Document · PDF

6.1 Borselse Voorwaarden 2023

Besluitvormende raadsvergadering 11 januari 2024, gemeente BorseleBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van de 'Borselse Voorwaarden' en de vervolgaanpak Borsele Voorwaarden in het kader van de grootschalige energietransitie en leefkwaliteit (portefeuille burgemeester Dijksterhuis)16.053 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Wat willen we? Doel Wij willen respect voor de zondagsrust in dorpen zoals Borssele welke zeer kerkelijk is. Ook voor de niet-kerkelijke mensen is dat fijn.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Zondagsrust respecteren en handhaven; uitzonderingen i.o.m. coördinator (zie 6.2). Geen bouwactiviteit & transporten op zondag.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Dit beschermt de levensovertuiging van de mensen in de regio. • Het geeft de hele regio één dag per week rust in tijden waarin alles continu doorraast. • Dit is voor zowel werknemers als inwoners goed en gezond. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 9. Central Gate

Een slecht voorbeeld is Hinkley Point: het project schiet alle kanten op door nieuwe onverwachte eisen van de bouwer of omgeving. Dit willen wij voorkomen Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 33

Voorwaardenpakket 7

Eigenaarschap

7.1 A lle energieprojecten, en zeggenschap daarover, in Nederlands beheer voor zover mogelijk

7.1 Alle energieprojecten, en zeggenschap daarover, in Nederlands beheer voor zover mogelijk Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Eigenaarschap en zeggenschap is van belang omdat we baas in eigen huis moeten blijven. Indien dit niet kan zien we 3 bedreigingen: 1. Verlies van controle en zeggenschap over belangrijke beslissingen en strategische keuzes. 2. Buitenlandse partijen kunnen hun eigen commerciële belangen nastreven ten koste van Nederlandse en lokale belangen. 3. Buitenlandse partijen kunnen andere duurzaamheidsdoelstellingen hanteren. Het Sloegebied bestaat uit meerdere instanties, overheden en bedrijven met verschillende visies en belangen.

Wat willen we? Doel Zeggenschap over alle energieprojecten voor, tijdens en na de bouw. Dit kan door: • Nationaal eigendom • Aandelenparticipatie • Zeggenschap over duurzaamheidseisen • Transparantie en verantwoording aan lokale autoriteiten en de gemeenschap. • Eén bestuursorgaan voor het Sloegebied.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?

• Het eigendom van de kerncentrale moet in handen zijn van de nationale overheid of een aangewezen entiteit. Dit waarborgt de cruciale infrastructuur. Zeggenschap moet voor meer dan 51% in handen zijn van de Nederlandse staat. • Aandelenparticipatie: de eigenaar van de kerncentrale moet open staan voor aandelenparticipatie door lokale partijen. Het minimum aandeel in handen van de Nederlandse staat moet groter dan 51% zijn. • Bij wijzigingen in aandelenparticipatie willen we voorkomen dat eigenaarschap kan overgaan in andere (buitenlandse) handen. De gemeente Borsele moet zeggenschap hebben over wijzigingen die plaatsvinden, om zo de belangen van hun burgers te waarborgen. • Eén bestuursorgaan voor het Sloegebied, bestaande uit betrokken lokale partijen.

We hebben dit zo alomvattend mogelijk benaderd, wetende dat het niet volledig haalbaar zal zijn zonder buitenlandse investeerders. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. B edrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. P rogramma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. N ieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

“Ik hoop dat met de voorwaarden serieus wordt omgegaan. Dat ze verder uitgewerkt en geïntegreerd worden met de overige plannen van de rijksoverheid. En dat oplossingen gezocht worden die via de voorwaarden verwacht worden.” André Dijkmans (75), lokale expert, ’s-Heerenhoek

Voorwaardenpakket 8

Huisvesting, wonen, leefbaarheid en voorzieningen

8.1 Behouden en uitbreiden openbaar vervoer 8.2 Dorpen niet overbelasten: huisvesting voor werknemers 8.3 Gemeentelijk beleid gericht op de huisvesting van arbeiders 8.4 Impact bouw: lokale bevolking niet de dupe! 8.5 Voorzieningen ten behoeve van werknemers 8.6 Lokale ondernemers laten profiteren van energieprojecten

8.1 Behouden en uitbreiden openbaar vervoer Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen In Hinkley is het openbaar vervoer bijna verdwenen als gevolg van het nieuw ingezette vervoer ten behoeve van arbeiders. We zien daar heel veel werknemers en weinig vervoersmogelijkheden.

Wat willen we? Doel Openbaar vervoer behouden en uitbreiden voor bewoners van de gemeente Borsele.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Het ov moet in stand worden gehouden. Pendelbussen moeten apart aanbesteed worden, zodat dat niet ten koste gaat van eisen aan ov. Tevens moeten aparte opstap-parkeerplaatsen gerealiseerd worden.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? We hebben de voorbeelden in Hinkley gezien. Inwoners mogen daar niet met de pendelbussen. De cohesie tussen de verschillende dorpen vinden we belangrijk.

Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

8.2 Dorpen niet overbelasten: huisvesting voor werknemers Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

We zien dat er duizenden arbeidsmigranten/ werknemers nodig zijn voor de bouw van de 9 projecten die gehuisvest moeten worden. Er is nu al onvoldoende woonruimte in de gemeente Borsele.

Wat willen we? Doel

De dorpen mogen niet overbelast worden (schaal/ prijsniveau) door de komst van werknemers. We willen dat het overgrote deel van de tijdelijke werknemers buiten de dorpen gehuisvest wordt. Zodat de woningmarkt voor lokale bewoners betaalbaar en beschikbaar blijft.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel • Transparant actieplan en uitvoeringsprogramma en ruime inspraak van lokale bevolking. • Minimaal 80% van de werknemers wordt centraal opgevangen en/of buiten de grenzen van de gemeente Borsele. • Gezinnen & langblijvers rond of in dorpen laten wonen door nieuwe duurzame (flex)woningen te bouwen, in een stijl passend bij het dorps karakter (cultureel erfgoed)

• De te bouwen centrale opvanglocaties dienen te voldoen aan de normen zoals deze gesteld zijn door adviescommissie Roemer • Huisvestingsplan en de huisvesting dient klaar te zijn voor de bouw van de 9 projecten • Huisvesting van arbeidsmigranten in dorpskernen reguleren door middel van gemeentelijke verordening • Bij tijdelijke bouw dienen huizen recyclebaar te zijn. • Bij vaste bouw moet er rekening gehouden worden met het behoud van het karakteristieke dorpszicht.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Integratie van gezinnen en de komst van langblijvers kan dorpen versterken. • Schaal van de gemeentelijke inwoners ten opzichte van aantal arbeiders is uit verhouding • Woningtekort • Woningprijsstijging voorkomen • Behoud karakteristiek dorpsleven Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

8.3 Gemeentelijk beleid gericht op de huisvesting van arbeiders

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?

Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

• Aan de voorkant helder en transparant zijn over de uitgangspunten. • Risico dat pas laat actie ondernomen wordt.

Wat willen we? Doel Huisvestingsproblemen voorkomen.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel

Heldere kaders voor aanvang van het project.

• Beleid huisvesting drie jaar voor aanvang bouw gereed • Bevolking betrekken bij opstellen. • Evalueren van beleid na drie jaar met bevolking/ bedrijven/werknemers. 37

Voorwaardenpakket 8

Huisvesting, wonen, leefbaarheid en voorzieningen 8.4 Impact bouw: lokale bevolking niet de dupe! Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen De bouw wordt overal beperkt door stikstofregels, tekort aan aannemers en inflatie. Door de realisatie van de energieprojecten moet er in (tijdelijke) huisvesting van werknemers worden voorzien. Indien er hiervoor geen maatregelen worden getroffen zorgt dit voor een verstoring (woningtekort etc.) in de gemeente Borsele.

Wat willen we? Doel We willen geen vertraging op ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente Borsele. Denk hierbij aan: vergunningen, beschikbare aannemers en het betaalbaar blijven van diensten.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel 1. Het Rijk zorgt ervoor dat de bouw van de kerncentrales II & III en modificatie van KCB I en andere energieprojecten buiten de stikstofruimte van de gemeente Borsele blijft. 2. De overheid ontwikkelt een nieuw programma dat voorziet in een blijvend voldoende en betaalbaar aanbod van aannemerij t.b.v. lokale woningbouw en onderhoud. 3. Voorafgaand aan de komst van de energieprojecten eerst inzetten op tijdelijke/flexibele woningbouw.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? De lokale bevolking mag niet gedupeerd worden door de komst van de grootschalige energieprojecten in de gemeente Borsele. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

8.5 Voorzieningen ten behoeve van de werknemers

8.6 Lokale ondernemers laten profiteren van energieprojecten

Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

We zien een risico voor de druk op maatschappelijke voorzieningen.

We zien kansen voor lokale ondernemers.

Wat willen we? Doel

De druk op maatschappelijke voorzieningen beperken.

Zorgen dat lokale ondernemers duidelijke afspraken krijgen over welk profijt zij hebben van de energieprojecten in de gemeente.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel

Maatschappelijke voorzieningen worden extern geworven en specifiek voor de werknemers op de bouwplaats gebruikt om de druk op de maatschappelijke voorzieningen in Borsele te beperken.

• Lokale ondernemers in de gemeente Borsele krijgen voorrang bij het inhuren van bedrijven door de hoofden nevenaannemers. Dit kan bijvoorbeeld (maar niet uitsluitend) gaan om bedrijven op het gebied van beveiliging, schoonmaak, communicatie, vertalen, bouw, (installatie)techniek, grondwerk, (wegen) bouwwerkzaamheden, groenvoorzieningen, recreatie, vervoer, scholing, medische verzorging, onderwijs en het verzorgen van het eten en drinken op de bouwplaats en in de restaurants bij de bouwplaats. • Om de waterstoffabriek van voldoende zoetwater te voorzien, moet er zoetwater worden getransporteerd naar Zeeland. Zorg ervoor dat die waterleiding voldoende capaciteit heeft, zodat ook de landbouw en fruitteelt hieraan water kunnen onttrekken in droge perioden. Dit zorgt ervoor dat misoogsten voorkomen/ verminderd worden, zodat de voedselprijzen niet stijgen door de schaarste die anders ontstaat, omdat de gewassen slecht groeien door een tekort aan water. Dit komt dus niet alleen de landbouw/fruitteelt, maar de hele gemeenschap, ten goede.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? We willen niet dat bestaande voorzieningen en bedrijven uitgehold worden door een beter betalende concurrent. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? We willen dat de lokale ondernemers profiteren. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 39

Voorwaardenpakket 9

Onderwijs, kennis en economische ontwikkeling

9.1 Ondersteuning lokale onderwijsinstellingen 9.2 Duurzame energiecampus Zeeland

9.1 Ondersteuning lokale onderwijsinstellingen

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel

Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

Zeeuwse scholenkoepels moeten regelruimte en volledige financiering krijgen om kinderen van werknemers op te vangen naar gelang hun eigen wensen en mogelijkheden.

Het onderwijs staat momenteel onder druk. Onderwijs voor extra inwoners en kinderen zal moeilijk te organiseren zijn.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?

Wat willen we? Doel Dat (lokale) scholenkoepels onderwijs kunnen aanbieden aan anderstaligen, gecompenseerd door volledige financiering beschikbaar te stellen voor regelruimte en extra personeel. Dit willen we georganiseerd hebben voor de start van de bouw van gerelateerde projecten.

Vrijheid van onderwijs en het onderwijs aan anderstaligen mag de kwaliteit van bestaand onderwijs niet schaden. Het mag een impuls zijn voor de regio voor koepels die die aan willen gaan. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

“Ik hoop dat er met deze voorwaarden erkenning komt voor de stem van de burger en dat bij toekomstige energieprojecten deze constructie - overheid, bedrijfsleven en burger - voortgezet kan worden. En dat er oog is voor natuur en milieu, maar ook voor economische aspecten en dat deze veel meer in balans komen.” Imke Elstak (41), Borssele 40

9.2 Duurzame energiecampus Zeeland

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel

Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

Stel financiële middelen, kennis en regelruimte beschikbaar om een opleidingscentrum/ kenniscampus op het gebied van de energietransitie (technisch: zon, wind, waterstof, batterijen, energietransport en energieconversie. En sociale wetenschappen: juridisch, gedragsleer, economisch. En landschapskunde en milieuwetenschap) te realiseren. De opleiding geeft baangarantie. Zorg dat deze kenniscampus binnen 5 jaar gerealiseerd is.

Het huidige onderwijssysteem is niet berekend om een snel veranderende vraag en toename van het aantal te scholen cursisten, scholieren en studenten. Het werk rond de energietransitie vraagt meer en toereikende scholing. We willen duurzaam investeren in hoogwaardig onderwijs, passend bij de (komende) energietransitie rond wind-, water-, zon- en kernenergie.

Wat willen we? Doel Een volwaardig en gegarandeerd kenniscluster van primair tot wetenschappelijk onderwijs en onderzoekscentrum met lokale onderwijsmogelijkheden en lokale of mondiale carrièrekansen. We willen een aanzuigend effect voor mensen ook van buiten de regio. Extra opleiding en investering in het behoud en de stimulans van meer vakmensen. Een kenniscluster/kenniscampus gericht op de energietransitie voor techniek en logistiek toegespitst op energie, waarbij integraal opleiden ten behoeve van een optimale samenwerking op de werkvloer gerealiseerd is.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? We verwachten dat het huidige onderwijssysteem en lokale arbeidsmarkt niet berekend is op de snel veranderende vraag vooraf/tijdens de energietransitie. Om te kunnen anticiperen op de veranderende vraag is een stevige investering in scholing en onderwijs nodig. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland

Voorwaardenpakket 10

Compensatie en schadeloosstelling 10.1 Bovenwettelijke ruimtelijke compensatie voor alle projecten afzonderlijk 10.2 Geld terugvloeien naar de regio 10.3 B ehoud en versterken van voorzieningen voor verschillende bevolkingsgroepen en leeftijden in alle dorpen 10.4 Reductie overlast andere bedrijven in Sloegebied 10.5 Compensatie voor huishoudens/ MKB 10.6 Schadeloosstelling, buiten het compensatiefonds om Vooraf: Compensatie mag niet gebruikt worden als afkoopmiddel om voorwaarden niet te hoeven realiseren. Compensatie komt bovenop schadeloosstelling en de geformuleerde voorwaarden waaraan voldaan moet worden, en is niet inzetbaar voor reguliere overheidstaken.

10.1 Bovenwettelijke ruimtelijke compensatie voor alle projecten afzonderlijk Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We verwachten veel negatieve impact van deze 9 projecten. Daarvoor dient gecompenseerd te worden.

Wat willen we? Doel Een onafhankelijk fonds voor ruimtelijke en maatschappelijke compensatie. Bijvoorbeeld: • Groene longen gemeente versterken • Klimaatadaptatie • Verduurzaming gebouwde omgeving • Gezonde leefomgeving • Duurzame mobiliteit • Verbeteren sociale cohesie • Versterking verenigingen • Biodiversiteit • Bereikbaarheid buitengebied (glasvezel in de polder)

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel • Financiering van compensatie: · Een bovenwettelijk ruimtelijk compensatie van 4 á 5% van de bouwsom. · Compensatie als een boete naar rato bij overschrijding van de bouwtijd en bouwsom. · Tijdens de exploitatie compensatie per Megawatt opgesteld vermogen. Dus proportioneel aan de hoeveelheid energie die wordt opgewekt een compensatie in de vorm van energie voor de regio. • Minimaal 80% uit te keren in een fonds vanaf jaar 1. • Het fonds wordt beheerd door een onafhankelijke stichting. Indexering is steeds van toepassing. • Bovendien compensatie per Megawatt opgesteld vermogen voor verlenging huidige centrale in bedrijf. • Compensatie naar rato: meeste impact meeste compensatie.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Compensatie voor negatieve gevolgen is redelijk, ook een boete bij méér overlast/langere overlast. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

10.2 Geld terugvloeien naar de regio Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien dat er projecten in de regio komen, waarbij veel geld gemoeid is. Deze projecten zullen deels worden uitgevoerd door partijen van buiten de regio en buiten Nederland. In Groningen hebben we gezien dat de regio die het betreft niet altijd profiteert van grote projecten en met de lasten achterblijft.

Wat willen we? Doel

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Bij grote projecten zijn er voorbeelden beschikbaar waar een investeringseis aan vasthangt. Bijv. bij windmolenparken is dit €1150/MWh. En wanneer bij het ministerie van Defensie buitenlandse investeringen worden gedaan, moet het volledige bedrag door de buitenlandse ontvanger terug in Nederland worden geïnvesteerd (compensatie). • Wij willen geen tweede Groningen worden. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland

Energieprojecten moeten aantoonbaar bijdragen aan de lokale economie. Geld wat buiten de regio verdwijnt, moet evenredig terugkomen als investering in de regio.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel • Volledige wettelijke én bovenwettelijke compensatie tijdens de bouw. • Compensatie per opgesteld vermogen tijdens de exploitatie.

“Ik hoop dat er met de Borselse Voorwaarden op een verstandige, toekomstgerichte manier en met alle respect voor het gebied en voor ons als de bewoners wordt omgegaan.” Marius Vrijlandt (73), Borssele 43

Voorwaardenpakket 10

Compensatie en schadeloosstelling 10.3 Behoud en versterken van voorzieningen voor verschillende bevolkingsgroepen en leeftijden in alle dorpen Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien een potentieel risico dat de huidige inwoners van gemeente Borsele willen vertrekken als gevolg van de ontwikkelingen omdat zij zullen worden aangetast in hun woongenot.

10.4 Reductie overlast andere bedrijven in Sloegebied Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Bedrijven binnen het Sloegebied veroorzaken geluidsoverlast en luchtvervuiling. Verduurzaming biedt kansen om geluidsbelasting en uitstoot te reduceren (b.v. walstroom).

Wat willen we? Doel

Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven, MKB-ers, onderwijsinstellingen en niet te vergeten: inwoners. Ook willen we betere openbare vervoersvoorzieningen voor inwoners en werknemers.

Naast minimalisering van de overlast die door de bouw van kerncentrales wordt veroorzaakt ook reductie van overlast van andere bedrijven (door de verduurzaming te versnellen).

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Om de bestaande voorzieningen te behouden en te versterken als ook nieuwe voorzieningen toe te voegen is het noodzakelijk om een nader te bepalen structurele financiële compensatie te ontvangen vanuit de initiatiefnemer of rijksoverheid. Dit geldt voor alle voorzieningen (denk ook groene speelvoorzieningen voor kinderen, ontmoetingsplek voor ouderen en sportvoorzieningen voor jongeren).

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Dit compensatiebedrag zal naar rato van de belasting m.b.t. de grootschalige energietransitie projecten verdeeld worden over de dorpskernen van de gemeente Borsele.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel • Subsidiegelden om verduurzaming te stimuleren. • Strenge regels bij verstrekken vergunningen nieuwe bedrijven.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Bedrijven hebben de verplichting om vóór 2050 te verduurzamen. • Voorbeeldfunctie dient algemeen maatschappelijk doel. • Subsidiegelden mogen niet ten koste gaan van het compensatiefonds. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate

10.5 Compensatie voor huishoudens/ MKB

10.6 Schadeloosstelling, buiten het compensatiefonds om

Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen

De energieprojecten kunnen Borsele als woonplaats minder aantrekkelijk maken.

Wat willen we? Doel Lastenverlaging waarmee Borsele aantrekkelijk wordt.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Verschillende opties: • Goedkoop energiecontract voor inwoners • Stimulering verduurzaming

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Financieel voordeel voor inwoners, die verband houdt met de energietransitie. • Borsele aantrekkelijk als vestigingsplaats.

Burgers en bedrijven raken mogelijk gedupeerd en lijden schade/verlies door één of meerdere projecten in het kader van de energietransitie. En moeten vaak (te) lang op schadeloosstelling wachten.

Wat willen we? Doel Schadeloosstelling van schade, waardeverlies en economisch verlies van eigendom en bedrijven gedurende werkzaamheden en exploitatie van deze projecten.

Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Schadeloosstelling: • Algemene analyse en rapportage van de huizenprijzen in de gemeente: ontwikkeling sinds 2020, vergeleken met nationale trends, voor kleine, middelgrote en grote huizen in kernen en in buitengebied van de gemeente Borsele. • Mogelijkheid tot gratis taxatie voor een 0-meting (andere bewijslast is ook mogelijk) denk aan WOZwaarde, eerdere opbrengsten etc. • Binnen 3 maanden afgehandeld door het Rijk. (Het Rijk kan dit indien van toepassing verhalen op de bouwer/exploitant etc.) • Ten alle tijden buiten het compensatiefonds om. • Aanvraag moet eenvoudig zijn. • Rekening houden met inflatie/marktwaarde bij schadeloosstelling.

Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? • Achteraf discussiëren en langdurige afhandeling brengt extra nadelen voor gedupeerden (bv. stress, extra kosten, verminderde bestaanszekerheid). • Schadeloosstelling is niet hetzelfde als compensatie. • Wie gedupeerd is behoeft schadeloosstelling. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 45

4. Samenstelling en proces

Loting en samenstelling Borselse Voorwaarden Groep Voorafgaand aan de loting gaf de gemeente Borsele met een communicatiecampagne bekendheid aan de mogelijkheid om deel te nemen aan de Borselse Voorwaarden Groep (BVG). De communicatie verliep via verschillende kanalen en op verschillende momenten, om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Participatiebureau EMMA verrichtte de loting voor de BVG en begeleidde het proces. De gemeente Borsele vroeg om een groep van 100 inwoners, samengesteld op basis van een aantal criteria, met 85 gelote inwoners en 15 vertegenwoordigers van de dorpsraden. De BVG is representatief voor de gemeente Borsele, met een oververtegenwoordiging van een aantal groepen. Deelname aan de BVG vraagt een tijdsinvestering van deelnemers. De ervaring leert dat een deel van de deelnemers het proces niet afmaakt en daarom is rekening gehouden met een uitvalpercentage van ongeveer 20% (vanwege andere verplichtingen, ziekte of afgenomen interesse). Op basis van deze inschatting zijn er 110 deelnemers geloot, om met ongeveer 85 gelote deelnemers en een totale groep van 100 deelnemers (aangevuld met vertegenwoordigers van de dorpsraden) te eindigen.

Eerste ronde In de eerste ronde kregen alle huishoudens van de gemeente Borsele een uitnodigingsbrief. In deze brief stond een code waarmee iedereen uit het huishouden zich kon aanmelden.

Tweede loting De mensen die zich naar aanleiding van deze brief hadden aangemeld voor de BVG vulden een vragenlijst in. Er is gevraagd naar leeftijd, geslacht en postcode. Deze lijst vormde de basis voor de criteria waarop de tweede gestratificeerde loting plaatsvond. Hiernaast volgt per meegenomen criterium een overzicht van de (voorgenomen) verdeling binnen de groep deelnemers, en uitleg wanneer er is afgeweken van percentages. Alleen op het criterium geslacht is er afgeweken van de streefaantallen, omdat er geen rekening is gehouden met een streefaantal voor de antwoordmogelijkheid ‘anders’.

1. Geslacht Percentage Borsele

Streefaantal steekproef

Aantal in steekproef

Percentage in steekproef

Vrouwen

49%

58%

Mannen

51%

40%

110

Anders/non-binair Totaal

Er zijn meer vrouwen dan mannen ingeloot, met de verwachting dat dit tijdens het proces rechttrekt. Uit ervaring van EMMA is het risico dat vrouwen het proces niet afmaken groter dan bij mannen. Vooraf is er geen streefaantal vastgesteld voor de categorie ‘anders’. Omdat zich een aantal mensen heeft aangemeld die ‘anders’ of ‘non-binair’ heeft ingevuld, is ervoor gekozen om twee van deze mensen in te loten.

2. Leeftijd Percentage Borsele

Streefaantal steekproef

Aantal in steekproef

Percentage in steekproef

16-24

11%

25%

25-34

11%

25%

35-49

17%

23%

50-64

23%

15%

65+

22%

14%

110

Totaal

De ervaring leert dat het risico dat deelnemers onder de vijftig het proces niet afmaken groter is dan deelnemers boven de vijftig. Daarom zijn er meer jonge deelnemers ingeloot. Met de verwachting dat dit grotendeels rechttrok tijdens het proces. Omdat het vraagstuk voor de BVG zich specifiek richt op de toekomst, heeft de raadswerkgroep aangegeven dat de aanwezigheid en representatie van jongere inwoners specifiek van belang is.

3. Verdeling over dorpskernen Postcode gebied

Aantal inwoners

Percentage

Streefpercentage steekproef

Streefaantal steekproef

Aantal in steekproef

Percentage in steekproef

's-Gravenpolder

4431

4745

20%

10%

Hoedekenskerke

4433

707

Kwadendamme

4434

983

Baarland

4435

617

Oudelande

4436

677

Ellewoutsdijk

4437

381

Driewegen

4438

574

Ovezande

4441

1189

Nisse

4443

601

's-Heer Abtskerke

4444

509

Heinkenszand

4451

5554

24%

13%

's-Heerenhoek

4453

2006

12%

Borssele

4454

1488

Nieuwdorp

4455

1309

Lewedorp

4456

1826

10%

110

Kern

Totaal

23166

Voor de verdeling over de dorpskernen is er een cirkelstrategie toegepast. De raadswerkgroep heeft aangegeven dat de dorpskernen die het dichtst bij het Sloegebied liggen oververtegenwoordigd moeten zijn. De postcodegebieden die binnen een straal van 5 kilometer vanaf de huidige kerncentrale liggen (Borssele, ’s-Heerenhoek en Nieuwdorp) zijn oververtegenwoordigd. Daarom zijn er voor elk van deze dorpskernen drie extra deelnemers ingeloot. De postcodegebieden die binnen een straal van 8 kilometer vanaf de huidige kerncentrale liggen (Driewegen, Ovezande en Lewedorp) zijn licht oververtegenwoordigd. Voor elk van deze dorpskernen zijn twee extra deelnemers ingeloot. Per dorpskern is er rekening gehouden met een minimumaantal van vier deelnemers. De reden hiervoor is om ervoor te zorgen dat, na eventuele uitval, elke dorpskern met in ieder geval twee deelnemers vertegenwoordigd waren in de BVG.

4. Samenstelling en proces

Vertegenwoordigers dorpsraden Aan alle dorpsraden is gevraagd om een vertegenwoordiger af te vaardigen. Dit hebben zij gedaan nadat bekend was welke inwoners er door loting geselecteerd waren om deel uit te maken van de BVG. In tegenstelling tot de ‘gewone’ ingelote inwoners van Borsele, was het voor de vertegenwoordigers van de dorpsraden toegestaan om bijvoorbeeld bij ziekte of vakantie een vervanger deel te laten nemen aan de bijeenkomsten. In totaal namen 14 vertegenwoordigers van dorpsraden deel; Heinkenszand had tijdens de BVG geen dorpsraad. De vertegenwoordiger van de dorpsraad van Baarland is ook ingeloot als inwoner. Er is daarnaast geen extra vertegenwoordiger van de dorpsraad Baarland afgevaardigd. Bij 3 van de 5 bijeenkomsten waren alle dorpsraden vertegenwoordigd.

Ontwikkeling aantal en kenmerken deelnemers Gedurende het proces zijn er deelnemers afgevallen. Dit is deels ondervangen in de loting, door meer dan 100 inwoners in te loten, en uit elke kern minimaal vier inwoners in te loten. Onderstaande tabel laat de ontwikkeling van het aantal deelnemers (inclusief vertegenwoordigers van de dorpsraden) zien.

Ontwikkeling aantal deelnemers BVG

Totaal

(incl. dorpsraden)

Aantal ingeloot

Aantal bijeenkomst 1

Aantal bijeenkomst 2

Aantal bijeenkomst 3

Aantal bijeenkomst 4

Aantal bijeenkomst 5

110

102

100

Daarnaast is er een analyse gedaan van de kenmerken van de deelnemers aan bijeenkomsten 1, 4 (uitwerken voorwaarden) en 5 (instemming voorwaardenpakketten). In deze analyse zijn de vertegenwoordigers van de dorpsraden niet meegenomen.

1. Ontwikkeling geslacht Aantal in steekproef

Aantal bijeenkomst 1

Aantal bijeenkomst 4

Aantal bijeenkomst 5

Vrouwen

Mannen

Anders/non-binair

Totaal

110

124

102

Totaal

(incl. dorpsraden)

De verwachting voorafgaand aan het proces was dat er meer vrouwen dan mannen zouden uitvallen. Dit bleek niet het geval te zijn. Daarom is de BVG met meer vrouwen dan mannen geëindigd.

2. Ontwikkeling leeftijd Leeftijdscategorie

Aantal in steekproef

Aantal bijeenkomst 1

Aantal bijeenkomst 4

Aantal bijeenkomst 5

16-24

25-34

35-49

50-64

65+

110

124

102

Totaal Totaal

(incl. dorpsraden)

De verwachting voorafgaand aan het proces was dat er meer vrouwen dan mannen zouden uitvallen. Dit bleek niet het geval te zijn. Daarom is de BVG met meer vrouwen dan mannen geëindigd.

4. Ontwikkeling verdeling over de dorpskernen Kern

Postcodegebied

Aantal in steekproef

Aantal bijeenkomst 1

Aantal bijeenkomst 4

Aantal bijeenkomst 5

's-Gravenpolder

4431

Hoedekenskerke

4433

Kwadendamme

4434

Baarland

4435

Oudelande

4436

Ellewoutsdijk

4437

Driewegen

4438

Ovezande

4441

Nisse

4443

's-Heer Abtskerke

4444

Heinkenszand

4451

's-Heerenhoek

4453

Borssele

4454

Nieuwdorp

4455

Lewedorp

4456

110

124

102

Totaal Totaal

(incl. dorpsraden)

Voor de verdeling over de dorpskernen is gebruik gemaakt van een cirkelstrategie. De kernen die het dichtst bij de huidige kerncentrale liggen, zijn in de steekproef oververtegenwoordigd. In de uiteindelijke samenstelling van de BVG zien we dat er uit de eerste ring (Borssele, ’s-Heerenhoek en Nieuwdorp) 13 deelnemers zijn afgehaakt. Uit de tweede ring (Driewegen, Ovezande en Lewedorp) zijn 4 deelnemers afgevallen.

4. Samenstelling en proces

1.1 Lokale experts Ter ondersteuning van de BVG zijn, door een onafhankelijk HR-bureau, 13 lokale experts uit de gemeente Borsele geselecteerd. Zij hebben de volgende expertises: • Kernenergie • Duurzame energie en klimaat • Juridisch • Planologie • Ruimtelijke ordening • Financiën • Historische en culturele wetenschap • Nautische kennis • Agrarische kennis • Sociale wetenschap • Economie • Communicatie • Infrastructuur • Veiligheid De lokale experts waren tijdens alle bijeenkomsten beschikbaar om inhoudelijke vragen te beantwoorden. Gedurende het proces zijn op verzoek van deelnemers aanvullende experts toegevoegd. Namelijk: • Ecoloog met expertise over de Westerschelde • Landschapsarchitect • Adviseur Veiligheid bij calamiteiten

“Ik heb mij opgegeven om de inwoners te laten zien hoe bijzonder de omgeving is waar ze wonen. En ook om alle projecten die op deze regio afkomen in goede banen te leiden, zodat ook de zorg voor landschap, erfgoed en natuur hierin meegenomen wordt.” Nanda van den Berg (44), lokale expert, Ovezande.

“De deelname aan de Borselse Voorwaarden vond ik erg prettig. Het was een super gestructureerd proces. Je kunt echt merken dat er vanuit de organisatie met veel zorg aan gewerkt is.” Roos van ’t Zelfden (25), Driewegen

1.2 Procesomschrijving De BVG kwam vijf keer bij elkaar en stelde tijdens deze avondbijeenkomsten de Borselse Voorwaarden op. Dit deed de groep op: • Bijeenkomst 1: maandag 5 juni 2023 • Bijeenkomst 2: maandag 26 juni 2023 • Bijeenkomst 3: maandag 11 september 2023 • Bijeenkomst 4: maandag 25 september 2023 • Bijeenkomst 5: dinsdag 24 oktober 2023 Elke bijeenkomst werd afgetrapt om 18.00 uur en afgesloten rond 21.30 uur. Bij aanvang van de eerste bijeenkomst ontvingen alle deelnemers een map met relevante documentatie. Later in het proces was er ook een online werkmap met alle documentatie en tussenresultaten. Onderstaand een beknopte terugblik per bijeenkomst.

Bijeenkomst 1: Vraagstelling, werkafspraken en komst minister voor Economische Zaken en Klimaat • De BVG ging van start met de opening door burgemeester Gerben Dijksterhuis en de komst van minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten. De minister benadrukte het belang van de voorwaarden, dat de gemeenteraad het als zwaarwegend advies zal behandelen en dat hij de voorwaarden uiteindelijk, nadat deze zijn overhandigd aan de gemeenteraad, graag in ontvangst neemt. Leden van de BVG kregen de gelegenheid om vooraf ingestuurde vragen te stellen aan de minister. • Welkom en voorstellen: deelnemers vanuit alle dorpskernen, vertegenwoordigers van dorpsraden, lokale experts, gespreksbegeleiders en de ondersteuning van bureau EMMA. • Toelichting op het vraagstuk en de projecten door Frank van Bussel, programmamanager namens de gemeente Borsele. • Werkafspraken: de overgrote meerderheid van de BVG stemt in met het voorstel om bij 66% van de stemmen een voorstel aan te nemen.

Scan de QR code voor een terugblik op bijeenkomst 1 van de Borselse Voorwaarden Groep

Ook wordt het voorstel over hoe we ‘de buitenwereld’ betrekken aangenomen. We zijn transparant over het proces rondom de bijeenkomsten. Opbrengsten zijn namens de groep, het is niet relevant van wie welk voorstel is gekomen. Dit delen we dan ook niet. Tijdens de eerste, derde en laatste bijeenkomst nodigen we de pers en de raadswerkgroep uit op een specifiek moment. Praten met de pers hoeft op deze momenten niet, mag wel. Over de inhoud van de voorwaarden of de avonden communiceren we na afloop van het proces. • Nadat Frank van Bussel (gemeente Borsele) heeft gepresenteerd welke thema’s tot nu toe zijn opgehaald tijdens bijeenkomsten en gesprekken in het voortraject, hebben deelnemers in groepjes aanvullende relevante onderwerpen geïnventariseerd. Zo komt de groep tijdens de bijeenkomst tot 14 thema’s. • Lokale experts, die gedurende het gehele proces de deelnemers helpen met hun expertise, stellen zich voor. • Deelnemers stemmen op thema’s die ze willen verdiepen tijdens de volgende bijeenkomst. Over deze thema’s wordt tijdens de tweede bijeenkomst een presentatie gegeven.

Bijeenkomst 2: Verdieping en titels voorwaarden • Na een introductie worden deelnemers uitgenodigd om mee te gaan naar Hinkley Point C in het Verenigd Koninkrijk, om zelf te zien en te ervaren wat de bouw van nieuwe kerncentrales betekent voor de omgeving. Deelnemers konden zich aanmelden, waarna geloot is. • Presentaties lokale experts en opstellen titels voorwaarden. Er zijn presentaties over de vier gekozen thema’s: Landschap, natuur, cultureel erfgoed en behoud identiteit (1), Mobiliteit, infrastructuur en bereikbaarheid (2), Bouwruimte en bouwoverlast (3) en Wonen, gezondheidszorg, onderwijs en andere voorzieningen (4). Deelnemers die niet naar een presentatie over een van deze thema’s wilden, konden werken aan de overige

thema’s. Elke deelnemer bezoekt twee thema’s en in groepjes formuleren deelnemers titels van voorwaarden. • Na het brainstormen over titels van voorwaarden doen deelnemers voorstellen voor het toevoegen van aanvullende expertise aan de groep van lokale experts. Na stemming worden aanvullende experts uitgenodigd over veiligheid bij calamiteiten, ecologie en landschapsarchitectuur. Aanvullende vragen over de impact van de bouw van een kerncentrale worden meegegeven aan de groep die Hinkley Point C bezoekt. Andere voorstellen voor o.a. onafhankelijke aanvullende experts over kernenergie zijn niet door de groep aangenomen.

Scan de QR code voor een terugblik op bijeenkomst 2 van de Borselse Voorwaarden Groep

“Ik denk dat je alleen goede voorwaarden kunt opstellen als je ook de kennis hebt en de feiten weet over hoe kernenergie ontstaat, wat het is en en hoe er nu mee omgegaan wordt. Daarom heb ik mij opgegeven, want ik ben werkzaam in de radioactieve sector.” Erik Versluijs (37), Heinkenszand

Bijeenkomst 3: Aanvullende expertise en verzamelen inhoud van de voorwaarden • Praktische zaken zoals het inrichten van de schrijfgroep (deelnemers kunnen zich hiervoor aanmelden), het opslaan van documenten, een voorstel voor hoe we over de voorwaarden stemmen in themapakketten en een format voor het opstellen van voorwaarden. • Presentatie door de deelnemers die Hinkley Point C bezochten. • Presentaties aanvullende experts. • Verzamelen inhoud van de voorwaarden. Deelnemers geven hun input voor de voorwaarden van de verschillende thema’s. • Afsluiting met de bekendmaking van de schrijfgroep (na loting), stemming over het besluitvormingsproces en de afspraak dat de lokale experts en een jurist alle voorwaarden van feedback voorzien.

Scan de QR code voor een terugblik op bijeenkomst 3 van de Borselse Voorwaarden Groep

Bijeenkomst 4: Uitwerken van de voorwaarden • Vooraf hebben deelnemers het overzicht aan voorwaarden met feedback ontvangen en hun voorkeuren aangegeven waaraan zij willen werken. Tijdens de vierde bijeenkomst werken de deelnemers in groepen per thema aan de voorwaardenpakketten. Eerst aan het geheel, dan aan de uitwerking per voorwaarde en vervolgens schrijven de deelnemers hun uiteindelijke teksten op grote vellen. • In het laatste uur van de bijeenkomst bezoeken de deelnemers alle thema’s, nemen alle voorwaarden door en plakken groene stickers op de voorwaarden die hun steun verdienen. Alle voorwaarden hebben uiteindelijk voldoende stickers (meer dan 10) om onderdeel uit te maken van de voorwaardenpakketten die in de vijfde bijeenkomst ter stemming worden gebracht.

Scan de QR code voor een terugblik op bijeenkomst 4 van de Borselse Voorwaarden Groep

Bijeenkomst 5: Stemmen over de voorwaardenpakketten • Voorafgaand aan de vijfde bijeenkomst konden deelnemers wijzigingsvoorstellen indienen op de voorwaarden(pakketten). De wijzigingsvoorstellen zijn gebundeld en voorafgaand aan de bijeenkomst rondgestuurd aan alle deelnemers. • Aan het begin van de bijeenkomst was demissionair minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten aanwezig. Hij werd bijgepraat over de stappen die de Borselse Voorwaarden Groep heeft gezet na zijn eerste bezoek in juni. Vervolgens kreeg hij een korte presentatie van twee deelnemers die een bezoek brachten aan Hinkley Point C in het Verenigd Koninkrijk. Zij deelden hun bevindingen en conclusies. De minister was verrast over wat daar aan ervaringen, kennis en leerpunten is opgehaald. Hij sprak zijn waardering uit voor het proces van de Borselse Voorwaarden Groep en stelde dat ook het kabinet het heel bijzonder vindt dat er de afgelopen maanden met honderd mensen vrijwillig heel veel tijd is geïnvesteerd in het formuleren van

de Borselse Voorwaarden. Ook stelde hij dat het kabinet heel serieus gaat kijken naar de Borselse Voorwaarden. Hij kon niet beloven dat het kabinet overal aan gaat voldoen. • Burgemeester Dijksterhuis sprak vervolgens met de minister af dat de uiteindelijke voorwaarden, na vaststelling door de gemeenteraad, en na samenvoeging met die van de provincie Zeeland in Den Haag worden aangeboden. • Vervolgens stemden de deelnemers over de wijzigingsvoorstellen en de totale voorwaardenpakketten. Een deel van de wijzigingsvoorstellen is aangenomen. Vervolgens zijn alle 10 de voorwaardenpakketten aangenomen. • De voorwaarden werden door deelnemers van de BVG overhandigd aan burgemeester Gerben Dijksterhuis, als vertegenwoordiger van het college van B&W en de gemeenteraad van de gemeente Borsele.

Scan de QR code voor een terugblik op bijeenkomst 5 van de Borselse Voorwaarden Groep

Tot slot Namens de Borselse Voorwaarden Groep willen wij het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad danken voor de mogelijkheid om ons als inwoners van Borsele uit te spreken over de voorwaarden die wij belangrijk vinden bij de mogelijke komst van de negen (energie)projecten. De plannen die mogelijk in onze regio tot uitvoering zullen komen, zijn omvangrijk en ingrijpend. Naast de kerncentrale die mogelijk langer in werking blijft en de mogelijke komst van twee nieuwe kerncentrales zijn meer projecten voorzien in onze leefomgeving. Dit op een steenworp afstand van kernen als Borssele, ’s-Heerenhoek, Nieuwdorp en Lewedorp. Deze ontwikkelingen zetten onze leefbaarheid onder druk. Het vertrouwen wat ons als inwoners is geschonken door de gemeente Borsele om hierover mee te spreken, is dan ook met beide handen voortvarend aangegrepen. Wij hebben ons tijdens een intensief traject van vijf avonden gebogen over de mogelijke voorwaarden. Daarbij werden we ondersteund door lokale experts die ons hebben voorzien van relevante informatie over de ontwikkelingen. Wij willen de lokale experts en ook de medewerkers van de gemeente Borsele bedanken voor hun inzet en ondersteuning bij het proces om tot dit eindresultaat te komen.

Het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad van Borsele hebben voorafgaand aan het traject aangegeven dat zij de opgestelde voorwaarden als zwaarwegend advies zien en (voor zo ver juridisch mogelijk) volledig over zullen nemen. Hieruit blijkt dat zij net als ons het belang inzien dat inwoners gehoord worden in belangrijke ontwikkelingen als deze. De sfeer tijdens de gesprekken was goed, er was ruimte voor iedereen om zijn of haar mening te geven. De bewoners konden zo allemaal hun bijdrage leveren. In het rapport wat u zojuist tot u heeft kunnen nemen, leest u het resultaat van dit proces.

De voorwaarden zijn opgesteld met de wetenschap en de kennis over de ontwikkelingen van de periode juni tot en met oktober 2023. Mochten er onvoorziene omstandigheden en nieuwe inzichten komen die ervoor zorgen dat de Borselse Voorwaarden bijgesteld moeten worden, verwachten wij van de gemeente Borsele dat zij dit opnieuw samen met inwoners (in een participatief traject) vormgeven. Van de landelijke politiek verwachten wij hiervoor begrip, flexibiliteit en draagvlak.

Wij willen meegeven dat nimmer de leefbaarheid van de streek uit het oog mag worden verloren. De beslissingen die nu voor ons worden gemaakt hebben een decennialange invloed op onze leefomgeving. Onze leefbaarheid, natuur, milieu en economie zijn van onschatbare waarde voor ons, onze kinderen en kleinkinderen. Beste politicus, initiatiefnemer of ontwikkelaar, neem onze voorwaarden daarom uiterst serieus en zorg ervoor dat dit unieke stukje Nederland een fijne omgeving blijft om trots op te zijn.

Colofoon Voorwaarden: 100 inwoners uit de gemeente Borsele Organisatie: Gemeente Borsele met ondersteuning van Bureau Emma Foto’s: Gemeente Borsele & Marieke Lodder Video’s: Percy’s Middelburg Cartoons: Paul Schenk | Cartoonist Live Opmaak: Vergezogt

1 bijeenkomst

2 bijeenkomst

3 bijeenkomst

4 bijeenkomst

5 bijeenkomst

1 bijeenkomst

2 bijeenkomst

3 bijeenkomst

4 bijeenkomst

5 bijeenkomst

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13624313/1