kinderen die

maar één schuldeiser. De aflossingsverplichting blijft

opgroeien in armoede tegen te gaan. Gemeenten

hetzelfde, maar de klant heeft alleen nog met de Kre-

zijn aangesloten op de website.

dietbank te maken waardoor er meer rust is en sneller duidelijkheid over het schuldtraject.

Kadernota Armoede & Schulden 2021 – 2024

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11197141/1