6.3 Jaarstukken 2020 VRZ

Binnen Kantoortijden 27 (incl. 4 dagbezettingen) 35 2 64

In %

In %

42%

Buiten kantoortijden 56

55% 3% 100%

7 1 64

11% 1% 100%

Binnen Kantoortijden 18

In %

In %

28%

Buiten kantoortijden 52

45 1 64

70% 2% 100

12 0 64

19% 0 100

88%

81%

Onderzoek brandweerzorg Vlissingen, Middelburg en Koudekerke Conform besluitvorming in Maatwerk in Brandweerzorg is in de afgelopen periode onderzoek gedaan naar de brandweerzorg in Vlissingen, Middelburg en Koudekerke. De resultaten uit het onderzoek zijn door het Algemeen Bestuur ter kennisgeving aangenomen. Het Algemeen Bestuur heeft verzocht om de problematiek te bezien in een bredere benadering voor de brandweerzorg in Zeeland. In Vlissingen wordt onderzocht welke aanvullende risicobeheersende maatregelen noodzakelijk zijn om de risico’s naar een acceptabel niveau te brengen. Jaarstukken 2020

25

Evaluatie inzet First Responder In de afgelopen periode is de pilot First Responder geëvalueerd. De evaluatie wordt naar verwachting in de loop van 2021 ter besluitvorming aangeboden aan het Algemeen Bestuur.

Uitrukken brandweer binnen de vastgestelde opkomstnormen Hulpverlening moet snel en adequaat zijn. Het spoedeisende karakter vereist vastgestelde opkomsttijden. In het rapport Maatwerk in Brandweerzorg zijn gebiedsgerichte opkomsttijden voor Zeeland vastgelegd. Hierin wordt in bepaalde situaties, door het bestuur gemotiveerd, afgeweken van het Besluit veiligheidsregio’s. De nu volgende cijfers hebben alleen betrekking op incidenten waarbij tenminste een basisbrandweereenheid ((nieuwe) tankautospuit (TS)) betrokken is geweest.

In 2020 werd in 62% aan de vastgestelde gebiedsgerichte opkomsttijden voldaan. De ‘dagdienstmedewerker’ is de afgelopen periode ingezet op vrijwillige posten om de paraatheid in enkele gebieden van Zeeland te versterken. De lichte toename in 2020 kan mogelijk gevolg zijn van het thuiswerken van de vrijwilligers.

Deelname gebiedsgerichte opkomsttijden Vanuit Brandweer Nederland loopt sinds 2015 het project Rembrand. Eén van de deelprojecten die hieruit voortvloeien is ‘Gebiedsgerichte opkomsttijden’. Van alle 25 regio’s is Zeeland, met Amsterdam, IJsselland, Flevoland, Groningen en Hollands-Midden, uitgekozen als deelnemer aan de ‘pilot Gebiedsgerichte opkomsttijden’. Dit project is vanwege de Covid-19 crisis later opgestart dan gepland. In de zomerperiode van 2020 is het landelijke project GebiedsGerichte Opkomsttijden (GGO) van start gegaan. Dit project moet voorzien in een landelijke handreiking voor het opstellen van uniforme dekkingsplannen. Zeeland is één van de pilot-regio’s om aan de hand van een concept-handreiking een zevental processtappen te doorlopen om zo de concept-handreiking te toetsen op bruikbaarheid en duidelijkheid. Naast de pilot-regio’s nemen o.a. ook het IFV, de VBV en de Inspectie van J&V deel aan het

Jaarstukken 2020

26

project. De inspectie volgt het proces en toets of de opgeleverde dekkingsplannen voldoen en, conform het doel van de handreiking, de dekkingsplannen eenduidig en vergelijkbaar zijn. Landelijk is de ambitie gesteld een beschrijving en beoordeling van het dekkingsplan aan te leveren op vernieuwde wijze. Naar verwachting kunnen de resultaten hiervan in de tweede helft van 2021 worden opgeleverd.

Beschikbaarheid van (brandweer)vrijwilligers

Operationeel personeel - w.v. beroeps - w.v. vrijwilligers Uitstroom brandweervrijwilligers *)

Realisatie 2014 1.301

Realisatie 2015 1.292

Realisatie 2016 1.276

Realisatie 2017 1.299

Realisatie Realisatie2019 2018 1.267 1.249

Realisatie 2020 1.252

126 1.175 68 (6%)

123 1.169 73 (6%)

151 1.125 73 (6%)

165 1.134 79 (7%)

150 1.111 73 (6%)

126 1126 55 (5%)

135 1114 56 (5%)

Als gevolg van de Covid-19maatregelen liggen alle vormen van overleg en bijeenkomsten sinds half maart nagenoeg stil. Hier vallen ook de wervingsactiviteiten onder.

Beschikbaarheid van (brandweer)middelen

Aantal brandweerposten - w.v. 1 x TS6 - w.v. 1 x TS4 - w.v. 1 x ‘nieuwe TS’ - w.v. 2 x TS6 - w.v. 1 x TS6 / 1x ‘nieuwe TS’

Streefwaarde 2020 64 42 1 19 1 1

Situatie 3-8 2020 64 50 1(Koudekerke) 12* 2 -

Aantal redvoertuigen Aantal posten met dagbezetting

7 4

7 4

*uitgeleverd aantal is groter. Opleidingstrajecten zijn vertraagd i.v.m. Covid-19. In de begroting 2020 is een vooruitblik gegeven in de trajecten die lopen wat betreft de (brandweer)middelen. Dit betreft: Samenvoeging Kerkwerve en Zierikzee met nieuwbouw Zierikzee. VRZ neemt deel aan de projectgroep vanuit de gemeente om te adviseren in de te maken locatiekeuze en is afhankelijk van de gemeentelijke besluitvorming hieromtrent. Samenvoering ’s Heer-Arendskerke en Heinkenszand met nieuwbouw Heinkenszand. Traject verloopt volgens planning. In overleg met de projectgroep, architect en vrijwilligers wordt gewerkt aan het definitief schetsontwerp. Dit is in een afrondende fase. Separaat hieraan worden voorbereidingen getroffen die nodig zijn voor een aanvraag wijziging bestemmingsplan. - Het traject nieuwbouw post Goes-West verloopt conform planning. - De tussenevaluatie van de pilot Dreischor over 2019 is ter informatie aangeboden aan het Algemeen Bestuur. De eindevaluatie wordt afgerond en in het eerste halfjaar van 2021 ter besluitvorming aan het Algemeen Bestuur voorgelegd.

Jaarstukken 2020

27

Operationele Leiding Brandweer Brandweer Zeeland heeft onder andere als taak om te voorzien in operationele leiding, een piketorganisatie voor diverse officiersfuncties. Vanuit de continuïteit van de piketorganisatie is een piketsterkte van standaard vijf functionarissen gewenst. Er wordt geïnvesteerd in het werven en opleiden van functionarissen. In de praktijk blijkt dat de druk op de piketten toeneemt omdat wervingsactiviteiten niet altijd het gewenste resultaat hebben. Voor de operationele leiding brandweer is gestart met het ontwikkelen van een visie voor de middellange termijn. Hierin is oog voor het opstellen van een strategische personeelsplanning. Hierin wordt onderzocht waardoor vacatures beperkt worden gevuld en op welke manier we piketfuncties aantrekkelijker kunnen maken en op welke manier werving gestart kan worden. Daarnaast wordt er gestart met het actief werven in de vorm van een campagne als oplossing voor de korte termijn. Blusschuim De regelgeving rondom blusschuim met fluorhoudende stoffen erin (poly- en perfluoralkylstoffen, PFAS) wordt strenger. Dit heeft een directe invloed op het gebruik van blusschuim door de brandweer. Brandweer Zeeland maakt op dit moment gebruik diverse soorten schuim. Onderzoek toont aan dat ook het blusschuim wat in Zeeland wordt gebruikt soms PFAS bevat.

De mate waarin het blusschuim in Zeeland PFAS bevat, wordt nader onderzocht. Brandweer Zeeland heeft maatregelen afgekondigd om het gebruik van blussschuim tot een minimum te beperken. Doelstelling is om projectmatig naar uitfasering van al het fluorhoudende blusschuim te werken. Bij alle onderzoeken vindt er landelijk afstemming plaats. In de tweede helft van 2020 is gestart met projectmatige uitfasering van PFAShoudend blusschuim in de basisbrandweerzorg. Na afronding van dit project in 2021, wordt vervolgd met industrie en specialistische blussing. Paraat zijn voor specifieke risico’s als tunnelbrand, natuurbrand en industriebrand Natuurbrandbestrijding Sinds 2019 is Brandweer Zeeland bezig met een verbeterslag op natuurbrandbestrijding. Als onderdeel van de verbeterslag is in Q4 2020 besloten 4 nieuwe natuurbrandbestrijdingsvoertuigen aan te schaffen binnen de totale investeringsplannen van VRZ. De aanbesteding zal in 2021 projectmatig worden vormgegeven. Tunnelbrandbestrijding In 2020 is gestart met de evaluatie van de inzetprocedure tunnelbrandbestrijding. De gewijzigde inzetprocedure tunnelbrandbestrijding wordt verwacht in Q2 2021. Industriebrandbestrijding De implementatie van het Grootschalig brandweeroptreden in 2020 heeft als gevolg van COVID-19 vertraging opgelopen en wordt naar verwachting uiterlijk Q2 2021 opgeleverd.

Volgend op deze basis worden daarna thema’s als natuur en industrie opgepakt. Samen met gemeenten en bedrijven zorgen voor voldoende bluswatervoorzieningen Brandweer Nederland heeft de nieuwe landelijke handreiking Bluswater en bereikbaarheid vastgesteld. In dit proces heeft Brandweer Zeeland actief deelgenomen. Samen met het samenwerkingsverband van de zuidelijke 6 regio’s wordt de landelijke handreiking vertaald naar een regionale adviesleidraad. Hiermee is VRZ gereed om risicogericht te kunnen adviseren, hetgeen noodzakelijk is bij de invoering van de Omgevingswet. De zorg voor bereikbaarheid en bluswatervoorziening is een verantwoordelijkheid van gemeenten. Om te voorzien in een primaire bluswatervoorziening is in de meeste gemeenten gekozen voor een stelsel van (ondergrondse) brandkranen, aangesloten op het drinkwaterleidingnet. Niet in alle gebieden zijn voldoende brandkranen. Daarnaast verkleinen de drinkwaterleidingbedrijven de diameter van hun waterleidingen in verband met de zorg voor schoon drinkwater. Ook door klimaatveranderingen neemt de hoeveelheid Jaarstukken 2020

28

bluswater af. In samenwerking met, en onder regie van de gemeenten in Zeeland wordt in 2021 verder gegaan met het opstellen van het gewenste beleid. Dit project beoogt een intensievere samenwerking met gemeenten op dit dossier, procesoptimalisatie bij gemeenten en bij VRZ, een beleidsdocument om toekomstige ontwikkelingen in een visie te plaatsen en een regionale samenwerking over gemeente grenzen heen. De opdracht om hieraan projectmatig invulling te geven wordt ter besluitvorming in de dertien colleges voorgelegd.

Het beperken en bestrijden van gevaar voor mens en dier anders dan bij brand Operationeel houden hulpverleningsvoertuigen (HV) Geen bijzonderheden. Operationeel houden MIRG-team (zie programma Maritieme Veiligheid) Zie uitwerking bij het programma Maritieme Veiligheid. Operationeel houden en inzetten van duikteams Brandweer Zeeland implementeert in 2021 een nieuw duiksysteem. Daarmee is er regionale unifomiteit. Door introductie van dit nieuwe systeem wordt een aanzienlijke veiligheidswinst geboekt voor de brandweerduikers. De coronacrisis heeft echter het implementatietraject behoorlijk vertraagd. De implementatie van het nieuwe systeem is gestart eind 2020 en zal naar verwachting in 2021 worden afgerond. In 2020 is de vakbekwaamheid van alle duikers, duikploegleiders en duikmedisch begeleiders binnen Brandweer Zeeland door IFV beoordeeld. Daarmee zijn de betreffende certificaathouders van VRZ weer voor de periode van vier jaar gecertificeerd. Operationeel houden en inzetten van het Rope Rescue Team (RRT) Geen bijzonderheden.

Het verkennen van gevaarlijke stoffen, het verrichten van ontsmetting en het waarschuwen van de bevolking Het waarschuwen van de bevolking met behulp van de WAS-palen in Zeeland wordt door de nieuwe meldkamer in Midden en West Brabant aangestuurd. Operationeel houden waarschuwings- en verkenningsdiensten, gaspakkenteams en deco-unit De functie Coördinator Verkenningseenheden wordt vanaf 7 januari 2021, voor een periode van 3 jaar door Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond uitgevoerd. Hiervoor is op 16 december 2020 is een convenant ondertekend door beide directeuren Veiligheidsregio’s. Het afgelopen half jaar zijn hiervoor de noodzakelijke voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd.

Zorgen voor voldoende opgeleid en geoefend personeel In verband met de Covid-19 crisis zijn alle fysieke opleidingen en oefeningen voor brandweerpersoneel vanaf 16 maart tijdelijk stopgezet. VRZ heeft op alle punten op dit gebied de richtlijnen van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s (RCDV)c gevolgd. In de tussenperiode is, zoveel als mogelijk, ingezet op het digitaal aanbieden van leerstof om de vakbekwaamheid op peil te houden. Vanaf 1 juni 2020 zijn er, onder strikte voorwaarden en conform landelijk beleid, fysieke oefeningen opgestart. Dit betrof een aantal elementaire brandweeroefeningen, strikt noodzakelijk, die in groepen van maximaal twee personen per locatie hebben plaatsgevonden. Vanaf 15 december 2020 zijn alle opleidingen en oefeningen opnieuw stilgelegd en is de lesstof, waar mogelijk,

Jaarstukken 2020

29

digitaal aangeboden. Onder strikte voorwaarden hebben in deze periodes wel duikoefeningen plaatsgevonden om zo het vervallen van duikcertificaten te voorkomen. Doordat in de periode tussen 1 juni en 15 december er wel fysieke oefeningen hebben plaatsgevonden is de geoefendheid op redelijk niveau gebleven. Het online oefenen kan de praktijk niet vervangen, maar heeft ervoor gezorgd dat de theoretische kennis is onderhouden en dat dagelijkse routine is behouden. In verband met covid-19 hebben de leergangen in 2020 een vertraging van een half jaar opgelopen. De definitieve vertraging is op dit moment niet te voorzien. Het tijdelijk stopzetten van de opleidingen geeft een risico op de uitstroom en instroom van vooral nieuwe vrijwilligers, welke geworven zijn na intensieve campagnes. Personeel verlaat immers wel de organisatie, maar de instroom staat tijdelijk stil. Om extra in te zetten op de opgelopen achterstanden is voorgesteld om, vanuit het positieve resultaat over 2020, hiervoor € 300.000 te reserveren. Ons regionaal opleidingsinstituut van Brandweer Zeeland is per 1 september 2020 succesvol gecertificeerd voor een periode van 4 jaar.

Zorgen voor een goede evaluatie van incidentbestrijdingen In het jaarverslag 2019 is gerapporteerd dat door ondercapaciteit het uitvoeren van de monodisciplinaire evaluaties van incidentbestrijdingen voor de Brandweer in basis tijdelijk niet plaatsvinden. Deze situatie is tot op heden niet gewijzigd. Wat heeft het kost?

4 Programma Brandweer Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Mutaties Reserves Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020

Saldo

V/N

20.039.279 19.213.154 18.263.461 20.388.979 19.572.354 18.754.897 -349.700 -359.200 -491.436 -9.200 -264.652 -37.726 -9.200 -264.652 -37.726 20.030.079 18.948.502 18.225.735

-949.693 V -817.457 V -132.236 V 226.926 N 226.926 N -722.767 V

30

2.5

Programma Crisisbeheersing

Omschrijving en wettelijk kader Het organiseren van de rampenbestrijding en crisisbeheersing is een wettelijk taak van de Veiligheidsregio1. Andere wettelijke taken die direct hiermee samenhangen zijn het vaststellen en actueel houden van een crisisplan2, het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen VRZ en met overige diensten3 en het verzorgen van het eigen en het totaalbeeld van de situatie4. In de wet wordt onderscheid gemaakt tussen een ramp en een crisis en tussen rampenbestrijding en crisisbeheersing. Dit programmaplan gaat over alle activiteiten die samenhangen met zowel rampenbestrijding als crisisbeheersing. Crisisbeheersing richt zich op het geheel aan multidisciplinaire maatregelen, voorzieningen en voorbereidingen om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken van (mogelijke) gebeurtenissen waarbij het leven of gezondheid van veel personen en grote materiele of vitale belangen van de samenleving ernstig worden bedreigd of geschaad waarbij een gecoördineerde inzet van (hulp)diensten en organisaties nodig is.

1 Wet veiligheidsregio’s, artikel 10d 2 Wet veiligheidsregio’s, artikel 16 3 Wet veiligheidsregio’s, artikel 10i 4 Besluit veiligheidsregio’s, artikel 2.4.1

Jaarstukken 2020

31

Wat wilden we bereiken?

Er moet sprake zijn van een optimaal functionerende informatiegestuurde crisisorganisatie

De inrichting van de hoofdstructuur is op orde en geborgd

Functionarissen zijn vakbekwaam en kunnen op het gewenste vakbekwaamheidsniveau gestuurd worden

Functionarissen beschikken tijdens lauwe en warme crisisomstandigheden via slimme planvorming 24/7 over alle noodzakelijke actuele digitale informatie

Verbetering inrichting hoofdstructuur

Ontwikkelen van MOTO beleid

Investering in netcentrisch werken in koude, lauwe en warme fase

Ontwikkeling van een continuiteitsplan

Investeren in de vakbekwaamheid van functionarissen in de hoofdstructuur

Investering in informatie gestuurd werken

Opstarten van systeemevaluaties

De doorontwikkeling van de informatie-organisatie

Ontwikkeling slimme/ informatie gestuurde planvorming

Jaarstukken 2020

32

Er moet sprake zijn van een optimaal functionerende informatiegestuurde crisisorganisatie De inrichting van de hoofdstuctuur is op orde en geborgd Verbetering inrichting hoofdstructuur De inzetbaarheid van de crisisorganisatie voor aanpak van de Covid-19 crisis is vanaf 12 maart het belangrijkste doel geweest binnen dit programma. Nooit eerder hadden de Veiligheidsregio’s en daarmee de crisisorganisatie, zo’n prominente rol als tijdens deze crisis. Het coronavirus is van grote invloed op de crisisbeheersing en de crisisorganisatie. Bij de aanpak van de crisis is landelijk gekozen voor opschaling naar GRIP 4. De crisisorganisatie bestond daarom bij aanvang uit het Regionaal Beleidsteam (RBT) en het Regionaal Operationeel Team (ROT). Begin december heeft omvorming plaatsgevonden naar het Regionaal Beleidsteam Covid-19 (RBT-C) en het projecttteam Covid-19. Ontwikkeling van een continuïteitsplan Aan het begin van de covid-19 crisis zijn de continuïteitsplannen van de brandweer en de crisisorganisatie versneld opgesteld. De lessen die tijdens deze langdurige crisis geleerd zijn en uit de verschillende evaluaties naar voren zijn gekomen en nog zullen komen, zullen worden meegenomen in het opstellen van een continuïteitsplan. De ontwikkeling daarvan zal projectmatig worden opgepakt, maar wordt vanwege de covid-19 crisis doorgeschoven naar 2021.

Opstarten van systeemevaluaties Er zijn versneld ontwikkelingen in gang gezet op het gebied van evalueren, specifiek gericht op de covid-19 crisisorganisatie. In juni heeft een tussenevaluatie van de Grip 4 plaatsgevonden om bij te kunnen sturen tijdens de covid-19 crisis. Hiervoor werd eveneens een nieuwe wijze van digitaal evalueren gebruikt. De resultaten en aanbevelingen zijn teruggekoppeld binnen de crisisorganisatie covid-19. Later hebben nog een evaluatie van het Beleidsteam Zorg en van Bevolkingszorg plaatsgevonden. Het Algemeen Bestuur heeft in juli 2020 besloten dat de (wettelijk verplichte) systeemtest dit jaar niet zal plaatsvinden. Hierover is afstemming geweest met de Inspectie van Justitie en Veiligheid en de andere veiligheidsregio’s. Eind van het jaar heeft de Inspectie een brief gestuurd naar alle directeuren, waarin ze aangeeft dat ter vervanging van de systeemtest de Inspectie graag de zelfevaluaties van de Veiligheidsregio ontvangt. De diverse tussentijdse evaluaties en de verantwoordingsdocumenten zullen daarom begin 2021 bij de genoemde inspectie worden aangeleverd. Functionarissen zijn vakbekwaam en kunnen op het gewenste vakbekwaamheidsniveau gestuurd worden De crisisorganisatie in Zeeland is voorbereid op de door het bestuur vastgestelde prioritaire risico’s van het Zeeuwse risicoprofiel.

Ontwikkelen van Multidisciplinair, Opleiden, Trainen en Oefenen (MOTO) beleid Covid-19 heeft ook invloed gehad heeft op het oefenbeleidsplan, jaarplan en -kalender 2020. In samenwerking met de partners wordt een meerjarig oefenbeleidsplan opgesteld. Het oefenbeleidsplan is een bijlage van het meerjarenbeleidsplan van de Veiligheidsregio Zeeland. Investeren in de vakbekwaamheid van functionarissen in de hoofdstructuur Het opleiden, trainen, oefenen en bijscholen van de crisisorganisatie Om de vakbekwaamheid van de deelnemers aan de crisisorganisatie te waarborgen wordt een breed scala aan activiteiten aangeboden. Door de corona-maatregelen is een groot aantal fysieke MOTO activiteiten geannuleerd. Ondanks de verschillende corona-maatregelen door het jaar heen hebben een aantal fysieke

Jaarstukken 2020

33

activiteiten wel doorgang kunnen vinden. Andere corona-maatregelen hebben er voor gezorgd prioriteit te geven aan alternatieve, (digitale) MOTO activiteiten. Dit heeft geleid tot een alternatief jaarprogramma, wat o.a. bestond uit onderstaande activiteiten: In deze periode zijn verschillende opleidingen en trainingen aangeboden, zoals tweemaal een OCRbasisopleiding[1] in de periodes dat dat fysiek bijen komen mogelijk was, één OCR-verdiepingscursus BRZO en Deltawateren voor functionarissen in de crisisorganisatie. Dit werd digitaal verzorgd. Er zijn vier dilemmatraining digitaal georganiseerd voor functionarissen van COPI in de plaats voor de fysieke COPI trainingen die zijn geannuleerd. Twee stonden in het teken van “ Dreiging” en twee in teken van de “Vlaketunnel”. De Beleidsteam (BT) sessies vonden plaats op 23 september in de gemeente Veere (fysiek) en op 12 november in de gemeente Noord Beveland (digitaal). Omdat grote evenementen zijn geannuleerd, waren we ook geen voorbereidende tabletop activiteiten georganiseerd. De tabletop acitiviteiten die wel zijn doorgegaan, waren ter voorbereiding op de jaarwisseling 2020-2021. De geplande themadagen in het teken van “preparatie en nazorg” werden geannuleerd. Het bijbrengen van specifieke competenties In deze periode hebben opleidingen/trainingen plaatsgevonden gericht op specifieke competenties.

De basisopleiding Nucleair (ARBPSi) op 4 februari, de Nucleaire bijscholing voor AGS’ sen op 5 februari en de bijscholing voor nucleair specialisten en GAGS op 6 februari konden nog fysiek doorgang vinden. Er werd dit jaar tweemaal deelgenomen aan de jaarlijkse oefeningen van de kerncentrale Borsele (KCB), op de momenten dat ook het Radiologisch en Gezondheidskundig Expertise Netwerk (RGEN) deelnam aan de oefening. In tegenstelling tot voorgaande jaren namen voor VRZ dit jaar alleen nucleair specialisten deel. Omdat een aantal opleidingen geen doorgang konden vinden zijn een paar individuele sessies gehouden met functionarissen die cruciale piketten moesten gaan vervullen en nieuwe locoburgemeesters. Sinds 2019 wordt door het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) een aantal individuele digitale opleidingen aangeboden. Met name de onderwerpen LCMS basis, LCMS plot, NL-Alert, Slachtoffer Informatie Systeem (SIS) zijn voor de crisisbeheersing van belang. Door de Corona maatregelen is er dit jaar vooral veel gebruik gemaakt van de LCMS modulen.

Functionarissen beschikken tijdens lauwe en warme crisisomstandigheden via slimme planvorming 24/7 over alle noodzakelijke actuele digitale informatie Investering in netcentrisch werken in koude, lauwe en warme fase Met name in de eerste maanden van de covid-19 crisis zagen we dat netcentrisch werken, gebruikmakend van het Landelijk Crisismanagement Systeem (LCMS), op grote schaal werd toegepast binnen de regio en met de relevante partners, maar ook in de interregionale en landelijke samenwerking. Door de covid-19 crisis is eens te meer duidelijk geworden dat we crisisbeheersing moeten gaan door ontwikkelen. Dit type crisis is anders dan de flitsramp die we gewend zijn en dit soort, ongekende, langdurige, regiogrensoverschrijdende crises zullen we steeds vaker zien. Dat vraagt om een andere manier van crisisbeheersing dan voorheen. De fundamenten zijn in 2020 gelegd binnen de covid-19 crisis, zoals door het ontwikkelen van monitors en dashboards, en het werken met andere vormen van de crisisorganisatie.

Jaarstukken 2020

34

Investering in informatie gestuurd werken Tijdens de covid-19 crisis heeft de crisisorganisatie geëxperimenteerd met een dataplatform. Deze technische tools zorgden voor de integratie van data uit diverse bronnen, waardoor een breed beeld van de (effecten van de) pandemie inzichtelijk kon worden gemaakt. Diverse mensen zijn opgeleid om met het platform te werken. De ervaringen vanuit deze pilot waren erg positief. Begin 2021 zal in het Zuid6samenwerkingsverband onderzoek worden gedaan naar een vervolg op deze pilot. Een andere stap in de richting van de intelligence functie is het tot stand brengen van een continu dreigingsbeeld, ook wel permanente risicoanalyse genoemd, die direct gedeeld wordt met partners en bestuur. Ook wordt ingezet op het ontwikkelen van informatie gestuurde veiligheid. Dit is het afgelopen jaar samen met meerdere veiligheidsregio’s (in Zuid6 verband) opgepakt via het project Fieldlab Zuid6. Ook is een start gemaakt met het opzetten van een Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). Daarnaast is binnen de covid-19 crisisorganisatie geëxperimenteerd met zogenaamde tijdlijnsoftware. Met deze software wordt de tijdlijn van een incident (wanneer moet cruciale beslissingen worden genomen) in beeld gebracht.

De doorontwikkeling van de informatie-organisatie Na de verhuizing van de meldkamer naar Bergen op Zoom is er 24/7 beschikking over een Calamiteiten coördinator (CaCo), waar dat in de oude situatie niet het geval was. Deze CaCo’s waren al in dienst van Veiligheidsregio Midden- en West Brabant. Om ervoor te zorgen dat ze ook bekend raken met de specifieke Zeeuwse risico’s en werkwijze van de crisisorganisatie, hebben het afgelopen jaar diverse trainingen plaatsgevonden. Bovendien zal de rol van de CaCo worden doorontwikkeld, waarbij vooral meer aandacht zal komen voor zijn rol binnen de informatieorganisatie. Binnen de Covid-19 crisis zijn de afgelopen periode diverse initiatieven opgezet op het gebied van het monitoren, verzamelen en analyseren van data en informatie. Daartoe zijn diverse monitors ontwikkeld, wordt gewerkt met het delen van informatie in een app (Safesight), bijvoorbeeld door handhavers, en zijn drone-piloten opgeleid. Ontwikkeling slimme / informatie gestuurde planvorming Het verder door ontwikkelen van planvorming is vanwege covid-19 doorgeschoven naar volgend jaar. Ook is, als gevolg van de crisis, het werkprogramma multidisciplinaire planvorming crisismanagement 20202021 afgelopen jaar bijgesteld. Naast de planvorming op natuurbrandbestrijding, is er ook doorgewerkt aan de actualisatie van de reguliere planvorming.

• Het incidentbestrijdingsplan Wegtunnels is geactualiseerd voor de onderdelen Westerscheldetunnel en Sluiskiltunnel. Belangrijke toevoeging is de Vlaketunnel, Dampoort Aquaduct en de samenwerking met Rijkswaterstaat Zee en Delta. • Het Algemeen Rampbestrijdingsplan voor Brzo-inrichtingen is na een uitgebreide (interregionale en internationale) consultatieronde inmiddels ter inzage aangeboden en eind van het jaar bestuurlijk vastgesteld. Dit heeft geresulteerd door o.a. toevoeging van nieuwe spelers en haar rollen zoals Openbaar Ministerie, DCMR, DCC IenW.

Jaarstukken 2020

35

Impactanalyse overstromingsrisico’s en opzetten aanpak incidentbestrijding bij overstromingen Sinds 2018 is voor waterveiligheid een apart budget beschikbaar en wordt deelgenomen, als subpartner van de provincie Zeeland, aan het Europese project FRAMES (Flood Resilient Areas by Multi-layer Safety). Het programma Waterveiligheid heeft als opdracht: Realiseer, als uitwerking van de landelijke Strategische Agenda waarin als gezamenlijk doelstelling van het Veiligheidsberaad en de minister van Veiligheid en Justitie de voorbereiding van de veiligheidsregio’s samen met haar netwerkpartners (o.a. waterschap, Rijkswaterstaat) op overstromingen en ernstige wateroverlast is vastgelegd, de uitwerking hiervan voor Zeeland.

De impactanalyse watercrises 2017-2018 is gereed gemaakt. De strategie handelingsperspectieven watercrises en operationele plannen is in ontwikkeling. Hierbij wordt aangehaakt bij het landelijke programma WAVE. Vanwege de Covid crisis is vertraging opgetreden in de realisatie van producten. Om de communicatie voor het vergroten van kennis en versterken van informatie over watercrisis aan de burger op basis van de landelijke handreiking Samenredzaamheid te verbeteren is binnen het project Frames een waarschuwingsapp opgeleverd als onderdeel van Zeeland Veilig. Deze app waarschuwt bij een dreigend gevaar op overstroming. De app is technisch gerealiseerd. Besloten is om de uitrol vanwege de communicatiedruk bij de Covid-crisis, uit te stellen tot 2021. Het project Frames is afgerond. Resultaten zijn te vinden op: FRAMES, Interreg VB North Sea Region Programme In samenwerking met de HZ University of Applied Science wordt gekeken hoe kennis en informatie over het beperken van de effecten van watercrises in Zeeland te borgen en toegankelijk te maken. Op basis van de resultaten van de impactanalyse en strategie handelingsperspectieven zullen de plannen aangepast worden. De reddingsorganisatie is ontwikkeld ten behoeve van overstromingen. Zeeland participeert in de Nationale reddingsvloot.

Vanuit het programma waterveiligheid wordt deelgenomen aan overleggen met Provincie Zeeland, gemeente en waterschap om af te stemmen op het gebied van waterveiligheid en klimaatadaptatie. Er wordt met andere regio’s afgestemd over dit thema door deel te nemen aan het Waternetwerk Veiligheidsregio’s. Daarnaast vindt naar behoefte afstemming met de Vlaamse buurregio’s plaats.

Wat heeft het gekost?

5 Programma Crisisbeheersing Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Mutaties Reserves Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020

Saldo

1.909.650 1.917.750 -8.100 0 0 1.909.650

-147.886 V -149.936 V 2.050 N 87.396 N 87.396 N -60.490 V

1.966.643 1.974.743 -8.100 -91.735 -91.735 1.874.908

1.818.757 1.824.807 -6.050 -4.339 -4.339 1.814.418

V/N

36

2.6

Programma Geneeskundige Hulpverlening in de Regio (GHOR)

Omschrijving en wettelijk kader Hoewel voorkomen beter is dan genezen zijn garanties voor absolute veiligheid niet mogelijk. Risico’s zijn een onderdeel van onze samenleving. Van de overheid wordt verwacht dat zij risico’s inventariseert, analyseert en zo mogelijk wegneemt of beperkt. Maar niet alles kan altijd worden voorkomen. Incidenten, rampen of crises kunnen in principe in elke gemeente of veiligheidsregio plaatsvinden: ordeverstoringen, overstromingen, treinongevallen en terrorisme, maar bijvoorbeeld ook infectieziekten en uitval van nutsvoorzieningen vormen een continue bedreiging voor de vitale belangen van de samenleving. Daarom bereidt de overheid zich voor op mogelijke rampen of crises en de gevolgen daarvan. Er kan dan snel en effectief hulp worden geboden, waardoor gevolgen beperkt blijven. Het bestuur van de veiligheidsregio heeft als taak het instellen en in stand houden van de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR)5. Deze organisatie is belast met de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening in het kader van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing, en met de advisering van andere overheden en organisaties op dat gebied6. De Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houden toezicht. Wat wilden we bereiken?

5 Wet veiligheidsregio’s, artikel 10 6 Wet veiligheidsregio’s, artikel 32 t/m 34

Jaarstukken 2020

37

Op het gebied van geneeskundige hulpverlening scheppen en in stand houden van een veilige leefomgeving in Zeeland

De coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening tijdens crises

De advisering aan andere overheden en organisaties op het gebied van geneeskundige hulpverlening

Risico- en crisiscommunicatie

Voorbereiding van hulp- en zorgverlening tijdens crises

Advisering relevante evenementen

De bevolking en (keten)partners tijdig en volledig informeren over risico's en de mogelijke gevolgen van crises

Adequaat uitvoeren operationele taak tijdens crises

Advisering ruimtelijk beleid

De bevolking en (keten)partners tijdig en volledig informeren over de gevolgen van crises

Adequate nazorg en herstel na crises

Advisering aan zorginstellingen op het gebied van voorkomen, voorbereiden, beheersen en herstellen van crises

Evaluatie crises en implementatie leerpunten

Jaarstukken 2020

38

Wat hebben we hiervoor gedaan? Op het gebied van geneeskundige hulpverlening scheppen en in stand houden van een veilige leefomgeving in Zeeland Door Covid-19 vindt de inhoudelijke voorbereiding op andere crisistypen nu niet plaats met de zorgaanbieders, maar de samenwerking is juist door de crisis nog nooit zo intensief is geweest. Bovendien zijn door de gewijzigde besluitvorming de werkzaamheden op het gebied van risicobeheersing, en dan met name de evenementenadvisering, weer eerder opgepakt dan voorzien, wat gezien het karakter van de huidige crisis met name veel aandacht vergt op GHOR-aspecten. Vanwege de Covid-19 crisis is de vervolgaudit voor de HKZ-certificering van de GHOR geannuleerd. Omdat een externe audit in totaal maximaal één jaar uitgesteld mag worden en de GHOR naar verwachting na oktober 2021 niet voldoende aandacht heeft kunnen hebben voor de certificering is besloten de overeenkomst met het certificeringsinstituut KIWA te beëindigen. Op de langere termijn zal worde bezien of de HKZ-certificering voor de GHOR nog gewenst is en zo niet, in welke vorm het kwaliteitssysteem voor GHOR doorgang vindt en ingebed wordt in het (nog verder op te zetten) kwaliteitssysteem van VRZ.

De coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening tijdens crises Ten behoeve van de taken coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening tijdens crises, heeft de GHOR voor 2020 verschillende doelstellingen geformuleerd. De coronacrisis heeft ervoor gezorgd dat de doelen op het gebied van de reguliere werkzaamheden zijn bijgesteld in 2020. Zeker de eerste maanden van de crisis was er weinig ruimte om daarnaast de reguliere werkzaamheden op te pakken. Voorbereiding van hulp-en zorgverlening tijdens crises In de koude fase heeft de GHOR een advies- en regiefunctie bij de voorbereiding van zorginstellingen op een ramp of crisis. De zorginstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor de voorbereiding op een ramp of crisis en de zorgverlening ten tijde van de ramp of crisis. De GHOR maakt hierover afspraken met de zorginstellingen, bewaakt de mate van voorbereiding en zorgt voor afstemming binnen het zorgveld en de andere partners in Veiligheidsregio. Er zijn geen knelpunten op dit gebied. GHOR Zeeland heeft met alle zorginstellingen convenanten gesloten en de zorginstellingen zijn goed voorbereid en geoefend. Hierbij moet wel aangetekend worden dat de score op de indicator “geoefendheid” op 100% staat, omdat zorginstellingen bijna het gehele jaar “geoefend” zijn in de coronacrisis. Er hebben geen ander type “oefeningen” plaats gevonden.

Door Covid-19 vindt de inhoudelijke voorbereiding op andere crisistypen nu niet plaats met de zorgaanbieders, maar de samenwerking in de zorgketen en de verbinding met de GHOR is juist door de crisis nog nooit zo intensief is geweest.

Hebben afspraken met de GHOR (zorginstellingen) Hebben een continuïteitsplan of rampenopvangplan (zorginstellingen) Zijn geoefend (zorginstellingen) Jaarstukken 2020

Streefwaarde 2020

Realisatie 2020 (1-1 t/m 30-4) 1e Bestuursrapportag e

Realisatie 2020 (1-1 t/m 31-8) 2e Bestuursrapportag e

100%

100%

100%

Realisatie 2020 (t/m 31-122020) Eind Bestuursrappor tage 100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

39

Streefwaarde landelijk

70%

70%

70%

70%

Adequaat uitvoeren operationele taak tijdens crises De GHOR is verantwoordelijk voor het borgen van de operationele organisatie van de GHOR. Binnen deze organisatie zijn verschillende piketfunctionarissen aangesteld. De GHOR bewaakt de vakbekwaamheid van deze functionarissen en zorgt voor een rooster, waarin de beschikbaarheid 24/7 is geborgd. Van de operationele functionarissen is 100% opgeleid en voldoen aan de vereisten voor hun functie. Ook zijn nieuwe operationele functies opgeleid en geïmplementeerd namelijk de HIN (hoofd informatie) en HON (hoofd ondersteuning). Voor hen lag er ook een oefenprogramma gereed wat in 2020 gecontinueerd zou worden. In 2020 is met name door de langdurige inzet tijdens de coronacrisis de behoefte aan uitwisselbaarheid tussen de HIN en HON ontstaan. Daarop is besloten dat de functionarissen dubbel opgeleid worden. Dit om de flexibiliteit en efficiency van de sectie GHOR te vergroten en er meer opgeschaald kan worden naar behoefte op dat moment. Opleidingen voor GHOR-piketfunctionarissen zijn in Q3 2020 weer opgestart. Op het gebied van planvorming en deelname aan oefeningen zijn ook urgente activiteiten ontplooid tussen de COVIDwerkzaamheden door. Vanwege covid-19 hebben niet alle oefenactiviteiten kunnen plaatsvinden, zoals de geplande oefening in het kader van de nooddistributie jodiumprofylaxe.

Daarbij komt dat een aantal piketfuncties vacant zijn gebleven, waardoor daarvoor ook geen nieuwe mensen konden worden opgeleid. De verwachting is dat deze functies in 2021 grotendeels ingevuld zullen gaan worden, waardoor 1 ACGZ en naar verwachting 3 OVDG-en moeten worden opgeleid. Voor 2021 is het streven om de operationele functionarissen verder te bekwamen richting het gevorderde of expert niveau. Tevens zullen er ook basisopleidingen plaats blijven vinden vanwege het personele tekort op operationele functies wat in 2020 is ontstaan (OVD-G).

Aangestelde functionarissen zijn vakbekwaam, Piketroosters zijn geborgd Streefwaarde – landelijk

Streefwaarde 2020

Realisatie 2020 (1-1 t/m 30-4) 1e Bestuursrapportag e

Realisatie 2020 (1-1 t/m 31-8) 2e Bestuursrapportag e

100%

100%

100%

Realisatie 2020 (t/m 31-122020) Eind Bestuursrapport age 100%

100%

100%

100%

100%

70%

70%

70%

70%

Adequate nazorg en herstel na crises Een adequate nazorg en herstel na crisis is voorbereid. Deze nazorg is opgenomen in de plannen in samenwerking met GGD Zeeland en ketenpartners. Evaluatie crises en implementatie leerpunten Ten behoeve van het lerend vermogen van de organisatie en kwaliteitsverbetering van de GHOR is het belangrijk dat er een goede evaluatie na een crisis wordt uitgevoerd en eventuele verbeterpunten worden geïmplementeerd. Alle relevante leerpunten zijn intern besproken o.b.v. (GRIP)-evaluaties en incidentverslagen (mono).

Jaarstukken 2020

40

De advisering aan andere overheden en organisaties op het gebied van geneeskundige hulpverlening Op grond van de Wet veiligheidsregio's is de GHOR belast met de advisering van andere overheden en organisaties op dat gebied. Het overgrote deel van de advisering bestaat uit het adviseren van gemeenten bij evenementen. In Zeeland vinden normaal gesproken veel evenementen plaats. Door de coronacrisis zijn veel evenementen dit jaar niet doorgegaan. Advisering relevante evenementen Vanuit de GHOR wordt op alle C-evenementen en een deel van de A- en B-evenementen geadviseerd. Tijdens de coronacrisis is juist het aandeel A- en B- evenementen groter geweest dan C- evenementen. Ook de wijze van advisering is aangepast op de vraagstukken die de coronacrisis met zich meebrengt. De GHOR participeert in de Taakgroep Grote Evenementen om zo interdisciplinair te adviseren op evenementen. Streefwaarde 2019

Realisatie 2019 (1-1 t/m 30-4) 1e Bestuursrapportag e

Realisatie 2019 (1-1 t/m 31-8) 2e Bestuursrapportag e

100%

100%

100%

Realisatie 2019 (t/m 31-122020) Eind Bestuursrapport age 100%

90%

90%

90%

90%

Alle C- en een deel van de A– en Bevenementen zijn voorzien van een (medisch) advies Streefwaarde – landelijk

Advisering ruimtelijk beleid Advisering ruimtelijk beleid vanuit de GHOR, samen met de brandweer, op plannen voor “Waterpark Veerse Meer”. Ontwikkelingen op het gebied van implementatie van omgevingswet hebben nagenoeg stilgelegen in verband met de coronacrisis en uitstel van de omgevingswet 1-1-2022. Advisering aan zorginstellingen op het gebied van voorkomen, voorbereiden, beheersen en herstellen van crises Advisering aan zorginstellingen heeft in zeer ruime mate plaatsgevonden op het gebied van de COVID pandemie. Advisering op andere gebieden is in 2020 nauwelijks aan de orde geweest. Risico- en crisiscommunicatie De bevolking en (keten) partners tijdig en volledig informeren over risico’s en mogelijke gevolgen van crises Communicatie over crisis en incidenten vindt plaats via ZeelandVeilig en Social Media. Voor risicocommunicatie zie onderdeel risicobeheersing. De bevolking en (keten)partners tijdig en volledig informeren over de gevolgen van crises Communicatie over crisis en incidenten vindt plaats via ZeelandVeilig en Social Media. Voor crisiscommunicatie zie onderdeel Bevolkingszorg.

Jaarstukken 2020

41

Wat heeft het gekost?

6 Programma GHOR Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020

Saldo

1.067.378 1.082.678 -15.300 1.067.378

-111.649 V -110.261 V -1.388 V -111.649 V

1.023.778 1.039.078 -15.300 1.023.778

912.129 928.817 -16.688 912.129

V/N

42

2.7

Programma Maritieme Veiligheid

Omschrijving en wettelijk kader Maritieme Veiligheid is al een aantal jaren een speerpunt in Zeeland. In 2006 is gestart met het project Samenwerken & Slagkracht, waarin verbetering van de incidentbestrijding op de Westerschelde centraal stond. Dit heeft in 2009 geresulteerd in een capaciteitenanalyse voor de incidentbestrijding op de Westerschelde. Naar aanleiding van de conclusies en aanbevelingen van dit project, is in opdracht van het Algemeen Bestuur besloten het project Deltawateren als vervolg op te starten. Dit project richtte zich op het voorkomen en beperken van risico’s en het verbeteren van de incidentbestrijding op de Deltawateren. Dit project is afgesloten met een samenhangend risicowatersysteem oefening op 23 september 2015. Het programma Maritieme Veiligheid is het vervolg van het project Deltawateren. Het programma is gestart in 2016 en geeft richting aan de wijze waarop VRZ de samenwerking met publieke en private partners rondom dit thema duurzaam vorm wil geven. Doelstelling van het programma maritieme veiligheid is om de reeds behaalde resultaten met betrekking tot incidentbestrijding op het water in stand te houden en te verbeteren waar mogelijk. Het programma heeft hiermee een bredere scoop dan het project Deltawateren.

De gezamenlijke missie rondom Maritieme Veiligheid in het gehele Samenhangend Risicowatersysteem Deltawateren kan alleen slagen wanneer iedereen – publiek en privaat, bestuurlijk en operationeel – commitment toont, actief meedenkt en meewerkt. Het programma werkt samen met veel betrokken externe partners en fungeert hierin tevens als netwerkfunctie. Alle wateren in de Deltawateren zijn gemeentelijk ingedeeld gebied. Dat betekent dat de betreffende burgemeester verantwoordelijk is als het gaat om de incidentbestrijding op het water. Dit is verankerd in de wet veiligheidsregio’s (artikel 2) dat beschrijft dat het college van burgemeester en wethouders belast is met de organisatie van de brandweerzorg, de rampenbestrijding en de crisisbeheersing. Conform artikel 8 en 9 van deze wetgeving is dit ondergebracht bij VRZ.

Jaarstukken 2020

43

Wat wilden we bereiken? Zorgdragen voor een goede incidentbestrijding op de Deltawateren

Instandhouden en verbeteren aanpak incidentbestrijding Deltawateren

Uitvoeren/actualiseren Risico- en capaciteitenanalyses Deltawateren

Het gericht investeren in een meerjarig monoen multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen curriculum voor functionarissen.

Zorg dragen voor voldoende incidentbestrijdingsmid delen op de Deltawateren

Borgen en verbeteren digitale Informatie- en communicatievoorziening Deltawateren

Verbeteren Multidisciplinaire informatiedeling middels Mobiel Operationeel Informatiesysteem (MOI)

Zorgdragen voor een juist en tijdige communicatie over Incidenten (extern)

Versterken (inter-) nationale samenwerking Deltawateren

In kaart brengen relevante stakeholders en bestaande overleggremia (o.a. Zuidwestelijke Delta, GROS) van de buurregio’s en op basis hiervan een internationale beinvloedingsstrategie opstellen.

Instandhouden en versterken MIRG

Aansluiting Civil Protection (EU) en onderzoek uitbouwen partnership Internationaal (breder dan MIRG-EU)

Uitbreiden taken MIRG en versterken regionaal. Het binnen het meerjarenoefenprogramma plaats inruimen om periodiek met alle buurregio’s te oefenen

Borging MIRG nationaal en MIRG-EU samenwerking

(Inter-)nationaal opleiden, trainen en oefenen.

Zorg dragen voor een goede uitvoering van de Search and Rescue (SAR) taak

Jaarstukken 2020

44

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wat hebben we hiervoor gedaan?

Zorgdragen voor een goede incidentbestrijding op de Deltawateren Het programmaplan Maritieme Veiligheid 2016-2019 is in april 2020 voor twee jaar verlengd door het Algemeen Bestuur. In de komende twee jaar worden dossiers als de evaluatie IBP-Deltawateren, de SARdekking Oosterschelde en de resterende Risico- en slagkrachtanalyses afgerond. Vervolgens kan een evaluatie worden uitgevoerd en een borgingsplan worden opgeleverd. Vanuit het programma Maritieme Veiligheid is een nieuwsbrief opgesteld over de multidisciplinaire activiteiten in het programma over de periode 1 januari 2020 tot en met 24 november 2020. In stand houden en verbeteren aanpak incidentbestrijding op de Deltawateren In 2020 hebben zich meer dan 130 incidenten op het water voorgedaan. De verwachting is dat dit in 2021 doorzet. Dit gegeven en de verwachte ontwikkelingen, zoals op het gebied van de riviercruisevaart, duidt nogmaals het belang van het in stand houden en verbeteren van de incidentbestrijding op de Deltawateren voor de komende jaren. Uitvoeren/actualiseren Risico- en capaciteitenanalyses Deltawateren Inmiddels zijn de risico- en capaciteitenanalyses voor de Westerschelde (Samenwerken & Slagkracht 2006), Schelde-Rijnkanaal (2018) en Veerse Meer (2019) vastgesteld.

Op dit moment wordt de slagkrachtanalyse voor de Oosterschelde-Krammer-Kanaal door Zuid-Beveland uitgewerkt, de risicoanalyse hiervan is in 2018 reeds door de Veiligheidsdirectie vastgesteld. Na uitwerking van de analyse Oosterschelde (2020) zullen de analyses voor het Grevelingenmeer (verwacht 2021), Kanaal door Walcheren (in te plannen) en het Kanaal van Gent naar Terneuzen (in te plannen) uitgevoerd worden. Wanneer alle wateren in het Deltawaterengebied in beeld zijn gebracht kan gestart worden met de eerste actualisatie, te beginnen met de Westerschelde. De Veiligheidsdirectie bepaalt, in afstemming met de stuurgroep Maritieme Veiligheid, de prioritering in planning. Zorgnormen De zorgnormen die gehanteerd worden in de capaciteitenanalyses van de Deltawateren vloeien voort uit het ‘Handboek Incidentbestrijding op het water’. Op verzoek van de Veiligheidsdirectie is verzocht de zorgnormen separaat vast te stellen. Om eenduidigheid te krijgen voor de Deltawateren is de set met zorgnormen uit het handboek met inhoudsdeskundigen (waaronder ook van Politie en Rijkswaterstaat) nader geanalyseerd. Hieruit is gebleken dat een aantal aanpassingen gewenst zijn. In 2020 is dit voorstel gereed gemaakt en zal in 2021 in besluitvorming worden gebracht.

Gericht investeren in een meerjarig mono- en multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen curriculum voor functionarissen In verband met de huidige COVID-19 crisis zijn vanaf maart 2020 diverse vakbekwaamheids-activiteiten komen te vervallen: - Meldkamertraining IBP-Deltawateren (3 trainingen). - COTW-training (2 trainingen) - Operationele oefening op 24 juni 2020 - Sea Survival opleiding (2 opleidingsdagen) - Themaweek Maritieme Veiligheid (5 dagen in november 2020) - Maritieme Netwerk(mid)dag op 4 november 2020

Jaarstukken 2020

45

Om de vakbekwaamheid van de betrokken functionarissen te borgen is overgegaan tot het digitaal trainen waarbij instructie is gegeven en afgesloten incidenten interactief zijn behandeld en met elkaar getraind. Aan de MIRG-thema sessies rondom het incident met de Life Passion hebben meer dan 30 deelnemers, bestaande uit medewerkers van VRZ, Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) en Rijkswaterstaat deelgenomen. Ook zijn er op 16, 18 en 20 november digitale trainingen verzorgd voor de centralisten van het nieuwe Operationeel Centrum Brandweer / Veiligheidsregio te Bergen op Zoom. In deze sessies is ingezoomd op het werkingsgebied, de afspraken met betrekking tot het IBP-Deltawateren en daarmee samenhangende specifieke afspraken en werkinstructies voor het Operationeel Centrum Brandweer. De sessies werden afgesloten met het doorlopen van diverse casussen. Zorgdragen voor voldoende incidentbestrijdingsmiddelen op de Deltawateren In het Algemeen Bestuur van 9 juli 2020 is ingestemd met het voorstel Brandweertaken en hulpverlening op de Oosterschelde. De bijbehorende financiële kaders zijn op 17 september 2020 vastgesteld. Hiermee is er definitief groen licht voor de aanschaf van een brandweerhulpvaartuig. Naar verwachting zal het vaartuig in de zomer van 2021 operationeel zijn.

Actualisatie IBP-Deltawateren Het IBP-Deltawateren is in 2013 vastgesteld door het Algemeen Bestuur (AB). Het plan is sinds 2015 geïmplementeerd en operationeel van kracht voor de Deltawateren. In 2019 is de evaluatie van het IBP Deltawateren gestart en eind 2020 afgerond. Net als bij de ontwikkeling van het plan is de evaluatie een proces gebleken waarbij veel partijen betrokken en geconsulteerd zijn. Het vernieuwde plan zal in Q1 2021 in het besluitvormingsproces worden gebracht. Zorg dragen voor een goede uitvoering van de Search and Rescue taak (SAR-taak) In voorgaande rapportages is de SAR-dekking op het oostelijk deel van de Oosterschelde meerdere malen opgenomen als verbeterpunt. Met de besluitvorming omtrent de brandweerhulpboot in Stavenisse kan ondersteuning worden geboden aan de Kustwacht en KNRM bij SAR-acties op dit gedeelte van de Oosterschelde. De verantwoordelijkheid voor de SAR-taak blijft bij de Kustwacht. Borgen en verbeteren digitale Informatie- en communicatievoorziening Deltawateren Verbeteren Multidisciplinaire informatiedeling middels Mobiel Operationeel Informatiesysteem (MOI) MOI is een viewer waarmee de verschillende informatiebronnen getoond kunnen worden in een GIS (Geografisch Informatie Systeem) beeld. Door middel van input van gebruikers van MOI wordt MOI verder ontwikkeld.

Hierbij horen afspraken wie welke informatie op welk moment levert en hoe daar in relatie tot de incidentbestrijding mee omgegaan wordt. Pilot KNRM-Kustwacht gebruik MOI KNRM en Kustwacht hebben een gezamenlijke behoefte vastgesteld om de (digitale) communicatie tussen de ketenpartners van een SAR dienstverlening. Hiervoor is een pilot gestart MOI KNRM Kustwacht. Dit is een onderdeel van het grotere Maritiem Operatie Centrum (MOC) project van de Kustwacht. Doel is onderzoeken op welke wijze MOI kan ondersteunen bij de dienstverleningstaak SAR/incidentmanagement van KNRM en Kustwacht. Samenwerking is gezocht met (Veiligheidsregio) Zeeland omdat hier MOI al in gebruik is en binnen de maritieme partijen gebruikt wordt. Binnen de pilot wordt onderzocht op welke wijze MOI de informatie-uitwisseling tussen Kustwacht en KNRM kan verbeteren maar tegelijkertijd ook met andere partners betrokken bij maritieme incidenten.

Jaarstukken 2020

46

Zorgdragen voor een juist en tijdige communicatie over incidenten (extern) Communicatie over incidenten vindt plaats via ZeelandVeilig en Social media. Voor crisiscommunicatie zie onderdeel Bevolkingszorg. Versterken (inter-) nationale samenwerking Deltawateren In kaart brengen relevante stakeholders en bestaande overleggremia (o.a. Zuidwestelijke Delta, GROS) van de buurregio’s en op basis hiervan een internationale beïnvloedingsstrategie opstellen. Mede mogelijk gemaakt door het Euregio Scheldemondfonds zijn de partijen North Sea Port, Hulpverleningszone Centrum en VRZ in 2020 het project ‘Grensoverschrijdende samenwerking incidentbestrijding in het North Sea Port district’ gestart. Doelstelling van het project is het vergroten van de veiligheid door grensoverschrijdende samenwerking tussen de hulpdiensten, het realiseren van een samenwerkingsovereenkomst tussen de partijen en het verbeteren van veerkracht en slagkracht van het havengebied en haar omgeving. Als resultaat van het project is er in 2020 een overeenkomst opgesteld die in het voorjaar van 2021 ondertekend zal worden. Het binnen het meerjarig-oefenprogramma plaats inruimen om periodiek met alle buurregio’s te oefenen Een meerjarig oefenprogramma is onderdeel van de samenwerkingsovereenkomst tussen North Sea Port, Hulpverleningszone Centrum en VRZ.

In stand houden en versterken MIRG Aansluiting Civil Protection (EU) en onderzoek uitbouwen partnership Internationaal (breder dan MIRG-EU) Het ResQU2-project wordt uitgevoerd binnen, en deels gefinancierd door, het Europese Interreg Oostzeegebiedprogramma. Het ResQU2 project zou in eerste instantie lopen van 1 oktober 2018 tot 30 september 2020, maar is door de uitbraak van Covid-19 verlengd tot 30 maart 2021. Het project bestaat uit organisaties die eerder deelname aan (een van) de vier projecten gericht op het verbeteren van de maritieme incidentenbestrijding door brandweer- en hulpverleningsdiensten, zowel in de havens als op zee. Vanwege de uitbraak van Covid-19 hebben er in 2020 geen fysieke projectbijeenkomsten plaatsgevonden, wel hebben er diverse online bijeenkomsten en workshops plaatsgevonden. Ook de internationale workshop, over onder andere maritieme incidentenbestrijding, die Veiligheidsregio Zeeland in het kader van dit project in januari 2021 zal organiseren zal digitaal plaatsvinden. Uitbreiden taken MIRG en versterken regionaal Het handboek MIRG-VRZ (2015) is een bundeling van informatie, gegevens en relevante documenten welke een veilige en verantwoorde inzet van de MIRG met de daarvoor benodigde trainingen en uitrusting beschrijven.

Om specifiek in te gaan op een veilige en verantwoorde uitvoering van de taken en werkzaamheden behorende bij de MIRG is een wettelijk verplichte taak-risico analyse met bijbehorend plan van aanpak opgesteld. Het handboek is geactualiseerd naar de huidige tijd. De update van de taak-risico analyse is hierin essentieel onderdeel. Hiermee wordt de continuïteit van de regionale inzetbaarheid van MIRG gewaarborgd. Borging MIRG nationaal en MIRG-EU samenwerking Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en Veiligheidsregio Zeeland hebben zich gespecialiseerd op het gebied van scheepsbrandbestrijding. Om de slagkracht te vergroten en het dekkingsgebied te versterken is er een samenwerkingsconvenant afgesloten tussen de VRR en VRZ waarbij beide regio’s de intentie hebben

Jaarstukken 2020

47

uitgesproken om op het gebied van scheepsincidentbestrijding en MIRG de samenwerking verder vorm te geven. (Inter-)nationaal opleiden, trainen en oefenen In 2020 waren diverse internationale activiteiten voorzien welke als gevolg van de COVID-19 maatregelen tot op heden geen doorgang hebben kunnen vinden.

Wat heeft het gekost? Primitieve Begroting Rekening begroting na wijziging 2020 2020 2020 7 Programma Maritieme Veiligheid Gerealiseerd totaal van baten en lasten Lasten Baten Gerealiseerd resultaat

Jaarstukken 2020

393.000 568.000 -175.000 393.000

285.500 498.000 -212.500 285.500

240.815 495.053 -254.238 240.815

Saldo

V/N

-44.685 V -2.947 V -41.738 V -44.685 V

48

2.8

Programma Nucleaire Veiligheid

Omschrijving en wettelijk kader Zeeland ligt onder de invloedssfeer van 5 kernreactoren (Borssele en Doel) en de landelijke opslag voor radioactief afval (COVRA). Daarmee kent het de grootste concentratie aan nucleaire activiteiten in Nederland. Naast deze vaste objecten zijn er ook de nodige transporten van radioactief materiaal, zowel over de weg, het spoor als over het water. Het radioactief afvaltransport zal komende periode zelfs worden geïntensiveerd (1500 vaten met radioactief afval uit Petten zullen naar Zeeland worden getransporteerd en bij de COVRA worden opgeslagen). In ons risicoprofiel wordt een incident bij de kerncentrale omschreven als ‘zeer onwaarschijnlijk met catastrofale gevolgen’. Ondanks de kleine kans heeft VRZ ingevolge nationale en internationale wetgeving en richtlijnen de verplichting om voor te bereiden op kernongevallen en ongevallen met stationaire en mobiele bronnen zoals deze onder meer in de industrie en in de gezondheidszorg worden toegepast. Er is daarbij een verschuiving van klassieke rampenbestrijding naar crisisbeheersing, immers zelfs conventionele -niet nucleaire- incidenten in kerncentrales zoals deze in iedere industrietak voorkomen, leiden gemakkelijk tot onrust in de samenleving.

Om hier op verantwoorde wijze invulling aan te kunnen geven en om op basis van de nieuwste inzichten te kunnen opereren als er onverhoopt toch iets gebeurt is in 2018 het uitvoeringsprogramma Nucleaire Incidentvoorbereiding Veiligheidsregio 2020 gestart. In 2019 wordt bezien op welke wijze het thema nucleair voor de komende jaren wordt geborgd. Uitwerking hiervan zal in het beleidsplan 2020-2023 zijn beslag krijgen. Dit kan van invloed zijn op de doelstellingen die hierna zijn aangegeven.

49

Wat wilden we bereiken?

De crisisorganisatie in Zeeland is voorbereid op een crisis als gevolg van een nucleaire incident naar de nieuwste inzichten

Impact analyse en strategie

Kennisdelen, ontsluiten en borgen

Informatiedelen en intelligence

Communicatie nucleaire incidenten

Bovenregionale (bestuurlijke) samenwerking

Emergency Preparedness & Response

Wat hebben we hiervoor gedaan? De crisisorganisatie in Zeeland is voorbereid op een crisis als gevolg van een nucleair incident naar de nieuwste inzichten Landelijk programma: Impactanalyse en strategie De afgelopen periode is het rambestrijdingsplan nucleaire en stralingsincidenten geactualiseerd. Vanwege Covid-19 is er nog geen uitgebreide impactanalyse gemaakt. Kennisdelen, ontsluiten en borgen De organisatie van basistrainingen voor hulpverleners, specialistentrainingen is bijgesteld. Tevens zijn er, voor zover mogelijk, virtuele trainingen gehouden. Waar mogelijkis deelgenomen aan alarmplanoefeningen van de Kerncentrale Borssele Informatiedelen en intelligence IN Q4 is gestart met het digitaliseren van de planvorming. Dit zal in 2021 worden voortgezet. Communicatie nucleaire incidenten Er zijn geen specifieke communicatie-activiteiten geweest.

50

Bovenregionale (bestuurlijke) samenwerking Vanaf 2019 is Zeeland landelijk trekker van de werkgroep Nucleaire Preparatie en Respons Veiligheidsregio’s (NPREV). Deze werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de 8 veiligheidsregio’s met een nucleaire object in of nabij hun regio, functioneert onder de verantwoordelijkheid van de Raad Directeuren Veiligheidsregio waarbinnen de directeur Veiligheidsregio Zeeland de portefeuillehouder nucleaire veiligheid is. Onze voorzitter behartigt het nucleaire dossier binnen het Veiligheidsberaad. Naast veiligheidsregio wordt aan het NPREV overleg deelgenomen door het ministerie van I&W en de ANVS. Vanuit de NPREV wordt aangesloten bij de Nationale Crisisstructuur Nucleair (NCS). In de stuurgroep, die leiding heeft gegeven aan het opstellen van een nieuw landelijke crisisplan straling, wordt deelgenomen door de directeur Veiligheidsregio Zeeland en de burgemeester van Borsele, namens de voorzitter. De stuurgroep is driemaal bijeen geweest. Hiernaast is er een beheergroep waarin ambtelijk wordt deelgenomen. Deze is Afgelopen jaar is afgesproken dat voor alle nucleaire objecten binnen en over de grens met Nederland, een voorzorgsmaatregel ingesteld wordt. Ook voor de kerncentrale Borsele is deze vastgesteld.

Uitgangspunt is dat vanaf de allereerste melding van een incident bij de kerncentrale waarbij nucleair materiaal vrij kan komen (hetgeen overigens een zeer kleine kans is) toch direct in de omgeving maatregelen worden genomen. Deze maatregelen zijn gericht om de omgeving snel te kunnen beschermen mocht radioactief materiaal onverhoopt toch vrijkomen. Op dit moment wordt, in samenwerking met de EPZ, gewerkt aan de implementatie van de maatregelen waarbij o.a. de bedrijven in het havengebied betrokken zijn. Vanwege de covid-19 crisis heeft de implementatie vertraging opgelopen. Emergency Preparedness & Response (EPR) regionaal • Er heeft begeleiding van de verhuizing van de meldkamer Middelburg naar Bergen op Zoom plaatsgevonden, waaronder afstemming met Belgische partners, ANVS, VRMWB en kerncentrales Borssele en Doel om de bestaande procedures rond melding en alarmering te waarborgen • Afgelopen periode vond afstemming met de ANVS plaats over B-objecten (radioactieve bronnen). Samen met deze partij is de vergunningprocedure tegen het licht gehouden en geconstateerd dat de huidige werkwijze voor de hulpverlener bij ongevallen, brand of andersoortige incidenten onvoldoende toegang biedt tot belangrijke informatie. Inmiddels is er een eerste beeld van de situatie opgesteld en heeft een interne verkenning een concept-informatieverwerkingsproces opgeleverd.