7.1 Jaarverantwoording 2023 gemeente Borsele

232 5.606 1.539 538 0 16 7.931 71

Begroting 2023 175 4.716 1.562 589 16 0 7.058

Begr. na wijziging 2023 502 5.212 1.700 494 0 0 7.907

Rekening 2023 438 6.564 1.628 557 0 0 9.187

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Baten en lasten Werk en inkomen Rekening 2022 Baten 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal baten Saldo programma

Begr. na wijziging 2023

Begroting 2023

Rekening 2023

1.658 20 3.138 180 0 4.995 2.936

1.541 0 3.330 0 0 4.871 2.187

1.679 260 3.330 0 0 5.269 2.638

1.679 489 4.073 206 -71 6.376 2.812

Mutaties reserves Baten Reserve Inkomensregelingen Totaal baten reserves Lasten Totaal lasten reserves Saldo reserves

188 188

0 0

360 360

360 360

0 -188

0 0

0 -360

0 -360

Totaal saldo programma

2.748

2.187

2.278

2.452

Financiële afwijking: Het programma sluit met een nadelig saldo van € 173.000 ten opzichte van de begroting. Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.

72

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie € 293.000 voordeel Hier worden de kosten van de Wet Inburgering verantwoord. Ook de Onderwijsroute voor nieuwkomers wordt hier verantwoord. GR de Bevelanden regelt namens de gemeente de uitvoering van deze regelingen. Daarnaast subsidiëren we Stichting Vluchtelingenwerk vanuit onze middelen. Per saldo bleef er op deze onderdelen € 293.000 over en betreft een eenmalig voordeel op de subsidie vluchtelingenwerk en afrekening 2022. Taakveld Inkomensregelingen € 609.100 nadeel - Bijstand en bijstand zelfstandigen € 161.300 voordeel Dit voordelig effect bestaat uit een hogere rijksvergoeding B.U.I.G. die € 520.400 hoger is uitgekomen dan geraamd. Daartegenover staat dat er meer uitkeringen WWB zijn gedaan voor € 359.100. - Armoedebestrijding/schuldhulpverlening en minimabeleid € 770.400 nadeel In 2023 ontvingen wij € 360.000 van de decembercirculaire 2022 voor de uitvoering van de energietoeslag. In de raadsvergadering van 3 november 2023 stemde de gemeenteraad in met het ophogen van de inkomensgrens van 120% naar 130% om inwoners met een wettelijk of minnelijk schuldhulpverleningstraject in aanmerking te laten komen voor de energietoeslag. In 2023 betaalden we € 1,2 miljoen voor deze energietoeslag en € 21.300 voor uitvoeringskosten aan de WIZ. Per saldo bedraagt het nadeel in 2023 € 737.000.

De reguliere uitvoering van het minimabeleid en de uitvoeringskosten hiervan leverden een nadeel van € 47.000 op ten opzichte van de raming. Taakveld WSW en beschut werk € 278.100 voordeel Het jaarrekeningresultaat van de Betho over 2023 bedroeg € 212.000 positief voor Borsele. De resterende lasten waren in 2023 € 66.100 lager dan geraamd. Taakveld Arbeidsparticipatie € 134.900 nadeel De door de WIZ gemaakte lasten voor Maatwerktrajecten voor Re-integratie waren in 2023 € 135.400 hoger dan geraamd. De overige kosten waren € 500 lager. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Samenwerkingsverband GR de Bevelanden GR De Betho

73

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Programma Zorg 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? We willen dat mensen zich meer inzetten voor burgerinitiatieven, vrijwilligerswerk en mantelzorg.

Wat gaan we ervoor doen? Onze welzijnsmedewerkers bouwen aan stevige sociale netwerken in de dorpen vanuit ‘Borsele Voor Elkaar’. We leggen daarbij de nadruk op het betrekken en activeren van vrijwilligers en lokale partners zoals ondernemers, thuiszorgorganisaties, huisartsen, verenigingen en dorpshuizen.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Onze welzijnswerkers hebben goed, persoonlijk contact met de vrijwilligersgroepen in ‘hun’ dorpen, mede door het inzetten van een welzijnswerker als ‘gezicht van het dorp’. Het werven van nieuwe vrijwilligers doen we via het online-dienstenplatform, maar ook via onze sociale contacten in de dorpen. Het lukt bijna altijd om in de vraag te voorzien.

Er wordt vaker een beroep gedaan op vrijwillige ondersteuning door onze zorgpartners. Dat is een goede ontwikkeling, maar vraagt ook meer begeleiding en opleiding van de vrijwilligers vanuit het VrijwilligersHuis. We zien een toename van het aantal mantelzorgers en ook dat de druk op mantelzorgers toeneemt. We verkennen de mogelijkheden om de ondersteuning van mantelzorgers te verbreden. We willen dat onze (kwetsbare, eenzame) We bieden onder andere algemene, Via onze netwerken, ‘Welzijn op recept’ en inwoners zelf de regie over hun leven nemen door laagdrempelige activiteiten aan vanuit het activiteiten bouwen de welzijnswerkers met de te werken aan een stevig sociaal netwerk in hun VrijwilligersHuis en Borsele Beweegt. We bieden lokale vrijwilligers aan meer ontmoeting en eigen omgeving. ondersteuning aan vrijwilligers en mantelzorgers. sociale cohesie in de dorpen. We zijn gestart met We maken inwoners bewust van hun eigen het project Lief en Leed straten, waarbij mensen verantwoordelijkheid om te anticiperen op het in de straat meer naar elkaar omzien. ouder worden door het verstrekken van informatie en advies. 74

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Mensen met een zorg- en hulpbehoefte blijven zo We zetten continu in op het werven van Via verschillende communicatiemiddelen lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving vrijwilligers met behulp van ons online informeren we frequent over de mogelijkheden wonen. dienstenplatform ‘Borsele Voor Elkaar’. We geven voor hulp en ondersteuning. Onze zorg en samen met betrokken partners inhoudelijk en ondersteuning is mede gericht op bewustwording financieel invulling aan een nieuwe benadering van de noodzaak om te anticiperen op het ouder van de welzijnsactiviteiten. Daarbij haken we aan worden en het langer thuis wonen. Daar zijn bij ons ontmoetingsproject. Zo ontstaat een diverse diensten voor, zoals de Woon+++ regeling koppeling tussen de preventieve aanpak van en de warme maaltijd-thuisservice. Deze en eenzaamheid met de activiteiten voor onze andere diensten voeren we zoveel mogelijk uit kwetsbare inwoners. We bieden de met vrijwilligers. woonplusregeling aan voor een bijdrage in kleine woningaanpassingen. We ontwikkelen de verbinding tussen preventie We leggen een koppeling tussen het preventieve Binnen de toegang kijken we bij de aanvraag van en zorg. jeugd- en jongerenwerk met licht ambulante zorg waar we zelf lichte ambulante hulp aan begeleiding van jongeren, ondersteuning van jongeren en/of ouders kunnen bieden.

Hiermee gezinnen en opbouwwerk. Onze jongerenwerker voorkomen we dat lichte zorg escaleert, waarmee bevordert de overgang 18-/18+ naar we (zwaardere) zorgtrajecten proberen af te jongvolwassenheid. Samen met zorgaanbieders wenden. We gaven uitvoering aan verschillende werken we aan een goede verbinding tussen acties zoals beschreven in de beleidsnota voorliggende voorzieningen en de ‘Jongvolwassenen (18-/18+)’. In 2023 hebben 248 maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo. jongeren een verjaardagskaart ontvangen, waarbij zij werden geattendeerd op alle wijzigingen bij de overgang naar volwassenheid. Onze jeugd- en gezinsondersteuner heeft bij 36 casussen - waarin al een vorm van jeugdhulp aanwezig was - actief contact gezocht met de jeugdige of de betrokken zorgaanbieder. Zij werden gevraagd om een toekomstplan te maken met de jongeren in zorg.

75

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

We gaan ‘Welzijn Nieuwe Stijl’ in de volle breedte doorontwikkelen.

We zien ‘Welzijn Nieuwe Stijl’ breder dan het geven van informatie en advies. We verschuiven de werkzaamheden meer richting lichte hulpverlening in het voorliggend veld. Dit vraagt een andere inzet en vaardigheden: de rol van de welzijnswerkers verandert.

Een aanbod en aanpak waarmee we in een vroeg stadium in hulpvragen kunnen voorzien om inzet van dure zorg te voorkomen.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? We zetten vooral in op vraaggerichte ondersteuning. ‘Welzijn op recept’ is één van de methoden die we daarvoor inzetten. We zetten de huisbezoeken gericht in en zien dat dit werkt.

Het ‘wijkgericht werken’ werpt daarmee zijn vruchten af. Zowel inwoners, actieve vrijwilligersgroepen als onze zorgpartners weten de welzijnswerkers goed te vinden. En de welzijnswerkers kennen de mogelijkheden in het dorp. We geven bekendheid aan de algemene De inloopvoorzieningen (indicatieloze (preventieve) voorzieningen. We investeren in een dagbesteding) worden goed gevonden. Inmiddels breed netwerk met onze zorgpartners en hebben we drie locaties, in Lewedorp, vrijwilligers waardoor formele en informele zorg Heinkenszand en ‘s Gravenpolder. goed op elkaar aansluiten. Samen met onze zorgpartners ontwikkelen we een voorliggend De samenwerking met de kinderopvang zorgt aanbod dat goed aansluit bij de behoeften van ervoor dat hulpvragen nu eerder worden onze inwoners. We zetten stevig in op afgestemd. Daarmee voorkomen we dat communicatie over normalisering en de eigen passende zorg en ondersteuning later dan verantwoordelijkheid. gewenst wordt ingezet. We zien dat de jeugd- en gezinsondersteuners steeds meer benaderd worden voor consultatie en advies. Ook via het onderwijs. De in 2023 gestarte Wijk GGD’er, die is aangesteld voor signalen op de scheidslijn zorg en veiligheid, blijkt in een behoefte te voorzien. Hij wordt onder andere ingezet voor de buurt, de hulpvrager of voor consultatie en advies van de welzijnswerkers.

Het betreft vaak casussen met overlast en zorgmijdend gedrag. 76

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? We werken met gebiedsgerichte teams waarbij integraliteit tussen de verschillende zorgdomeinen (Wmo, Jeugd en Participatie) vooropstaat. De overige zorgwetten hanteren we consequent als voorliggende voorziening.

Jaarverantwoording 2023 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? De inzet is erop gericht om de toegang tot zorg en Het gebiedsgericht werken krijgt steeds verder ondersteuning lokaal in te richten. Over de vorm. In 2023 hebben we samen met de GR grenzen van de beleidsvelden heen, werken we (klantmanagers Wmo en team participatie) toe naar een integrale werkwijze voor de diverse enkele kennismakingsbijeenkomsten wetten. Hierbij passen we ook een striktere georganiseerd, waarbij de uitvoerende afbakening toe van de Jeugdwet/Wmo versus professionals aan de hand van casuïstiek andere zorgwetten (Wet langdurige zorg en beproeven hoe domeinoverstijgende Zorgverzekeringswet). We maken een start met problematiek integraal kan worden aangepakt. het gezamenlijk uitdragen van de visie op Ook is er een intensieve samenwerking met het ‘1Gezin-1Plan-1Regisseur’ (1G1P1R). team Veiligheid en Handhaving opgezet. Verder is er op het gebied van Wonen en Zorg een structureel overleg met collega's van het domein Ruimte, waar de Woonzorgvisie wordt voorbereid en woonzorginitiatieven worden afgestemd. In 2023 zijn alle zorgprofessionals Jeugd getraind in de werkwijze 1gezin1plan1regisseur (1G1P1R). Bij de inzet van 1G1P1R staat de klant centraal en wordt zelfregie gestimuleerd, waardoor eigen kracht en zelfverantwoordelijkheid worden versterkt.

De werkwijze wordt specifiek ingezet wanneer er sprake is van een kwetsbaar huishouden en/of onvoldoende basiszorg en/of veiligheid.

77

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Kinderen tussen twee en vier jaar voorbereiden op de basisschool. Bij de peutergroepen leren kinderen sociale vaardigheden zoals vriendjes maken, op hun beurt wachten en te delen. Daarnaast maken ze ontwikkelingen door met betrekking tot ‘spraak en taal’, leren ze tellen en wordt er veel bewogen en gespeeld, wat goed is voor hun motoriek.

Met het subsidiëren van peutergroepen voor twee- en driejarigen zien we erop toe dat ieder kind de kans wordt gegeven zich te ontwikkelen; ter voorbereiding op de basisschool.

Veilige kinderopvang en peutergroepen waar kwaliteit vooropstaat en kinderen zich kunnen ontwikkelen.

We dragen zorg voor het toezicht op alle locaties voor kinderopvang (inclusief peutergroepen). Dit doen we in nauwe samenwerking met de GGD.

78

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Naast het subsidiëren van de peutergroepen, hebben we ook diversie Sociaal Medische Indicaties (SMI) afgegeven. Dit was het geval bij gezinnen, waarbij kinderopvang noodzakelijk is of bijdraagt aan het voorkomen van ontwikkelingsachterstand – en waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Het team van het CJG investeert in zichtbaarheid, door laagdrempelig contact met kinderopvang en scholen. We hebben de GGD Zeeland opdracht gegeven om toezicht te houden op alle kinderopvanglocaties in Borsele. Indien nodig zetten we handhaving in, overeenkomstig ons handhavingsbeleid. We investeren in een goede samenwerking en relatie met de houders van kinderopvanglocaties. Bij een overtreding sturen we op een spoedig en volledig herstel om de kwaliteit van de opvang te borgen.

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023 Wat gaan we ervoor doen?

In een vroeg stadium aansluiten bij de leefwereld Onze jeugd- en gezinsondersteuners (voorheen: van jonge gezinnen. opvoedcoaches) bepalen samen met de kinderopvang en JGZ of ondersteuning in een vroeg stadium in het gezin nodig is. We zoeken hierin ook de verbinding met het welzijnswerk van ons VrijwilligersHuis.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Onze jeugd- en gezinsondersteuners zijn beschikbaar voor kortdurende (opvoed)ondersteuning en advies. Ze onderhouden laagdrempelig contact met onder andere kinderopvang, scholen en huisartsen. Dankzij hun kortdurende en vroegtijdige ondersteuning zijn diverse gezinnen niet terechtgekomen in de hulpverlening.

Samen met diverse zorgorganisaties werken we aan een kansrijke start voor ieder kind. Met dat collectieve aanbod ondersteunen we - op gepaste De lokale coalitie Kansrijke start Borsele heeft in wijze - gezinnen die dat nodig hebben, al vroeg: 2023 een multidisciplinair overleg opgezet. bij kinderwens, zwangerschap en vroeg na de Kwetsbare ouders staan hierin centraal en geboorte. worden in een vroeg stadium en met een passend aanbod geholpen. Ook heeft de GGD ‘Nu Niet Zwanger’ en het prenataal huisbezoek opgenomen binnen haar reguliere dienstverlening. Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Percentage werkloosheid

-

n.t.b.

2,9%

n.t.b.

Percentage huishoudens met zorg en ondersteuning

20,8%

n.t.b.

20,8%

n.t.b.

Stapeling in huishoudens met voorzieningen per wet

17

n.t.b.

17

n.t.b.

79

Gemeente Borsele 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Wij willen een zorgstructuur creëren om passende We bouwen verder aan de doelstellingen van het In 2023 gaven we vanuit het Koersplan het CRT zorg te leveren voor jongeren. Consultatie- en Regie Team (CRT) Borsele zoals verder vorm. We analyseerden diverse casussen beschreven in het koersplan. Daarmee leggen we waarbij langdurig intensieve zorg werd ingezet. de laatste hand aan de opzet van een sluitende Het gaf ons meer zicht op de zorgstapeling en de zorgstructuur binnen de jeugdzorg. Ook daarmee gepaard gaande kosten. Mede hierdoor stimuleren we de integrale samenwerking van 0 zijn werkprocessen rondom complexe casuïstiek, tot 100 jaar voor de hele zorgketen. ook vanuit de aanpak 1G1P1R, verder ontwikkeld zodat we jeugdigen en gezinnen op ieder moment de best passende zorg en ondersteuning bieden. Verbetering van de vroegsignalering. In plaats van hulptrajecten zetten we in op Het jeugd preventie team, bestaande uit een preventieactiviteiten en de inzet van welzijnswerker, opbouwwerker en jeugd- en basisvoorzieningen. Binnen ons welzijnswerk jongerenwerker, stelde een plan van aanpak op richten we ons de komende twee jaren op met als doel jongeren beter te bereiken en zo activiteiten ter versterking van een specifieke overlast te beperken.

Met een positieve inslag is groep jongeren ter voorkoming van overlast in overlast geminimaliseerd en bijgedragen aan sommige buurten. begrip tussen overlastgevers en personen die overlast ervaren. Jongeren zijn ondersteund op het gebied van talentontwikkeling, door diverse activiteiten te organiseren en persoonlijke ondersteuning aan te bieden aan jongeren en gezinnen die dit nodig hadden. Daarbij is de samenwerking met diverse (externe) partijen, zoals de politie, scholen en het CJG geïntensiveerd.

80

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Verdere professionalisering van onze gemeentelijke toegang.

We sturen strikter op de duur en omvang van indicaties. We gaan bij de inzet van maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugdzorg werken met een doelgerichte aanpak. Deze is gericht op instroombeperking en uitstroombevordering. Bij een aanvraag tot verlenging van de maatwerkvoorzieningen toetsen we of de beoogde resultaten bereikt zijn; daar waar nodig stellen we bij.

81

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? In het proces van vraagverheldering voorafgaand aan de definitieve toewijzing van zorg – wordt samen met de klant naar alternatieve oplossingen in het eigen netwerk of bij beschikbare voorzieningen gezocht. Bij de toekenning van begeleiding en ondersteuning monitoren we de resultaten van de ingezette zorg. Aanpassingen in de Wmo-verordening zorgden voor een duidelijk kader voor klantmanagers in de toegang. Dat helpt in het onderzoek voor indicatiestelling en het beschikbaar houden van de Wmomaatwerkvoorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners.

Gemeente Borsele 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Wat willen we bereiken? Het stimuleren van zelfredzaamheid om de zorg betaalbaar te houden.

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? We geven uitvoering aan Beter (T)Huis In Borsele: We zijn bezig om preventieve huisbezoeken op te waar mogelijk koppelen we dat aan het actieplan zetten met vrijwilligers en in samenwerking met en het werkplan van ons VrijwilligersHuis, de huisartsen. De werving is gestart. De eerste bijvoorbeeld: gesprekken met de huisartsen hebben ▪ We organiseren preventieve huisbezoeken plaatsgevonden. voor inwoners van 75+. ▪ We stimuleren de mogelijkheden om langer Het aantal dorpen waar we met de zelfstandig wonen mogelijk te maken. vrijwilligersgroepen en dorpshuisbeheerders ▪ We creëren een sociale ontmoetingsplek in de ontmoetingen vanuit het dorpshuis organiseren, dorpen voor een brede doelgroep waarbij we groeit. aandacht hebben voor de problematiek van eenzaamheid, dementie en De eerdergenoemde Lief en leed straten extramuralisering. We zien hier een kans en stimuleren de zelfredzaamheid van de buurt. rol weggelegd om dit te laten organiseren in de kernen; we jagen dit aan vanuit het VrijwilligersHuis. ▪ We bieden ondersteuning in het voorliggend veld door het aanbieden van algemene voorzieningen zoals een inloopvoorziening voor dagbesteding.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulpmiddelen en diensten)

42

43

42

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Ondersteuning Thuis)

25

13.

14

-

Aantal indicaties met een looptijd van 10 jaar of langer

406

296

415

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulp bij het huishouden)

0

0

29

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Verblijf en Opvang)

27

28

n.n.b.

-

82

Gemeente Borsele

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Wat willen we bereiken? Een betere deelname aan de samenleving van inwoners met fysieke beperkingen.

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? We bieden maatwerk door de inzet van materiële We bieden inwoners die daar recht op hebben en immateriële voorzieningen en bieden de keuze een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo, zodat aan voor een Persoonsgebonden Budget (PGB). iedere inwoner mee kan doen in onze We betrekken hierbij het netwerk van de maatschappij. Daarbij kijken we ook wat het hulpvrager. informele netwerk kan betekenen bij de zorgvraag. Indien gewenst kan een inwoner een PGB aanvragen. We besteden vanuit de Lokale Inclusie Agenda extra aandacht aan actiepunten die eraan bijdragen dat iedere inwoner, ongeacht een eventuele beperking, kan participeren.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Aantal cliënten met begeleiding per 1.000 inwoners

11

11

11

-

Aantal cliënten met dagbesteding per 1.000 inwoners

4

4

-

-

Aantal nieuwe toegewezen aanvragen huishoudelijke hulp

100

111

100

-

83

Gemeente Borsele 6.72 Maatwerkdienstverlening 18Wat willen we bereiken? We willen in Borsele integrale, adequate en kwalitatief goede jeugdhulp bieden.

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Onze toegangsprofessionals zijn voldoende De toenemende complexiteit van onze toegerust om in te schatten wat nodig is. Dit leidt maatschappij zorgt ervoor dat veel jeugdigen en enerzijds tot - waar mogelijk - vervanging van gezinnen extra ondersteuning nodig hebben. We zwaardere trajecten door lichtere. Anderzijds kan zagen dan ook een lichte stijging van het aantal het ook leiden ook tot het inzetten van zwaardere unieke cliënten met een indicatie jeugdhulp. De hulp zonder eerst een licht traject aan te bieden toenemende kosten waren vooral terug te leiden (matched care). Matched care is zorg die erop naar een aantal uiterst complexe casussen, gericht is de cliënt zo snel mogelijk op de meest waarbij 24-uurs zorg werd geleverd. geëigende plaats te behandelen. We zien een verschuiving naar een hoger Aan de hand van een normatief afwegingskader percentage indicaties dat door de gemeente is geven we nog duidelijker aan wat jeugdhulp afgegeven. Dit is een gunstige ontwikkeling, precies is en wat past binnen het voorliggend omdat onze toegangsmedewerkers door middel veld. Daarbij geven wij ook aan wat de grenzen van een uitgebreide vraagverheldering gerichter van de Jeugdwet zijn en onder welke kunnen doorverwijzen naar passende voorwaarden jeugdhulp mag worden verleend. In ondersteuning, voorliggend en/of geïndiceerd.

de praktijk betekent het onder andere dat we Daarmee wordt op basis van inhoudelijke kennis scherper zijn op het handelen van de gestuurd op de omvang en de duur van de zorg. gecontracteerde zorgaanbieders. Hiermee sturen Reeds ingezette zorg werd gemonitord en bij we meer op het handelen van onze eigen verlengingen werd waar mogelijk afgeschaald. De professionals op het gebied van jeugd en gezin en procentuele stijging laat ook zien dat de beperken we de keuzevrijheid voor de duur en samenwerking met andere wettelijk verwijzers het volume van de zorginzet bij de steeds beter verloopt: we worden steeds vaker zorgaanbieders. betrokken met het verzoek een brede vraagverheldering te doen.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdbescherming)

8,7%

8,5%

7,5%

-

Aantal toewijzingen ten opzichte van het aantal cliënten

1,65

2,2

1,6

-

84

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugreclassering)

0,0%

0,9%

0,01%

-

Percentage jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar)

12,8%

10,5%

12,5%

-

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp zonder verblijf)

80,9%

90,0%

82,0%

-

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp met verblijf)

10,4%

10,0%

10%

-

Aantal nieuwe casussen binnen de toegang

203

211

220

-

6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Wat willen we bereiken? We gaan inwoners met psychische en/of psychosociale problemen zo veel mogelijk in de eigen omgeving zorg bieden.

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Om inwoners zo lang mogelijk in de eigen Vanuit het VrijwilligersHuis ontplooien we diverse omgeving te laten wonen, bieden we hun activiteiten gericht op deze doelgroep. Zoals de ambulante zorg aan. We geven uitvoering aan het inzet van de Wijk GGD’er, ‘Welzijn op recept’, plan van aanpak verwarde personen. We werken lotgenotencontact, inzet van maatjes ook in met het netwerk van de Openbare Geestelijke gezinnen etcetera. Daarnaast verkennen we de Gezondheidszorg (OGGZ) om met de juiste mogelijkheid om te werken met partners casussen af te stemmen. We leggen daar ervaringsdeskundigheid en een ook de verbinding met het sociale netwerk via de inloopvoorziening van waaruit we ook welzijnswerkers vanuit ons VrijwilligersHuis. groepsaanbod kunnen doen

85

Gemeente Borsele 6.82 Geëscaleerde zorg 18Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Terugdringen en duurzaam oplossen van huiselijk We voeren acties uit zoals omschreven in de geweld en kindermishandeling door regiovisie ‘Voor een toekomst zonder Geweld’. specialistische voorzieningen in Zeeland Samen met Veilig Thuis bouwen we verder aan beschikbaar te houden. het verkorten van de veiligheidsketen. Ook verkennen we de mogelijkheden die bijdragen aan een actieve verbinding met onze lokale zorg, waardoor deze professionals (ook preventief) beter in staat zijn te handelen in situaties waarin sprake is van kindermishandeling of huiselijk geweld. Vanuit het kwaliteitskader ‘Werken aan veiligheid’ voeren we een zelfscan uit om de hiaten in beeld te brengen. Daarna stellen we een verbeterplan op. We voorkomen dat kinderen (te) lang op passende hulp moeten wachten en creëren een gerichte integrale en efficiënte aanpak complexe en/ of duurdere casussen.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? De Zeeuwse gemeenten en de ketenpartners zetten zich in om geweld zo snel mogelijk te stoppen. Ook komen ze in actie voor het realiseren van stabiele veiligheid en het herstel van door de betrokkenen opgelopen schade. We volgen in Zeeland de landelijke visie ‘gefaseerd samenwerken aan veiligheid’ en werken vanuit het kader van de Regiovisie HGKM.

Vanuit het CRT werken we nauw samen met professionals vanuit Veilig Thuis en de GI, waardoor we steeds sneller kunnen schakelen met betrekking tot op- en afschalen en we in de toekomst verder kunnen werken aan het verkorten van de veiligheidsketen. Als uitvoering van ‘maatregel 1’ (gebiedsgericht In 2023 hebben we verder gewerkt aan de werken; sociaal gebiedsteam) uit het koersplan, optimalisatie van het CRT, casusregisseurs zijn of zijn we gestart met de vormgeving van het CRT. In worden allen getraind in de top 3 methodiek en eerste instantie richt dit CRT zich op complexe 1G1P1R. Per 1 april 2023 is in samenspraak met casussen met veiligheidsissues. Casusregie de data-analist begonnen met een nieuwe manier alsook ondersteuning en versterking van onze van monitoren van de CRT casuïstiek. Tot april jeugdprofessionals, is hierbij volop in 2023 zijn er 66 zaken in het CRT ingebracht. ontwikkeling. Een andere mogelijke taak voor dit Daarnaast zijn de casusregisseurs, buiten het CRT CRT is het heroverwegen van de hulp die is om, zowel binnen de gemeente als binnen het ingezet in de gezinnen met de duurste casussen SMWO 35 keer om consult en advies gevraagd. én de trajecten met verblijf.

86

Gemeente Borsele 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Het bevorderen van de algemene gezondheidstoestand van de bevolking.

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? De GGD Zeeland geeft namens de dertien Ook in 2023 had de GGD te maken met grote Zeeuwse gemeenten uitvoering aan de wettelijke sociaal-maatschappelijke uitdagingen, zoals de taak op het gebied van preventief blijvende toename in jeugdzorg, de stijging in gezondheidsbeleid zoals beschreven in de Wet mentale problematiek en de (on)houdbaarheid publieke gezondheid (Wpg). De verdere van het zorgstelsel. De GGD blijft inzetten op ontwikkeling van het rijksvaccinatieprogramma preventie, vroegsignalering en tijdige interventies (RVP), de samenhang met de Omgevingswet en om (zwaardere) zorg te voorkomen. In de aanpak van het jeugdartsentekort zijn enkele samenwerking met de GGD is een integraal Plan van de speerpunten. Naast de regionale van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord paragraaf voor het gezondheidsbeleid hebben we (GALA) Borsele opgesteld voor 2024-2026. De onze lokale preventieve gezondheidsactiviteiten gezondheidsthema’s uit het actieplan en het opgenomen in het actieplan. Vanuit de lokaal preventieakkoord zijn hierin opgenomen. provinciale, regionale en lokale opgaven leggen we koppelingen tussen onder andere Dit jaar heeft de GGD ook een gezondheid, preventie, zorg, bewegen, sport en Gezondheidsmonitor Jeugd uitgezet onder veiligheid. Deze krijgen een praktische uitwerking Zeeuwse middelbare scholieren in klas 2 en 4.

De door middel van integrale projecten uit ons resultaten en bijbehorende aanbevelingen actieplan, zoals de uitvoering van het lokaal komen in 2024. preventieakkoord.

87

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Zorg Rekening 2022 Lasten 6.1 6.2 6.6 6.71 6.71a 6.71b 6.71c 6.71d 6.72 6.72a 6.72b 6.72c 6.72d 6.73a 6.73b 6.73c 6.74a 6.74b 6.74c 6.81 6.81b 6.82 6.82b 6.82a

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdreclassering Jeugdbescherming

1.283 1.525 724 4.789 0 15 0 -6 6.365 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 62 0 859 0 0 88

Begroting 2023 1.918 1.734 1.048 0 2.611 2.495 0 81 0 1.115 593 534 537 625 128 1.007 1.215 501 179 0 43 0 27 464

Begr. na wijziging 2023 2.075 1.669 1.033 0 3.013 2.446 0 66 0 1.068 593 534 537 625 128 1.007 776 501 179 0 13 0 27 477

Rekening 2023 2.010 1.728 1.287 0 2.510 1.429 1.263 78 0 1.015 129 524 527 614 126 954 1.193 614 176 0 11 0 23 445

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Baten en lasten Zorg

7.1 Volksgezondheid Totaal lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 7.1 Volksgezondheid Totaal baten Saldo programma

Rekening 2022 1.047 16.664

Begroting 2023 1.174 18.029

Begr. na wijziging 2023 1.715 18.482

38 69 0 131 0 0 0 21 0 43 32 334 16.330

53 0 0 0 160 573 0 0 0 0 0 786 17.243

124 0 0 0 175 178 20 0 25 0 170 691 17.791

136 2 -26 0 164 53 20 2 23 0 163 538 17.455

0 95 22 0 0 342 1.195 1.654

0 0 0 0 0 0 0 0

49 94 25 57 300 275 0 800

31 94 20 34 0 0 300 479

Mutaties reserves Baten Reserve Wijkteams Reserve Maatwerkvoorzieningen (WMO) Reserve Maatsch. Werk/vrijw.Huis/jeugd Reserve Maatwerk 18+ Reserve Maatwerk 18Reserve Volksgezondheid Reserve Geëscaleerde zorg 18Totaal baten reserves 89

Rekening 2023 1.336 17.993

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Baten en lasten Zorg Rekening 2022

Begr. na wijziging 2023

Begroting 2023

Rekening 2023

Lasten Reserve Maatwerkvoorzieningen (WMO) Reserve Maatsch. Werk/vrijw.Huis/jeugd Reserve Maatwerk 18Reserve Geëscaleerde zorg 18Totaal lasten reserves Saldo reserves

95 5 0 1.695 1.795 141

0 0 0 0 0 0

0 0 300 0 300 -500

0 0 0 300 300 -179

Totaal saldo programma

16.471

17.243

17.290

17.276

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 14.000 ten opzichte van de begroting. De financiële jaarresultaten van het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) verwerken we niet in ons gemeentelijke jaarrekeningresultaat. De resultaten van de twee GR-en verwerken we namelijk in het opvolgende boekjaar. Dit is volgens de T+1-systematiek. Voor de jeugdzorg bedraagt het voordeel € 45.000. Voor het SWVO bedraagt het voordeel € 53.000. In december 2023 hebben we de bijgestelde begrotingen van deze GR-en aan uw raad voorgelegd. De effecten daarvan hebben we in de programmarapportage verwerkt. Daarnaast zijn ook de afrekeningen 2022 verwerkt en zijn deze verrekend met de reserve Sociaal Domein. Als gevolg hiervan hebben deze GR-en geen budgettair effect in de jaarrekening van Borsele. De totale jaarbijdragen 2023 bedroegen voor de onderstaande GR-en: - GGD 1,3 miljoen - IJZ 6,8 miljoen - SWVO 6,7 miljoen Het programma zorg heeft een voordeel van € 14.000 ten opzichte van de begroting. We hebben de belangrijkste afwijkingen in beeld gebracht.

90

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Het voordelige effect wordt voornamelijk veroorzaakt door: - Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie € 77.000 - Taakveld Hulp bij het huishouden (WMO) € 491.500 - Taakveld Jeugdhulp begeleiding € 51.000 - Taakveld Jeugdhulp behandeling € 464.500 - Taakveld Jeugdhulp met verblijf overig € 53.500 - Taakveld Jeugdbescherming € 32.000 - Taakveld Volksgezondheid € 97.000 Het nadelige effect heeft zijn oorzaak voornamelijk in: - Taakveld Toegang en eerstelijnsvoorzieningen € 74.500 - Taakveld Maatwerkvoorzieningen (WMO) € 286.000 - Taakveld Begeleiding (WMO) € 392.500 - Taakveld Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf € 417.500 - Taakveld Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf € 113.000 In ons actieplan hebben we diverse actielijnen opgenomen. Daaraan hebben we een budget gekoppeld in onze begroting. De uitvoering van het actieplan is na de coronaperiode op gang gekomen. De resultaten worden zichtbaar. We hebben u daarover uitgebreid gerapporteerd in de programmarapportage sociaal domein 2023. Nog niet alle plannen zijn (volledig) in gang gezet. Via de programmarapportage hebben we gevolglijk € 30.000 hiervan afgeraamd. In 2023 is de programma-indeling van de financiële beleidsstukken aangepast volgens de voorschriften van de 'Informatie voor Derden'-systematiek (Iv3). Deze nieuwe indeling biedt het voordeel dat het sociaal domein nu onder één programma valt.

Hierdoor zijn de programma's 'Werk en Inkomen' en 'Zorg' samengevoegd tot één programma 'Sociaal Domein'. Vanaf het verslagjaar 2023 zijn de taakvelden binnen dit programma gedetailleerder, wat leidt tot een beter inzicht in de totale lasten.

91

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving Projecten Scouting Heinkenszand tijdelijke huisvesting Regio Deal: Kerngezond Borsele Investeringen Scouting gebouw Heinkenszand

Raadsbesluit

Beschikbaar gesteld

29-6-2023 15-9-2022 / 29-6-2023

Restant 1-1-2023

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

275.000

20.108 -

275.000

14.867 -

5.241 275.000

353.000

282.000

71.000

233.050

119.950

Scouting De voorbereiding van de procedure omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van de scouting is in gang. De geraamde investering bedraagt € 282.000. Door bijdragen van de Scouting, Zeeland Refinery en Zelfwerkzaamheid bedraagt de netto-investering voor Borsele € 212.000. Vanwege de prijsinflatie over 2023 zijn de kosten voor de nieuwbouw gestegen. Om deze reden is er aanvullend krediet verstrekt in de raadsvergadering van 29 juni 2023. De werkzaamheden zitten in de laatste fase en ronden we in het 2e kwartaal 2024 af. Regio Deal: Kerngezond Borsele In 2023 hebben we eigen middelen verleend voor de ambtelijke inzet voor Kerngezond Borsele. In 2023 zijn er nog geen uitgaven gemaakt. Het project zal in 2024 van start gaan. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Zeeland (GGD) Veiligheidsregio Zeeland Gemeenschappelijke regeling de Bevelanden Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio

92

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Programma Milieu 7.2 Riolering Wat willen we bereiken? Doelmatige inzameling en transport van afvalwater.

Een duurzaam riolerings- en watersysteem.

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? We zorgen voor goed onderhouden rioleringen en In 2023 hebben we de riolering in de kernen scheiding van de afvalwaterstromen van schoon Driewegen, ’s-Heerenhoek en Kwadendamme en vuil water zoals is aangegeven in het gereinigd. De riolering is hier deels geïnspecteerd. Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 (GRP). In de kernen ‘s-Gravenpolder en Kwadendamme Voor doelmatig onderhoud renoveren we waar zijn de sloten gebaggerd. mogelijk de riolering met de kousmethode of Het bestek voor renovatie van voeren we deelreparaties uit in plaats van de buis vrijvervalrioleringen is aanbesteed. De uitvoer volledig te vervangen. De kosten zijn lager en de van 5 kilometer riool volgt in 2024. uitvoeringsduur is korter. Door de De rioolkolken in alle dorpen zijn gereinigd. klimaatsverandering zijn er meer zettingen in de In 100 pompputjes van de drukriolering is het ondergrond met meer lekkages. Om schade aan leidingwerk vernieuwd. Ook zijn elektrische de weg te voorkomen worden deze zo snel installaties vervangen. mogelijk gerepareerd. De hoeveelheid rioolvreemd water op de Door monitoring van de energieverbruiken riolering, zoals drainagewater, verminderen tot worden storingen aan gemalen eerder maximaal 10%. We streven naar 2% minder geconstateerd.

Bij de inspectie van de riolering is energieverbruik voor de gemalen en gecontroleerd op rioolvreemd water. Dit om drukrioleringen per jaar. verpompen van schoonwater te voorkomen.

93

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Voorkomen van wateroverlast en klimaatadaptatie.

Een klimaatbestendige openbare ruimte met minder wateroverlast en hittestress.

Vasthouden van en het vergroten van de beschikbaarheid van zoetwater (Stedelijk waterplan Borsele).

Schoon oppervlaktewater, grondwater en een schone waterbodem.

Jaarverantwoording 2023 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Om wateroverlast te voorkomen wordt neerslag De werkzaamheden in de Wilhelminastraat zijn waar mogelijk in openbaar groen opgeslagen en afgerond. De werkzaamheden in de Van deels bovengronds afgevoerd. Tilburgstraat- Paulushoekseweg zijn door de In 2023 wordt een regenwaterriool in de afstemming met DNWG doorgeschoven naar Wilhelminastraat in Oudelande aangelegd. In de maart 2024. Door afstel van de uitbreiding door Florishoek, Schansstraat en de Torenstraat in een ontwikkelaar in Florishoek zijn de Baarland worden regenwaterriolen aangelegd. werkzaamheden in de Schansstraat- Torenstraat Het water van en nabij het kruispunt uitgesteld. In de Maximastraat is het maaiveld VanTilburghstraat-Paulushoekseweg in verlaagd en een regenwaterriool aangelegd om Driewegen wordt rechtstreeks bovengronds meer regenwater vast te houden en om afgevoerd naar polderwater. wateroverlast te voorkomen. Samen met het waterschap onderzoeken we voor Vanwege capaciteitsgebrek bij het waterschap is de Stedelijke wateropgaves (SWO) de water- en er geen gezamenlijke SWO uitgevoerd. De SWO klimaatknelpunten. Voor 2023 staat Heinkenszand is doorgeschoven naar 2024. Heinkenszand op het onderzoeksprogramma.

In uitbreiding Platepolder wordt regenwater in de De uitbreiding Platepolder is in overeenstemming ondergrond geïnfiltreerd en worden extra sloten met het plan en planning in 2023 aangelegd. en een vijver aangelegd voor de opvang van regenwater. Met een stuw wordt neerslag vastgehouden in het gebied. In bestaand gebied wordt meer neerslagwater vastgehouden in openbaar groen. We voeren de maatregelen uit die zijn Voor de aanpak van de overstorten is een bestek aangegeven in het GRP. Een cruciaal element in gemaakt. Dit plan is nog niet in uitvoering. In de de gemengde riolering is de uitstroom van de Wilhelminastraat in Oudelande pakten we de riooloverstort. De uitstroomconstructies van deze uitstroom van een regenwaterriool aan. Dit overstorten worden komende jaren verbeterd en deden we in combinatie met het rioolwerk. onderhoudsvrij gemaakt met betonbestortingen.

94

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Een kostendekkend tarief voor de rioolheffing.

Sinds 2022 verhogen wij de heffing, zoals in de kadernota 2022-2025 is aangegeven, tot 100% kostendekkende tarieven.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? Door het activeren van de kapitaalswerken van het grote onderhoud was het tarief van de rioolen watersysteemheffing in 2023 kostendekkend. Aanvullen na opstellen paragraaf Lokale heffingen.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering (scheiding afvalwaterstromen, vuil en schoonwater)

31,5%

32,5%

32,5%

32,5%

7.3 Afval Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Behalen van de doelstelling van het uitvoeringsprogramma Van afval naar Grondstof (VANG).

De concrete doelstelling is maximaal 100 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar te bereiken en 75% afvalscheiding. Dit doen we op basis van het VANG-plan. Door aandacht te geven aan voorlichting, communicatie en controle willen we verdere stappen zetten om het aantal kilogrammen huishoudelijk restafval per inwoner per jaar, terug te dringen. Gerichte afvalcommunicatie is daarbij leidend.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? In 2023 hebben we de controle van afvalcontainers uitgebreid van Nieuwdorp naar andere dorpen en routes. Dit om het aantal kilo’s restafval per inwoner per jaar terug te dringen. Voorafgaand aan controle worden inwoners geïnformeerd over het scheiden van afval.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Streefwaarde 2023

Aantal kilo's restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling)

230

215

210

210

Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal)

70%

73%

73%

73%

95

Gemeente Borsele

7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023

Wat gaan we ervoor doen?

Realiseren van een verduurzamingsslag om te We zien een versnelling van de energietransitie. komen tot een aardgasvrije gebouwde omgeving. Bij nieuwbouw is aardgasloos bouwen de norm, bij woningrenovatie is er groeiende aandacht voor energiebesparing en duurzame energieopwekking. Voor een verdere versnelling geven we richting aan de transitie naar een aardgasloze gebouwde omgeving met de Transitievisie Warmte (TVW). De vertaling van de TVW naar de praktijk doen we door samen met inwoners Wijk Uitvoerings Plannen (WUPs) op te stellen. We zorgen voor een concrete aanpak van diverse projecten, gericht op advies en ondersteuning aan inwoners en bedrijven.

We willen op termijn dat het wagenpark geen gebruik meer maakt van fossiele brandstoffen.

We actualiseren het beleid voor kleinschalige windturbines. Uitvoering geven aan de projecten uit de duurzaamheidsvisie.

We doen onderzoek naar de verduurzamingsmogelijkheden van ons wagenpark. De resultaten van dit onderzoek gebruiken we om duurzame keuzes te maken bij het onderhoud en nieuwe investeringen in het wagenpark. We werken aan een beleidsnotitie en doen onderzoek naar de mogelijkheden van kleinschalige windturbines bij agrariërs. We herzien de huidige duurzaamheidsvisie en gaan aan de slag met de projecten die hierin opgenomen staan. 96

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? We zijn gestart met het opstellen van een Wijk uitvoerings Plan voor het dorp ’s-Heer Abtskerke. Hierin speelt participatie een belangrijke rol. We voerden in diverse dorpen gesprekken met inwoners en organiseerden samen met lokale ondernemers informatiebijeenkomsten over het reduceren van energie en het verder verduurzamen van woningen. Daarnaast zijn we gestart met een buurtaanpak om samen met inwoners uit Borssele, Nisse en de wijken Watervliet en Over de Dijk in Heinkenszand een plan te maken om van het aardgas af te gaan. Voor de wijk Platepolder werd het bodemenergieplan vastgesteld zodat de aardgasvrije woningen verwarmd kunnen worden met bodemwarmte. Dit onderzoek is gestart en wordt geactualiseerd. Op het moment dat er een vervangingsinvestering noodzakelijk is, dan is duurzaamheid onderdeel van het proces.

Het beleid is vastgesteld tijdens de besluitvormende raad van 7 december 2023. De duurzaamheidsvisie is niet herzien. We zijn gestart met een nieuw programma welke onder de omgevingsvisie valt.

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2023 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2023? In Nederland streven we naar een volledig We zetten de eerste stappen, overeenkomstig het In samenwerking met de Zeeuwse gemeenten circulaire economie in 2050. Rijksprogramma Circulaire Economie, om beleid zijn we gestart met het opstellen van beleid met te ontwikkelen op dit gebied. daarin circulaire doelstellingen. We ontwikkelen een aanpak voor de bestrijding We benutten de Rijksgelden die we hiervoor We hebben een aanpak samen met de van energiearmoede. ontvangen hebben. We ontwikkelen een aanpak Bevelandse gemeenten en woningcorporatie in samenwerking met andere Bevelandse Beveland Wonen ontwikkeld. We zijn gestart met gemeenten en voeren deze in 2023 uit. de uitvoering. We ontwikkelen een aanpak binnen het Nationaal We dienen een aanvraag in bij het Nationaal We hebben een aanvraag ingediend. Deze is Isolatie Programma om de komende jaren Isolatieprogramma om de Rijksmiddelen te gehonoreerd. Samen met de Zeeuwse gemeenten woningeigenaren te ondersteunen bij het isoleren ontvangen. is een aanpak ontwikkeld. We zijn gestart met de van woningen. uitvoering.

97

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Milieu Rekening 2022 Lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal lasten Baten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Baten Reserve Riolering Reserve Afval Reserve Milieubeheer Totaal baten reserves Lasten Reserve Riolering Reserve Milieubeheer Totaal lasten reserves Saldo reserves Totaal saldo programma 98

Begr. na wijziging 2023

Begroting 2023

Rekening 2023

1.891 3.002 1.295 6.188

1.104 2.605 1.061 4.771

1.297 2.705 4.047 8.050

1.432 2.734 1.543 5.710

2.204 3.615 216 6.035 153

1.888 3.437 54 5.378 -607

1.983 3.517 1.838 7.337 713

2.056 3.789 421 6.266 -556

0 0 120 120

39 0 0 39

71 95 1.140 1.306

601 95 958 1.654

162 0 162 42

0 0 0 -39

0 0 0 -1.306

531 584 1.114 -540

195

-645

-593

-1.096

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 502.000 ten opzichte van de begroting. Taakveld Riolering € 61.000 nadeel Ondanks dat de kosten voor onderhoud aan rioolgemalen € 45.000 hoger zijn dan begroot zien we dat de kosten in 2023 lager uitvallen dan we begroot hadden. Dit heeft verschillende oorzaken. Op verschillend onderdelen is er minder uitgegeven dan begroot zoals de kolkenzuiger en zoetwaterhuishouding (€ 61.000). Daarnaast zien we minder kapitaallasten dan verwacht (€ 101.000). Aan de ene hand zijn er vorig jaar investeringen doorgeschoven waardoor er minder afschrijvingslasten zijn ontstaan. Aan de andere hand hebben we een rentevoordeel waardoor er geen rente ten laste komt van dit taakveld. Ten slotte was de opbrengst rioolheffing € 30.000 hoger dan begroot. Het resterende nadeel op het taakveld komt door de hogere dotatie van € 95.000 aan de tariefegalisatievoorziening. Taakveld Afval € 243.000 voordeel De lasten van afvalstoffenheffing zijn € 50.000 lager dan verwacht. De lasten van de huisvuilwagen zijn € 72.000 hoger dan begroot. We hebben een positieve afrekening van € 85.000 van de O.L.A.Z. over 2022 ontvangen. Daarnaast hebben we meer opbrengsten uit de verschillende afvalstromen zoals glas en kunststof van € 57.000. De opbrengsten van de afvalstoffenheffing is € 75.000 hoger dan begroot.

Desondanks heeft er een onttrekking van € 54.000 aan de voorziening plaatsgevonden in plaats van een dotatie van € 50.000 zoals begroot. Dit geeft een positief resultaat op het taakveld. De reden dat we onttrekken aan de voorziening is omdat er meer toerekenbare kosten waren in 2023. Taakveld Milieubeheer € 1.086.000 voordeel Voor de werkzaamheden op het gebied van milieu en duurzaamheid krijgen we veel middelen van het rijk via specifieke uitkeringen. Daarnaast zetten we zelf een deel van de IBP-middelen in. Deze middelen zijn in totaliteit beschikbaar om uitgegeven te worden, daarom worden deze bedragen geraamd als lasten. De daadwerkelijke uitgaven worden echter in meerdere jaren gedaan. Dat zorgt voor een positief saldo op dit taakveld. Dit betreft de onderdelen klimaatadaptatie (€ 307.000), duurzaamheidsvisie (€ 145.000), toekomstbestendig wonen (€ 189.000), vitaal platteland (€ 108.000), energietransitie (€ 148.000), asbestsanering woningen (€ 70.000). Deze restantkredieten schuiven door naar 2024. Het resterende voordeel van € 120.000 komt door een te hoog geraamde bijdrage RUD voor € 60.000 en een positief rekeningresultaat RUD van € 60.000.

99

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2023

Voortgang projecten/investeringen Omschrijving Projecten Asbestsanering Energiearmoedebestrijding Nationaal Isolatieprogramma Duurzaamheidsvisie (IBP) Vitaal Platteland (IBP) Klimaatadaptie (IBP) Toekomstbestendig wonen (IBP) Energietransitie Investeringen Spelingsdetector Voorkoming wateroverlast 's-Gravenpolder Herinrichtingsplannen riolering 2021 en 2022 Herinrichtingsplannen riolering 2023

Raadsbesluit

Beschikbaar gesteld

Restant 1-1-2023

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

2-6-2016 3-11-2022 3-11-2022 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021

73.598 263.000 81.800 167.000 120.298 189.226 188.858 150.396

98.945 30.000

3.833 17.316 7.173 21.068 12.600 53.549 32.168

69.765 344.629 74.627 145.932 107.698 135.677 188.858 148.228

3-11-2022 6-9-2018 12-5-2022 2-2-2023

278.000 120.718 492.442 -

-120.718 -468.187 776.000

254.180 24.255 301.419

23.820 474.581

776.000

Projecten Asbestsanering Asbestsanering is een doorlopend krediet om subsidies aan particulieren te verstrekken voor asbestsanering. Hier zijn geen bijzonderheden over te melden. Energiearmoedebestrijding Binnen de Bevelanden werken we samen aan de uitvoering van deze regeling. Komende winter starten we met een uitgebreid programma waarbij we inzetten op ontzorging van de groep inwoners die lijden onder energiearmoede. Hierbij gaan we gebruik maken van coaches en klusteams. Nationaal Isolatieprogramma In Zeeland werken we samen met de andere Zeeuwse gemeenten aan de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma. Hierbij ligt de focus op het verduurzamen van de woningen met slechte energielabels (E,F,G). Komende jaren ontvangen we vanuit het Rijk middelen om deze taak uit te voeren. Hierbij ligt de focus zowel op kleine maatregelen als op grote isolatiemaatregelen. IBP middelen: Duurzaamheidsvisie, Vitaal Platteland, Klimaatadaptatie, Milieubeleid en Toekomstbestendig wonen In 2022 is er in de raad een plan vastgesteld voor de besteding van de zogenaamde IBP middelen. De ontwikkeling van deze projecten is veder uitgewerkt in 2023. De komende jaren zullen we deze projecten verder uitvoeren. 100