7.1a Ontwerp bestemmingsplan, toelichting

GEMEENTE BORSELE Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’

Vastgesteld door de raad van de gemeente Borsele bij besluit van

, voorzitter

, griffier

’s Heer Abtskerke

opdrachtgever titel IMRO-nummer

Familie Braamse Bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’ NL.IMRO.0654.BPHZCP06082022-0002

projectnummer status

BS 4005 Definitief

Polderweg 6, 4444 AA tel: +31 6 11782614 e-mail: info@planomgeving.nl URL: www.planomgeving.nl

Voorontwerp Ontwerp Vastgesteld

28 juni 2022 16 mei 2023

TOELICHTING

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

TOELICHTING behorende bij het bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’

INHOUD 1.

INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Vigerend bestemmingplan 1.3 Leeswijzer

5 5 5 6

2

HUIDIGE EN BEOOGDE SITUATIE 2.1 Huidige situatie 2.2 Beoogde situatie

8 8 9

3

BELEIDSKADERS 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Regionaal beleid 3.4 Gemeentelijk beleid

18 18 20 23 24

4

KWALITEIT VAN DE LEEFOMGEVING 4.1 Vormvrije m.e.r.-beoordeling 4.2 Bodem 4.3 Archeologie en Cultuurhistorie 4.4 Water 4.5 Ecologie / flora en fauna 4.6 Milieuhinder 4.7 Geluidhinder 4.8 Luchtkwaliteit 4.9 Externe veiligheid 4.10 Overige belemmeringen

28 28 28 29 31 33 35 36 36 37 39

5

JURIDISCHE ASPECTEN 5.1 Algemene opzet 5.2 Verbeelding 5.3 Regels 5.3.1 Hoofdstuk 1 Inleidende regels 5.3.2 Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels 5.3.3 Hoofdstuk 3 Algemene regels 5.3.4 Hoofdstuk 4 Overgangs- en Slotregels

40 40 40 41 41 41 43 43

6

ECONOMISCHE EN MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID 6.1 Economische uitvoerbaarheid 6.2 Maatschappelijke toetsing 6.2.1 Procedure 6.2.2 Vooroverleg

44 44 44 44 44

1

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

BIJLAGEN: Bijlage 1: Vormvrije m.e.r.-beoordeling; Bijlage 2: Bodemonderzoek; Bijlage 3: Bijlage 3: Geluidsnotitie; Bijlage 4: Vooroverleg- en inspraakrapport.

2

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

3

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

F F

Plangebied Figuur 1: Ligging plangebied

Plangebied Figuur 2: Luchtfoto

4

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

1.

INLEIDING

1.1

Aanleiding Aan Clara’s pad nummers 6 en 8 zijn respectievelijk de Barbesteinkerk en de pastorie behorende bij de Barbesteinkerk gelegen. De Barbesteinkerk is niet meer in gebruik als kerk, noch wordt de pastorie gebruikt als dienstwoning bij de kerk. Initiatiefnemer heeft de eigendom verworven van Clara’s pad no. 6 en 8 met daarop de kerk en de pastorie. Beoogd wordt de pastorie en de Barbesteinkerk te behouden. De pastorie wordt inmiddels voor de reguliere woonfunctie benut. In Barbesteinkerk staat de initiatiefnemer een driedeling voor. Een gedeelte ten behoeve van het Leger des Heils, een gedeelte voor centrumvoorzieningen en een gedeelte voor het realiseren van 3 appartementen. De eerste functie (Leger des Heils) is inmiddels bij omgevingsvergunning gereguleerd. De centrumvoorzieningen en de 3 appartementen moeten juridisch planologisch nog worden vastgelegd. Voorts is het de bedoeling om deels ondergeschikte horeca te realiseren. Om een eenduidig planologisch en ruimtelijk beeld te krijgen zijn beide percelen op genomen in dit bestemmingsplan. Voor de ligging van de planlocatie wordt verwezen naar figuur 1 en 2.

1.2

Vigerend bestemmingplan Het plangebied is gelegen in het vigerende bestemmingsplannen ‘Heinkenszand 2014’ van de gemeente Borsele (vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 22 oktober 2014).

Figuur 3: Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ‘Heinkenszand 2014’

De betreffende gronden kennen de bestemming ‘Maatschappelijk’ met de dubbelbestemming ‘Waarde-Archeologie 1’. Voorts kennen de gronden de gebiedsaanduiding ‘vrijwaringszone-

5

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

molenbiotoop’. De functiewijziging naar regulier wonen ten behoeve van de 3 appartementen is niet passend binnen de bestemming ‘Maatschappelijk’. In het bestemmingsplan ‘Heinkenszand 2014’ is geen wijzigingsbevoegdheid opgenomen dan wel een andere flexibiliteitsmogelijkheid die een dergelijke ontwikkeling op deze locatie mogelijk maakt. In figuur 3 is een uitsnede van het vigerende bestemmingsplan weergegeven. Naast de functiewijziging ten behoeve van de 3 appartementen, worden de eerder vergunde ontwikkelingen (gebruik van de pastorie voor regulier wonen en het gebruik van de kerk voor het Leger des Heils (detailhandel) en het gedeelte voor de centrumvoorzieningen) in het voorliggende bestemmingsplan opgenomen. Om de beoogde ontwikkeling mogelijk te maken, is het derhalve noodzakelijk een planologische procedure te doorlopen. In het onderhavige geval, heeft de gemeente Borsele aangegeven dat de ontwikkeling wordt opgenomen in een zogenaamd ‘postzegelplan’ (een klein bestemmingsplan). Het voorliggende bestemmingsplan ‘Clara’s pad 6-8, 2022’ vormt de planologisch-juridische basis voor de voorgestane ontwikkeling 1.3

Leeswijzer Het bestemmingsplan bestaat uit een toelichting, de regels en de verbeelding. De verbeelding vormt samen met de regels het juridisch bindende gedeelte van het plan. Daarop wordt een toelichting gegeven. In de onderhavige toelichting worden de uitgangspunten voor het bestemmingsplan ‘Clara’s pad 6-8, 2022’ weergegeven. Hoofdstuk 2 beschrijft de bestaande situatie en de beoogde ontwikkeling. In hoofdstuk 3 wordt getoetst aan het ruimtelijk beleid dat op de beoogde ontwikkeling van toepassing is. De kwaliteit van de leefomgeving wordt behandeld in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 wordt de juridische vorm van het bestemmingsplan beschreven. De economische uitvoerbaarheid en de maatschappelijke toetsing en overleg worden tot slot in hoofdstuk 6 behandeld.

Figuur 4: foto bestaande situatie

6

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

7

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

2

HUIDIGE EN BEOOGDE SITUATIE

2.1

Huidige situatie Ligging plangebied Het plangebied is gelegen aan Clara’s pad 6 en 8 te Heinkenszand. Heinkenszand is de grootste kern in de gemeente Borsele. Heinkenszand kan getypeerd worden als een dijkdorp. De eerste bebouwing van Heinkenszand (de historische kern) is ontstaan langs de ’s-Heerendijck (de huidige Dorpsstraat) ingeklemd tussen Clara’s pad en Stenevate. Dit deel van het dorp kent een compact, besloten en stenig straatbeeld. Groen(voorzieningen) is in dit gedeelte van het dorp nauwelijks aanwezig. De Dorpsstraat kan worden getypeerd als een winkelstraat. De Dorpsstraat kent aan beide zijden een mengeling van wonen en detailhandels- horeca- en dienstverlenende voorzieningen. Aansluitend aan de historische kern van Heinkenszand zijn een aantal historische dorpslinten te onderscheiden. Het gaat om (delen van) Clara’s pad, Stationsweg, Plattendijk, Slaakweg, Eigen Erf, Boerendijk, Dorpsstraat (tussen Stenevate en Heinkenszandseweg) ’t Dijkje en Stenevate. Het bebouwingsbeeld in deze historische linten is over het algemeen opener (minder gesloten gevelwand) dan de historische kern. De dorpslinten zijn ook groener dan de kern, hetzij doordat het grootste deel van het lint onbebouwd is, hetzij door de aanwezigheid van diepe voortuinen (Clara’s pad).

Figuur 5: Aanduiding perceel

8

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Clara’s pad behoort tot de oudste wegen van Heinkenszand. Zij vormde een van de eerste uitlopers van het oorspronkelijke dijkdorp Heinkenszand. Momenteel is Clara’s pad een van de belangrijke toegangswegen tot de kern. Ruimtelijk komt deze functie tot uiting in de breedte van het wegprofiel en de ver terugliggende bebouwing. Door de aanwezigheid van overwegend vrijstaande en twee-onder-eenkapwoningen zijn de bebouwingswanden zeer open. De bebouwing, gecombineerd met de diepe voortuinen, verleent Clara’s pad een voornaam en groen karakter. Het plangebied ligt ingeklemd tussen het Clara’s pad aan de westzijde en de Nassau Odijkstraat aan de noordoostzijde. Aan de noordzijde is het plangebied gelegen aan een openbaar ‘groentje’, waarin een langzaam verkeersverbinding is gelegen tussen het Clara’s pad en de Nassau Odijkstraat. Ten zuiden genst het plangebied aan de tuin van het woonperceel aan Clara’s pad no. 4. Huidige inrichting plangebied Het plangebied is kadastraal bekend gemeente Borsele, sectie AH, nummer 2018, groot 2.224 m2 en nummer 1838, groot 4 m2. Binnen het plangebied zijn de voormalige Barbesteinkerk, de pastorie en een schuur gelegen. De Barbesteinkerk met aanbouw kent een oppervlak van circa 495m2 en de pastorie met aanbouw een oppervlak van circa 105 m2. De schuur heeft een oppervlak van circa 44 m2. Het perceel heeft een groene uitstraling.

De pastorie bestaat uit twee bouwlagen met een kap. De Barbesteinkerk kent weliswaar één bouwlaag met een kap, maar de nokhoogten van pastorie en kerk zijn bijna gelijk. De nokhoogte van de pastorie is circa 10 meter en die van de kerk circa 11 meter. Aan de voorzijde van de kerk is een aanbouw aanwezig die dienst deed als hal/entree alvorens men de kerkzaal binnenkomt. De Barbesteinkerk bood ruimte aan circa 235 personen. Bij omgevingsvergunning van 18 januari 2019 is voor Clara’s pad 8 (voormalige pastorie) vergunning verleend voor bouwwerkzaamheden, alsmede voor wijziging van de functie naar regulier wonen. Bij omgevingsvergunning van 21 januari 2019 is voor Clara’s pad 6 (voormalige kerk) vergunning verleend voor bouwwerkzaamheden, alsmede voor wijziging naar de detailhandelsfunctie ten behoeve van het Leger des Heils. 2.2

Beoogde situatie

Pastorie De voormalige pastorie is functioneel gewijzigd naar een reguliere woning. Hierbij is de pastorie behouden, doch om te voldoen aan de eisen van de huidige tijd is het een verbouwing ondergaan. Aan de achterzijde van het gebouw is op de begane grond een uitbouw gerealiseerd. Deze aanbouw is deels ook aan de noordzijde worden gerealiseerd. Om stedenbouwkundig een juiste indeling van het perceel en de omgeving te behouden, is de beoogde uitbouw op minimaal 3 van het openbaar groen gerealiseerd. In de verbeelding behorende bij het bestemmingsplan is bij het vastleggen van het bouwvlak hiermee rekening gehouden.

9

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Figuur 6: Indicatieve beelden van de beoogde woning

De Barbesteinkerk Net als de pastorie, blijft ook de Barbesteinkerk behouden. Hiermee blijft de verschijningsvorm van de kerk, maar ook het geheel van kerk en pastorie voor de toekomst behouden. De wijzigingen zitten in de functie van het gebouw. Om deze functies, waarover hierna meer, goed in het gebouw te programmeren, heeft er intern reeds een verbouwing plaatsgevonden. Het voorste gedeelte van de kerk wordt inmiddels gebruikt voor een winkel van het Leger des Heils. Om dit te realiseren is binnen de bestaande kerkmuren een ‘doos’ geplaatst die de begane grond en de eerste verdieping bestrijken. Op de begane grond bedraagt het totale oppervlak van dit gedeelte van de kerk circa 112 m2. Via een trap kan men op de eerste verdieping geraken. De eerste verdieping doet dienst als opslagruimte t.b.v. het Leger des Heils en heeft een oppervlakte van circa 80 m2. De verdieping wordt niet gebruikt voor detailhandel dan wel voor ondergeschikte horeca. Daarnaast wordt ondergeschikte horeca bij deze winkel beoogt. Het betreft een terras waar twee tafels komen voor maximaal 9 personen. Het middelste gedeelte van de kerk, met een oppervlak van circa 90 m2 zal in eerste instantie gebruikt worden als bezinningsruimte en ruimte ten behoeve van het houden exposities. In dit gedeelte van de kerk is geen eerste verdieping gerealiseerd.

Het tussenlid waar momenteel de toiletten, de keuken en de berging zijn ondergebracht, zal onderdeel blijven van het middelste gedeelte van de kerk. Daarnaast bestaan er voor dit gedeelte van de kerk ook ideeën om andere voorzieningen als een kantoor, dienstverlening of kleinschalige bedrijvigheid (maximaal categorie 1 bedrijven) te faciliteren.

10

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Het achterste gedeelte van de kerk, de later gerealiseerde aanbouw, zal geschikt worden gemaakt om 3 appartementen onder te brengen. Het totale oppervlak van dit gedeelte bedraagt circa 121 m2 en zal gelijkelijk over 3 appartementen worden verdeeld bestaande uit 2 lagen. De appartementen krijgen derhalve een oppervlak van circa 60 m2. De winkel en de ondergeschikte horeca in het voorste gedeelte van de kerk zal te bereiken zijn via de hoofdentree van de huidige kerk. Het middelste gedeelte van de kerk en de 3 appartementen zijn te bereiken via de voorzijde van de kerk en een bestaand toegangspad aan de zuidzijde van de kerk. Dit pad zal aan de oostzijde van de aanbouw, voor de appartementen langs gaan. In figuur 7a en 7b is een impressie van de boogde situatie weergegeven. In figuur 8 is een tekening opgenomen van de toegangsroutes.

Figuur 7a: impressies indeling kerkgebouw

11

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Figuur 7b: impressie dwarsdoorsnede kerkgebouw

Route bezinningsruimte Route winkel Leger des Heils Route appartementen Figuur 8: Toegangsroutes

Terras/theetuin

12

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Aan de voorzijde van de huidige kerk is een ‘toegangspleintje’ waar momenteel 2 parkeerplaatsen zijn voorzien. Het is de bedoeling hier nog 2 parkeerplaatsen extra te realiseren, waarover hierna meer. Daarnaast ligt het in de bedoeling om de ruimte, niet zijnde de parkeerplaatsen, te benutten voor een terras-/theetuinfunctie. Deze functie zal alleen gebruikt worden ten tijde van de opening van de detailhandel, te weten dinsdag, woensdag en donderdag van 10:00 uur in de ochtend tot 16:00 uur in de middag. De ondergeschikte horeca zal geen alcoholhoudende dranken serveren (het Leger des Heils is lid van de Blauwe Knoop). Daarnaast zal de winkel 1 maal per maand geopend zijn op zaterdag van 10:00 uur tot 13:00 uur.

Landschappelijke inrichting perceel Om de planlocatie voor nu en de toekomst landschappelijk goed in te passen, zijn er diverse groenelementen opgenomen. Zo is het perceel deels van een streekeigen haag voorzien. Het betreft hier de achterzijde (oostzijde) van het perceel, ter afscherming van de buitenruimten van de nieuwe appartementen, de noordzijde langs het openbaar groen, de voorzijde (westzijde) langs het Clara’s pad en deels de zuidzijde langs de perceelsgrens met Clara’s pad nummer 4. Daarnaast zijn er enkele haagjes bij de entree van de voormalige kerk voorzien en is er als scheiding tussen de voormalige kerk en de voormalige pastorie een streekeigen haag geprojecteerd. In figuur 9 zijn de streekeigen hagen opgenomen.

13

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Streekeigen haag

Figuur 9: Streekeigen hagen

Verkeer en parkeren Verkeer De voormalige pastorie en het voormalige kerkgebouw zijn primair te bereiken via het Clara’s pad, één van de centrale ontsluitingswegen van Heinkenszand. Het Clara’s pad takt voorts aan op de N665. Het Clara’s pad is een erftoegangsweg waarvoor een capaciteit geldt van 5000/6000 mvt/etmaal en biedt derhalve voldoende ruimte om de beoogde functiewijziging te realiseren. De onderhavige gronden kennen een maatschappelijke bestemming, die op meer functies ziet dan alleen een kerk, en dus ook op een daarbij behorende verkeersaantrekkende werking.

Parkeren

14

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Het uitgangspunt van het gemeentelijke beleid hierbij is dat voor een nieuwe ontwikkeling het aantal autoparkeerplaatsen wordt vastgesteld dat: - op eigen terrein moet worden gerealiseerd en/of; - kan worden toegerekend aan het openbaar gebied grenzend aan het initiatief. Voor het gebruik van de voormalige pastorie als reguliere woning is voorzien in 2 parkeerplaatsen op eigen terrein. In overleg met de gemeente Borsele is de parkeervraag voor de beoogde appartementen gesteld op 1,3 per appartement. Bij het realiseren van 3 appartementen dienen er (3 x 1,3) = 3,9 (afgerond) 4 parkeerplaatsen op eigen terrein gerealiseerd te worden. Ook is er rekening gehouden met fietsers en is voorzien in een fietsenstalling. Voor de overige functies en de parkeerbehoefte die daarvoor geldt, zijn er parkeervoorzieningen beschikbaar in de openbare ruimte aan het Clara’s pad. De volgende parkeerbalans – voor het weggedeelte Clara’s pad gelegen tussen de Dorpsstraat en het Zwake – maakt inzichtelijk dat aan het minimaal aantal benodigde parkeerplaaten wordt voldaan: Functie Vrijstaande woning

Parkeernorm (1) 1,7 – 2,5

Aantal/

Minimaal

Maximaal

oppervlakte

aantal pp

aantal pp

6

10,2

15

6

9,6

14,4

3

2,4

4,8

150 m2

3,5

6,5

90 m2

2,4

2,9

28,1

43,6

per woning Twee-onder-een-

1,6 – 2,4

kapwoning

per woning

Huurappartementen

0,8 – 1,6 per woning

Winkel Leger des Heils

2,3 – 4,3 per 100 m2 bvo (2)

Kantoor met baliefunctie

2,7 – 3,2

(3)

per 100 m2 bvo

Totaal

(1) Gebaseerd op parkeerkencijfers CROW1; deelgebied ‘weinig stedelijk’/’schil centrum’ (2) Parkeernorm voor een buurt- en dorpscentrum (3) Ook kleinschalige bedrijvigheid is bestemmingplanmatig mogelijk, maar uitgegaan is van de functie met de grootste parkeerbehoefte

1

Parkeeraanbod

Aantal beschikbare parkeerplaatsen

Parkeren op eigen terrein bestaande woningen

9

Parkeerruimte straat

15

CROW is het landelijk kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur. CROW helpt overheden bij de

beleidsontwikkeling en –uitwerking, onder meer op de thema’s ontwerp en inrichting van infrastructuur en verkeersveiligheid. CROW geeft richtlijnen en publicaties uit die tot stand komen in werkgroepen met inhoudelijk deskundigen. Deze richtlijnen gelden landelijk als de door wegbeheerders gehanteerde norm voor de inrichting van de infrastructuur.

15

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Parkeren perceel Barbesteinkerk

4

Totaal

28

Om de volgende redenen is het legitiem om het minimaal aantal benodigde parkeerplaatsen aan te houden:  De winkel van het Leger des Heils is op dinsdag, woensdag en donderdag open van 10.00 tot 16.00 uur. Op deze momenten is er minder vraag naar parkeerruimte van bewoners, omdat een deel van de mensen naar hun werk is. Er kan dan dus sprake zijn van dubbelgebruik van parkeerplaatsen. Eén keer in de maand is de winkel op zaterdag tussen 10.00 uur en 13.00 uur open. Op dat moment is dubbelgebruik niet aan de orde. Gezien de beperkte frequentie en de beperkte openingstijd, en omdat nog steeds voldaan wordt aan de minimum aantal benodigde parkeerplaatsen, wordt dit acceptabel gevonden.  Voor de kantoorfunctie/kleinschalige bedrijvigheid kan, gelet op het moment dat deze in gebruik is, volledig worden uitgegaan van dubbelgebruik met de woonfunctie.  In de praktijk is er bij de bestaande woningen meer parkeerruimte op eigen erf dan de genoemde 9 parkeerplaatsen aanwezig. Er is (daar waar op eigen erf geparkeerd kan worden) voorzichtigheidshalve gerekend met een maximum van 2 parkeerplaatsen per woning.  Er is voldoende overloopruimte in de directe omgeving (bijvoorbeeld aan het Zwake) aanwezig.

16

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Figuur 10: Inrichtingstekening perceel

17

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

3

BELEIDSKADERS In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het voor de beoogde ontwikkeling relevante beleid van Rijk, provincie en gemeente. Hierin wordt beschreven waarom de beoogde ontwikkeling past binnen het vigerende beleid van de genoemde overheden.

3.1

Rijksbeleid Nationale Omgevingsvisie

Beleidskader Gemeenten, provincies en het Rijk worden verplicht om een omgevingsvisie op te stellen vanuit de nieuwe Omgevingswet. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet heeft het Rijk de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. De NOVI kent onder meer de volgende vier prioriteiten:  Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;  Duurzaam economisch groeipotentieel;  Sterke en gezonde steden en regio's;  Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Toetsing De Nationale Omgevingsvisie wordt gekenmerkt door een hoog abstractie- en schaalniveau en kent geen ruimtelijke relevantie voor het onderhavige project.

Conclusie In de NOVI is geen specifiek ruimtelijk beleid opgenomen voor de omgeving van het projectgebied. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Beleidskader Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is de juridische vertaling op rijksniveau van het beleid dat geschetst is in de SVIR. Dit beleidsdocument bevat regels die doorwerken naar lagere overheden. Dit betekent dat de regels uit het Barro ook geïmplementeerd moeten worden in provinciale en gemeentelijke ruimtelijke plannen. Toetsing Evenals de NOVI wordt het Barro gekenmerkt door een hoog abstractie- en schaalniveau. Vanuit het Barro zijn er geen artikelen relevant voor de beoogde ontwikkeling, c.q. het projectgebied.

Conclusie In het Barro is geen specifiek ruimtelijk beleid opgenomen voor de omgeving van het projectgebied. Besluit ruimtelijke ordening

Eisen aan de toelichting In artikel 3.1.6. van het Besluit ruimtelijke ordening (verder: Bro) is geregeld dat een bestemmingsplan alsmede een ontwerp hiervoor gaan vergezeld van een toelichting, waarin zijn neergelegd:

18

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

 

een verantwoording van de in het plan gemaakte keuze van bestemmingen; een beschrijving van de wijze waarop in het plan rekening is gehouden met de gevolgen voor de waterhuishouding;  de uitkomsten van het overleg met officiële instanties  de uitkomsten van het verrichte onderzoek;  een beschrijving van de wijze waarop burgers en maatschappelijke organisaties bij de voorbereiding van het bestemmingsplan zijn betrokken;  de inzichten over de uitvoerbaarheid van het plan. Op al deze punten wordt in de voorliggende ruimtelijke onderbouwing ingegaan. Ingevolge artikel 5.20 van het Besluit omgevingsrecht (hierna: het Bor) is dit artikel ook van toepassing voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling die met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, onder 3°, van de Wabo mogelijk wordt gemaakt. Verder is in (artikel 3.1.6. lid 2) van het Bro vastgelegd dat voor stedelijke ontwikkelingen de zogenoemde ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ moet worden gehanteerd. Deze luidt als volgt:

De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. In welke gevallen er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling is niet concreet vastgelegd. De jurisprudentie geeft op het gebied van woningbouw wel een constante lijn aan. Voor wonen geldt, dat voor woningbouwlocaties vanaf twaalf woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling die Ladderplichtig is. Voor andere stedelijke ontwikkelingen (naast de functies wonen, winkels, kantoren en bedrijventerrein) als bedoeld in artikel 1.1.1, lid 1, onder i van het Bro, in de vorm van een terrein is 'in beginsel' geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als het ruimtebeslag minder dan 500 m² bedraagt. Uit de Nota van toelichting op het Bro (2017) blijkt dat de aard en omvang van de ontwikkeling bepalend zijn voor de reikwijdte van het onderzoek naar, de beschrijving van en het overleg over de behoefte, waarvan de uitkomsten dienen te zijn opgenomen in de plantoelichting.

Daaruit blijkt voorts dat het primair aan de bestuursorganen is om op basis van het ruimtelijke verzorgingsgebied van de nieuwe stedelijke ontwikkeling te bepalen hoe uitgebreid het onderzoek moet plaatsvinden, met welke bestuursorganen en diensten het overleg over de nieuwe stedelijke ontwikkeling wordt gevoerd en tot welk gebied de onderbouwing van de behoefte zich uitstrekt. Dit gebied kan verschillen naar gelang de aard en de omvang van de voorziene stedelijke ontwikkeling in relatie tot de context. Anders gezegd, van geval tot geval zal moeten worden bezien welk schaalniveau past bij de behoefte, in de leniging waarvan de door het plan mogelijk gemaakte stedelijke ontwikkeling voorziet, gelet op de aard en omvang daarvan (uitspraken van 11 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:715 (Beek), van 23 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:798 (Asten) en van 2 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2921 (Geldermalsen)).

19

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Stedelijke ontwikkeling en de ladder voor duurzame verstedelijking Door de aard en omvang is de beoogde ontwikkeling niet aangemerkt als stedelijke ontwikkeling conform de ladder voor duurzame verstedelijking. Het gaat om slechts 3 appartementen en de functiewijziging van maximaal circa 90m2.

Toetsing en conclusie De Laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Daarnaast volgt uit jurisprudentie dat wanneer het om een functiewijziging gaat, moet worden beoordeeld of er sprake is van een naar aard en omvang zodanige functiewijziging, dat desalniettemin gesproken kan worden van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Daarbij moet ook het ruimtebeslag betrokken worden. Vaste jurisprudentie gaat ervan uit dat er geen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling indien het ruimtebeslag minder is dan 500m2. Gelet op het bovenstaande is een afweging op basis van de duurzaamheidsladder niet noodzakelijk. 3.2

Provinciaal beleid Omgevingsvisie Zeeland

Beleidskader De Zeeuwse Omgevingsvisie is een strategische langetermijnvisie voor Zeeland en beschrijft de uitdagingen die op ons afkomen, de Zeeuwse ambities voor 2050 en tussendoelen voor 2030. De Zeeuwse Omgevingsvisie staat niet op zichzelf, net zoals Zeeland niet los te zien is van zijn omgeving. Wereldwijd hebben de landen van de Verenigde Naties de Duurzame Ontwikkelingsdoelen vastgesteld. De doelen helpen om nu en in de toekomst voor iedereen brede welvaart te bieden, dus vooruitgang op sociaal-maatschappelijk, economisch én ecologisch gebied. Het gaat dan bijvoorbeeld om de thema’s gezondheid, voorzieningen, woonomgeving, bereikbaarheid, onderwijs en arbeidsmarkt. Op nationaal niveau is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) vastgesteld. Daarin geeft het kabinet richting aan de grote opgaven waar Nederland voor staat. De NOVI stelt vier prioriteiten en geeft afwegingskaders mee voor keuzes over concrete activiteiten. Uitvoering van de NOVI vindt gebiedsgericht plaats via samenwerking in Omgevingsagenda’s. Voor Zeeland is dat de Omgevingsagenda Zuidwest.  Uitdagingen en ambities Het gaat goed met Zeeland. De Zeeuwse woonomgeving wordt gewaardeerd, net als de natuur en waardevolle landschappen. Het midden- en kleinbedrijf (MKB), de havens, de landbouw en recreatie en toerisme zijn belangrijke pijlers voor de economie, werkgelegenheid en leefbaarheid.

Er zijn wel uitdagingen. De klimaatverandering, stijging van de zeespiegel, afname van biodiversiteit, andere bevolkingssamenstelling door vergrijzing. Deels is het de uitdaging te behouden wat er is, deels is het de uitdaging in te spelen op de ontwikkelingen die komen gaan. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden en tegelijkertijd te werken aan brede welvaart, beschrijft de Zeeuwse Omgevingsvisie vier Zeeuwse Ambities voor 2050. Hierna wordt ingegaan op de ambitie Uitstekend wonen, werken en leven in Zeeland. Woningvoorraad

20

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

De doelstelling voor 2030 met betrekking tot de woningvoorraad is: Een toekomstbestendige en CO2-neutrale woningvoorraad die in kwaliteit en kwantiteit aansluit op de vraag. Ontwikkelingen op de woningmarkt en een verhoogde instroom van inwoners, zetten de woningmarkt in Zeeland sterk onder druk. Naast de uitbreidingsbehoefte van de Zeeuwse woningvoorraad moet de focus van het woonbeleid ook op de bestaande voorraad komen te liggen. Zo wordt optimaal gebruik gemaakt van de reeds gebouwde woningvoorraad.   



Subdoel 1: De bestaande woningvoorraad is toekomstbestendig: CO2-neutraal en levensloopbestendig. Subdoel 2: Nieuwbouw is passend bij de huidige en toekomstige behoefte en minimaal 50% circulair: focus op kwaliteit in woningtypen en locaties. Subdoel 3: Er wordt ingespeeld op de behoefte aan specifieke segmenten op de woningmarkt. Subdoel 2: Nieuwbouw is passend bij de huidige en toekomstige behoefte en minimaal 50% circulair: focus op kwaliteit in woningtypen en locaties.

Bij nieuwbouw gaat het veel meer om kwaliteit en minder dan vroeger om kwantiteit. Het gaat om het toevoegen van de juiste woningen aan de voorraad op de juiste plekken, complementair aan de bestaande voorraad. Zo draagt nieuwbouw maximaal bij aan een toekomstige woningvoorraad die in kwaliteit en kwantiteit aansluit bij de vraag. Ook dit is onderdeel van de bij subdoel 1 al genoemde Zeeuwse Woonagenda.  Actie 2.1 Adaptief programmeren Adaptief programmeren is nodig om te zorgen dat de nieuwbouw van woningen 100% raak is. Dit betekent nieuwbouw die zo goed mogelijk aansluit bij de gesignaleerde kwantitatieve en kwalitatieve lange termijnbehoefte en die niet alleen inspeelt op de korte termijnvraag. In veel regio’s sluiten de huidige plannen nog niet optimaal aan bij de gesignaleerde behoefte en leidt een teveel aan woningen in plannen ertoe dat er niet of nauwelijks meer ruimte is voor nieuwe, kwalitatief gewenste plannen. Dit is ongewenst. Door de schaal van de Zeeuwse woningmarkten is programmering en afstemming op regioniveau onontbeerlijk. Adaptief programmeren zorgt er voor plannen beter aansluiten bij de gesignaleerde behoefte en dat kwalitatief gewenste plannen niet worden geblokkeerd door de bestaande, verouderde plancapaciteit.

 Actie 2.2 Complementair bouwen van nieuwe woningen In regioverband maken gemeenten afspraken waar en hoeveel woningen er worden toegevoegd in de regionale woningmarktafspraken. De behoefteraming van de meest recente Provinciale bevolkings- en huishoudenprognose en het Kwalitatief Woononderzoek Zeeland is daarvoor de basis. Per regio worden afspraken over soorten woningen en woonmilieus gemaakt. Ook hier geldt dat bij ontwerp en bouw moet worden ingespeeld op de drie maatschappelijke opgaven: ‘klimaat’ (isoleren, fossielvrije energieopwekking), circulaire economie (circulair bouwen, grijs/regenwatersysteem) en ‘demografische transitie’ (levensloopbestendig, geschikt voor nieuwe doelgroepen, flexibeler woonvormen, geschikt om thuis zorg te ontvangen).

Toetsing De ontwikkeling ziet op de realisatie van 3 appartementen en maximaal 90 m2 centrumvoorzieningen. De appartementen zijn opgenomen in de Regionale

21

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Woningmarktafspraken (zie hierna paragraaf 3.3). De appartementen zullen duurzaam in de meest ruime zin van het woord worden gerealiseerd. Voor de 90 m2 centrumvoorzieningen is in de het provinciale beleid geen specifiek ruimtelijk beleid opgenomen.

Conclusie De te realiseren appartementen is passend binnen de Omgevingsvisie Zeeland, de Regionale Woningmarktafspraken. Omgevingsverordening Zeeland 2018 Samenwerking tussen de provincie, andere overheden en maatschappelijke organisaties staat in het Omgevingsplan centraal. Een aantal uitgangspunten vindt de provincie van zo’n groot belang dat ze worden opgenomen in een verordening die bindend is voor gemeenten. Met de aanpassing van het beleid, verandert ook de verordening ruimte. Gedeputeerde Staten hebben daarom ook de Verordening ruimte provincie Zeeland vastgesteld. Hierin zijn onder andere regels over uitbreiding van bedrijventerreinen, bescherming van natuurgebieden en regionale waterkeringen in opgenomen.  Artikel 2.29 Molenbiotoop De bescherming van molenbiotopen betreft vooral behoud van een vrije windvang en het behoud van de belevingswaarde/het historisch karakter van de omgeving. De verordening schrijft voor dat de plantoelichting inzicht moet bieden in de cultuurhistorische waarde van windmolens en het omringende gebied. Artikel 2.29 luidt:

1. In de toelichting bij een bestemmingsplan wordt inzicht gegeven in de cultuurhistorische waarde van in of nabij het plangebied aanwezige traditionele windmolens. 2. Een bestemmingsplan bevat regels tot behoud van windvang van de in of nabij het plangebied aanwezige traditionele windmolens. In ieder geval worden in een bestemmingsplan op zodanige wijze bestemmingen aangewezen dan wel regels gegeven dat binnen een straal van 100 meter gerekend vanaf het middelpunt van de traditionele windmolen geen nieuwe bebouwing en beplanting wordt toegelaten hoger dan het laagste punt van de verticaal staande wieken. 3. Het bepaalde in het tweede lid, tweede volzin is niet van toepassing op: a. bestaand gebruik en bestaande bebouwing; b. het toelaten van een bouwwerk dat, gezien vanuit de molen, aan de achterzijde van bestaande bebouwing wordt opgericht en waarbij de hoogte en de breedte blijft binnen de hoogte en de breedte van de bestaande bebouwing waarachter het bedoelde bouwwerk wordt opgericht. c. het toelaten van een bouwwerk dat strekt ter vervanging van bestaande bebouwing en dat al dan niet wordt gebouwd ten behoeve van een andere functie dan de functie van de bestaande bebouwing voor zover de bebouwingsmogelijkheden, krachtens het vigerende bestemmingsplan waarin de bestaande bebouwing is toegelaten, niet worden vergroot.

In afwijking van de vorige volzin mogen meer bebouwingsmogelijkheden worden geboden indien in de toelichting bij het bestemmingsplan aannemelijk wordt gemaakt dat geen nadelige effecten zullen optreden voor de windvang en de cultuurhistorische waarde van de molen. d. In een bestemmingsplan worden voorts op zodanige wijze bestemmingen aangewezen dan wel regels gegeven dat binnen een straal van 400 meter gerekend

22

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

vanuit het middelpunt van de traditionele windmolen een zekere mate van vrije windvang is gewaarborgd. Toetsing/conclusie De regels voor duurzame verstedelijking zijn reeds op nationaal niveau gereguleerd. Zie hiervoor hetgeen is opgenomen in paragraaf 3.1. Voor wat betreft artikel 2.29 Molenbiotoop, wordt verwezen naar hoofdstuk 4. 3.3

Regionaal beleid Regionale Woningmarktafspraken De provincie stelt in het omgevingsplan dat regionale woningmarktafspraken nodig zijn om in te spelen op de demografische veranderingen en te zorgen voor een goed functionerende en Dynamische woningmarkt. De regio De Bevelanden heeft dergelijke woningmarktafspraken opgesteld en opgenomen in de ‘Woningmarktafspraken De Bevelanden 2020-2030’. In het document is een gezamenlijk woningbouwprogramma voor de komende jaren opgenomen. Daarnaast zijn er algemene, ruimtelijke en programmatische uitgangspunten geformuleerd. Het gaat er hierbij om: Algemeen - Niet méér bouwen dan de behoefte; - Uitsluitend producten die echt iets toevoegen; goede producten op goede plekken; - Lokaal maatwerk, aansluiten bij DNA van de plek; - Flexibiliteit in de plannen; - Onderling bespreken en afstemmen aan de voorkant; Ruimtelijk - Hoge dichtheid in de kernen, lage in het landschap; - In principe binnen de kernen, bij voorzieningen; - Inbreiden voor uitbreiden; - Vooral focus op kleine huishoudens in stad en dragende kernen; - Inzetten op “mooie woondorpen”; Programmatisch - Duurzaam, extra energiebesparende maatregelen; - Levensloop- en toekomstbestendig; - Aandacht voor groen en water; - Omvang voorraad sociale huurwoningen gelijk; - Extra middenhuurwoningen; - Meer hoogwaardige grondgebonden nultreden en semipermanente woningen.

Deze ontwikkelingen zijn ook opgenomen in de Regionale Woonvisie De Bevelanden 2019 - 2023. Deze regionale woonvisie is in het najaar van 2019 door alle Bevelandse gemeenten vastgesteld.

Toetsing/conclusie De ontwikkeling van 3 appartementen is passend binnen de Regionale Woningmarktafspraken. Het gaat om lokaal maatwerk waarbij aangesloten wordt bij de huidige locatie. Daarnaast wordt er niet uitgebreid maar van bestaande bebouwing gebruik gemaakt. Voor de 90 m2 centrumvoorzieningen is in de het regionale beleid geen specifiek ruimtelijk beleid opgenomen.

23

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

3.4

Gemeentelijk beleid Structuurvisie Borsele (2015-2020) De structuurvisie 2015-2020 actualiseert de bestaande structuurvisie van de gemeente Borsele uit 2009. De beleidslijnen die in de structuurvisie uit 2009 zijn uitgezet, zijn tegen het licht gehouden en op hun merites beoordeeld. Het bestaande beleid is herijkt, geactualiseerd en nieuw beleid is meegenomen. Er zijn drie centrale beleidsdoelen voor het ruimtelijk beleid voor het grondgebied van de gemeente Borsele geformuleerd: 1. Behoud en versterking van de fysieke en sociaal-maatschappelijke kwaliteiten van Borsele; 2. Inzichtelijk maken van toekomstige plannen met een ruimtelijke en/of sociaalmaatschappelijke component; 3. Streven naar een duurzame aanpak. Per dorp is in de structuurvisie een dorpsprofielen opgesteld. Het dorpsprofiel gaat in op de kwaliteiten van de dorpen en de gewenste ontwikkelingsrichting. In de onderstaande alinea’s wordt in het kort de kwaliteiten en ambities van Heinkenszand beschreven. Kwaliteiten Heinkenszand De ruimtelijke kwaliteiten van Heinkenszand liggen in het kleinschalige en dorpse karakter. De historische structuur van Heinkenszand, met haar dijkbebouwing langs de Dorpsstraat (zuidelijk gedeelte), is in de huidige situatie nog duidelijk afleesbaar. Karakteristiek is het groene gebied in de boog van de Dorpsstraat/ Heinkenszandseweg.

Het (bovenlokale) voorzieningenniveau, de centrale ligging en de goede bereikbaarheid versterken de reeds aanwezige kernkwaliteiten van Heinkenszand. Ambitie Heinkenszand De ambitie voor Heinkenszand is inzetten op behoud en verbreding van de bestaande voorzieningen en medewerking verlenen aan initiatieven die de centrumfunctie versterken. Het versterken van het dorpshart is een mogelijkheid waarbij het behouden en/of verbreden van het voorzieningenniveau een aandachtspunt is, met behoud van de dorpse schaal. In Heinkenszand wordt vooral uitgegaan van inbreiding. Woonvisie 2015-2019 ‘Groeien in Kwaliteit’ De Borselse WOONvisie 2015 - 2019 schetst de koers die die de gemeente vier jaar wil volgen. Deze is opgesteld om het om het prettig wonen in de gemeente te bevorderen en om samenwerking met interne en externe partijen op een goede manier op te pakken. Het is een sterke, concrete en heldere visie die drie functies heeft, namelijk: - ondersteuning en sturing bieden bij samenwerking; - relaties leggen met relevante beleidsterreinen; - praktische basis bieden voor beleidsuitvoering.

De WOONambities zijn als volgt: - Woningen die kwalitatief goed aansluiten bij de behoefte van onze inwoners; - Passende bouwplannen die inspelen op de bevolkings- en huishoudensontwikkelingen en op de kwaliteitswensen van de consument; - Behouden en versterken van historische, culturele en landschappelijke kwaliteiten; - Een gezamenlijke koers met (markt)partijen om de aantrekkelijke en veilige woon- en leefomgeving te behouden en versterken.

24

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

De gemeente Borsele heeft drie soorten woonmilieus, namelijk centrumdorps, dorps en landelijk. Onder het woonmilieu centrumdorps vallen 's-Gravenpolder, Heinkenszand en Ovezande. Uit de woningmarktverkenning (Stec Groep B.V., november 2012) blijkt dat Borsele meer dan voldoende woningen heeft in het landelijk woonmilieu. Er is wel behoefte aan woningen in een centrumdorps woonmilieu (met name in Heinkenszand en 's Gravenpolder) en in mindere mate naar woningen in een dorps woonmilieu. Er wordt in eerste instantie gestreefd naar een concentratie van woningbouw in de dorpen met een centrumdorps woonmilieu en dorps woonmilieu, als dit past in de toekomstige bevolkings- en huishoudensontwikkelingen. Dit is niet alleen nodig om in te spelen op de behoefte naar bepaalde woonmilieus, maar ook om draagvlak te houden voor voorzieningen en ter bescherming van het karakteristieke landelijke gebied. Actualisatie detailhandelsvisie gemeente Borsele (2013) In dit document legt de gemeente de visie vast op toekomstige ontwikkelingen en ruimtelijke kwaliteit van de gemeente op het gebied van detailhandel. De dorpen Heinkenszand en ’s-Gravenpolder worden in deze visie aangeduid als bovenlokaal verzorgend centrum voor de gemeente Borsele. Ze worden gepositioneerd als centra met combinatie van recreatief winkelaanbod en boodschappenaanbod.

Concentratie van aanbod in een compact, aantrekkelijk centrum is een belangrijke voorwaarde voor voldoende toekomstperspectief op dit niveau. Ook moet worden voorzien in randvoorwaarden zoals bereikbaarheid, een aangenaam winkelklimaat en voldoende parkeergelegenheid. De gemeente Borsele moet streven naar een aanbod dat bestaat uit individueel goed functionerende winkelgebieden die samen een compleet, gevarieerd en eigentijds aanbod bieden op aanvaardbare afstand van de woongebieden. Nieuwe ontwikkelingen dienen bij voorkeur binnen de daarvoor aangewezen gebieden plaats te vinden zoals de centrumbestemmingen in Heinkenszand en ‘s-Gravenpolder. Concentratie van aanbieders leidt namelijk tot meerwaarde voor de betreffende bedrijven. Een ander belangrijk speerpunt dat meerwaarde levert is uiteraard de omgeving en de aantrekkelijkheid van het centrum op zich. Clustering resulteert in meer bezoekers door combinatiebezoek en een bredere bekendheid van de winkels en/of andere voorzieningen en daarmee ook in draagvlak voor verbreding en verdieping van het totale assortiment. Daarnaast draagt concentratie bij aan het beperken van het aantal verkeersbewegingen.

Beeldkwaliteitsnota Deze beeldkwaliteitsnota beoogt primair iedereen, die in de gemeente Borsele een bouwplan heeft, vooraf informatie en inzicht te verschaffen over de wijze waarop de dorpsbouwmeester/ monumentencommissie over zijn/haar plan zal adviseren. De criteria die bij deze advisering een rol spelen worden in deze nota geobjectiveerd en gemotiveerd. Het plangebied is gelegen in het deelgebied: historische dorpskern - gedeelte Dorpsstraat (noordelijk deel). De Dorpsstraat is aangewezen als een bijzonder welstandsgebied. Het beleid is erop gericht het bijzondere karakter te behouden en waar mogelijk te versterken. Een mogelijke ontwikkeling binnen het deelgebied is de vorming van een pleinwand aan de westzijde van het Van der Biltplein. Daarvoor zal aan de Dorpsstraat, over een beperkte lengte, vervangende

25

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

nieuwbouw plaatsvinden. De nieuwbouw zal een grotere bouwhoogte kennen dan de oorspronkelijke bebouwing. Een aantal algemene gebiedsgerichte beeldkwaliteitscriteria voor de Dorpsstraat zijn hieronder benoemd: - Behoud van het ensemble; - Bij renovatie of (vervangende) nieuwbouw is het uitgangspunt een zorgvuldige inpassing tussen de bestaande bebouwing. Zogenaamde cataloguswoningen zijn ongewenst. Woningen dienen op de locatie te zijn ontworpen. Bestemmingsplan ‘Heinkenszand 2014’ Het plangebied is gelegen in het vigerende bestemmingsplannen ‘Heinkenszand 2014’ van de gemeente Borsele (vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 22 oktober 2014). De betreffende gronden kennen de bestemming ‘Maatschappelijk’ met de dubbelbestemming ‘WaardeArcheologie 1’. Voorts kennende gronden de gebiedsaanduiding ‘vrijwaringszone-molenbiotoop’. De functiewijziging naar regulier wonen ten behoeve van de 3 appartementen, alsmede het deels wijzigen van de maatschappelijk functie naar centrumvoorzieningen, is niet passend binnen de bestemming ‘Maatschappelijk’. In het bestemmingsplan ‘Heinkenszand 2014’ is geen wijzigingsbevoegdheid opgenomen dan wel een andere flexibiliteitsmogelijkheid die een dergelijke ontwikkeling op deze locatie mogelijk maakt.

Figuur 11: Uitsnede bestemmingsplan ‘Heinkenszand 2014’

Toetsing en conclusie Deze 3 appartementen zijn opgenomen in de woningbouwprogrammering van de gemeente Borsele. De ontwikkeling is derhalve passend binnen de regionale woningmarktafspraken. Voorts is het realiseren van 3 appartementen passend binnen de woonvisie van de gemeente Borsele. Voorts zij opgemerkt dat ook aan de vereisten van de aanwezige molenbiotoop dient te worden voldaan. Verwezen wordt naar paragraaf 4.2. Tot slot wordt opgemerkt dat de ontwikkeling ook past in het overige gemeentelijke beleid, waarbij door de beoogde ontwikkeling onder meer herbestemming van bestaande bebouwing wordt gerealiseerd, alsmede beeldbepalende bebouwing voor de toekomst wordt behouden.

26

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

27

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

4

KWALITEIT VAN DE LEEFOMGEVING In dit hoofdstuk komen onderwerpen als bodemkwaliteit, archeologische waarden , ecologische waarden, geluidsaspecten, et cetera aan de orde. Onder de noemer ‘de kwaliteit van de leefomgeving’ zijn voor diverse (milieu)aspecten onderzoek gedaan welke terug zijn te vinden in de bijlagen.

4.1

Vormvrije m.e.r.-beoordeling Vormvrije m.e.r.-beoordeling De vormvrije m.e.r.-beoordeling is het gevolg van de uitspraak van het Europese hof over de manier waarop de EU-richtlijn in de Nederlandse regelgeving was geïmplementeerd. De essentie van die uitspraak is dat altijd m.e.r. noodzakelijk is als belangrijke nadelige milieugevolgen niet kunnen worden uitgesloten. De drempelwaarden in het Besluit m.e.r. (kolom 2 'gevallen' in de D-lijst) zijn gebaseerd op algemene kenmerken van een activiteit en een globale aanname dat bij gevallen onder de drempelwaarde geen belangrijke nadelige milieugevolgen zullen optreden. Dat hoeft echter niet altijd het geval te zijn. In bepaalde gevallen kan een activiteit met een kleinere omvang wel degelijk belangrijke nadelige milieugevolgen hebben. Dat kan bijvoorbeeld doordat die activiteit in of bij een kwetsbaar gebied is gepland. De vormvrije m.e.r.-beoordeling is bedoeld als waarborg dat in dergelijke gevallen de m.e.r.(beoordelingsplicht) niet over het hoofd wordt gezien. Het ten onrechte niet doorlopen van een m.e.r. doet immers geen recht aan de bedoeling van m.e.r. en is een risico in de procedure. Voor de beoogde ontwikkeling van het realiseren van 3 appartementen en centrumvoorzieningen is een notitie vormvrije m.e.r.-beoordeling opgesteld.

De algehele conclusie is op grond hiervan dat geen belangrijke nadelige milieugevolgen worden verwacht. Bij de beoordeling is rekening gehouden met de in bijlage III bij de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling aangegeven criteria. Deze notitie vormvrije m.e.r.-beoordeling is opgenomen in de bijlagen bij dit plan.

4.2

Bodem Op grond van artikel 8, lid 2 sub c van de Woningwet in samenhang met de Bouwverordening van de gemeente Borsele mag niet worden gebouwd op een zodanig verontreinigd terrein, dat schade of gevaar is te verwachten voor de gezondheid van de gebruikers of het milieu. Omdat er 3 appartementen worden gerealiseerd is een bodemonderzoek noodzakelijk. Door het bureau Mitec Advies is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. De conclusie en het advies uit dit bodemonderzoek volgt hierna: Gezien de verkregen resultaten van het onderzoek kan de gestelde hypothese ‘onverdacht locatie’ voor de locatie niet worden bevestigd. Er zijn licht verhoogde gehalten aangetoond. Deze gehalten komen echter overeen met de bodemkwaliteitskaart.

28

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

De hypothese dat de bovengrond van de locatie verdacht is op de aanwezigheid van een verontreiniging met bestrijdingsmiddelen, kan worden verworpen. In de bovengrond zijn geen verhoogde halten aan bestrijdingsmiddelen aangetoond. In de hoopjes grond welke op het maaiveld liggen tegen de zijgevel van het gebouw is geen asbest boven de toetsingswaarde van 50mg/kg aangetoond. Deze grond kan zodoende worden beschouwd als niet verdacht op de aanwezigheid van een verontreiniging met asbest. Deze grond is echter wel licht tot sterk verontreinigd met enkel zware metalen en PAK. Aanbevolen wordt deze grond af te voeren naar een erkende verwerker. Het gaat om circa 5 tot 10 m3. Deze grond is inmiddels afgevoerd naar een erkende verwerker. De verkregen resultaten uit het onderzoek geven geen aanleiding tot het uitvoeren van een nader bodemonderzoek. Het gehele rapport is opgenomen in de bijlagen. Met betrekking tot de aangetroffen hoopjes grond die naar een erkende verwerker zijn afgevoerd, is het navolgende op te merken. Door MCG Zuidwest B.V. is hiervoor een briefrapportage opgemaakt d.d. 4 november 2022. De conclusie uit deze briefrapportage is als volgt: Uit de door de opdrachtgever aangeleverde bewijsstukken en het controlebezoek door een medewerker van MCG Zuidwest B.V. blijkt dat de hoopjes sterk verontreinigde grond zijn afgevoerd naar een erkende verwerker (Mineralz B.V.

te Moerdijk). De briefrapportage is opgenomen in de bijlagen. 4.3

Archeologie en Cultuurhistorie De Erfgoedwet bundelt bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Bovendien zijn aan de Erfgoedwet een aantal nieuwe bepalingen toegevoegd. Het beschermingsniveau zoals dat in de oude wetten en regelingen gold, blijft gehandhaafd. De Erfgoedwet vormt straks samen met de nieuwe nog vast te stellen Omgevingswet het wettelijke fundament voor de archeologie in Nederland. Onderdelen van de voormalige Monumentenwet over archeologie worden te zijner tijd overgeheveld naar de Omgevingswet. Vooruitlopend op de datum van ingang van de Omgevingswet zijn deze artikelen te vinden in het Overgangsrecht in de Erfgoedwet, waar ze ongewijzigd van toepassing blijven zolang de Omgevingswet nog niet van kracht is. Het archeologiebeleid van de gemeente Borsele is opgenomen in de Beleidsnota Archeologie (Deel A), de Toelichting beleidskaart (deel B) en vier Maatregelenkaarten. Met dit archeologiebeleid wil de gemeente niet alleen voldoen aan de wettelijke verplichtingen omtrent archeologie, maar ook een formeel afwegingskader bieden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Als basisonderdeel van het archeologisch beleid is een archeologische Maatregelenkaart-in-lagen ontwikkeld.

In het kader van dit beleid worden op de Maatregelenkaart-in-lagen voor het gemeentelijke grondgebied acht maatregelcategorieën onderscheiden, onderverdeeld in

29

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

archeologische waarden (categorie 1 tot en met categorie 3), archeologische verwachtingen (categorie 4 tot en met categorie 7) en geen archeologische verwachting (categorie 8) . In een bestemmingsplan dient (met uitzondering van de maatregelcategorie 1, 7 en 8) een dubbelbestemming te worden opgenomen, ter bescherming van de verschillende archeologische waarden. Benoemde (bouw)werken en/of werkzaamheden kunnen niet worden uitgevoerd dan nadat een archeologisch (voor)onderzoek is verricht en/of een omgevingsvergunning tot afwijking is verleend. Getoetst wordt of er sprake is van een aanvaardbare en/of onevenredige verstoring van behoudenswaardige archeologische waarden, zowel in directe als in indirecte zin. Volgens het gemeentelijk archeologiebeleid (zie figuur 12) is het plangebied aangemerkt met een hoge verwachting dan wel categorie 1. Bij categorie 1 geldt dat als het plangebied groter is dan 50 m² én de grond dieper wordt geroerd dan 40 centimeter een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk is.

Plangebied

Figuur 12: Uitsnede maatregelenkaart 1

De beoogde ontwikkeling ziet op een functiewijzigingen, alsmede op interne verbouwingen waarvoor geen bodemroerende activiteiten benodigd zijn. Voor de beoogde ontwikkeling wordt er niet meer dan 50m2 geroerd met een diepte van meer dan 40 cm onder maaiveld. Een archeologisch onderzoek is derhalve niet nodig. Wel zal de dubbelbestemming ‘WaardeArcheologie-1’ worden gehandhaafd op de onderhavige gronden ter bescherming van archeologische waarden. Cultuurhistorie Per 1 januari 2012 is de Monumentenwet 1988 gewijzigd en gelijktijdig, als gevolg daarvan, ook het Bro. Hiermee is het wettelijk verplicht om een beschrijving op te nemen van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden.

30

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

In het plangebied komen geen monumenten voor. De kerk daarentegen is aangewezen als beeldbepalend pand. De pastorie niet, maar is wel karakteristiek. Rondom het plangebied zijn er wel diverse panden aanwezig welke zijn aangewezen in het kader van het Monumenten Inventarisatie Project (MIP).

Molenbiotoop De bescherming van molenbiotopen betreft vooral behoud van een vrije windvang en het behoud van de belevingswaarde/het historisch karakter van de omgeving. In het vigerende bestemmingsplan, alsmede in het voorliggende bestemmingsplan worden waarborgen geboden ter bescherming van de molenbiotopen en van (een bepaalde mate van) vrije windvang. Hiertoe is een zogenaamde molenbiotoop opgenomen. In casu betreft het molen ‘De Vijf Gebroeders’, gelegen aan de Stationsweg. De beoogde bouwlocatie is gelegen aan Clara’s pad 6-8 te Heinkenszand. De afstand tussen het middelpunt van de molen en de beoogde ontwikkelingslocatie is circa 300 meter. De ontwikkelingslocatie valt in het vigerende bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand 2014’ en kent de gebiedsaanduiding ‘Vrijwaringszone – molenbiotoop’. Hierin wordt bepaald dat tussen de afstaand 100-400 meter vanaf de molen een maximale bouwhoogte is toegestaan van 1/100ste van de afstand tussen de molen en het bouwwerk, gemeten vanaf de onderste punt van de wiek. Molen ‘De Vijf Gebroeders’ is een stellingmolen, waarbij de hoogte van de stelling doorgaans gebruikt wordt als onderzijde wiek. De hoogte van de stelling bedraagt 8 meter. De maximale bouwhoogte wordt dan 8 + 300/100=11 meter. De beoogde ontwikkeling vindt plaats in bestaande bebouwing.

Dat betekent dat de windvang voor molen ‘De Vijf Gebroeders’ als gevolg van de beoogde ontwikkeling, niet nadelig wordt beïnvloed. 4.4

Water Water en ruimtelijke ordening hebben met elkaar te maken. Enerzijds is water één van de sturende principes in de ruimtelijke ordening en kan daarmee beperkingen opleggen aan het ruimtegebruik. Anderzijds kunnen ontwikkelingen in het ruimtegebruik ongewenste effecten hebben op de waterhuishouding. Een goede afstemming tussen beiden is derhalve noodzakelijk om problemen, zoals wateroverlast, slechte waterkwaliteit, verdroging, te voorkomen. Volgens het Besluit ruimtelijke ordening is een watertoets in ruimtelijke plannen verplicht. In deze paragraaf wordt beschreven op welke wijze in het plangebied met water en watergerelateerde aspecten wordt omgegaan. Overleg waterbeheerder In het kader van de watertoets is overleg gevoerd tussen de gemeente en het Waterschap Scheldestromen. Thema en water(beheer)doelstelling

Uitwerking

Veiligheid waterkeringen

De ontwikkeling is niet op of in de nabijheid van een

Waarborgen van het veiligheidsniveau en

waterkering gelegen.

rekening houden met de daarvoor benodigde ruimte.

31

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Voorkomen overlast door oppervlaktewater

Het plan biedt geen ruimte voor het vasthouden,

Waarborgen van voldoende bouwpeil om

bergen en afvoeren van water. Het gaat om een

inundatie vanuit oppervlaktewater in

functiewijziging en een kleinschalige aanbouw bj de

maatgevende situaties te voorkomen. Rekening

pastorie.

houden met de gevolgen van klimaatverandering en de kans op extreme weersituaties. Voorkomen overlast door hemel- en afvalwater

Het verhard oppervlak zal met 5 m2 toenemen in

(inclusief water op straat / overlast)

verband met de uitbouw van de pastorie, wat als zeer

Waarborgen optimale werking van de

gering kan worden beoordeeld. De Hwa’s van de

zuiveringen/ RWZI’s en van de (gemeentelijke)

pastorie worden opgevangen in een aanwezige

rioleringen.

waterberging, waaruit beregening van de tuin

Afkoppelen van (schone) verharde oppervlakken

plaatsvindt.

in verband met de reductie van hydraulische belasting van de RWZI, het transportsysteem en

Middels een vuilwaterafvoer zal aangesloten worden

het beperken van overstorten.

op de gemeentelijke riolering.

Grondwaterkwantiteit en verdroging

Het plangebied ligt niet in een infiltratiegebied en niet

Tegengaan / verhelpen van grondwateroverlast

in

en -tekort. Rekening houden met de gevolgen

drinkwatervoorziening. Er is geen sprake van invloed

van klimaatverandering. Beschermen van

op de grondwaterkwaliteit. Er is geen sprake van het

infiltratiegebieden en –mogelijkheden.

onttrekken van grondwater of het infiltreren van

een

natuurgebied

of

gebied

voor

grondwater met als doel het later weer op te pompen in het plangebied, dus verdroging is hier niet aan de orde. Grondwaterkwaliteit

Het plangebied ligt niet in een infiltratiegebied en niet

Behoud / realisatie van een goede grondwater-

in

kwaliteit. Denk aan

rinkwatervoorziening. Er is geen sprake van invloed op

grondwaterbeschermingsgebieden.

de grondwaterkwaliteit.

Oppervlaktewaterkwaliteit

Het afgekoppelde regenwater van daken en

Behoud / realisatie van goede

verhardingen is relatief schoon. Het te gebruiken

oppervlaktewaterkwaliteit. Vergroten van de

materiaal van de afvoerleidingen moet voldoen aan

veerkracht van het watersysteem. Toepassing

het bouwbesluit.

van de trits schoonhouden, scheiden en

Het hemelwater wordt afgekoppeld/aangesloten het

zuiveren.

bestaande riool. Er zijn (daardoor) geen nadelige

een

natuurgebied

of

gebied

voor

gevolgen voor de waterkwaliteit. Volksgezondheid (water gerelateerd)

Er zijn in het plangebied geen waterlopen aanwezig.

Minimaliseren risico watergerelateerde ziekten en plagen. Voorkomen van verdrinkingsgevaar/risico’s via o.a. de daarvoor benodigde ruimte. Bodemdaling

Er zullen geen veranderingen in het peilregime

Voorkomen van maatregelen die (extra)

plaatsvinden die voor bodemdaling zorgen.

maaiveldsdalingen in zettinggevoelige gebieden kunnen veroorzaken. Natte natuur

Er bevindt zich geen natte natuur in of nabij het

Ontwikkeling/bescherming van een rijke

plangebied.

gevarieerde en natuurlijk karakteristieke aquatische natuur.

32

Ontwerp bestemmingsplan ‘Kern Heinkenszand, gedeelte Clara’s pad 6-8, 2023’– Toelichting, 16 mei 2023

Onderhoud oppervlaktewater

Er bevinden zich in het plangebied geen waterlopen.

Oppervlaktewater moet adequaat onderhouden worden. Rekening houden met obstakelvrije onderhoudsstroken vrij van bebouwing en opgaande (hout)beplanting. Relatie met eigendom waterbeheerder

Er zijn geen objecten van de waterbeheerder

Ruimtelijke ontwikkelingen mogen de

aanwezig.

werking van objecten (terreinen, milieuzonering) van de waterbeheerder niet belemmeren. Scheepvaart en/of wegbeheer

Er zijn geen waterwegen in het plangebied

Goede bereikbaarheid en in stand houden van

aanwezig. De wegen in het plangebied betreffen